Selçuk Üniversitesi Kütüphanesi
Not a member yet
53909 research outputs found
Sort by
The effects of lycopene and ascorbic acid on embryo development and quality supplement in vitro bovine embryo culture medium
No full textSunulan tez çalışmasında, enzimatik nitelikte olmayan Likopen ve Askorbik asit antioksidanlarının ayrı veya kombine gruplarının embriyo kültür medyumuna ilavesiyle oksidatif stresin azaltılıp elde edilen embriyo sayısı ve kalitesinin artırılması amaçlanmıştır. Çalışmanın materyalini, mezbahadan uygun koşullar altında laboratuvara getirilen 424 ovaryum oluşturdu. Ovaryum üzerindeki 2-8 mm çaptaki foliküller aspire edilerek oositler toplandı. Toplanan oositler kalitelerine göre sınıflandırıldı ve çalışmaya sadece A kalite immature oositler dahil edildi. Oositlerin maturasyon, fertilizasyon ve kültür süreçleri için IVF Bioscience firmasına ait ticari solüsyonlar kullanıldı. Oositlerin maturasyonu ve fertilizasyonu, 38,5˚C, %5,5 CO2 ve yüksek oranda nemli ortam sağlayan inkübatörde gerçekleştirildi. Maturasyonunu tamamlayan oositler fertilizasyon sürecine bırakıldı Fertilizasyon işlemi tamamlanan muhtemel zigotlar kültür ortamına alındıktan sonra, iki farklı antioksidanın ayrı ve kombine dozları ilave edilerek gruplara ayrıldı. Kültür işlemi %6 CO2, %6 O2, 38,5˚C ısı ve yüksek oranda nem içeren inkübatörde 6-9 gün süresince gerçekleştirildi. Fertilizasyon 0. gün kabul edilerek 6. günden itibaren IVC ortamında blastosist varlığı kontrol edildi. Gruplar arasındaki blastosist sayılarındaki farklılıklar istatistiksel olarak analiz edildi. Genel olarak kombine gruplardan elde blastosist ve blastosiste ulaşma oranları, kontrol ve likopen grubunun farklı dozlarından yüksek olduğu istatistiki olarak saptandı (P<0,05). Sunulan tez çalışmasında likopen ve askorbik asit ilave edilen gruplar arasında istatistiki olarak farklılık elde edilmedi (P>0,05). Çalışmada elde edilen blastosistlerden, her grupta en az 10'ar tane olacak şekilde TUNEL boyaması uygulandı. Blastosistteki hücre (iç hücre kümesi, trofektoderm, toplam hücre sayıları) ve apoptotik hücre sayıları belirlendi. Blastosistlerdeki hücre sayıları, kombine gruplarında, kontrol ve likopen gruplarına kıyasla istatistiksel olarak anlamlı ölçüde yüksek olduğu belirlendi (P<0,05). Apoptotik hücre sayıları incelendiğinde istatistiki olarak en düşük likopen 0,2 µM ve askorbik asit 2 mM (Lik0.2+AA2) grubunda olduğu saptandı (P<0,05). Sonuç olarak, likopen ve askorbik asit gibi bazı antioksidanların tek başına veya kombinasyon halinde kültür ortamına eklenmesinin gelişim oranları üzerinde olumlu etkisi olduğu görüldü.In this thesis study, the aim was to reduce oxidative stress and improve both the quantity and quality of embryos by supplementing the embryo culture medium with non-enzymatic antioxidants, Lycopene and Ascorbic acid, either separately or in combination. The material of the study consisted of 424 ovaries, which were transported to the laboratory under appropriate conditions from a slaughterhouse. Follicles with 2–8 mm diameters on the ovaries were aspirated to collect oocytes. The collected oocytes were classified based on their quality, and only A-grade immature oocytes were included in the study. Commercial solutions from the IVF Bioscience company were used for the maturation, fertilization, and culture processes of the oocytes. Oocyte maturation and fertilization were carried out in an incubator providing a temperature of 38.5°C, 5.5% CO₂, and a highly humid environment. The oocytes that completed maturation were subjected to the fertilization process. After the fertilization process was completed, the presumptive zygotes were transferred to the culture medium, and they were divided into groups with the addition of different doses of two separate antioxidants, both individually and in combination. The culture process was conducted in an incubator with 6% CO₂, 6% O₂, a temperature of 38.5°C, and high humidity for 6–9 days. Regarding fertilization as day 0, blastocysts in the IVC medium were examined starting from day 6. The differences in blastocyst numbers among the groups were statistically analyzed. Overall, it was statistically determined that the number of blastocysts and the blastocyst formation rates obtained from the combined groups were higher than those of the control and lycopene groups at different doses (P<0.05). However, no statistically significant difference was observed among the groups supplemented with lycopene and ascorbic acid (P>0.05). From the blastocysts obtained in the study, at least ten blastocysts per group were subjected to TUNEL staining. The number of cells in the blastocysts (inner cell mass, trophectoderm, and total cell numbers) and apoptotic cell counts were determined. The total cell numbers in the blastocysts were found to be significantly higher in the combined groups compared to the control and lycopene groups (P<0.05). When the number of apoptotic cells was examined, it was statistically determined that the lowest apoptotic cell count was found in the lycopene 0.2 µM and ascorbic acid 2 mM (Lik0.2+AA2) group (P<0.05). In conclusion, the addition of some antioxidants to the culture medium, either alone or in combination such as lycopene and ascorbic acid had a positive effect on development ratesBu araştırma Selçuk Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğü tarafından 22212025 proje numarası ile desteklenmiştir
Effect of the cradle position given to premature newbornies during orogastric tube feeding on the comfort, physiological parameters and vomiting frequency: A randomized controlled study
No full textBu çalışma, prematüre yenidoğanlara orogastrik tüp ile beslenme sırasında verilen beşik pozisyonunun fizyolojik parametreler, konfor ve kusma sıklığı üzerine etkisi incelemek amacıyla yapıldı. Araştırma paralel grupta ön test-son test randomize kontrollü deneysel tasarımda yapıldı. Çalışma, Ocak 2024- Ekim 2024 tarihleri arasında, Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesinde yürütüldü. Araştırmaya 32-36+6 gestasyon haftasına sahip, orogastrik tüp (OGT) ile beslenme endikasyonu olan 48 prematüre bebek randomize olarak girişim (n=24) ve kontrol gruplarına (n=24) atandı. Girişim grubunda bulunan prematüre bebeklere OGT ile beslenme sırasında beşik pozisyonu verildi, ardışık üç beslenme saatinde bu pozisyon ile beslenme sağlandı. Kontrol grubunda beslenme sırasındaki rutin uygulamaya (kot yatağında baş yükseltili supine pozisyonu) devam edildi. Veriler Yenidoğan Bilgi Formu, Fizyolojik Parametre ve Kusma Sıklığı Takip Formu ve Yenidoğan Konfor Davranış Ölçeği kullanılarak toplandı. Ölçümler bebek beslenmeye başlamadan (T0), beslenme bitiminde (T1) ve beslenmeden 15 dk sonra (T3) alındı. Verilerin analizinde Bağımsız Örneklem t testi, Ki-kare testleri, Sınıf İçi Korelasyon Katsayısı (ICC), Karışık düzen