Ege University Institutional Repository
Not a member yet
116239 research outputs found
Sort by
Derin öğrenme teknikleri kullanılarak radyolojik görüntüler üzerinden akciğer kanseri tespitinin incelenmesi
No full textBu tezde, halka açık kaynaklardan elde edilen 133 adet akciğer röntgeni (91 normal, 42 patolojik) görüntüleri üzerinde, derin öğrenme tabanlı farklı model mimarilerinin (TorchXRayVision temelli DenseNet, NIH, CheXpert, RSNA ve ResNet50) akciğer kanseri tespitindeki başarıları karşılaştırılmıştır. Görüntüler min-max normalleştirme ve 224×224 piksel boyutlandırma ile ön işleme alınmıştır. Modeller, aktarım öğrenmesi ile ikili sınıflandırmaya adapte edilip, doğruluk, duyarlılık, özgüllük, F1-skoru ve AUC-ROC metrikleriyle değerlendirilmiştir. Eğitim ve doğrulama aşamaları %80 eğit–%20 doğrula oranıyla gerçekleştirilmiştir. TorchXRayVision DenseNet modeli, %92.6 doğruluk, %77.8 duyarlılık, %100 özgüllük ve %84.5 AUC-ROC ile en başarılı sonuçları vermiştir. Aktarım öğrenmesi, küçük ve dengesiz veri setlerinde dahi işlevsel olmuş, ancak sınıf dengesizliği hatırlama oranlarını sınırlandırmıştır. Sonuçlar, derin öğrenmeye dayalı yaklaşımların radyolojik akciğer görüntülerinde kanser tespiti için pratik ve güvenilir bir klinik karar destek aracı olabileceğini göstermektedir.This thesis evaluates and compares the performance of several deep learning-based models (TorchXRayVision DenseNet, NIH, CheXpert, RSNA, and ResNet50) for lung cancer detection on 133 public chest X-rays (91 normal, 42 pathological) images. Images were preprocessed via min-max normalization and resized to 224×224 pixels. All models were adapted for binary classification via transfer learning and assessed using accuracy, sensitivity, specificity, F1- score, and AUC-ROC, with an 80%/20% train-validation split. The TorchXRayVision DenseNet model achieved the highest results: 92.6% accuracy, 77.8% sensitivity, 100% specificity, and an AUC-ROC of 84.5%. Transfer learning yielded meaningful results even with small, imbalanced data; however, class imbalance partly limited recall. The findings demonstrate that deep learning approaches offer practical and reliable support for clinical lung cancer detection from radiological images
Zeytin yaprağı ekstraktı ilave edilmiş sodyum aljinat kaplamanın üzümün kalite özellikleri üzerine etkisinin belirlenmesi
No full textÜzümler raf ömrü boyunca su kaybı ve küf oluşumu gibi bazı olumsuz fizyolojik değişikliklerden etkilenmekte ve ticari ve besin değerleri düşmektedir. Bu değişiklikler üzümün yumuşaması, kilo kaybı, renginin değişmesi, kuruması, salkımın esmerleşmesi, tanenin ayrılması ve parçalanması ve besin değerlerinin kaybına neden olmaktadır. Doğal biyoaktif bileşiklerin temel beslenmenin ötesinde sağlık yararları sağlaması, yenilebilir kaplamaya ilave edilerek üzümün besin değerini arttırmada ve raf ömrünü uzatmada kullanımına iyi bir seçenek oluşturmaktadır. Bu çalışmada kısa raf ömrüne sahip olan ve ham olarak tüketilen Sultani üzümlerde, yenilebilir film ve kaplamaların muhafaza tekniği olarak kullanım olanakları araştırılmıştır. Bu amaçla araştırmanın ilk aşamasında zeytin yaprağı ve çözücü olarak su kullanılarak ultrasonik destekli ekstraksiyon gerçekleştirilmiştir. Ekstraktta toplam fenolik bileşik ve antioksidan aktivite analizleri gerçekleştirilmiştir. Yenilebilir film çözeltileri katkısız ve üç farklı konsantrasyonda zeytin yaprağı ekstraktı (%0,5, %1, %1,5 h/h) ilave edilerek sodyum aljinat bazlı hazırlanmış ve filmlerde her film grubunda çözünürlük, kalınlık, ışık geçirgenliği, kopma anında uzama ve kopma mukavemeti, renk, toplam fenolik madde, antioksidan aktivite, taramalı elektron mikroskobu görüntüleme (SEM), Fourier dönüşümlü infrared spektroskopisi (FTIR) spektrumu analizleri yapılmıştır. Yenilebilir filmlerin