Open Repository of the University of Zagreb Faculty of Humanities and Social Sciences
Not a member yet
8460 research outputs found
Sort by
Осмысление смерти в русской фразеологии
No full textOvaj je rad posvećen interpretaciji smrti u kontekstu frazeološkog sloja ruskoga jezika. Iz akademskoga frazeološkog rječnika (Akademicheskij slovar’ russkoj frazeologii Baranova i Dobrovol’skogo iz 2020. godine) izdvojeni su svi frazemi koji izravno tematiziraju smrt i približavaju bazičnu metaforičnost koja stoji iza njezinog poimanja. U teorijskom dijelu predstavljeni su mehanizmi iza stvaranja nekih od najčešćih metafora koje označavaju smrt u frazemima. Naglasak je stavljen na interpretaciju somatizama te temeljnih opozicija, konkretno gore-dolje i život-smrt. Frazemi su zatim u analizi razvrstani po principu „od najvišeg prema najnižem“: prva kategorija uključuje frazeme koji podrazumijevaju metafizičku interpretaciju smrti, druga one koji tematiziraju posmrtne rituale, i naposljetku su proanalizirani frazemi koji nose sniženu stilsku odrednicu
Sebstvo - između kognitivne i društvene perspektive
No full textThis thesis explores two contrasting theories of the self: Daniel Dennett’s model of the self as a “center of narrative gravity,” a fictional construct that provides cognitive and behavioral unity, and Victor de Munck’s anthropological view of the self as a symbolic agent embedded in cultural models. While Dennett emphasizes the cognitive mechanism that generates the illusion of a unified self, de Munck highlights the relational and cultural foundations of selfhood.
Using qualitative interviews and thematic analysis, the study investigates how individuals describe and construct their sense of self. The findings show that selfhood is experienced as both narrative and relational: participants framed identity as a continuous process shaped by retrospective meaning-making, shifting roles, contradictions, and cultural expectations.
The results suggest that neither purely internal nor purely relational models capture the full complexity of lived selfhood. Instead, the self emerges through an ongoing negotiation between internal narrative processes and external cultural frameworks, supporting a hybrid account that integrates Dennett’s and de Munck’s perspectives
Semantic adaptation of gastronomic gallicisms
No full textTema ovog završnog rada su galicizmi sa značenjem deserta u ruskome jeziku i njihova semantička adaptacija. Cilj je rada pokazati kako su galicizmi prodrli u ruski jezik i kako su se prilagodili pravilima ruskog jezika. U prvom dijelu ukratko se objašnjava što su posuđenice. Potom je prikazana povijest odnosa Francuske i Rusije te karakteristike, klasifikacija i razlozi pojavljivanja galicizama. Središnji dio rada posvećen je adaptaciji galicizama koja se odvija na semantičkoj razini. Neki galicizmi zadržavaju svoje izvorno značenje, dok je značenje drugih ili prošireno ili suženo. Analiza je pokazala da je kod većine leksema značenje suženo ili da je očuvano izvorno značenje
Desenvolvimento das bibliotecas em Portugal
No full textOvaj rad bavi se općim povijesnim razvojem knjižnica te razvojem knjižnica u Portugalu. Prikazuje značajne aspekte razvoja kao što su dolazak prvih knjiga, evolucija knjižnica kroz razna povijesna razdoblja, uloga samostana u nastanku knjižnica, te samo osnivanje prvih knjižnica. Rad prikazuje povijest dolaska prvih knjižnica na područje Portugala, a detaljnije govori o primjerima portugalskih knjižnica. Osim povijesnog dijela, rad se također dotiče teme važnosti knjižnica unutar društvenih zajednica te prikazuje njihovu ulogu u oblikovanju društva i kulture zajednica. S naglaskom na portugalski narod, rad naglašava način na koji knjižnice pridonose očuvanju portugalskog kulturnog identiteta, s obzirom na njihovu bogatu kulturnu baštinu dostupnu u knjižnicama. Također, rad govori o modernom razdoblju knjižnica, o njihovom razvoju u institucije