varyans analizi (ANOVA) uygulandı. Araştırma clinicaltrials.gov'a kaydedildi (NCT06759285). Çalışmada farklı iki pozisyonda beslenen prematüre bebeklerin tüm fizyolojik parametrelerinin gruplar arasında ilk üç ölçümde de benzerlik gösterdiği belirlendi (p>0,05). Grup içinde ise girişim grubunda tüm fizyolojik parametrelerde stabil durum devam ederken (p>0,05), kontrol grubunda vücut sıcaklığı ve solunum hızlarının üç ölçüm sırasında zamanla arttığı bulundu (p<0,05). Konfor düzeylerine bakıldığında, girişim ve kontrol grubunun beslenme öncesi ve sonrası konfor düzeyi benzerlik gösterirken (p>0,05), beslenmeden 15 dakika sonrasında girişim grubunun konfor düzeyi daha yüksek bulundu (p<0,05). Girişim ve kontrol gruplarında karın çevresi ve gaita miktarı istatistiksel olarak fark oluşturmadı (p>0,05). Kusma sıklığı ise üçüncü beslenme periyodunda kontrol grubunda bulunan bebeklerde, girişim grubuna göre istatistiksel olarak yüksek bulundu (p<0,05). Sonuç olarak, beşik pozisyonunun prematüre bebeklerin OGT ile beslenmesi sırasında fizyolojik parametrelerde stabilizasyonu sağlayarak, konforu artırdığı ve kusma sıklığını azalttığı tespit edildi. Beşik pozisyonun OGT ile beslenme sırasında prematüre bebeklere verilen destekleyici pozisyonlar arasında faydalı ve klinikte kullanıma uygun olabileceği düşünüldü.The aim of this study was to determine the effect of cradle position given to premature newborns during orogastric tube feeding on physiologic parameters, comfort and frequency of vomiting. The study was conducted in a parallel group pretest-posttest randomized controlled experimental design. The study was conducted between January 2024 and October 2024 in the Neonatal Intensive Care Unit of Selçuk University Faculty of Medicine Hospital. Forty-eight premature infants with a gestational age of 32-36+6 weeks and an indication for OG feeding were randomly assigned to the experimental (n=24) and control groups (n=24). Premature infants in the intervention group were given the cradle position during OG feeding and were fed in this position for three consecutive feeding hours. In the control group, the routine practice during feeding (supine position with elevated head on the cot bed) was continued. Data were collected using the Neonatal Information Form, Physiologic Parameter and Vomiting Frequency Follow-up Form and the Neonatal Comfort Behavior Scale. Measurements were taken before feeding (T0), at the end of feeding (T1) and 15 min after feeding (T3). Independent Sample t test, Chi-square tests, Intraclass Correlation Coefficient (ICC), Mixed-order analysis of variance (ANOVA) were used to analyze the data. The study was registered in clinicaltrials.gov (NCT06759285). In the study, it was determined that all physiological parameters of premature babies fed in two different positions were similar between the groups in the first three measurements (p>0.05). Within the group, it was found that body temperature and respiratory rate increased over time during the three measurements in the control group (p<0.05), while the experimental group maintained a stable state in all physiologic parameters (p>0.05). When the comfort levels were analyzed, it was found that while the comfort level of the intervention and control groups was similar before and after feeding (p>0.05), the comfort level of the intervention group was higher 15 minutes after feeding (p<0.05). Abdominal circumference and stool amount were not statistically different in the intervention and control groups (p>0.05). The frequency of vomiting was statistically higher in the control group compared to the intervention group in the third feeding period (p<0.05). In conclusion, it was found that the cradle position increased comfort and decreased the frequency of vomiting by stabilizing physiological parameters during OGT feeding of premature infants. It was thought that the cradle position may be useful among the supportive positions given to premature infants during OGT feeding and may be suitable for clinical use
The effects of renewed additional time application on activity profile in football: Turkish Spor Toto Super League example
No full textFutbolda "uzatma süresi" veya "duraklama süresi" olarak da adlandırılan süre, hakemin, sakatlıklar ve benzeri nedenlerle oyunun ne kadar süre durdurulduğuna bağlı olarak oyunun her iki yarısının sonuna eklemeye karar verdiği ek zamandır. Son dönemde uzatma sürelerini belirlemede değişikliğe gidilerek uzatma sürelerini belirleme görevinin maçın hakemi yerine Video Yardımcı Hakem Asistanı (VYHA) tarafından yapılmasına karar verilmiştir. 2022 Katar Dünya Kupasından sonra Türkiye Süper Liginde de bu değişiklik uygulanmaya başlamıştır. Bu nedenle araştırmanın amacı futbolda değişen uzatma süresi uygulamasının oyuncuların aktivite profiline etkisini incelemekti. Bu araştırmada, 19 takımın aktif olarak katıldığı 2022-2023 Türkiye Süper Ligi sezonunun toplam 38 haftasında oynanan 312 maçın verileri analiz edildi. Verilerin toplanmasında FIFA sertifikalı InStat Fitness optik izleme teknolojisi kullanıldı. Maçlar uygulama değişikliği öncesi ve sonrası olmak üzere iki gruba ayrılarak karşılaştırıldı. Çalışmada sayısal değişkenlerin normal dağılıma uygunluğu Shapiro Wilk testi ile incelendi. Sayısal değişkenlerin karşılaştırılmasında bağımsız örneklem t testi kullanıldı. Analizler SPSS 22.0 programı yardımıyla gerçekleştirildi. Aktivite profili değişkenleri uygulama değişikliği öncesi ve sonrasına göre karşılaştırıldığında maç süresi (p<0,001), toplam mesafe (p<0,001), orta şiddetli koşu mesafesi (14,4 km/h-19,8 km/h) (p<0,001), yüksek şiddetli koşu mesafesi (19,8 km/h-25,2 km/h) (p<0,001), sprint mesafesi (p<0,001), yüksek şiddetli koşu sayısı (p<0,003), sprint sayısı (p<0,001), hücumda geçirilen süre (p<0,01), savunmada geçirilen süre (p<0,01) ve topun oyunda kalma süresi (p<0,001) değişkenlerinde uygulama öncesine göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık olduğu saptandı. Ortalamalar incelendiğinde uygulama değişikliği sonrası; maç süresi, toplam mesafe, orta şiddetli koşu mesafesi (14,4 km/h-19,8 km/h), yüksek şiddetli koşu mesafesi (19,8 km/h-25,2 km/h), sprint mesafesi, yüksek şiddetli koşu sayısı, sprint sayısı, hücumda geçirilen süre, savunmada geçirilen süre ve topun oyunda kalma süresi artmıştır. Türkiye Süper Liginde duraklama süreleri üzerine yapılan bu uygulama değişikliği futbol aktivite profilindeki neredeyse tüm parametrelerde artışa sebep olmuştur. Oyun süresi, farklı şiddet aralıklarındaki koşu mesafeleri ve sayılarında meydana gelen bu artış bundan sonra maç performansı referans alınarak yapılan antrenmanların hacimlerinde de artış yapılması gerektiğini ortaya koymaktadır.In football, the period also called "added time" or "stoppage time" is the additional time that the referee decides to add to the end of each half of