karakterizasyonu ile optimum ekstrakt oranı olarak %1 (h/h) konsantrasyonunda zeytin yaprağı ekstraktı ilavesinin sodyum aljinat filminin fiziksel ve kimyasal özelliklerini daha iyi geliştirdiği belirlenmiştir. Kaplama işlemi öncesinde üzümlere nem, kül, protein ve şeker analizleri gerçekleştirilmiştir. Üzüm örneklerinde gerçekleştirilen analizler fizikokimyasal, kromatografik, mikrobiyal ve duyusal değerlendirme analizleridir. Kontrol (kaplamasız) üzümler, sadece sodyum aljinat ve %1 (h/h) zeytin yaprağı ekstraktı ilaveli sodyum aljinat film çözeltileri ile kaplanan üzümler polietilen teraftalat (PET) ambalajlarda, muhafaza edilmiştir. Üzüm örneklerinde ağırlık kaybı, su aktivitesi, toplam çözünür kuru madde, pH, renk, asitlik, toplam fenolik madde miktarı, antioksidan aktivite, toplam antosiyanin, yüksek performanslı sıvı kromatografisi (HPLC) ile toplam fenolik içerik, toplam mezofilik aerobik canlı sayımı ve duyusal değerlendirme analizleri yapılmıştır. Üzümlerin depolama koşulları 4 ℃’de 20 gün olarak belirlenip, fizikokimyasal analizler depolamanın 0., 5., 10., 15., 20. günlerinde; kromatografik, mikrobiyolojik ve duyusal analiz ise 0. ve 20. günlerinde gerçekleştirilmiştir. Gerçekleştirilen çalışma sonucunda zeytin yaprağı ekstraktı ilave edilen film örneklerinin tüm film analizi sonuçları incelenmiş ve %1 oranında zeytin yaprağı ekstraktı ilave edilen film örneğinin en uygun sonuç verdiği tespit edilerek optimum ekstrakt oranı olarak seçilmiştir. Üzüm örneklerinde gerçekleştirilen uygulamalarda en iyi sonuç %1 zeytin yaprağı ekstraktı ilave edilen sodyum aljinat kaplı örnek grubunda elde edilmiştir. Kaplama uygulaması gerçekleştirilmiş üzümlerin daha güvenli ve kaliteli bir şekilde muhafaza edilebildiği ve raf ömründe artış olduğu yapılan analizler sonucunda görülmüştür. Çalışmada yenilebilir kaplama uygulaması, üzüm örneklerinin kalite kayıplarını azaltma ve raf ömrünü uzatma konularında etkili olmuştur.Grapes are affected by several negative physiological changes throughout their shelf life, such as water loss and mold growth, reducing their commercial and nutritional value. These changes lead to grape softening, weight loss, color change, drying, cluster browning, berry separation and fragmentation, and loss of nutritional value. Natural bioactive compounds provide health benefits beyond basic nutrition, making their addition to edible film coatings a good option for enhancing the nutritional value of grapes and extending their shelf life. This study investigated the potential use of edible films and coatings as a preservation technique for Sultana grapes, which have a short shelf life and are consumed raw. For this purpose, ultrasonic-assisted extraction was performed in the first phase of the study using olive leaves and water as a solvent. Total phenolic compound and antioxidant activity analyses were performed on the extract. Edible film solutions were prepared with three varying concentrations of olive leaf extract (0.5%, 1%, and 1.5% v/v) added to sodium alginate-based films. Solubility, thickness, light transmittance, elongation at break, tensile strength, color, total phenolic content, antioxidant activity, scanning electron microscopy imaging (SEM), and fourier transform infrared spectroscopy (FTIR) spectrum analyses were performed for each film group. Characterization of the edible films revealed that adding 1% (v/v) olive leaf extract as the optimum extract ratio improved the physical and chemical properties of the sodium alginate film. Moisture, ash, protein, and sugar analyses were performed on grapes before the coating process. Analyses performed on grape samples included physicochemical, chromatographic, microbial, and sensory evaluations. Control (uncoated) grapes were coated with sodium alginate film