Open Repository of the University of Zagreb Faculty of Humanities and Social Sciences
Not a member yet
8460 research outputs found
Sort by
Prijevod i traduktološka analiza odabranih poglavlja romana "Wees onzichtbaar" Murata Isika
Ovaj diplomski rad donosi prijevod odabranih poglavlja romana "Wees onzichtbaar" suvremenog nizozemskog pisca Murata Isika na hrvatski jezik i traduktološku analizu prijevoda. U prvome dijelu rada predstavljen je autor, njegovo stvaralaštvo te odabrani roman, a zatim i teorijski okvir koji je odredio pristup prevođenju. Drugi dio rada obuhvaća prijevod i analizu prijevoda odabranih poglavlja koja opisuju odrastanje migrantskog dječaka u amsterdamskoj četvrti Bijlmermeer i njegovo školovanje. Naglasak je na pristupu prevođenju realističnog romana prožetog autobiografskim elementima, strategijama prevođenja kulturno specifičnih elemenata te stupnju postranjivanja i podomaćivanja prijevoda.This thesis presents the translation of selected chapters of the novel "Wees onzichtbaar" by the contemporary Dutch writer Murat Isik into Croatian followed by a traductological analysis. The first part of the paper presents the author, his body of work and the selected novel, along with the theoretical framework that determined the approach to translation. The second part of the paper includes the translation and analysis of the translation of selected chapters that describe the upbringing of a migrant boy in the Bijlmermeer district of Amsterdam and his education. Key areas of focus are the approach to translating a realistic novel imbued with autobiographical elements, particularly addressing the strategies for translating culture-specific elements and the degree of foreignization and domestication in the Croatian translation
Uloga videoigara u usvajanju engleskog kao stranog jezika
Over the past few decades, video games have become a popular form of entertainment for many people of all ages, especially for high school-aged youth. Given that most popular video games in Croatia are available in English, they provide players with an opportunity for the acquisition of English as a foreign language. In this thesis, we presented research conducted among students from two high schools in Croatia. We attempted to determine the participants’ assessment of the impact of video games on the development of receptive skills, productive skills, and vocabulary acquisition. The research was conducted using a Google Forms questionnaire during English classes, with prior consent from the school principals, English teachers, and the students' parents.
An important advantage of video games over traditional instruction is the opportunity to communicate in English in a relaxed environment where students are not under the pressure of being graded. Along with this factor, while playing, English learners may be more willing to communicate in English than during regular classes because they are motivated to collaborate with other players to achieve a common goal or overcome a particular challenge.
Based on the questionnaire results, we concluded that the participants believed that video games could have a positive impact on English language development. In the survey, the students placed the greatest emphasis on the usefulness of gaming for developing receptive skills, as most stated they highly value the information they obtained from in-game instructions, tips, and hints. This information was particularly useful to the research participants because it was designed to help players complete in-game tasks more easily. Additionally, most students positively assessed the influence of video games on learning unfamiliar words and provided dozens of words and expressions acquired from video games, most of which were appropriate and useful. The participants did not rate the impact of video games on productive language skills as favorably as they did receptive language skills. Some students mentioned that they rarely or never communicated orally or in writing with other players, while others stated that they communicated exclusively about the game.Videoigre u posljednjih nekoliko desetljeća postale su popularan oblik zabave za velik broj ljudi svih uzrasta, a pogotovo za mlade ljude srednjoškolske dobi. S obzirom na to da je većina popularnih videoigara dostupna u Hrvatskoj na engleskom jeziku, one pružaju igračima mogućnost usvajanja engleskog kao stranog jezika. U ovom diplomskom radu izložili smo istraživanje koje smo proveli među učenicima dviju srednjih škola u Hrvatskoj. Pokušali smo odrediti utjecaj videoigara na razvoj receptivnih vještina – slušanja i čitanja, produktivnih vještina – govorenja i pisanja, te usvajanja vokabulara. Istraživanje smo proveli upitnikom Google Forms tijekom nastave engleskog jezika uz prethodnu suglasnost ravnatelja škola, nastavnica engleskog jezika i roditelja učenika.
Važna prednost videoigara pred tradicionalnom nastavom uključuje mogućnost komunikacije na engleskom jeziku u opuštajućoj okolini u kojoj učeniku ne prijeti opasnost od ocjenjivanja. Uz navedeni čimbenik tijekom igranja učenici engleskog mogu imati veću spremnost na komunikaciju na engleskom nego tijekom nastave zato što su motivirani surađivati s drugim igračima radi postizanja zajedničkog cilja ili prelaženja određene prepreke.