the game, depending on how long the game is stopped due to injuries and similar reasons. Recently, it has been decided that the decision to determine stoppage time will be made by the Assistant Video Assistant Referee (AVAR) instead of the match referee. This change was also implemented in the Turkish Super League after the 2022 Qatar World Cup. This study aims to examine the effect of changing stoppage time practice on activity profile of players in football. In this study, the data of 312 matches played in a total of 38 weeks of the 2022-2023 Turkish Super League season, in which 19 teams actively participated, were analyzed. FIFA-certified InStat Fitness optical tracking technology was used for data collection. The matches were divided into two groups as before and after the application change and compared. The conformity of numerical variables to normal distribution was analysed by Shapiro Wilk test. Independent sample t-test was used to compare the numerical variables. Analyses were performed with the help of the SPSS 22.0 program. When activity profile variables were compared; match duration (p<0.001), total distance (p<0.001), moderate intensity running distance (14.4 km/h-19.8 km/h) (p<0.001), high-intensity running distance (19.8 km/h-25.2 km/h) (p<0.001), sprint distance (p<0.001), number of high-intensity runs (p₌0.003), number of sprints (p<0, 001), time spent in offense (p₌0,010), time spent in defense (p₌0,010) and time the ball was in play (p<0,001) variables were statistically significantly different compared to before the practice change. When the averages were examined, match duration, total distance, medium intensity running distance (14,4 km/h-19,8 km/h), high-intensity running distance (19,8 km/h-25,2 km/h), sprint distance, number of high intensity runs, number of sprints, time spent in offense, time spent in defense and time on the ball increased after the practice change. After the 2022 Qatar World Cup in Qatar, this change of practice on stoppage periods in the Turkish Super League increased almost all parameters of the football activity profile. This increase in playing time, running distances at different intensity intervals, and number of runs indicates that the volume of training sessions should be increased with reference to match performance in the future
Development of afila type and lodging hardiness pea (pisum sativum L.) genotypes by line × tester analysis method
No full textBu çalışma, iklim değişikliği ve artan nüfus baskısının tarımsal üretim üzerindeki etkileri dikkate alınarak, hem yüksek verim hem de üstün kalite özelliklerini bir arada taşıyan bezelye (Pisum sativum L.) genotiplerinin geliştirilmesini amaçlamaktadır. Özellikle afila yaprak tipi, yatmaya dayanıklılık ve yüksek tane verimi gibi özelliklerin birleştirilmesi hedeflenmiştir. Bu amaçla altı dişi ebeveyn (Serge, Boogie, Compana, Carina, Jofs, Betagreen) ve üç tester (PS16012, PS16045, PS16062) arasında line × tester melezleme yöntemi uygulanmış ve 18 F₁ melez kombinasyonu oluşturulmuştur. F₁ melezleri, ebeveyn hatları ve F₂ jenerasyonları, Konya ili Orta Anadolu koşullarında, iki yıl süreyle, üç tekerrürlü Tesadüf Blokları Deneme Deseni'ne göre değerlendirilmiştir. Araştırmada bitki boyu, bitkide bakla sayısı, baklada tane sayısı, 100 tane ağırlığı, tane verimi, protein oranı ve protein verimi gibi morfolojik ve kaliteye yönelik özellikler analiz edilmiştir. Özellikle F₁ jenerasyonunda, tane verimi ve protein verimi bakımından yüksek düzeyde heterosis ve heterobeltiyozis etkileri tespit edilmiştir. "Carina × PS16012", "Betagreen × PS16045" ve "Serge × PS16062" gibi kombinasyonlar, hem ortalama hem de en iyi ebeveyni aşan verim değerleri ile öne çıkmıştır. "Boogie × PS16062" ve "Jofs × PS16062" kombinasyonları ise F₂ jenerasyonunda da üstün performanslarını korumuştur. GKY (genel kombinasyon yeteneği) ve ÖKY (özel kombinasyon yeteneği) varyansları istatistiksel olarak anlamlı bulunmuş, bu da karakterlerin kalıtımında hem eklemeli hem de eklemeli olmayan gen etkilerinin önemli olduğunu göstermiştir. Betagreen ve Boogie genotipleri, hem yüksek GKY değerleri hem de iri tohum ve yüksek protein içerikleri ile dikkat çekmiştir. Yüksek kalıtım derecelerinin F₂ jenerasyonuna kadar korunması, erken seleksiyon olanaklarını artırmaktadır. Sonuç olarak, bu çalışma, yüksek verim, yüksek kalite, genetik kararlılık ve yatmaya dayanıklılık gibi çok yönlü özellikleri bir araya getiren bezelye genotiplerinin geliştirilmesine önemli katkılar sunmuştur.This study aimed to develop pea (Pisum sativum L.) genotypes with superior yield and quality characteristics in response to the challenges posed by climate change and increasing food security demands. The primary objective was to combine desirable traits such as afila leaf morphology, lodging resistance, and high seed yield within the same genotype. For this purpose, six female parent lines (Serge, Boogie, Compana, Carina, Jofs, and Betagreen) were crossed with three testers (PS16012, PS16045, and PS16062) using a line × tester mating design, resulting in 18 F₁ hybrid combinations. The F₁ hybrids, along with their parents and F₂ progenies, were evaluated under the ecological conditions of Konya (Central Anatolia, Türkiye) over two consecutive growing seasons using a Randomized Complete Block Design with three replications. The study examined key agronomic and quality-related traits, including plant height, number of pods per plant, number of seeds per pod, 100-seed weight, seed yield, protein content, and protein yield. In the F₁ generation, significant levels of heterosis and heterobeltiosis were observed, particularly for seed yield and protein yield. Hybrids such as "Carina × PS16012," "Betagreen × PS16045," and "Serge × PS16062" outperformed both the mid- and better-parent values, while combinations like "Boogie × PS16062" and "Jofs × PS16062" maintained their superior performance in the F₂ generation, indicating genetic stability. Both GKY (general combining ability) and ÖKY (specific combining ability) variances were statistically significant across generations, suggesting the involvement of both additive and dominant gene effects in the inheritance of traits. Among the parents, Betagreen and Boogie emerged as superior candidates due to their high GKY values, large seed size, and elevated protein content. The high heritability observed in some traits up to the F₂ generation supports the effectiveness of early-generation selection. In conclusion, this study contributes valuable insights into the development of multi-trait pea genotypes that combine high yield, quality, genetic consistency, and lodging resistance, offering strong potential for use in both breeding programs and commercial production under semi-arid conditions.Bu tez çalışması Selçuk Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri (BAP) tarafından 23211021 nolu proje ile desteklenmiştir