solutions containing only sodium alginate and 1% (v/v) olive leaf extract and were stored in polyethylene terephthalate (PET) packages. Grape samples were analyzed for weight loss, water activity, total soluble solids, pH, color, acidity, total phenolic content, antioxidant activity, total anthocyanins, total phenolic content by high-performance liquid chromatography (HPLC), total mesophilic aerobic organism count, and sensory evaluation. Grape storage conditions were set at 4 °C for 20 days, and physicochemical analyses were conducted on days 0, 5, 10, 15, and 20 of storage. Chromatographic, microbiological, and sensory analyses were conducted on days 0 and 20. As a result of the study, all film analysis results of film samples containing olive leaf extract were examined. It was determined that the film sample containing 1% olive leaf extract yielded the most optimal results and was selected as the optimum extract content. The most effective results were obtained in the sodium alginate-coated sample group containing 1% olive leaf extract. Analysis showed that coated grapes were preserved in a safer and higher-quality manner, and their shelf life was increased. In the study, the edible coating application was effective in reducing quality losses and extending shelf life of the grape samples
Satsuma mandarini meyvelerinde hasat öncesi silisyum ve salisilik asit uygulamalarının hasat sonrası Penicillium spp. Çürüklüklerine etkilerinin araştırılması
No full textSon yıllarda turunçgillerde Penicillium türlerinin hasat sonrası kimyasallara karşı artan dayanıklılık oluşumu, alternatif ve çevre dostu çözümler geliştirilmesini zorunlu kılmıştır. Bu çalışmada hasat öncesi salisilik asit ve silisyum uygulamalarının yeşil küf çürüklüğü üzerindeki potansiyel etkilerinin incelenmesi hedeflenmiştir. Salisilik asit ile silisyum teksel olarak ve ikisinin kombinasyonu Satsuma mandarin çeşidine ait bahçede, renk kırımı öncesi ve hasattan 10 gün önce olmak üzere iki kez pulverizasyon yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Ticari hasat döneminde meyveler hasat edilerek iki gruba ayrılmıştır. İlk grupta hiçbir uygulama yapılmaksızın soğuk hava deposu koşullarına konmuştur. İkinci gruba Penicillium digitatum inokülasyonu yapıldıktan sonra soğuk hava deposuna alınmıştır. Soğuk hava deposu koşullarında inokülasyon yapılan grupta salisilik asit ve silisyumun, hastalık gelişiminin önlemede başarılı olmadığı görülmüştür. İnokulasyon yapılmayan meyvelerde, 2. ay sonunda P. digitatum gelişimine rastlanmamış, 3. ay sonunda yapılan kontrollerde ise salisilik asit ve silisyumun bireysel uygulamalarının yaklaşık olarak %65 oranında başarı sağladığı belirlenmiştir. Salisilik asit ve silisyum kombinasyonu çürüklük gelişimini, %94 oranında engelleyerek üstün bir etkililik göstermiştir. Bu bulgular, salisilik asit ve silisyumun, özellikle kombinasyon halinde kullanıldığında, hasat sonrası yeşil küf çürüklüğüne karşı etkili bir yöntem olacağını ortaya koymuştur.In recent years, the increasing resistance of Penicillium species in citrus fruits to postharvest chemicals has necessitated the development of alternative and environmentally friendly solutions. This study aimed to investigate the potential effects of preharvest salicylic acid and silicon applications on green mold decay development. Salicylic acid and silicon, both individually and in combination on a Satsuma mandarin orchard were applied for twice by spraying, once before color break and 10 days before harvest. At commercial harvest stage, fruits were harvested and divided into two groups. The first group was placed under cold storage conditions without any treatment. The second group, after inoculation with P. digitatum were transferred to cold storage room. In the inoculated group stored, salicylic