Na temelju rezultata upitnika došli smo do zaključaka da videoigre mogu imati pozitivan utjecaj na razvoj engleskog jezika. Učenici su u upitniku stavili najveći naglasak na korisnost utjecaja igranja na razvoj receptivnih vještina zato što je većina rekla da izuzetno cijene informacije koje mogu dobiti iz uputa i naputaka u igri. Naime, te su informacije bile najkorisnije sudionicima istraživanja zato što su one predviđene da ih igrači trebaju koristiti radi lakšeg izvršavanja zadataka same igre. Uz to, većina je učenika pozitivno ocijenila utjecaj videoigara na usvajanje nepoznatih riječi te su dali su desetke primjera riječi i izraza naučenih iz videoigara, koji su većinom bili primjereni i korisni. U usporedbi s receptivnim vještinama učenici su slabije ocijenili utjecaj videoigara na razvoj produktivnih vještina. Neki učenici naveli su da rijetko ili nikad ne komuniciraju usmeno ili pisano s drugim igračima, dok su drugi učenici rekli da komuniciraju isključivo o videoigri
Učinci digitalnog alata Quizlet na uspjeh učenja vokabulara španjolskog kao stranog jezika
La tecnología está presente en todos los ámbitos de nuestra vida y la educación no es la excepción. De hecho, la integración de la tecnología digital a las escuelas croatas se promueve activamente por los organismos europeos y nacionales. Debido a esto, es necesario que se investigue lo que implica digitalización en el entorno educativo. Nuestro estudio tuvo como objetivo investigar precisamente esto. Con el estudio se quiso averiguar si el aprendizaje de vocabulario apoyado por la tecnología digital, precisamente por la herramienta digital Quizlet, podría dar mejores resultados que el aprendizaje con los métodos tradicionales. Además, se quiso adivinar lo que piensan los estudiantes del uso de Quizlet en el aula. En la parte teórica de nuestro estudio se tratará de los conceptos clave para la comprensión de la integración de las tecnologías digitales en las clases de lenguas extranjeras. Primero se van a definir las tecnologías de información y comunicación (TIC), se analizará qué se entiende por las tecnologías educativas y su aplicación en el aula. Después se hablará del vocabulario, su rol en el aprendizaje de una lengua extranjera, así como se adquiere. Por fin, se conectarán estos dos conceptos en la teoría de la carga cognitiva, la cual supone que el aprendizaje se mejora en cuanto se organiza bien el material educativo. Con el fin de comprobar nuestras hipótesis, se llevó a cabo una investigación en una escuela secundaria croata con los estudiantes de español. Los participantes se dividieron en dos grupos - el grupo experimental que estudió el con Quizlet, y el grupo de control que estudió el vocabulario usando métodos tradicionales. La investigación constó de dos fases, la fase de la introducción de nuevo vocabulario y la fase del repaso y la evaluación. Después de la evaluación de vocabulario, el grupo experimental también respondió a un cuestionario que preparamos con el fin de compilar datos de las percepciones de los estudiantes respecto al uso de Quizlet. Al final de este trabajo comentaremos los resultados de la investigación, las discutiremos y comentaremos las posibles razones de dichos resultados.Tehnologija je prisutna u svim područjima našeg života, uključujući i obrazovanje. Štoviše, integraciju digitalnih tehnologija u hrvatske škole aktivno promiču razne europske i nacionalne institucije. Stoga je potrebno istražiti što podrazumijeva digitalizacija u obrazovnom okruženju, a naše je istraživanje imalo upravo taj cilj. Cilj istraživanja bio je ispitati može li učenje vokabulara uz pomoć digitalnih tehnologija, konkretno pomoću digitalnog alata Quizlet, dati bolje rezultate od učenja tradicionalnim metodama. Također se htjela ispitati percepcija učenika o korištenju Quizleta u učionici. Teorijski dio našeg istraživanja bavit će se pojmovima ključnim za razumijevanje integracije digitalnih tehnologija u nastavu stranih jezika. Prvo će se definirati informacijske i komunikacijske tehnologije (IKT), analizirat će se što se podrazumijeva pod obrazovnim tehnologijama te njihova primjena u nastavi. Zatim će se o osvrnuti na vokabular, njegovu ulogu u učenju stranog jezika te proces njegova usvajanja. Na kraju će se ova dva pojma povezati kroz teoriju kognitivnog opterećenja, koja polazi od ideje da je učenje učinkovitije kada je obrazovni sadržaj jasno strukturiran. Kako bismo ispitali svoje hipoteze, proveli smo istraživanje u jednoj hrvatskoj srednjoj školi među učenicima španjolskog jezika. Sudionici su bili podijeljeni u dvije skupine - eksperimentalnu skupinu koja je učila pomoću Quizleta i kontrolnu skupinu koja je vokabular
učila tradicionalnim metodama. Istraživanje se sastojalo od dvije faze: faze uvođenja novog vokabulara i faze ponavljanja i vrednovanja. Nakon vrednovanja vokabulara, eksperimentalna skupina također je ispunila upitnik koji smo pripremili s ciljem prikupljanja podataka o percepcijama učenika u vezi korištenja Quizleta. Na kraju ovog rada komentirat ćemo rezultate istraživanja, analizirati ih i navesti moguće razloge dobivenih rezultata
The Medicalization of Society and the Crisis of Medicine – Hermeneutical Perspectives and Ethical Implications
Ovaj se rad bavi kritičkom analizom suvremenog medicinskog sustava kroz prizmu
filozofije i njenih disciplina – fenomenologije, hermeneutike i bioetike. Polazeći od
problematike sveprisutne medikalizacije, rad propituje kako medicina oblikuje
društvene norme te samo poimanje fenomena poput zdravlja i bolesti. Kroz procese
jatrogeneze, industrije zdravlja i društvene kontrole, analiziraju se implikacije vezane
uz poimanje i discipliniranje tijela te uz rad i radnike. Velika se pozornost posvećuje
dehumanizaciji u medicini i njenim uzročno-posljedičnim vezama sa subjektivnošću
pacijenta i zanemarivanjem tjelesno-iskustvenog aspekta bolesti. Na uvidima filozofa
poput Ivana Illicha, Hans-Georga Gadamera, Mauricea Merleau-Pontyja i Fredrika
Svenaeusa istražuju se hermeneutičke perspektive zdravlja koje se osnivaju na dijalogu
te na kvalitetnom odnosu između liječnika i pacijenta. Naposljetku se kroz etičke
implikacije razmatra važnost odgovornosti i autonomije kao i bioetičke edukacije. Ovaj
rad ukazuje na važnost razumijevanja medicine kao etičke prakse koja ne smije