Analysis of deep learning methods using magnetic resonance images for the diagnosis of Multiple Sclerosis disease
No full textMultiple Skleroz (MS), genç ve orta yaşlı bireylerde sıkça görülen, merkezi sinir sistemini (MSS) etkileyen kronik bir nörolojik hastalıktır. Beyin ve omurilikte iltihaplanmaya yol açan bu hastalık, sinir hücrelerinin etrafındaki miyelin kılıfının hasar görmesi sonucu sinyal iletiminde aksaklıklara neden olur. Bu durum, bilişsel işlev kayıpları ve fonksiyonel yetersizliklere yol açabilir. Hastalığın ilerleyen evrelerinde geri dönüşü olmayan sinir hasarları meydana gelebilir. MS hastalarında yaşanan bu durumlar, hastalığın erken dönemde teşhis edilmesi ve yakından izlenmesini son derece önemli hale getirmektedir. MS teşhisinde en yaygın kullanılan görüntüleme yöntemi Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRG) olup, tanı genellikle MS lezyonlarının gözlemlendiği iki farklı zaman diliminde yapılan taramalarla konulur. Hastalığın ilerleyişinin takibi, bu lezyonların MRG kesitlerinde zamana bağlı değişimlerinin izlenmesiyle yapılmaktadır. Ancak MS lezyonlarının küçük boyutları ve diğer nörolojik hastalıklarla benzerlik göstermesi, doğru tanı koymayı zorlaştırmaktadır. MS, beynin farklı bölgelerinde görülebilen inflamatuar bir süreçle karakterize olduğu için her hastada farklı belirtiler ortaya çıkmakta ve bu da hastalığın tanısal sürecinde zorluklara yol açmaktadır. MRG, beyin ve omurilikteki yapısal değişiklikleri gözlemlemek için MS tanısında önemli bir nörogörüntüleme yöntemidir. Beyinde oluşan MS plakları, MRG ile net bir şekilde görülebilir. Lezyonların aktivitesi, damar yoluyla uygulanan paramanyetik bir madde olan gadolinyum (Gd) kullanılarak değerlendirilebilir; aktif, yani akut MS plakları bu maddeyi bünyelerinde tutarken, kronik plaklar bu maddeyi emmez. Dolayısıyla, gadolinyum tutulumu bir lezyonun aktif olduğunu gösterir. Son yıllarda derin öğrenme (DÖ) ve yapay zeka (YZ) tekniklerinin gelişimi, MRG görüntülerinin analizine önemli katkılar sağlamıştır. Derin öğrenme algoritmaları, büyük veri setlerinden otomatik olarak öğrenerek özellik çıkarımı, sınıflandırma ve segmentasyon gibi görevlerde yüksek performans sergileyerek MS ve benzeri nörolojik hastalıkların tanısında kritik bir yardımcı araç olarak kullanılmaktadır. Örneğin, ResNet101 modeli derin sinir ağlarında aşırı öğrenmeyi azaltarak daha verimli bir öğrenme sağlarken; VGG16 ve DenseNet121 gibi ağlar, görüntü sınıflandırmasında yüksek doğruluk oranları sunmaktadır. Özellikle DenseNet121, daha hızlı eğitim süresi ve yüksek doğruluk oranları ile dikkat çekerken; InceptionV3 çok boyutlu filtreler kullanarak daha ayrıntılı özellik çıkarımı yapabilmektedir. MobileNet ise mobil ve gömülü cihazlar için optimize edilmiştir ve bu sayede düşük donanım kaynaklarıyla yüksek performans sağlar. Bu tez çalışmasında, MS teşhisine yönelik olarak MRG görüntülerinin analizine dayalı yeni bir DÖ tabanlı YZ modeli geliştirilmiştir. Bu model, Öznitelik Entegrasyonu metodu ile önceden eğitilmiş ağ mimarilerinden daha fazla öznitelik çıkarımı sağlamaktadır. Düşük ve yüksek seviyeli öznitelikler bir araya getirilerek nihai öznitelik haritası elde edilmiştir. Önceden eğitilmiş VGG16, ResNet101, InceptionV3, MobileNet ve DenseNet121 ağları kullanılarak elde edilen özellikler derin evrişim katmanlarıyla birleştirilmiştir. Yapılan deneylerde kullanılan veri seti, 2021 yılında Turgut Özal Üniversitesi Tıp Fakültesi'ne başvuran 72 MS hastası ve 59 sağlıklı bireyden alınan aksiyal ve sagital FLAIR beyin MR görüntülerinden oluşmaktadır. MS ve sağlıklı arasında ikili sınıflama için yalnızca aksiyel (n = 1652), yalnızca sagital (n = 1775) ve birleşik aksiyel ve sagital görüntülerden (n = 3427) oluşan üç farklı veri alt kümesi oluşturulmuştur. Aksiyel görüntüler için DenseNet121 modeli ile %98,78, sagital görüntüler için ise VGG16 modeli ile %99,32 doğruluk oranları elde edilmiştir. Ayrıca, geliştirilen modellerin SKS (Saniyedeki Kare Sayısı) performansları literatürdeki benzer modellerle karşılaştırılmıştır. ResNet101 tabanlı model, literatürdeki 27 SKS değerine kıyasla 28 SKS ile hafif bir performans artışı göstermiştir. DenseNet121 tabanlı modelde ise 32 SKS olan literatür değerine karşılık 37 SKS elde edilerek daha belirgin bir iyileşme sağlanmıştır. InceptionV3 tabanlı model, 33 SKS olan literatür değerine kıyasla 39 SKS ile daha yüksek bir performans sergilemiştir. Ancak, VGG16 tabanlı modelde ters bir durum gözlemlenmiş; önerilen model 87 SKS ile literatürdeki 123 SKS değerinin gerisinde kalmıştır. Bu performans düşüşü, önerilen modelde ara katmanlardan öznitelik çıkarımı yapılmasına bağlanmakta olup, VGG16'nın geleneksel hiyerarşik evrişim yapısının bu süreçte verimliliği azalttığı görülmüştür. Diğer yandan, InceptionV3'teki çok boyutlu filtreler ve ResNet101'deki atlamalı bağlantılar gibi yenilikçi evrişim blokları, SKS performansında kayıp yaşanmasını önlemiş ve hatta artış sağlamıştır. Genel olarak, önerilen modellerin çoğu, literatürdeki modellere kıyasla daha yüksek SKS değerleri sunarak işlem hızında önemli kazanımlar sağlamıştır. Bu sonuçlar, derin öğrenme tabanlı sistemlerin MS tanısında etkili bir karar destek aracı olarak kullanılabileceğini göstermektedir. Bu tür Bilgisayar Destekli Teşhis (BDT) sistemlerinin geliştirilmesi, erken teşhiste hekimlere yardımcı olarak hastalığın bireylerin yaşam kalitesini olumsuz yönde etkilemesini engellemeye katkı sunacaktır.Multiple Sclerosis (MS) is a chronic neurological disease that frequently affects young and middle-aged individuals and impacts the central nervous system (CNS). This disease, which causes inflammation in the brain and spinal cord, leads to damage to the myelin sheath surrounding nerve cells, resulting in disruptions in signal transmission. This can lead to cognitive function losses and functional disabilities. In the later stages of the disease, irreversible nerve damage can occur. These conditions in MS patients make it extremely important to diagnose the disease early and closely monitor its progression. The most commonly used imaging method for MS diagnosis is Magnetic Resonance Imaging (MRI), and the diagnosis is generally made by observing MS lesions in scans performed at two different time intervals. Monitoring the progression of the disease is done by tracking the time-dependent changes of these lesions in MRI slices. However, the small size of MS lesions and their similarity to other neurological diseases make accurate diagnosis difficult. Since MS is characterized by an inflammatory process in different areas of the brain, different symptoms emerge in each patient, making the diagnostic process challenging. MRI is one of the most important neuroimaging techniques for observing structural changes in the brain and spinal cord