acid and silicon were not successful in preventing disease development. However, in the fruits left to natural infection P. digitatum growth did not observed at the end of the second month. At the end of the third month, individual applications of salicylic acid and silicon achieved approximately 65% efficacy. The combination of salicylic acid and silicon exhibited superior effectiveness by inhibiting decay development at a rate of 94%. These findings reveal that salicylic acid and silicon, particularly when used in combination, could serve as an effective method against postharvest green mold decay
Ekstrüzyon prosesi ile plastik esaslı Masterbatch üretiminde stearatların reoloji üzerindeki etkisi
No full textBu tez çalışmasında, farklı oranlarda kalsiyum karbonat (CaCO₃) içeren polietilen (PE) esaslı dolgu masterbatch üretimi gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın temel amacı, üretim sürecinde kullanılan kalsiyum ve çinko stearat katkı maddelerinin; üretim maliyeti, malzeme kalitesi ve makine verimliliği üzerindeki etkilerini kapsamlı bir şekilde analiz etmektir. Ayrıca, bu katkı maddelerinin birim zamanda üretim miktarına olan katkıları da değerlendirilmiştir. Literatürde benzer nitelikteki birçok çalışma çoğunlukla laboratuvar tipi ekstrüderlerde yürütülürken, bu tezde sanayi tipi, yüksek kapasiteli ekstrüder kullanılarak gerçek üretim koşullarına yakın bir ortam sağlanmıştır. Çalışmada, gerçek müşteri siparişleri temel alınarak gerçekleştirilen uygulamalı üretimler sayesinde, proses parametreleri ve nihai ürün özellikleri titizlikle izlenmiş ve güvenilir sonuçlar elde edilmiştir. Kalsiyum ve çinko stearat katkı maddelerinin, polimer matrisin reolojik davranışına, üretim maliyetlerine ve nihai ürün kalitesine olan etkileri deneysel kantitatif yöntemlerle detaylı şekilde analiz edilmiştir. Bu yönüyle çalışma, hem bilimsel bilgi birikimine katkı sağlamakta hem de sanayi-üniversite iş birliğini güçlendirecek, sektöre uygulama potansiyeli taşıyan çıktılar sunmaktadır.In this thesis, polyethylene (PE)-based filler masterbatches containing various proportions of calcium carbonate (CaCO₃) were produced. The primary objective of the research is to comprehensively and systematically analyze the effects of calcium and zinc stearate additives used in the production process on production costs, material quality, and machine efficiency. Additionally, the impact of these additives on the production output per unit time was evaluated using quantitative data. While most similar studies in the literature have been conducted using laboratory-scale extruders, this study was carried out under conditions close to real industrial settings by utilizing a high-capacity, twin-screw industrial extruder, thus ensuring high applicability of the results. Through application-based production trials based on real customer orders, process parameters and final product characteristics were carefully monitored, and the resulting outputs were comparatively analyzed across different additive ratios and combinations. The effects of calcium and zinc stearates on the rheological behavior of the polymer matrix, filler dispersion, torque, and energy consumption during the extrusion process were examined in detail; optimization studies were conducted in terms of production efficiency and cost-effectiveness. All evaluations were supported by experimental quantitative methods, and the reliability of the findings was ensured through appropriate statistical analyses. This study contributes to the scientific literature and provides high value-added, practice-oriented outcomes that strengthen university–industry collaboratio
Sulardan metilen mavisinin giderilmesinde glisidil metakrilat ile aşılanmış ve merkapto süksinik asit ile fonksiyonlandırılmış polistiren divinilbenzenin sorbent olarak kullanılması