zaboraviti kako je u službi razumijevanja i podržavanja kompleksnosti ljudskoga
postojanja.This paper deals with a critical analysis of the contemporary medical system through
the prism of philosophy and its disciplines – phenomenology, hermeneutics and
bioethics. Starting from the issue of ubiquitous medicalization, the paper questions how
medicine shapes social norms and the very understanding of phenomena such as health
and disease. Through the processes of iatrogenesis, the health industry and social
control, the implications related to the understanding and disciplining of the body and
to work and workers are analyzed. Great attention is paid to dehumanization in
medicine and its cause-and-effect relationships with the subjectivity of the patient and
the neglect of the bodily-experiential aspect of illness. Based on the insights of
philosophers such as Ivan Illich, Hans-Georg Gadamer, Maurice Merleau-Ponty and
Fredrik Svenaeus, hermeneutical perspectives on health are explored, which are based
on dialogue and a quality relationship between the doctor and the patient. Finally, the
importance of responsibility and autonomy, as well as bioethical education, is
considered through ethical implications. This paper points to the importance of
understanding medicine as an ethical practice that must not forget that it is in the service
of understanding and supporting the complexity of human existence
The examination of the transfer of sentiments from English into Croatian using the example of The Webis TripAdvisor Corpus
Analiza sentimenata tehnika je obrade prirodnog jezika koja se bavi analiziranjem mišljenja, stavova i osjećaja ljudi prema nekom entitetu (predmetu o kojem se iznosi mišljenje). U ovom se radu analiza sentimenata koristi za ispitivanje prenosivosti sentimenta iz engleskog u hrvatski jezik. Pomoću vlastitog Python programa napravljen je strojni prijevod hotelskih recenzija iz the Webis TripAdvisor 2014 korpusa temeljen na HPLT/translate-en-mt-v1.0-hplt modelu za strojni prijevod. Prijenos sentimenata izračunat je pomoću vektorskih vrijednosti(embeddinga) i Pearsonove korelacije. U radu se donosi analiza dobivenih podataka kao i problemi nastali u procesu obrade recenzija.Sentiment analysis is a method of natural language processing used for the analysis of people's opinions, attitudes and emotions towards the particular entity (the object of opinion). In this paper, sentiment analysis is used to test the extent to which sentiment can be preserved when transfered from English to Croatian. The machine translation of hotel reviews from the Webis TripAdvisor 2014 Corpus, based on HPLT/translate-en-mt-v1.0-hplt translation model, was performed using a self-developed Python code. Sentiment transfer was assessed using text embeddings and Pearson correlation. This paper presents an analysis of the data obtained via this experiment, as well as the problems encountered in the process of review processing
Digital collections and their role in European national libraries
Ovaj diplomski rad bavi se ulogom i značajem digitalnih zbirki u europskim nacionalnim knjižnicama, s posebnim naglaskom na analizu zbirki Nacionalne i sveučilišne knjižnice u Zagrebu, Britanske knjižnice i Austrijske nacionalne knjižnice. Kroz rad se istražuju procesi digitalizacije, koji uključuju odabir građe, obradu, kontrolu kvalitete, zaštitu, pohranu te održavanje digitalnog sadržaja. Cilj rada je utvrditi kako odabrane knjižnice pristupaju digitalizaciji, te koje su sličnosti i razlike u njihovim praksama s obzirom na uporabljivost sučelja, kvalitetu zbirki i usluga te izvedbu sustava. U uvodnom dijelu definirani su osnovni pojmovi i koraci digitalizacije, a naglašene su prednosti i izazovi, poput očuvanja građe i povećane dostupnosti naspram visokih troškova i problema autorskih prava. Poseban je fokus stavljen na evaluaciju korisničkog iskustva prema kriterijima pristupačnosti, pretraživanja i kvalitete materijala. U analitičkom dijelu predstavljeni su rezultati istraživanja, koji ukazuju na različite strategije i stupnjeve digitalizacije među knjižnicama, uzimajući u obzir i povijesne, kulturne i tehničke čimbenike. Zaključak sintetizira glavne nalaze i
naglašava važnost daljnje digitalne modernizacije za očuvanje i širenje kulturne baštine u digitalnom dobu.This thesis addresses the role and significance of digital collections in European national libraries, with a particular focus on analyzing the collections of the National and University Library in Zagreb, the British Library, and the Austrian National
Library. The paper explores the digitization processes, which include the selection of material, processing, quality control, protection, storage, and maintenance of digital content. The aim of the study is to determine how the selected libraries approach digitization and to identify similarities and differences in their practices with regard to interface usability, collection quality and services, and system performance. The introductory section defines the basic concepts and steps of digitization,
highlighting its advantages and challenges, such as the preservation of materials and increased accessibility versus high costs and copyright issues. Special emphasis is placed on evaluating the user experience based on criteria of accessibility, search functionality, and material quality. The analytical part presents the research findings, pointing out different strategies and levels of digitization among libraries, considering historical, cultural, and technical factors. The conclusion synthesizes the main findings and emphasizes the importance of continued digital modernization for the preservation and dissemination of cultural heritage in the digital age
Managing sacred heritage and church architecture : challenges, approaches, and the role of the local community in preservation