in MS diagnosis. MS plaques in the brain can be clearly visible with MRI. The activity of lesions can be evaluated using gadolinium (Gd), a paramagnetic substance administered through the bloodstream; active, or acute MS plaques retain gadolinium, while chronic plaques do not absorb this substance. Therefore, gadolinium uptake indicates that a lesion is active. In recent years, the development of deep learning (DL) and artificial intelligence (YZ) techniques has made significant contributions to the analysis of MRI images. Deep learning algorithms, which automatically learn from large datasets, perform well in tasks such as feature extraction, classification, and segmentation, and are used as critical auxiliary tools in the diagnosis of MS and similar neurological diseases. For example, the ResNet101 model reduces overfitting in deep neural networks, allowing for more efficient learning, while networks such as VGG16 and DenseNet121 provide high accuracy in image classification. Especially, DenseNet121 stands out with its faster runtime time and high accuracy rates, while InceptionV3 can perform more detailed feature extraction using multi-dimensional filters. MobileNet, on the other hand, is optimized for mobile and embedded devices, providing high performance with low hardware resources. In this thesis, a new DL-based YZ model for analyzing MRI images for MS diagnosis has been developed. This model provides more feature extraction from pre-trained network architectures through a Feature Integration method. Low-level and high-level features are combined to obtain the final feature map. Features extracted using pre-trained VGG16, ResNet101, InceptionV3, MobileNet, and DenseNet121 networks are combined with deep convolutional layers. The dataset used in the experiments consists of axial and sagittal FLAIR brain MRI images prospectively obtinated from 72 MS patients and 59 healthy male and female individuals who applied to the Turgut Özal University Faculty of Medicine in 2021. Three subsets of the dataset were created for binary classification between MS and healthy: axial images only (n = 1652), sagittal images only (n = 1775), and combined axial and sagittal images (n = 3427). DenseNet121 achieved an accuracy of 98.78% for axial images, while the VGG16 model achieved 99.32% accuracy for sagittal images. Moreover, the FPS (Frames Per Second) performances of the developed models were compared with similar models in the literature. The ResNet101-based model showed a slight performance improvement with 28 FPS compared to the literature value of 27 FPS. The DenseNet121-based model showed a more significant improvement with 37 FPS, compared to the literature value of 32 FPS. The InceptionV3-based model demonstrated higher performance with 39 FPS compared to the literature value of 33 FPS. However, in the VGG16-based model, a reverse situation was observed; the proposed model performed at 87 FPS, falling behind the literature value of 123 FPS. This performance drop is attributed to feature extraction from intermediate layers in the proposed model, where the traditional hierarchical convolutional structure of VGG16 decreased its efficiency in this process. On the other hand, innovative convolution blocks like multi-dimensional filters in InceptionV3 and skip connections in ResNet101 prevented performance loss in FPS and even led to an increase. Overall, most of the proposed models provided higher FPS values compared to models in the literature, resulting in significant improvements in processing speed. These results demonstrate that deep learning-based systems can be used as an effective decision support tool in MS diagnosis. The development of such Computer-Aided Diagnosis (CAD) systems will help physicians in early diagnosis and contribute to preventing the disease from negatively impacting individuals' quality of life
Investigation of the relationship between nutritional status, appetite, body composition, metabolic parameters and serum nesfatin-1 levels in underweight and normal weight children
No full textBu çalışma, sağlıklı olup iştahsızlık şikâyeti ile sağlık kurumuna başvuran zayıf ve iştahsızlık şikâyeti olmayan normal ağırlıktaki çocukların serum nesfatin-1 düzeyleri ile beslenme durumları, iştah, vücut bileşimleri ve metabolik parametreleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla 6-8 yaş aralığındaki 90 çocuk ile yürütülmüştür. Araştırma verileri anket formu ile yüz yüze görüşme tekniği kullanılarak toplanmıştır. Katılımcıların 44'ü çalışma, 46'sı kontrol grubunda yer almıştır. Çocukların antropometrik ve vücut bileşimleri ölçümleri araştırmacı tarafından ölçülmüştür. Anket formu aile bilgi formu, çocuğa ait kişisel bilgileri içeren çocuk bilgi formu, çocuğun öğün tüketimi, iştah, beslenme ve yeme davranış durumunu ölçmeye yönelik sorular, bazı metabolik parametreler ile ardışık olmayan üç günlük besin tüketim kaydından oluşmuştur. Çocuklar hekimin klinik muayenesinden geçmiştir. İstatistik analiz sonuçlarına göre; annelerin %25,6'sı çocuğunun iştahını iyi, %22,2'si orta, %52,2'si kötü olarak değerlendirmiştir. Serum nesfatin-1 düzeyi çalışma grubunda 7,71 [4,63-11,29] mmol/L, kontrol grubunda 7,52 [4,57-12.30] mmol/L'dir. Serum nesfatin-1 düzeyi ile anne tarafından tanımlanan iştah arasında da anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Serum nesfatin-1 düzeyi ile vücut bileşimlerinden sadece doğum ağırlığı arasında pozitif yönde bir ilişki saptanmıştır (p<0,05). Nesfatin-1 düzeyi ile bazal metabolizma hızı arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Serum nesfatin-1 düzeyi ile diyetle alınan enerji (r:0,262, p=0,013), yağ alımı (r:0,395, p=0,000), enerjinin yağdan gelen yüzde oranı (r:0,233, p=0,027), DYA (r:0,366, p=0,000), TDYA (r:0,325, p=0,002), ÇDYA (r:0,281, p=0,007), kolesterol (r:0,292, p=0,005), posa (r:0,218, p=0,039), su tüketimi (r:0,244, p=0,020) ile pozitif yönde ve enerjinin karbonhidrattan gelen yüzde oranı (r:-0,215, p=0,042) ile negatif yönde ilişki saptanmıştır. Günlük alınan karbonhidrat, protein, enerjinin proteinden gelen yüzde oranı ile serum nesfatin-1 düzeyi arasında ilişki görülmemiştir. Metabolik parametrelerden yalnızca serum nesfatin-1 düzeyleri ile T4 arasında pozitif yönde (r:0,291; p=0,005), TSH ile istatistiksel açıdan anlamı negatif yönde (r:-0,247; p=0,019) bir ilişki gözlenmiştir. Sonuç olarak, nesfatin-1 seviyelerinin iştahsız olan zayıf çocuklar ve normal ağırlıktaki kontrol grubu olan çocuklar arasında bir ilişki saptanmamıştır. Ayrıca, anne tarafından beyan edilen iştah düzeyine göre çocuklar arasında özellikle nesfatin-1 düzeylerinde anlamlı bir farklılık belirlenmemiştir. Beslenme, iştah durumu, vücut bileşeni ve metabolik parametrelerin serum nesfatin-1 düzeyleri üzerindeki etkisini ve önemini değerlendirmek için daha ileri ve örneklem sayısı daha