No full textBu çalışmada, iki aşamalı bir sentez süreciyle (süspansiyon polimerizasyonu ve ardından yüzey başlatmalı polimerizasyon) glisidil metakrilat ile aşılanmış ve merkaptosüksinik asit ile fonksiyonlandırılmış Polistiren–Divinilbenzen (PS-DVBg- PGMA) polimeri hazırlanmıştır. Sentezlenmiş sorbentin karekterizasyonnu kimi yöntemlerle analizlenerek gerçekleştirilmiştir (FTIR, SEM, TGA, BET ve elementel analiz). Polimerin Metilen Mavisi’ni (MB) sudan uzaklaştırma kapasitesi, çözeltinin pH’ı, adsorban dozu, temas süresi ve sıcaklık gibi çeşitli deneysel parametreler ile gerçek su numuneleri üzerinde incelenmiştir. Kinetik değerlendirmeler, sürecin en iyi yalancı ikinci dereceden kinetik model ile açıklandığını göstermiştir. Adsorpsiyon dengesi verileri Langmuir izotermine uygunluk göstermiş ve MB moleküllerinin polimer yüzeyine tek tabaka halinde bağlandığını ortaya koymuştur. Termodinamik deney sonuçları sorpsiyonun ekzotermik ve kendiliğinden olduğunu göstermiştir. Ayrıca musluk suyu, endüstriyel atık su ve sentetik çözeltiler üzerinde yapılan testler, sorbentin farklı su kalitelerinde yüksek verimliliğini koruduğunu ortaya koymuştur. Bu bulgular, vinil benzil klorür esaslı PS-DVB polimerinin, sulu ortamlardan Metilen Mavisi giderimi için güvenilir ve etkili bir adsorban adayı olduğunu göstermektedir.In this research, a Polystyrene–Divinylbenzene (PS-DVB-g-PGMA) polymer was synthesized in two stages (suspension polymerization followed by surface-initiated polymerization) grafted with glycidyl methacrylate and subsequently functionalized with mercapto succinic acid. The characterization of the synthesized sorbent was carried out by analyzing it using some methods (FTIR, SEM, TGA, BET and elemental analysis). Its capacity to remove Methylene Blue (MB) from water was investigated under a range of experimental variables, including solution pH, adsorbent dosage, contact time, and temperature, as well as in real water samples. Kinetic evaluations indicated that the process was best described by the pseudo-second-order model, while adsorption equilibrium conformed to the Langmuir isotherm, suggesting monolayer coverage of MB molecules on the polymer surface. Thermodynamic experiment results showed that the sorption was exothermic and spontaneous. Importantly, tests with tap water, industrial effluents, and synthetic matrices showed that the sorbent retained high efficiency across different water qualities. These results suggest that the vinyl benzyl chloride-based PS-DVB polymer is a reliable and effective candidate for the elimination of Methylene Blue from aqueous systems
Çizge zedelenebilirlik parametreleri için sezgisel algoritmalar
No full textÇizge zedelenebilirlik parametreleri, ağların kararlılığını ve dayanıklılığını ölçmek için kullanılan önemli metriklerdir. Bu parametrelerden Minimum Baskın Küme (Minimum Dominating Set - MBK) ve Minimum Toplam Baskın Küme (Minimum Total Dominating Set - MTBK), NP-Zor (NP-Hard) problem sınıfında yer alan ve pratik uygulamalarda sıkça karşılaşılan problemlerdir. Bu problemlerin büyük boyutlu çizgeler için kesin çözümlerini bulmak, polinom zamanda mümkün değildir. Bu nedenle, makul sürelerde en iyiye yakın çözümler üreten sezgisel ve metasezgisel yaklaşımlar büyük önem taşımaktadır. Bu tez çalışmasında, MBK ve MTBK problemlerinin çözümü için yerel arama yöntemleri ile iyileştirilmiş, melez genetik algoritma yaklaşımı önerilmektedir: Minimum Baskın Küme için Melez Genetik Algoritma (Hga4Ds) ve Minimum Toplam Baskın Küme için Melez Genetik Algoritma (Hga4Tds). Önerilen algoritma, genetik algoritmaların geniş arama uzayını keşfetme (exploration) yeteneği ile yerel arama yöntemlerinin bulunan çözümleri iyileştirerek en iyiye yakınsama (exploitation) gücünü