Selçuk Üniversitesi Kütüphanesi
Not a member yet
53909 research outputs found
Sort by
Transportation as a local public service
No full textKamu hizmetini yerine getirmek idarenin görevleri arasında yer almaktadır. İdarenin varlık sebeplerinden bir tanesinin bir anlamda kamu hizmeti olduğu söylenebilir. Geniş anlamda idare aygıtı içinde yer alan belediyelerin mevzuat gereğince kentiçinde yerine getirmekle yükümlü olduğu kamu hizmeti faaliyetleri bulunmaktadır. Ulaşım hizmetleri belediyelerce sunulan ve hukuki niteliği kamu hizmeti olan faaliyetlerdendir. Belediyeler idare hukuku teorisinin önemli konularından birisi olan kamu hizmeti çerçevesinde ulaşım hizmetini yerine getirmektedir. Belediyeler faaliyetlerini Anayasanın 123. maddesinde düzenlenen kanunilik ilkesi çerçevesinde yerine getirdiğinden ulaşım hizmetlerini de mevzuata uygun şekilde kamu yararı amacıyla sunmalıdır. Ulaşım hizmetleri aynı zamanda süreklilik ve düzenlilik, uyarlama, tarafsızlık ve eşitlik ilkelerine uygun şekilde ifa edilmelidir. Ayrıca hizmetin ifasında Anayasada güvence altına alınan temel hak ve hürriyetlerin korunup gözetilmesi kanuni idare ilkesinin ve hukuk devletinin bir gereğidir. Büyükşehirlerde ulaşım hizmetinin yerine getirilmesi daha büyük bir teşkilat, idari yapılanma ve bütçe gerektirmektedir. Bu nedenle, belediye bünyesinde kanunla ulaşım konusunda uzmanlaşmış bir birim olan UKOME kurulmuştur. UKOME üyelerin sayısı ve niteliği itibarıyla geniş katılımlı, çoğulcu yapıya sahip, tüzel kişiliği olmayan bir idari birimdir. UKOME'nin görevli olmadığı normal belediyelerde ise il genelinde il trafik komisyonları ulaşımla ilgili konularda karar almaktadır. Bu çerçevede ulaşım kamu hizmetinin ülkemizde geçmişten günümüze kadar olan gelişim süreci, özellikleri, ilkeleri, hizmetin görülme usulleri, görevli kurumlar incelenmektedir. Ayrıca ulaşım hizmeti yerine getirilirken birçok hukuki sorun ve konu ortaya çıkmaktadır. Bunlar idare hukuku teorisi çerçevesinde idare hukuku kurumları içinde değerlendirilecektir. Ulaşım hizmetlerinin yürütülmesi esnasında çok sayıda uyuşmazlık ortaya çıktığından bu alanda yargı mercilerince verilen kararların incelenmesi konunun anlaşılması ve çözümü bakımından son derece önemli bir husustur. Nihayetinde ulaşım kamu hizmeti doktrinde ayrıntılı şekilde tartışılmış ve adına eserler üretilmiş bir çalışma alanı değildir. Ulaşım hizmetleri devasa büyüklükteki idari yapılanma içinde idarenin bu hizmete tahsis ettiği çok sayıda araç ve gereç, personel ve mal varlığıyla yerine getirilmektedir. Günümüzde dünyanın hemen her ülkesinde ve kentlerde değişen ve gelişen bir düzen içinde varlığını sürdüren bir alandır.Providing public service is among the duties of the administration. It can be said that one of the reasons for the existence of the administration is a kind of public service. Municipalities, which are within the administrative apparatus in a broad sense, also have public service activities that they are obliged to carry out within the city in accordance with the legislation. Transportation services are among the activities that are legally public services provided by municipalities. Municipalities provide transportation services within the framework of public service, which is one of the important subjects of administrative law theory. Since municipalities carry out their activities within the framework of the principle of legality regulated in Article 123 of the Constitution, they must also provide transportation services for the public benefit in accordance with the legislation. Transportation service must be performed in accordance with the principles of continuity and regularity, adaptation, impartiality and equality. In addition, it is a requirement of the principle of legal administration and the state of law to protect and