kakve ih danas poznajemo te o njihovoj adaptaciji u treći prostor.This paper writes about the general historical development of libraries and the development of libraries in Portugal. It presents significant aspects of development such as the arrival of the first books, the evolution of libraries through various historical periods, the role of monasteries in the emergence of libraries, and the founding of the first libraries themselves. The paper presents the history of the arrival of the first libraries in Portugal, and discusses in more detail examples of Portuguese libraries. In addition to the historical part, the paper also touches on the topic of the importance of libraries within social communities and presents their role in shaping the society and culture of communities. With an emphasis on the Portuguese people, the paper emphasizes the way in which libraries contribute to the preservation of Portuguese cultural identity, given their rich cultural heritage available in libraries. The paper also discusses the modern period of libraries, their development into the institutions we know them as today, and their adaptation to the third space.Este trabalho descreve o desenvolvimento histórico geral das bibliotecas e o desenvolvimento das bibliotecas em Portugal. Apresenta aspetos significativos do desenvolvimento, como a chegada dos primeiros livros, a evolução das bibliotecas ao longo de vários períodos históricos, o papel dos mosteiros no aparecimento das bibliotecas e a fundação das próprias primeiras bibliotecas. O trabalho apresenta a história da chegada das primeiras bibliotecas a Portugal e descreve mais detalhadamente exemplos de bibliotecas portuguesas. Para além da parte histórica, o trabalho descreve também a importância das bibliotecas nas comunidades sociais e apresenta o seu papel na formação da sociedade e da cultura das comunidades. Com destaque para o povo português, o trabalho destaca a forma como as bibliotecas contribuem para a preservação da identidade cultural portuguesa, dado o seu rico património cultural disponível nas bibliotecas. O trabalho discute também o período moderno das bibliotecas, o seu desenvolvimento até às instituições que as conhecemos hoje e a sua adaptação ao terceiro espaço
In the Service of Apollonian Form: American Actresses and the Homosexual Imagination
No full textU fokusu rada dva su fenomena koji se vežu uz kulturu muških homoseksualaca: camp i štovanje diva (poznatije po engleskom terminu diva-worship). Rad se osvrće na bogatu povijest odnosa između homoseksualaca i diva koje stavljaju na pijedestale: od Oscara Wildea i Sare Bernhardt, idolatrije klasičnog Hollywooda, pa sve do suvremenog obožavanja pop-zvijezda. Diskusiju uokviruju raznovrsni postulati campa, posebice oni koji promišljaju poziciju žene, glumice i žene kao glumice. Polazeći od pretpostavke da suvremena kultura štovanja diva ima primjesu ironične i parodične samosvijesti campa, rad analizira tri suvremena primjera – bilo da se radi o fikcionalnim predlošcima ili životima glumica – koji (samo)kritično tematiziraju odnos između gejeva i slavnih izvođačica. Prvo se analizira HBO-ova serija Hacks (Trikovi), u kojoj je središnji lik komičarka Deborah Vance (Jean Smart), inspirirana gej ikonom Joan Rivers. U kontekstu ove serije osvrnut ćemo se na važnost humora za camp i kako je humor camp homoseksualaca drukčiji od, primjerice, lezbijskog. Zatim se reflektor usmjerava na Jennifer Coolidge i HBO-ovu seriju The White Lotus (Bijeli lotos), koja historizira poziciju operne primadone kao gej ikone, mobilizirajući pritom biografiju i status same Jennifer Coolidge. Treća velika glumica kojom se rad bavi brodvejska je diva Patti LuPone. Ovo poglavlje, analizirajući memoare i medijsku personu Patti LuPone, dodatno istražuje porozne granice između glumica i likova koje tumače, ali i razmatra granice do kojih glumica smije biti diva ako ne želi biti društveno „sankcionirana.