Ovaj rad bavi se očuvanjem crkvene arhitekture kao specifične vrste kulturne baštine koja, uz estetsku i povijesnu, nosi i duboku liturgijsku i duhovnu funkciju. Kroz šest tematskih cjelina analizira se trostruka narav sakralnih prostora: kao kulturnih dobara, identitetskih simbola i živih liturgijskih mjesta. Poseban naglasak stavljen je na izazove u konzervatorskoj praksi, poput tehničkih zahvata, interpretacije autentičnosti i potrebe za očuvanjem ključnih liturgijskih elemenata. Rad detaljno razmatra pravni i institucionalni okvir suradnje Crkve i države, uključujući hrvatski zakonodavni sustav i međunarodne ugovore sa Svetom Stolicom. Posebna pažnja posvećena je ulozi vjerničke zajednice kao aktivnog sudionika u obnovi i očuvanju sakralne baštine, s posebnim osvrtom na obrazovanje umjetnika i liturgiju kao zajednički čin. Također, istraženi su modeli financiranja i upravljanja, s ciljem usklađivanja liturgijskih potreba i konzervatorskih zahtjeva. Zaključno, rad promiče pristup u kojem se očuvanje crkvenih prostora ne svodi samo na tehničku obnovu, već uključuje i duhovnu, simboličku i zajedničku odgovornost svih uključenih dionika.This paper explores the preservation of church architecture as a specific form of cultural heritage, which, beyond its aesthetic and historical value, carries a profound liturgical and spiritual function. Through six thematic chapters, it examines the threefold nature of sacred spaces: as cultural assets, symbols of identity, and living places of worship. Particular attention is given to challenges in conservation practice, such as technical interventions, the interpretation of authenticity, and the preservation of key liturgical elements. The paper analyzes the legal and institutional frameworks of cooperation between Church and State, including Croatian legislation and international agreements with the Holy See. It highlights the role of the faithful community as active participants in the preservation process, focusing on the education of artists and liturgy as a communal act. Furthermore, various models of financing and management are explored, aiming to harmonize liturgical needs with conservation demands. Ultimately, the paper advocates for an approach where the preservation of church spaces is not limited to technical restoration but includes the spiritual, symbolic, and communal responsibility of all stakeholders
Procjena kvalitete prijevoda stručnih tekstova izrađenih pomoću ChatGPT-a
Les avancées récentes en technologie générative ont eu un impact considérable sur l’industrie langagière. Dans le cadre de ce mémoire de master nous avons exploré l’application de ChatGPT à la traduction des textes spécialisés dans les domaines de la médecine, de l’économie et du droit. L’objectif était de déterminer la qualité des traductions générées par ChatGPT sur la base d’une comparaison avec des traductions humaines. Des métrique automatiques et l’évaluation humaine ont été utilisée pour l’analyse. Le domaine juridique a obtenu les résultats les plus faibles, alors qu’il a été observé que les textes spécialisés contiennent généralement le plus grand nombre d’erreurs lexicales. Dans l’ensemble, ChatGPT peut être utile dans une certaine mesure pour faciliter et accélérer le processus de traduction, mais il ne peut toujours pas remplacer l’expertise et la précision humaines.Izniman napredak generativne tehnologije u posljednjih nekoliko godina uvelike je utjecao i na jezičnu industriju. U ovom diplomskom radu istražili smo primjenu ChatGPT-a u prevođenju stručnih tekstova iz domena medicine, ekonomije i prava. Cilj je bio odrediti kvalitetu prijevoda generiranih uz pomoć ChatGPT-a na temelju usporedbe s konvencionalnim (ljudskim) prijevodom. U analizi su korištene automatske metrike i ljudska evaluacija. Najlošiji rezultat postigli su tekstovi iz domene prava, a uočeno je da se u stručnim tekstovima općenito pojavljuje najviše leksičkih grešaka. Opći je zaključak da ChatGPT u određenoj mjeri može biti koristan u olakšavanju i ubrzavanju procesa prevođenja, no da i dalje ne može zamijeniti stručnost i točnost koju postiže čovjek
Comparative and etymological analysis of theonyms in chosen old Indo-European languages
Ovaj rad bavi se poredbeno-etimološkom analizom teonima u starim indoeuropskim jezicima. U prvoj cjelini rada predstavljeno je sedam indoeuropskih jezika (sanskrt, grčki, latinski, staroirski, staronordijski, staroslavenski i litavski) te je objašnjen njihov značaj za temu rada. Objašnjeno je kako se s pomoću rekonstrukcije prajezika mogu rekonstruirati kulturološki elementi, uključujući i one vezane uz religiju i mitologiju govornika prajezika. U drugoj cjelini rada predstavljeni su različiti načini tvorbe teonima, a zatim je analiziran nasumičan uzorak teonima, ne bi li se ukazalo na probleme u metodologiji etimologizacije teonima. Donosi se kritička prosudba o uvjerljivosti etimologija analiziranih teonima, te se dolazi do zaključka da se neke etimologije ne oslanjaju dovoljno na sustavnu glasovnu podudarnost, što često pokušavaju nadoknaditi analizom na semantičkoj razini i povezivanjem s mitološkim motivima.This master's thesis deals with a comparative and etymological analysis of theonyms in old Indo-European languages. In the first part of the paper seven Indo-European languages (Sanskrit, Greek, Latin, Old Irish, Old Norse, Old Church Slavonic and Lithuanian) are briefly presented and their relevance to the paper is explained. A short explanation is given of how reconstruction of a proto-language can help reconstruct cultural elements, such as myth and religion. In the second part of the paper different ways for the creation of theonyms are given, after which follows the etymological analysis, the point of which is to show the problems of methodology in the etymologization of theonyms. A critical assessment is made about the plausibility of the etymologies of the analysed theonyms and the conclusion is reached that some etymologies don't take into account the irregularities in systemetic sound correspondence, instead focusing on the semantics of the word or mythological themes
Cinema novo