birleştirmeyi amaçlamaktadır. Algoritmanın temel bileşenleri; çizge topolojisine duyarlı bir başlangıç popülasyonu oluşturma mekanizması, problemin doğasına uygun olarak tasarlanmış bir uygunluk fonksiyonu, genetik çeşitliliği korumayı hedefleyen çaprazlama ve mutasyon operatörleri ve en önemlisi, her nesilde üretilen çözümlerin kalitesini artırmak için entegre edilen etkili bir yerel arama prosedürüdür. Özellikle, MBK ve MTBK için farklılaşan uygunluk fonksiyonları ve yerel arama stratejileri geliştirilmiştir. Önerilen algoritmanın performansı, literatürde yaygın olarak kullanılan Birim Disk Çizgeleri (Unit Disk Graphs - UDG) , T1/T2 ve BHOSLIB standart veri setleri üzerinde test edilmiştir. Elde edilen sonuçlar, literatürdeki güncel ve başarılı algoritmalar ile karşılaştırılmıştır. Deneysel sonuçlar, önerilen melez yaklaşımın, özellikle büyük ölçekli ve karmaşık çizgelerde, çözüm kalitesi açısından mevcut iyi algoritmalardan daha iyi veya onlarla rekabet edebilir düzeyde performans sergilediğini göstermektedir. Bu çalışma, çizge zedelenebilirlik problemlerinin çözümü için melez metasezgisel yöntemlerin etkinliğini ortaya koymakta ve bu alandaki araştırmalara katkı sağlamaktadır.Graph vulnerability parameters are critical metrics used to evaluate the stability and resilience of networks. Among these parameters, Minimum Dominating Set (MDS) and Minimum Total Dominating Set (MTDS) problems are classified as NP-Hard and frequently arise in practical applications. Obtaining exact solutions for these problems on large-scale graphs is computationally infeasible within polynomial time. Therefore, heuristic and metaheuristic approaches that can produce near-optimal solutions within reasonable time frames are of great significance. In this thesis, a hybrid genetic algorithm enhanced with local search techniques is proposed to solve the MDS and MTDS problems: Hga4Ds and Hga4Tds. The proposed approach aims to combine the global exploration capabilities of genetic algorithms with the local search strategies that improve candidate solutions, thereby enabling efficient exploitation of the search space. The core components of the algorithm include: a graph-topology-aware initial population generation mechanism, a problem-specific fitness function, crossover and mutation operators designed to preserve genetic diversity, and most importantly, an effective local search procedure integrated into each generation to enhance solution quality. Distinct fitness functions and local search strategies have been developed for MDS and MTDS, tailored to the specific nature of each problem. The performance of the proposed algorithm has been evaluated on benchmark datasets commonly used in the literature, such as Unit Disk Graphs (UDG), T1/T2 and BHOSLIB graph instances. The obtained results are compared with state-of-the-art algorithms. Experimental findings indicate that the proposed hybrid approach outperforms or competes favorably with the best-known algorithms, especially on large-scale and complex graphs, in terms of solution quality. This study demonstrates the effectiveness of hybrid metaheuristic methods for solving graph vulnerability problems and contributes to advancing research in this field
Longitudinal Evaluation of Listening Effort and Speech Perception in Noise in CROS and BiCROS Hearing Aid Users With Single-Sided Deafness