fazla olan çalışmalara ihtiyaç vardır.This study was conducted with 90 children between the ages of 6-8 years to investigate the relationship between serum nesfatin-1 levels and nutritional status, appetite, body composition and metabolic parameters of healthy, underweight and normal weight children without loss of appetite. Research data were collected using a questionnaire form and face-to-face interview technique. Of the participants, 44 were in the study group and 46 were in the control group. Anthropometric and body composition measurements of the children were taken by the researcher. The questionnaire form consisted of a family information form, a child information form including personal information about the child, questions to measure the child's meal consumption, appetite, nutrition and eating behavior, some metabolic parameters and three non-consecutive daily food consumption records. Children underwent clinical examination by a physician. According to the results of the statistical analysis, 25.6% of the mothers evaluated their child's appetite as good, 22.2% as moderate and 52.2% as poor. Serum nesfatin-1 level was 7.71 [4.63-11.29] mmol/L in the study group and 7.52 [4.57-12.30] mmol/L in the control group. There was no significant relationship between serum nesfatin-1 level and maternal appetite. There was a positive correlation between serum nesfatin-1 level and only birth weight among body compositions (p<0.05). There was no significant correlation between nesfatin-1 level and basal metabolic rate. Serum nesfatin-1 level and dietary energy intake (r:0.262, p=0.013), fat intake (r:0.395, p=0.000), percentage of energy from fat (r:0.233, p=0.027), SFA (r:0.366, p=0.000), MUFA (r:0.325, p=0.002), PUFA (r: 0.281, p=0.007), cholesterol (r:0.292, p=0.005), fiber (r:0.218, p=0.039), and water consumption (r:0.244, p=0.020) and negatively with the percentage of energy from carbohydrate (r:-0.215, p=0.042). There was no relationship between daily intake of carbohydrate, protein, the percentage of energy from protein and serum nesfatin-1 level. Among the metabolic parameters, only a positive correlation was observed between serum nesfatin-1 levels and T4 (r:0.291; p=0.005) and a statistically significant negative correlation with TSH (r:-0.247; p=0.019). The results showed that nesfatin-1 levels were not correlated between underweight children with anorexia and control group children with normal weight. Furthermore, no significant differences were found between children according to maternal appetite levels, especially in nesfatin-1 levels. Further studies with larger sample size are needed to evaluate the effect and importance of nutrition, appetite status, body composition and metabolic parameters on serum nesfatin-1 levels.Bu araştırma Selçuk Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğü tarafından 24212002 Proje numarası ile desteklenmiştir
Effect of shear bond strenght of glass ceramic treated different primers after termal cycling
No full textBu tez çalışmasının amacı, güncel dijital diş hekimliği uygulamalarında sıklıkla kullanılan lityum silikat esaslı farklı CAD/CAM seramiklere uygulanan çeşitli yüzey işlemlerinin, termal yaşlandırma sonrasındaki makaslama bağ dayanımı üzerindeki etkilerini değerlendirmektir. Çalışmada, frezelenebilen lityum silikat esaslı 3 farklı CAD/CAM cam seramik (IPS e.max, Cerec Tessera, GC Initial LiSi), 1.5 mm kalınlığında örnekler elde elilecek şekilde düşük hızlı hassas kesme cihazında kesilmiştir. Örnekler içerisindeki yarı kristalize formda bulunan IPS e.max CAD'in (Ivoclar Vivadent, Lihtenştayn) kristalizasyon işlemi Programat P310 (Ivoclar Vivadent, Lihtenştayn) fırını kullanılarak üretici firma önerdiği talimatlara uygun şekilde tamamlanmıştır. Tüm cam seramik örneklere bağlanma yüzeylerini pürüzlendirmek için % 5-9 hidroflorik asit (IPS Ceramic Etching Gel, Liechtenstein) uygulaması üretici firmanın talimatlarında olduğu gibi uygulanmıştır. Ardından uygulanan yüzey işlemine göre ayrılarak (1) MDP ve HEMA içeren adeziv (Scotchbond Universal Plus Adeziv) uygulaması, (2) silanla birlikte MDP ve HEMA içeren adeziv (Bisco Porcelain Primer + Scotchbond Universal Plus Adeziv) uygulaması ve (3) silan uygulaması (Bisco Porcelain Primer) olmak üzere toplamda 9 alt grup oluşturulmuştur (n=11). Yüzey işlemlerinin takiben bütün seramik örneklere ışık ile polimerize olan rezin siman (Calibra Veneer Esthetic Resin Cement) bağlanmıştır. Bütün örnekler yaklaşık olarak 6 aya denk olacak şekilde 5000 devirli bir termal yaşlandırmaya (Nova, Konya, Türkiye) maruz bırakılmıştır. Elde edilen örnekler test öncesi standardizasyon için 24 saat süreyle distile suda bekletilmiştir. Örneklere ait makaslama bağlanma dayanımı değerleri, universal test cihazı (TSTM 02500) yardımıyla 1 mm/dk hızla ölçülmüştür. Makaslama bağlanma testi sonrasında meydana gelen kopma yüzeyleri stereomikroskop (SZ-PT Olympus) kullanılarak X15 büyütmede incelenmiştir. Uygulanan yüzey işlemlerinin ardından örnek yüzeylerinin topografyası SEM (Zeiss, Evo LS10) analizi yapılacak incelenmiştir. Veriler, iki yönlü varyans analizi, post-hoc TUKEY HSD, Levene testleri ile analiz edilmiştir (IBM SPSS v21) (p<0,05). Seramik türü ile uygulanan yüzey işlemine ek olarak bu faktörler arasındaki etkileşim de makaslama bağlanma dayanımı üzerinde etkili olduğu bulunmuştur (p<0,001). En yüksek makaslama bağlanma dayanımı değerleri CEREC Tessera örneklere Bisco Porcelain Primer + Scotchbond Universal Plus Adeziv (57,99 MPa) uygulanan grupta görülmüştür. En düşük makaslama bağlanma dayanımı değerleri ise IPS e.max CAD örneklere ait Bisco Porcelain Primer grubunda (24,05 MPa) görülmüştür. Cerec Tessera örnekleri Bisco Porcelain Primer + Scotchbond Universal Plus Adeziv uygulaması diğer işlemlere göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksektir (p< 0,01). Cerec Tessera seramiklerde silan uygulanan grup ile MDP içeren adeziv uygulanan grup arasında istatistiksel olarak fark yoktur. IPS e.max CAD örneklere uygulanan farklı yüzey işlemleri sonrası ölçülen değerler arasında anlamlı bir istatistiksel farklılık gözlenmemiştir (p=0,933). GC Initial LiSi seramikte ise silan uygulanan grup, MDP içeren adeziv uygulanan gruba kıyasla anlamlı şekilde daha yüksek ortalamaya sahiptir.The aim of this study was to evaluate the effects of different surface treatment protocols applied to various lithium silicate-based CAD/CAM ceramics, which are commonly used in digital dentistry, on shear bond strength after thermal aging. In this study, three types of lithium silicate-based CAD/CAM glass ceramics (IPS e.max CAD, CEREC Tessera, and GC Initial LiSi) were sectioned using a slowspeed diamond-wafering blade (Isomet 1000 Precision) to obtain specimens with a thickness of 1.5 mm. IPS e.max CAD specimens were crystallized using a sintering furnace (Programat