Ovaj diplomski rad bavi se filmskim pokretom Brazila Cinema Novo. Kroz njega ću pokušati prikazati njegovu važnost za razvoj filma u Brazilu, ali i promjene koje je potaknuo u brazilskom društvu. Izložit ću njegove najvažnije karakteristike, kao i probleme na koje su redatelji pokreta nailazili. Potom ću predstaviti tri faze stvaralaštva koje su obilježile Cinema Novo i dotaknuti se najbitnijih filmova i redatelja svake faze. Za sam pokret vrlo je važan i povijesni kontekst njegovog nastanka, kao i suradnja s nekim državnim organizacijama o kojima će biti govora. U radu su predstavljeni i europski utjecaji koji su oblikovali snimanje filmova Cinema Novo. Rad ću zaključiti predstavljanjem dva najvažnija redatelja razdoblja, Glauberom Rochom i Nelsonom Pereirom dos Santosom. Također ću analizirati njihove filmove, Rochin film Bog i vrag u zemlji sunca i Suhi životi Pereire dos Santosa.The thesis deals with the Brazilian film movement Cinema Novo. Throughout it, I will attempt to demonstrate its importance not only for the development of brazilian cinematography, but also for the changes it inspired in Brazilian society. I will present its most prominent features, as well as the challenges faced by the movement's directors. Then, I will outline the three creative phases that defined the movement and touch upon the most significant films and directors of each phase. The historical context as well as the cooperation with state-owned organisations of the time played an important part in the emergence of the movement. The thesis also draws on European influence shaping the making of Cinema Novo films. The conclusion will present two most important directors of the period, Glauber Rocha and Nelson Pereira dos Santos, along with the analysis of their films Black God, White Devil and Barren Lives, respectively.O foco deste trabalho é o movimento cinematográfico mais famoso do Brasil e bem organizado do Brasil e da América Latina: o Cinema Novo. Ele introduziu um tipo completamente novo de filme brasileiro no mercado mundial e ao mesmo tempo enfrentava contra a repressão do sistema então vigente e também procurava mudar a sociedade brasileira. Verdadeiramente um ponto de viragem no cinema brasileiro e latino-americano em geral, o Cinema Novo é apenas mais uma prova que a arte pode inspirar mudanças a múltiplos níveis, e é isso que tentei mostrar neste trabalho. A presentei o contexto histórico do surgimento do movimento, as suas principais características e os problemas que encontrou. Também tratei brevemente as influências dos movimentos cinematográficos europeus no Cinema Novo e, tendo isso em conta, analisei dois filmes muito importantes para o movimento.
Em busca de mudanças, não só na indústria cinematográfica brasileira, mas também na sociedade, um grupo de jovens intelectuais decidiu resolver a situação por conta própria – e foi aí que nasceu o Cinema Novo. Na perspectiva actual, este período do cinema brasileiro é visto como uma espécie de Arcádia ou um completo desastre, mas o Cinema Novo, na verdade, não é nenhuma das duas coisas. O início do movimento pode ser situado no início da década de sessenta, no Rio de Janeiro. Um grupo de estudantes, que se conheceu durante os estudos universitários, decidiu mudar radicalmente a forma como os filmes eram feitos, o papel deles na sociedade e, com isso, a própria sociedade. Uma das características mais importantes do movimento do Cinema Novo foi precisamente esta comunidade de jovens realizadores, que se apoiavam, criticavam e influenciavam uns aos outros. Até ao aparecimento do movimento do Cinema Novo as chamadas chanchadas, comédias musicais que utilizavam um tema carnavalesco especificamente brasileiro, eram dominantes no Brasil, mas eram também frequnetamnete consideradas de mau gosto, comercializadas e, em suma, uma forma de prostituição cultural (Johnson, Stam, 1995: 65). Além delas, o mercado era dominado por filmes americanos tecnicamente mais avançados. Para apresentar algo diferente, os diretores do movimento foram buscar inspiração ao neorrealismo italiano e à Nouvelle Vague francesa. Influenciados por Eisenstein e Vertov, Rossellini e Zavattini, Truffaut e Godard (Johnson, Stam, 1995: 55), os jovens realizadores ainda tinham as suas diferenças. O que os distingue de realizadores italianos e franceses é que o Cinema Novo não tem um dogma central nem um programa rígido, o que lhes permite ter opiniões diferentes (por vezes conflituantes), que depois apresentam nos seus filmes. Como o Cinema Novo é criado como um grupo social, apenas possuem normas para implementar as suas próprias políticas. Por isso, a existência de clubes de cinema, organizações estudantis e estatais é também importante para a sua existência, pois estes elementos são fundamentais para a estrutura da sociedade característica do Cinema Novo. Apesar da ausência de regras, normas estilísticas e apesar do grande papel da sociedade e da troca de ideias, existem características comuns ao movimento, sobretudo nos seus primórdios. A principal e mais importante é a preocupação central do movimento – o Brasil e o seu povo. Para os membros do movimento, o homem é o objeto central do filme; não perdem tempo com a utilidade dos planos gerais, dos métodos de edição e da teorização, mas vão para as ruas e vilas onde procuram o homem brasileiro comum. Dão muita ênfase à língua e usam a fala quotidiana e a música brasileira como material. Quanto ao método de produção cinematográfica em si, o filme do Cinema Novo começa do zero porque os realizadores procuram romper com todas as práticas cinematográficas anteriores do Brasil. Cada filme expressa claramente a posição do autor e o seu estilo. O slogan do próprio movimento é "Uma câmara na mão e uma ideia na cabeça". Acreditam que as exibições de filmes devem promover um nível de consciencialização que permita ao público refletir sobre a sua própria realidade. Embora tenham uma ideia comum, tecnicamente o Cinema Novo não consegue competir com a forte concorrência americana, o que torna os seus filmes pouco atrativos para um grande público. Este é precisamente um dos seus maiores problemas. Não conseguem criar um mercado para os seus filmes que lhes permita financiar a sua própria produção e, consequentemente, melhorar a capacidade técnica e a distribuição dos filmes. O problema do público, mas também a ideia fundamental de mudar a sociedade brasileira e mostrar o Brasil como ele realmente é, vai permear todo o período da sua existência, que pode ser dividido em três fases. Cada fase tem as suas peculiaridades e determinadas características em relação à anterior, mas, para além da ideia fundamental, existem outras características comuns. Alguns são o tratamento da história, dos mitos e das lendas do Brasil, e a utilização de temas e conceitos específicos do Brasil (sertão, cangaceiros, favelados), etc.