No full textPurpose: The purpose of this study is to longitudinally investigate the effects of using CROS/BiCROS hearing aids on the listening effort and speech perception in noise skills of individuals with single-sided deafness (SSD). Methods: Nineteen people with SSD who were going to use CROS/BiCROS hearing aids for the first time participated in the study. Participants were evaluated before they started using hearing aids and after 1 week, 3, and 6 months after they started using them. In every session, a dual-task paradigm was applied to measure listening effort, and the Turkish Matrix Test (TM) was applied to measure speech understanding performance in noise. The dual-task paradigm was evaluated at three different individual signal-to-noise ratios (SNR) determined according to the subjects' TM performance. Repeated measures ANOVA tests were used to evaluate whether the participants' dual-task paradigm and TM performances differed according to sessions. Results: A significant difference was observed between both the dual-task paradigm and TM scores according to measurement time (p < 0.001). In pairwise comparisons with Bonferroni corrections, it was observed that there was a significant difference between all periods (p < 0.001). While the dual-task paradigm reaction times obtained in all three difficult listening conditions were highest before using the device, they were lowest at the sixth-month evaluation. Conclusion: This is the first study to longitudinally examine how CROS/BiCROS hearing aid use affects both speech-in-noise ability and listening effort. As a result of this study, it was seen that the use of CROS/BiCROS increased speech understanding performance in noise and reduced listening effort after starting to use them. Furthermore, as the use of the device continued, it was observed that speech performance in noise increased and listening effort decreased over time
Bitcoin Crypto-Asset Prediction: With an Application of Linear Autoregressive Integrated Moving Average Method, and Non-Linear Multi-Layered and Feedback Artificial Neural Network Models
No full textÇalışmanın amacı, Bitcoin (BTC) fiyatlarının tahmininde yaygın olarak kullanılan iki zaman serisi yöntemini, Otoregresif Entegre Hareketli Ortalama (ARIMA) ve Çok Katmanlı Algılayıcı (MLP) Yapay Sinir Ağları (YSA), değerlendirmektir. Veri seti, 2020 ile 2022'nin ortası arasındaki dönemdeki haftalık BTC değerlerinden oluşmaktadır ve toplamda 135 gözlem içermektedir. Analizlerde R-Studio yazılımı kullanılmıştır. Verilerin durağanlığı, ADF, PP ve KPSS birim kök testleri ile kontrol edilmiştir. Tahminler için lineer bir yöntem olan ARIMA ve doğrusal olmayan bir yöntem olan MLP, YSA modeli kullanılmıştır. YSA modelinin daha iyi performans göstermesine rağmen, sınırlamalar nedeniyle kesin bir üstünlük belirtmek zordur. Her iki modelin de düşük performans göstermesinin olası nedeni, kripto varlıkların aşırı dalgalı ve spekülatif değerler taşıması ile iç yapılarından bağımsız hareket etme eğilimleridir.The aim of the study is to evaluate two commonly used time series methods for forecasting Bitcoin (BTC) prices: the Autoregressive Integrated Moving Average (ARIMA) and the Multilayer Perceptron (MLP) Neural Network. The dataset consists of weekly BTC values from the period between 2020 and mid-2022, containing a total of 135 observations. The analyses were conducted using R-Studio software. The stationarity of the data was checked using ADF, PP, and KPSS unit root tests. For predictions, a linear method, ARIMA, and a nonlinear method, the MLP Neural Network model, were utilized. Although the MLP model demonstrated better performance, it is challenging to indicate a definitive superiority due to its limitations. The relatively low performance of both models may be attributed to the extreme volatility and speculative nature of cryptocurrencies, along with their tendency to behave independently of their underlying structures
Kişiler arası ilişki bağımlılığının erken dönem uyumsuz şemalar, duygu düzenleme güçlükleri ile sigara, alkol ve madde kullanımı açısından incelenmesi