Analysis of questions in Croatian language textbooks
No full textRad istražuje zastupljenost pitanja koja potiču kreativno mišljenje u udžbenicima
Hrvatskog jezika za peti razred osnovne škole u kontekstu nedavnih obrazovnih reformi
koje naglašavaju razvoj kritičkog mišljenja, samostalnosti i kreativnosti. Teorijski dio
rada obuhvaća pregled pojma udžbenika kao temeljnog nastavnog sredstva, analizu
zakonske regulative i didaktičko-metodičkih udžbeničkih standarda te detaljno
razmatranje pojmova stvaralaštva i kreativnosti. Istražen je i pristup stvaralaštvu u okviru
nastave Hrvatskog jezika te su opisane različite klasifikacije pitanja u udžbenicima i
njihova uloga u poticanju stvaralaštva. Empirijski dio oslanja se na Georgeovu (2005)
Listu početaka pitanja i zadataka koji potiču kreativno mišljenje u okviru kojega su
analizirana pitanja u trima udžbenicima Hrvatskog jezika za peti razred, s fokusom na
identificiranje pitanja koja potiču kreativno mišljenje. U istraživanju se koristi metoda
analize sadržaja te komparativna metoda. Rezultati pokazuju respektabilnu zastupljenost
stvaralačkih pitanja, uz značajne razlike među analiziranim udžbenicima što ukazuje na
prisutnost različitih pedagoških pristupa u poticanju kreativnosti. Rad doprinosi boljem
razumijevanju uloge pitanja koja potiču kreativno mišljenje u udžbenicima i pruža osnovu
za unapređenje obrazovnih praksi s ciljem razvoja stvaralaštva i kreativnog mišljenja kod
učenika.The study investigates the prevalence of questions that stimulate creative thinking in
Croatian language textbooks for the fifth grade of primary school, within the context of
recent educational reforms that emphasize the development of critical thinking,
independence, and creativity. The theoretical part of the study includes an overview of
the concept of the textbook as a fundamental teaching tool, an analysis of legal regulations
and didactic-methodological textbook standards, as well as a detailed discussion of the
concepts of creativity and creative thinking. The approach to creativity in Croatian
language teaching is also examined, and various classifications of questions in textbooks
and their roles in fostering creativity are described. The empirical part relies on George’s
(2005) List of question prompts and tasks that stimulate creative thinking, through which
questions in three Croatian language textbooks for the fifth grade are analyzed, with a
focus on identifying those that promote creative thinking. The study employs content
analysis and a comparative method. The results show a respectable representation of
creative questions, with significant differences among the analyzed textbooks, indicating
the presence of various pedagogical approaches to encouraging creativity. This study
contributes to a better understanding of the role of questions that stimulate creative
thinking in textbooks and provides a basis for improving educational practices aimed at
developing creativity and creative thinking among students
The role of subtitles in developing listening comprehension in Spanish as a foreign language
No full textEste trabajo investiga el papel de los subtítulos en el desarrollo de la comprensión auditiva del español como lengua extranjera, con énfasis en su eficacia como una herramienta didáctica. En la parte teórica, se destaca el creciente papel de los materiales digitales y audiovisuales en la enseñanza moderna de idiomas, especialmente en el contexto de la mayor disponibilidad de contenidos multimedia. Se presta especial atención a los subtítulos como herramienta didáctica que permite a los estudiantes escuchar y leer simultáneamente, lo cual puede mejorar la comprensión y el aprendizaje del idioma. Se analizan diferentes tipos de subtítulos, sus ventajas, como el aumento de la motivación, la adquisición más fácil del vocabulario y una mejor comprensión del contenido, así como los desafíos, como la dependencia excesiva de ellos o su inadecuación para ciertos grupos de estudiantes. La revisión de investigaciones existentes muestra que los subtítulos contribuyen significativamente al