O Cinema Novo tem as suas raízes no início da década de 1950, particularmente em três congressos de cinema realizados no Rio de Janeiro em 1952 e em São Paulo em 1953. Nelson Pereira dos Santos, Alex Vianny e Rodolfo Nanni, todos importantes na formação do movimento, participaram nestes congressos. Dos três, Pereira dos Santos foi o único a dar um contributo significativo ao Cinema Novo enquanto realizador. Os três eram sobretudo críticos, mas também produziam os seus próprios filmes. A importância destes congressos reside no facto de as ideias de criar um cinema nacional brasileiro independente terem sido apresentadas pela primeira vez. O Brasil deixou de estar sob o domínio do Estado Novo, ou regime totalitário, resultando numa grande democratização que elevou o nível da atividade política e cultural. Os artistas da classe média tornaram-se totalmente politizados e queriam dedicar a sua arte à transformação da sociedade brasileira (Johnson, 1984: 98). A primeira fase pode ser situada de 1960. a 1964., ou até ao golpe militar. Nelson Pereira dos Santos afirma que o desejo de realizadores era construir uma cultura nacional autêntica incluindo especificamente as regiões marginais, sobretudo o Nordeste após a grande seca de 1953. Isso é visivel nos filmes Vidas Secas, de Pereira dos Santos, e Deus e o Diabo na Terra do Sol, de Glauber Rocha. Estes filmes sugerem que a autêntica cultura brasileira não provém do Brasil urbano ou industrial, mas de partes tradicionais do país, o que é paradoxal, dado que o próprio cinema é uma forma urbana e industrial de expressão cultural e artística. Embora tematicamente focado no Nordeste como local de filmagem e inspiração, o cerne do movimento está no Rio de Janeiro e, como afirma Pereira dos Santos, "... o Cinema Novo é o Glauber Rocha no Rio de Janeiro." (Bayman; Pinazza, 2013: 61). O ano mais importante para a primeira fase é 1963., dado que foi então lançada a trilogia formativa do movimento: Vidas Secas, Deus e o Diabo na Terra do Sol e Os fuzis. Cada um destes filmes marcou este período à sua maneira, mas todos partilham um tema comum: a representação de partes marginalizadas da sociedade. Além de fazerem filmes, os realizadores também partilhavam as suas ideias e pensamentos através de artigos, ensaios e até livros inteiros. Quase todos contribuem com textos teóricos para o movimento, mas o texto mais importante é certamente Estética do fome, de Glauber Rocha. Nele, Rocha discute o papel do cinema e a mudança que pretende alcançar na sociedade brasileira, contextualizando o tópos, a poética e os objetivos do Cinema Novo. Foi apresentado pela primeira vez em Génova, em janeiro de 1965., na retrospetiva do cinema latino-americano. No texto, tenta incentivar os brasileiros a assumirem o controle do destino político e cinematográfico do país. Referindo-se a Franz Fanon, vê a violência como uma autêntica expressão cultural de um povo faminto. Logo na introdução, marca a sua estética com o termo fanoniano damnés, ou seja, desprezado. O problema da arte do Brasil naquela época é a sua representação distorcida, um exotismo que vulgariza os problemas sociais, o que consequentemente provoca uma série de mal-entendidos na política e na arte. Segundo ele, a América Latina foi e continua a ser colonizada, só que agora é colonizada silenciosamente, e não diretamente. Esta colonização pode ser constatada no domínio do cinema americano. Embora Estética do fome tenha sido escrito no início da segunda fase do movimento, o seu conteúdo é também aplicável à primeira.