P310) according to the manufacturer's instructions. All ceramic bonding surfaces were etched with 5–9% hydrofluoric acid (IPS Ceramic Etching Gel) as recommended by the manufacturer. Following surface conditioning, specimens were divided into three treatment subgroups: (1) application of a universal adhesive containing MDP and HEMA (Scotchbond Universal Plus Adhesive), (2) application of silane followed by a universal adhesive containing MDP and HEMA (Bisco Porcelain Primer + Scotchbond Universal Plus Adhesive) and (3) application of silane only (Bisco Porcelain Primer). Combining these three surface treatments with the three different ceramic types resulted in nine experimental groups (N = 11). After surface treatment, all specimens were bonded using a light-cured resin cement (Calibra Veneer Esthetic Resin Cement). Subsequently, the specimens were subjected to thermal aging with 5,000 thermal cycles (Nova, Konya, Türkiye). To ensure standardization, all specimens were stored in distilled water for 24 hours prior to testing. Shear bond strength values were measured using a universal testing machine (TSTM 02500) at a crosshead speed of 1 mm/min. Failure modes were analyzed using a stereomicroscope (SZ-PT Olympus) at ×15 magnification and surface topography after surface treatments was evaluated by SEM analysis (Zeiss, Evo LS10). Data were statistically analyzed using two-way ANOVA, post-hoc Tukey HSD, and Levene's tests (IBM SPSS v21), with a significance level set at p < 0.05. It was found that, in addition to the type of ceramic and surface treatment, the interaction between these two factors significantly affected the shear bond strength values (p < 0.001). The highest mean bond strength was observed in the CEREC Tessera group treated with silane + MDP- and HEMA-containing adhesive (57,99 MPa). In contrast, the lowest bond strength was recorded in the IPS e.max CAD group treated with the silane (24,05 MPa). The combination of silane and universal adhesive application in CEREC Tessera specimens showed statistically higher bond strength compared to other treatments (p < 0.01). However, in the same ceramic group, there was no significant difference between the silane-only and MDP-containing adhesive-only groups. No significant difference was observed among surface treatments within the IPS e.max CAD group (p = 0.933). In the GC Initial LiSi group, the silane-only subgroup showed the significantly higher mean bond strength than MDP-containing adhesive group.Bu araştırma Selçuk Üniversitesi Bilimsel Araştırmalar Koordinatörlüğü tarafından 23132023 proje numarası ile desteklenmektedir
The effect of education given to preconceptional women in line with the health promotion model on fertility awareness, preconceptional knowledge and attitude levels: A randomized controlled study
No full textAraştırmada prekonsepsiyonel dönemdeki kadınlara sağlığı geliştirme modeli doğrultusunda verilen eğitimin fertilite farkındalığı, prekonsepsiyonel bilgi ve tutum düzeylerine etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu çalışma prospektif, tek merkezli ve randomize kontrollü bir çalışmadır. Çalışma Türkiye'nin Orta Anadolu bölgesine bağlı bir ilçe toplum sağlığı merkezinde gerçekleştirildi. Toplum sağlığı merkezine kayıtlı prekonsepsiyonel dönemdeki 138 kadın araştırmaya dahil edildi. Katılımcılar eğitim grubu (n = 69) ve kontrol grubu (n = 69) olmak üzere rastgele iki gruba ayrılmıştır. Eğitim grubundaki kadınlara sağlığı geliştirme modeli doğrultusunda hazırlanan fertilite farkındalığı ve prekonsepsiyonel bilgi düzeyini arttırmaya yönelik beş günlük bir eğitim verildi. Kontrol grubundaki kadınlara ise eğitim verilmemiştir. Veriler; Kişisel Bilgi Formu, Fertilite Farkındalık Ölçeği (FFÖ), Prekonsepsiyonel Bilgi ve Tutum Ölçeği (PKTÖ) ve Sağlığı Geliştirme Modeli Doğrultusunda Hazırlanan Eğitimin Klinik Değerlendirme Formu Sağlığı Geliştirme Modeline Sağlığı Geliştirme Planının Klinik Değerlendirmesi Formu kullanılarak toplanmıştır. Sağlığı geliştirme modeli doğrultusunda verilen eğitimin, eğitim grubundaki kadınların kontrol grubuna göre fertilite farkındalık ölçeği toplam puanı ve alt boyutlarının puan ortalamalarının, eğitimden hemen sonra ve üç ay sonra daha yüksek ve istatistiksel olarak anlamlı bunmuştur (p<0.05). PKTÖ toplam puan ve alt boyut puanlarının eğitim öncesi ve eğitimden hemen sonra gruplar arasında anlamlı farklılık bulunmamıştır (p>0.05). Ancak PKTÖ toplam puanının ve alt boyutlarının eğitimden üç ay sonra, eğitim grubundaki kadınların puan ortalamasının kontrol grubuna göre olumlu olarak daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0.05). Eğitim grubunda, eğitim programı süresince sağlıklı yaşam biçimi davranışı gerçekleştirme durumunda eğitimden üç ay sonra önemli bir artış gözlemlenmiştir (%29'dan %73.9 çıkmıştır). Sonuç olarak, sağlığı geliştirme modeli doğrultusunda verilen eğitimin, kadınların fertilite farkındalığını ve prekonsepsiyonel bilgi ve tutumunu arttırarak, olumlu davranış geliştirmelerinde etkili olmuştur.The aim of the study was to evaluate the effects of the education given to women in the preconceptional period in line with the health promotion model on fertility awareness, preconceptional knowledge and attitude levels. This study is a prospective, single-center and randomized controlled study. The study was conducted in a district community health center in the Central Anatolia region of Turkey. 138 women in the preconceptional period registered in the community health center were included in the study. Participants were randomly divided into two groups as the education group (n = 69) and the control group (n = 69). The women in the education group were given a five-day education prepared in line with the health promotion model to increase fertility awareness and preconceptional knowledge levels. The women in the control group were not given any education. Data were collected using the Personal Information Form, Fertility Awareness Scale (FAS), Preconceptional Knowledge and Attitude Scale (PCAS) and the Health Promotion Model Health Promotion Plan Clinical Evaluation Form. The education given in line with the health promotion model, the fertility awareness scale total score and sub-dimension mean scores of the women in the training group compared to the control group were found to be higher and statistically significant immediately after the education and three months later (p<0.05). No significant difference was found between the groups in the PCTS total score and sub-dimension scores before and immediately after the education (p>0.05). However, it was determined that the total score and sub-dimensions of the PCTS were positively higher in the women in the training group than in the control group three months after the training (p<0.05). A significant increase was observed in the training group three months after the education in the case of implementing healthy lifestyle behaviors during the education program (from 29% to 73.9%). As a result, the education given in line with the health promotion model was effective in increasing the fertility awareness and preconception knowledge and attitudes of the women and in developing positive behaviors