No full textBu araştırma bireylerin eş bağımlılık eğilimi ile şemalar ve duygu düzenleme süreçlerinde yaşanan güçlüklerle beraber sigara, alkol ve madde kullanımları arasındaki ilişkileri kapsamlı biçimde incelemeyi amaçlamaktadır. Örneklemdeki bireylerin yaş aralığı 20-40 arası olup, İzmir'de ikamet eden 506 kişiyi kapsamaktadır. Veriler çevrimiçi ortamda toplanmış; Sosyodemografik Veri Anketi, Young Şema Ölçeği-Kısa Form-3 (YŞÖ-KF3) , Spann-Fischer İlişki Bağımlılığı Ölçeği (SFİBÖ), Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği-Kısa Form (DDGÖ-16), Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi (FNBT), AUDIT ve DUDIT kullanılmıştır. İstatistiksel analizlerde "Bağımsız Örneklem T-Testi", "Tek Yönlü ANOVA", "Pearson Korelasyon" ve "Çoklu Doğrusal Regresyon" yöntemleri uygulanmıştır. Çalışmanın bulgularında; sigara kullanım durumuna göre ilişki bağımlılığı ile DDG değişkenleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur. Alkol kullanım durumuna göre ilişki bağımlılığı, duygu regülasyonu güçlüğü ve yüksek standartlar şema alanında anlamlı farklar görülmüştür. Madde kullanımı ise duygu düzenleme güçlüğü ile zedelenmiş sınırlar şema alanında anlamlı fark yaratmıştır. Korelasyon analizleri, ilişki bağımlılığı, tüm şema boyutları ve DDG için anlamlı pozitif yönlü ilişkiler ortaya koymuştur. Alkol kullanım düzeyleri de DDG ve birçok şema boyutuyla pozitif ilişkidedir. Regresyon bulgularına göre terk edilme şeması, alkol kullanım bozukluğu puanının tek anlamlı yordayıcısıdır. İlişki bağımlılığını en güçlü biçimde duygu düzenleme güçlüğü yordamakta; kendini feda ve sosyal izolasyon/güvensizlik şemaları da ek yordayıcılar olarak belirlenmiştir. Sonuçlar, ilişki bağımlılığı ve riskli madde kullanımlarının özellikle duygu düzenleme eksiklikleri ve belirli uyumsuz şemalarla yakından bağlantılı olduğunu göstermekte; müdahalelerde şema odaklı ve duygu düzenleme temelli yaklaşımların önemini vurgulamaktadır.The present study seeks to thoroughly investigate the associations among interpersonal relationship dependency, early maladaptive schemas, difficulties in emotion regulation, and cigarette, alcohol, and substance use. A total of 506 individuals from İzmir, Türkiye, ranging in age from 20 to 40, participated in the study. Online platforms were used to administer the Sociodemographic Information Form alongside the YSQ-SF3, SFCS, DERS-SF, FTND, AUDIT, and DUDIT instruments to collect the study data. Statistical methods applied in the study comprised "Independent Samples T-Tests", "One-Way ANOVA", "Pearson Correlation Analyses", and "Stepwise Multiple Linear Regression" techniques. Results showed that, compared with non-smokers, both current smokers and former smokers scored significantly higher on codependency and emotion-regulation difficulties. Regarding alcohol use, significant differences emerged in codependency, emotion-regulation difficulties, and the unrelenting standards schema domain. Substance use was linked to elevated levels of emotion regulation challanges and greater endorsement of schemas related to impaired limits. Correlation analyses demonstrated positive relationships among codependency, emotion regulation challenges, and each schema sub-scales. Alcohol-use severity was likewise positively correlated with emotion-regulation difficulties and several schema sub-scales. Stepwise regression indicated that the abandonment schema was the sole significant predictor of alcohol-use disorder scores. Among the variables, challenges in emotion regulation most strongly predicted codependency, with the self-sacrifice and social isolation schemas providing additional unique variance. Overall, the findings suggest that interpersonal codependency and risky substance use are closely linked to challenges in emotion regulation, specific maladaptive schemas, underscoring the value of schema-focused and emotion-regulation-based interventions