Na segunda fase (1964.-1968.), que é também a mais repressiva, o foco do realizador desloca-se para o Brasil urbano. Nesta fase, a eficácia política do movimento tornou-se mais importante do que na fase anterior. Joaquim Pedro de Andrade salienta que uma posição politicamente progressista por si só não chega, pois o filme deve comunicar com classes potencialmente revolucionárias (Johnson, Stam, 1995: 73), e é, segudno ele, exactamente isso que falta ao movimento na primeira fase. Na sua opinião, há um público para o Cinema Novo, mas estes são sobretudo estudantes e intelectuais da época, enquanto o verdadeiro público deveria ser o público comum, do qual o Cinema Novo se alienou. À semelhança do movimento modernista no Brasil na década de vinte defendem a democratização da arte em teoria, mas na prática continua a ser uma forma de expressão elitista. A situação no Brasil é tal que não se permite falar sobre o regime, pelo que os realizadores têm de comentar a sociedade de forma alegórica para evitar a censura. Em contraste com a estética da fome, devido à forma de fazer filmes anteriormente referida, este período é marcado pela chamada “estética do silêncio”. A alegorização da história é uma forma adequada de representação que procura a técnica expressionista do cinema de autor e incorpora a violação das tradições vigentes. Embora os filmes estejam sob forte censura, esta não é preventiva e os filmes são lançados devido à reputação internacional que o movimento conquistou através dos festivais, o que levou a uma procura pelos seus filmes em Itália e França.
Logo de seguida, segue-se a terceira fase do movimento, que é a mais prolífica, mas também mais diversificada. Dura de 1968 a aproximadamente 1972 e, como a repressão ainda está em curso e a livre expressão de opinião é proibida, a alegoria é ainda o modo mais frequente de discurso cinematográfico. Esta fase é mais frequentemente chamada de "tropicalista" (Johnson, 1984: 98). Para além do Cinema Novo, outros movimentos cinematográficos começaram a surgir nesta fase, como o Cinema Marginal, cujos realizadores criticam o Cinema Novo por se virar para a produção comercial e para o cinema popular. No entanto, considerando o pluralismo estilístico e temático, dificilmente se pode falar apenas de filmes pertencentes ao Cinema Novo, mas sim de "verdadeira cinematografia brasileira". Dado que ainda existe uma certa diferença entre os filmes mais antigos do movimento e os rodados neste período e posteriormente, alguns filmes, como Eles não usam Black-tie (1981) de Diegues, são também designados por Cinema Novo outra vez, ou seja, o novo Cinema Novo. Diegues considera os participantes do movimento "os novos bárbaros do cinema internacional, porque estão libertos dos grandes orçamentos de Hollywood, da alta cultura e da ideologia correcta dos filmes europeus" (Johnson, 1984: 97). Importa ainda referir que só em 1973 é que foi publicado o primeiro e único manifesto coletivo do movimento Luz e Acão. Gustavo Dahl, que foi um dos co-proprietários da distribuidora Empresa Brasileira de Filmes (Embrafilme), diz que quinze anos depois do seu início, o cinema brasileiro ainda está sob a ditadura cultural do movimento e que os filmes dos realizadores do Cinema Novo ainda são os mais aguardados. O Brasil chegou a produzir cem novos filmes por ano durante este período, o que é quatro vezes mais do que na década de sessenta. No início, apenas onze realizadores produziam filmes, mas agora são mais de trinta e, apesar dos seus estilos diferentes, ainda partilham os mesmos objetivos políticos. Provavelmente o filme mais proeminente desta fase é Macunaíma de 1969., realizado por Joaquim Pedro de Andrade, baseado no romance modernista de Mario de Andrade. O filme Macunaíma é uma radicalização ideológica do romance que ataca o sistema capitalista internacional que abusa o Brasil. A violência estética de Rocha, anteriormente referida, que transitou para uma estética do silêncio na segunda fase, desenvolve-se, segundo Robert Stam (Johnson, Stam, 1995: 96), para uma estética da gula – o desejo de sucesso (inter)nacional neutralizou as preocupações políticas da fase inicial.
Para compreendermos totalmente a importância dos filmes do Cinema Novo, precisamos de compreender o contexto histórico e político da sua criação. A situação no Brasil nesta época era condicionada por vários fatores externos, como a heterogeneidade racial. Durante a colonização, a raça era o principal determinante da identidade e dos valores. Após a declaração de independência do Brasil, verificou-se uma grande migração da população devido à criação de áreas metropolitanas, e a migração das zonas rurais criou favelas e chabolas, ou cortiços urbanos e assentamentos ilegais com pequenas casas improvisadas, muitas vezes mal construídas. Os realizadores do Cinema Novo encontram a sua maior inspiração nestes lugares marginais. Quanto ao contexto histórico, Juscelino Kubitschek esteve no poder no Brasil de 1956. a 1961. A sua política era o desenvolvimentismo, e é conhecido pela sua afirmação de que faria "50 em 5", ou seja, que em cinco anos, o Brasil estaria tão desenvolvido como se tivessem passado cinquenta (Simmonard, 2006: 16). Para viabilizar a industrialização, o Brasil dependia do investimento estrangeiro, o que, a longo prazo, levou a problemas ainda maiores, e em 1964. ocorreu um golpe militar e a instauração de um regime militarista. Nessa época, no seu auge, o Cinema Novo viu-se subitamente confrontado com a censura e o totalitarismo, o que o obrigou a uma forma diferente de criar. Entre 1967. e 1968., a inflação cresceu, o que estimulou greves e protestos cada vez mais frequentes. Isto levou a um segundo golpe militar e a restrições legais às liberdades civis. Este regime atingiu o seu auge em 1969 e, em meados da década de setenta, a sua influência começou a diminuir.