desarrollo de habilidades auditivas, especialmente en estudiantes principiantes y de nivel intermedio, y aumentan la participación en clase. En una investigación empírica realizada en una escuela secundaria en Zagreb, participaron dos grupos de estudiantes: uno vio videos con subtítulos y el otro sin ellos. Los resultados mostraron que el grupo con subtítulos obtuvo mejores resultados en comprensión, y ambos grupos expresaron una actitud positiva hacia su uso. Los estudiantes destacan sus ventajas, como una mejor comprensión y adquisición de vocabulario, aunque también reconocen algunas posibles desventajas. En conclusión, el trabajo enfatiza que los subtítulos constituyen una herramienta valiosa y eficaz en la enseñanza de idiomas, especialmente para mejorar las habilidades auditivas, y propone su uso más amplio en actividades educativas y el desarrollo de estrategias para maximizar sus beneficios.Ovaj rad istražuje ulogu titlova u razvoju slušnog razumijevanja španjolskog kao stranog jezika, s naglaskom na njihovu učinkovitost kao didaktičkog alata. U teorijskom dijelu rada naglašava se sve veća uloga digitalnih i audiovizualnih materijala u suvremenoj nastavi stranih jezika, osobito u kontekstu povećane dostupnosti multimedijalnih sadržaja. Posebna pažnja posvećena je titlovima kao didaktičkom alatu koji omogućava učenicima da istovremeno slušaju i čitaju sadržaj, što može poboljšati razumijevanje i usvajanje jezika. Razmatraju se različiti tipovi titlova, njihove prednosti, poput povećane motivacije, lakšeg usvajanja vokabulara i boljeg razumijevanja sadržaja te izazovi, poput prekomjernog oslanjanja na njih ili njihove neprimjerenosti za određene skupine učenika. Pregled postojećih istraživanja pokazuje da titlovi značajno doprinose razvoju slušnih vještina, osobito kod početnih i srednje naprednih učenika, te povećavaju angažiranost u nastavi. U empirijskom istraživanju provedenom u srednjoj školi u Zagrebu, sudjelovale su dvije skupine učenika: jedna je gledala video s titlovima, a druga bez njih. Rezultati su pokazali da je skupina s titlovima ostvarila bolje rezultate u razumijevanju, a obje skupine su izrazile pozitivan stav prema korištenju titlova. Učenici ističu njihove prednosti, poput boljeg razumijevanja i usvajanja vokabulara, iako prepoznaju i neke moguće nedostatke. Zaključno, rad ističe da titlovi predstavljaju vrijedan i učinkovit alat u nastavi stranih jezika, osobito za razvoj slušnih vještina, te predlaže njihovu širu primjenu u obrazovnim aktivnostima i razvoj strategija za maksimiziranje njihovih prednosti
Post-industrial adaptive reuse on the example of Art Kvart Benčić in Rijeka
No full textOvaj rad bavi se prenamjenom postindustrijskog kompleksa Rikard Benčić u Rijeci u suvremeni kulturni centar Art Kvart. Kroz spoj etnografskog istraživanja i konzervatorske analize, rad istražuje kako se kroz obnovu i nove sadržaje oblikuju značenja prostora, postindustrijski identitet i percepcija baštine. Posebna pažnja posvećena je narativima kulturnih djelatnika koji aktivno sudjeluju u stvaranju novog urbanog života prostora. Teorijski okvir uključuje pristupe urbane i postindustrijske antropologije te konzervatorske smjernice, čime se otvara prostor za promišljanje kulturne prenamjene kao procesa pregovaranja memorije, društvene svrhe i budućnosti prostora.This paper examines the method of adaptive reuse of the post-industrial Rikard Benčić complex in Rijeka into a contemporary cultural hub – Art Kvart. Through a combination of ethnographic research and conservation analysis, the paper explores how meanings of space, post-industrial identity, and perceptions of heritage are shaped through renovation and new content. Special attention is paid to the narratives of cultural workers who actively participate in the creation of a new urban life of space. The theoretical framework includes approaches from urban and post- industrial anthropology and conservation guidelines, opening up space for thinking about cultural conversion as a process of negotiating memory, social purpose and the future of space