Implementation of arima and exponential smoothing methods in stock price forecasting
No full textTarih boyunca insanlar varlıklarını korumak ve yatırım yapmak için çeşitli alanlarda değerlendirmeler yapmaktadır. Bu alanlardan bir tanesi ise borsa yatırım araçlarından olan hisse senetleridir. Matematik ve istatistiksel alanda çalışmalar neticesinde hisse senetlerinin fiyatlanmasında etken olan birçok yöntem geliştirilmiştir. Daha çok ileri dönem tahminleri üzerine yoğunlaşan yatırımcılar bu alanda bir çok tahmin yöntemlerini ve algoritmalarını kullanmışlardır. ARIMA ve Üstel Düzeltme yöntemleri bu alanda kullanılabilecek yöntemlerdendir. Bu çalışmada, mevcut ve finansal açıdan sağlıklı hisse senetlerinin belirli güven aralığında geçmiş veri setlerini içeren modellerin kurulması amaçlanmaktadır. Modelin içeriğinde EREGL, PGSUS, TUPRS hisse senetlerinin 2017-2023 yılları aylık kapanış fiyatları veri seti olarak kullanılmıştır. Veri setlerinin içerdiği veriler ile önce ARIMA, daha sonra üstel düzeltme yöntemi ile çalışma yapılacaktır. Öncelikle belirtilen yılların verileri ile 2024 yılı fiyat tahminleri için çalışma yapılacaktır. Hedeflenen model grafik uyumu ile kıyaslanıp daha sonra kullanıma sunulacaktır. Son olarak bu çalışma ile ekonomi, istatistik ve finans çevrelerinin faydalanabileceği test edilmiş bir yöntem ortaya konması amaçlanmaktır. İki farklı analiz yapılarak modeller arasındaki doğruluk düzeyi değerlendirilmiş olacak; bu da yatırımcı güveni açısından önem arz etmektedir.Throughout history, people have made various evaluations to protect their wealth and invest in different areas. One of these areas is stocks, which are among the primary investment instruments traded on the stock exchange. As a result of research in mathematics and statistics, numerous methods have been developed to understand and model stock price behavior. Investors, particularly those focused on future price predictions, have employed a wide range of forecasting methods and algorithms. Among these, ARIMA and Exponential Smoothing are commonly used techniques in time series forecasting. This study aims to build statistical models within a defined confidence interval using historical datasets of financially sound and actively traded stocks. Monthly closing prices of EREGL, PGSUS, and TUPRS from 2017 to 2023 are used as the data source. Forecasting will first be conducted using the ARIMA method, followed by Exponential Smoothing. The goal is to estimate stock prices for the year 2024 based on past data. The performance of the models will be evaluated through graphical comparisons, and the most suitable model will be proposed for practical use. Ultimately, the study seeks to introduce a tested method that can benefit professionals in economics, statistics, and finance. By performing two different analyses, the level of accuracy between the models will be evaluated; this is important for investor confidence
John Osborne ve Arnold Wesker'ın oyunlarında hayal kırıklığı ve öfkenin temsili: Öfkeyle Bak Geriye ve Mutfak Oyunlarına marksist bir bakış
No full textThe aim of this study is to examine the reasons behind the class conflict-based disillusionment and frustration felt by the protagonists Jimmy Porter and Peter in Look Back in Anger and The Kitchen, respectively, which were written by post-war British theatre (1950-1960) playwrights John Osborne and Arnold Wesker who were referred to as the "Angry Young Men" and whose works were written within the context of Kitchen Sink Realism. Being structural issues of industrial societies, alienation and commodification continued in post-war Britain, principally among the working class, because of which they found themselves blocked, detached, and profoundly outraged. This situation turned into a vicious circle for Jimmy Porter and Peter, as they belonged to the same class, despite having different biographies, and both reflected their disappointment- based anger to their surroundings in a rather visible manner. While comparing the two protagonists, Marxist Literary Criticism was used and answers to such questions as "To what extent do class differences affect interpersonal relationships?", "Are people from the same class having different biographies exploited equally?", and "What apparatuses did the upper-class use to maintain its power? were sought. Arguing that these problems are still valid in today's world thanks to the growing strength of capitalism, the study also discussed what type of problems these protagonists might encounter if they were to live in today's world. Consequently, it has been emphasized that the working class needs to take joint action to eradicate their feelings of alienation and commodification.Bu çalışmanın amacı Öfkeli Genç Adamlar olarak bilinen ve Savaş Sonrası İngiliz Tiyatrosu (1950-1960) oyun yazarlarından olan John Osborne ve Arnold Wesker'in Mutfak Lavabosu Gerçekçiliği akımı bağlamında yazmış oldukları Look Back in Anger ve The Kitchen oyunlarındaki Jimmy Porter ve Peter karakterlerinin sınıf çatışması temelli yaşamış oldukları hayal kırıklığı ve öfkelerinin nedenini incelemektir. Endüstriyel toplumların temel sorunlarından olan yabancılaşma ve metalaştırılma duyguları, İkinci Dünya Savaşı sonrasında İngiltere'de özellikle işçi sınıfında varlığını sürdürmeye devam etmiş ve dolayısıyla bu sınıfın üyeleri kendilerini hapsedilmiş, yalnız ve oldukça öfkeli bir halde bulmuşlardır. Bu durum, her ne kadar farklı hayat öykülerine sahip olsalar da aynı sınıfa mensup olduklarından dolayı Jimmy Porter ve Peter için bir kısır döngüye dönüşmüş ve her ikisi de etraflarına hayal kırıklıkları temelli yaşamış oldukları öfkelerini olabildiğince görünür bir şekilde yansıtmışlardır. İki karakterin karşılaştırılması yapılırken Marksist Edebi Eleştiriden yararlanılmış ve "Sınıf farklılıkları kişilerarası ilişkiler üzerinde ne derece etkilidir?", "Aynı sınıfa mensup kişilerin farklı yaşam öykülerinin olması onların eşit derecede sömürülmesine neden olmakta mıdır?" ve "Üst-sınıf kendi gücünün devamını sağlayabilmek için ne gibi araçlar kullanmıştır?" gibi soruların cevabı aranmıştır. Bu sorunların, kapitalizmin giderek güçlenmesi yüzünden günümüz dünyasında da geçerliliğini koruduğunu savunan çalışmada, bu kahramanların günümüz dünyasında yaşamaları halinde ne tür sorunlarla karşılaşabilecekleri de ele alınmıştır. Sonuç olarak, işçi sınıfının yabancılaşma ve metalaşma duygularını sona erdirmek için ortak eylemde bulunması gerektiği vurgulanmıştır