Embora as condições de trabalho do movimento e a sua relação com o estado nem sempre tenham sido boas, ao longo dos anos muitas organizações ajudaram de alguma forma os realizadores brasileiros na produção de filmes. Estiveram presentes em algumas organizações desde o início, pois foram criadas no âmbito das suas atividades estudantis, enquanto outras pertenciam ao estado, como a já referida Embrafilme. As duas provavelmente mais importantes, sobretudo para a primeira fase, foram o CPC e o ISEB. Pode se dizer que o Cinema Novo é um produto social do movimento estudantil Centro Popular de Cultura. Foi o CPC que produziu um dos primeiros filmes do movimento, Cinco Vezes Favela, em 1961. Era uma instituição associada à Associação Nacional dos Estudantes, fundada no Rio de Janeiro. A sua importância estava na distribuição de filmes, mas também no financiamento dos primórdios do movimento. Juntamente com o CPC, o Instituto Superior de Estudos Brasileiros, ou ISEB, é outro fator importante na atuação do Cinema Novo. Foi fundado em 1955. por Kubitschek, por decreto do presidente Café Filho, com a ideia de moldar uma ideologia nacional de desenvolvimento. O Cinema Novo não pode ser visto como um reflexo desta ideologia, mas deve ser visto neste contexto. O ISEB era um grupo de pessoas de diferentes convicções políticas que, no entanto, partilhavam a maioria das ideias básicas: viam o desenvolvimento autónomo, nacional e industrial como o valor máximo, um fim inquestionável a ser alcançado através de vários meios. O CPC e o ISEB têm uma experiência ideologicamente ligada, nomeadamente a de querer utilizar elementos da cultura popular para despertar o povo, pelo que a sua ligação ao Cinema Novo é clara. Embora o Estado os ajudasse por vezes, os realizadores tentaram distanciar-se dele e criar filmes independentes. O primeiro filme que mostrou a possibilidade da criação independente e contra as regras da indústria foi Rio, 40 graus de Nelson Pereira dos Santos. Pela primeira vez na história do Brasil, esta escolha foi de natureza estética, e não situacional. Esta estética foi retirada do neorrealismo italiano anteriormente referido. Pereira dos Santos e, mais tarde, outros realizadores do Cinema Novo, adoptaram dos neo-realistas italianos principalmente o estilo e a poética, que estão em linha com os da Nouvelle Vague francesa e de quase todas as outras versões do movimento. A utilização de câmaras portáteis, o zoom, as sequências planas, o "tempo morto" e as transições pouco claras entre a fantasia e a realidade são apenas algumas das características do neo-realismo que o movimento brasileiro adoptou (Bordwell; Thompson, 2002: 473). Estão também próximos da politização da sua expressão e intenção. O seu ponto de contacto mais forte com a Nouvelle Vague francesa é a compreensão do realizador como um autor que expõe os seus pontos de vista e manifesta um certo estilo através dos filmes.
Os melhores exemplos da estética do Cinema Novo com visíveis influências europeias podem ser encontrados nos dois realizadores referidos: Glauber Rocha e Nelson Pereira dos Santos.
Podemos dizer que Glauber Rocha é, seguramente, um dos realizadores mais influentes, senão o mais influente, deste período e do cinema brasileiro em geral. Rocha, tal como os seus contemporâneos, acreditava que naquele momento a revolução política era mais importante para o povo brasileiro do que a cultural, mas, ao mesmo tempo, considerava-as indissociáveis, pois o povo vivia sob a opressão da informação. Não considera os seus filmes especificamente propagandísticos, mas antes como uma tentativa de retratar um problema político (Rocha et al., 1970: 3). A sua violência retórica é uma resposta ao clima político cada vez mais repressivo do Brasil, e o seu filme Deus e o Diabo na Terra do Sol é um dos filmes-chave e representativos não só da primeira fase, mas de todo o movimento do Cinema Novo. Filmado e lançado em 1964, faz parte de uma trilogia sobre o Nordeste com os já referidos Vidas Secas e Os fuzis. O filme é uma personificação da estética de Rocha sobre a fome e o miserabilismo dos sertanejos, e foi parcialmente inspirado no romance Grande sertão: veredas (1956.), de João Guimarães Rosa. O livro retrata os jagunços de forma pouco ortodoxa e tematiza o fenómeno rural dos pactos com o diabo, disseminado entre os sertanejos. Neste filme, Rocha reconhece a influência de Eisenstein, sobretudo na primeira parte do filme; influência de Brecht é visível na dramaturgia, enquanto a introspeção psicológica é influenciada por Stanislavski. O estilo do cangaço, ou aquilo a que Hobsbawn chama "banditismo social" (social banditry), faz lembrar os filmes de western e os samurais. A música é muito importante no filme, pelo que a mudança do lirismo musical de Heitor Villa-Lobos para a simplicidade das melodias nordestinas criam uma complexidade quase operática (Paranaguá, 2014: 128), que é uma das características da cinematografia de Rocha. A importância deste filme reside no facto de conter as contradições do próprio Cinema Novo, pois não romantiza o popular como fonte de sabedoria nem oferece uma lição sobre as lutas de classes, mas antes estimula a reflexão sobre o campesinato e as suas formas de consciência e, mais importante, sobre o próprio movimento da História. O sertão torna-se uma identidade nacional na qual se inscrevem, mas também se anulam significados históricos, religiosos e ideológicos e, segundo Županović, ele é o verdadeiro e único sujeito do filme, enquanto a hi