Prijevod i traduktološka analiza odabranih poglavlja romana „Het tegenovergestelde van een mens“ Lieke Marsman
No full textOvaj diplomski rad obuhvaća prijevod s nizozemskog na hrvatski jezik i traduktološku analizu odabranih poglavlja romana Het tegenovergestelde van een mens autorice Lieke Marsman te istražuje izazove književnog prevođenja i strategije za rješavanje istih. Roman je kombinacija fikcije, eseja i poezije te se bavi temama poput klimatskih promjena, međuljudskih odnosa i identiteta. Korištene prevoditeljske strategije su analizirane prema klasifikacijama koje predlažu J.C. Catford i Andrew Chesterman, s naglaskom na pomake s obzirom na jezičnu razinu i kategoriju te sintaktičke, semantičke i pragmatičke strategije. Na temelju analize, može se zaključiti da je književno prevođenje složen i kreativan proces pri kojem svaka odluka oblikuje prevedeni tekst kao samostalno djelo.This master's thesis consists of the translation from Dutch into Croatian and a traductological analysis of selected chapters from Lieke Marsman's novel Het tegenovergestelde van een mens. It explores challenges of literary translation and strategies used to address them. The novel is a combination of fiction, essays and poetry, and it engages with themes such as climate change, interpersonal relationships and identity. The applied translation strategies are analyzed according to the classifications proposed by J.C. Catford and Andrew Chesterman, with a focus on shifts of level and category, as well as syntactic, semantic and pragmatic strategies. The analysis demonstrates that literary translation is a complex and creative process in which each decision shapes the translated text as an independent work
Zavisne rečenice u romanu "Nesvjesni svjedok" Gianrica Carofiglia
No full textIn questa tesi si analizza l’uso delle frasi subordinate nel romanzo Testimone inconsapevole di Gianrico Carofiglio, per stabilire quanto spesso compaiono nel testo e quali sono le tipologie ricorrenti. Nella prima parte si offre un breve inquadramento teorico sulla sintassi della frase complessa, basato sulle principali grammatiche italiane (Dardano e Trifone, Serianni, Sensini), con particolare attenzione dedicata al rapporto tra proposizioni principali e subordinate e alla distinzione tra forme esplicite e implicite.
Successivamente, dopo una breve presentazione dell’autore e del contenuto del romanzo, viene proposta un’analisi degli esempi di subordinate trovati nel testo. Dall’analisi emerge che Carofiglio usa frequentemente frasi brevi e semplici, ma anche periodi complessi, nei quali le proposizioni indipendenti e dipendenti assumono un ruolo importante.
Tra le proposizioni dipendenti più frequenti risultano oggettive, relative, temporali, condizionali, causali e finali, in linea con il genere giallo e con la struttura narrativa del processo giudiziario descritto. Inoltre, nelle subordinate soggettive, causali e relative prevale la forma esplicita, mentre in quelle oggettive, finali e concessive è più frequente la forma implicita.U ovom se radu analizira upotrebu zavisnih rečenica u romanu Gianrica Carofiglia Nesvjesni svjedok, s ciljem promatranja njihove učestalosti u tekstu i vrsta koje se pojavljuju. Prvi dio nudi kratak teorijski pregled sintakse složenih rečenica, na temelju glavnih talijanskih gramatika (Dardano e Trifone, Serianni, Sensini), s naglaskom na odnos između glavnih i zavisnih rečenica te razliku između eksplicitnih i implicitnih oblika.
Nakon kratkog uvoda o autoru i sadržaju romana, bit će predstavljeni primjeri zavisnih rečenica pronađenih u tekstu. Analiza otkriva da Carofiglio vrlo često koristi kratke i jednostavne rečenice, ali isto tako i složene u kojima nezavisne i zavisne rečenice imaju ključnu ulogu. Među najčešćim zavisnim rečenicama su objektne, atributne, vremenske, pogodbene, uzročne i namjerne, u skladu sa žanrom kriminalističkog romana i narativnom strukturom opisanog sudskog slučaja. Nadalje, eksplicitni oblik prevladava u subjektnim, uzročnim i atributnim zavisnim rečenicama, dok je implicitni oblik češći u objektnim, namjernim i dopusnim rečenicama