observe the fundamental rights and freedoms guaranteed in the Constitution during the performance of the service. Providing transportation services in metropolitan cities requires a larger organization, administrative structure and budget. For this reason, UKOME, a unit specialized in transportation, was established by law within the municipality. UKOME is an administrative unit without a legal entity with a broad participation, pluralistic structure in terms of the number and quality of its members. In normal municipalities where UKOME is not in charge, provincial traffic commissions make decisions on transportation-related issues throughout the province. In this context, the development process of the transportation public service in our country from past to present, its features, principles, methods of providing the service, and the institutions in charge are examined. In addition, many legal problems and issues arise while providing transportation services. These will be evaluated within administrative law institutions within the framework of administrative law theory. Since many disputes arise during the execution of transportation services, examining the decisions made by judicial authorities in this field is an extremely important issue in terms of understanding and resolving the issue. Ultimately, transportation is not a field of study that has been discussed in detail in the public service doctrine and works have been produced on its behalf. Transportation services are provided within a huge administrative structure with a large number of vehicles, equipment, personnel and assets allocated by the administration to this service. Today, it is an area that continues to exist in a changing and developing order in almost every country and city in the world
Effect of adhesive application techniques on microtensile bond strength
No full textBu in-vitro çalışma, iki farklı üniversal adezivin self-etch modda farklı teknikler ile uygulanmasının anlık ve 10000 devir termal siklus ile yaşlandırma sonrasında dentine mikrogerilim bağlanma dayanımına ve rezin-dentin arayüzeyine etkilerinin incelenmesini amaçlamaktadır. Bu tez çalışmasında, çürüksüz 80 insan molar dişi kullanılmıştır. Dişlerin dentin yüzeyleri elmas separe ve zımpara kâğıdı ile hazırlanmıştır. Dentin yüzeylerine iki farklı üniversal adeziv sistem (Nova Compo B Plus, AllBond Universal) aşağıdaki 5 farklı teknik ile self-etch modda uygulanmıştır. 1-Üretici talimatlarına göre adeziv uygulaması 2-Sonik aplikatör ile adeziv uygulaması 3-Biyoaktif cam uygulandıktan sonra adeziv uygulaması 4-Biyoaktif cam uygulamasından sonra adezivin sonik aplikatörle uygulanması 5-Çift tabaka adeziv uygulaması, her tabakanın ayrı polimerize edilmesi Adeziv uygulanan yüzeylere kompozit rezin uygulanmış ve örneklerin yarısı 10000 termal siklusa tabi tutulmuş, diğer yarısı 1 hafta distile suda bekletildikten sonra tüm örnekler mikrogerilim bağlanma dayanımı testine tabi tutulmuş ve kırılma tipleri (adeziv, koheziv, miks) ışık mikroskobu ile değerlendirilmiş, rezin-dentin arayüzeyi SEM ile incelenmiştir. Veriler JAMOVI 2.3.21 ile analiz edilmiş olup normal dağılıma uygunluk Shapiro-Wilk testi ile incelenmiştir. Uygulama tekniğine, adeziv sisteme ve yaşlandırmaya göre normal dağılmayan değerlerin karşılaştırılmasında Robust ANOVA kullanılmış ve çoklu karşılaştırmalar Bonferroni testi ile incelenmiştir. Analiz sonuçları budanmış ortalama ± standart hata (B-Ort±SD) şeklinde sunulmuştur. Anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. İki üniversal adeziv için de 2 kat uygulama tekniği diğer tekniklere göre anlamlı derecede yüksek bulunmuş, bu iki grup arasında AB2KT grubu (94,58±5,71), NC2KT grubuna (60,54±5,21) göre daha yüksek değerler göstermiştir. Yaşlandırma sonrası neredeyse bütün gruplarda µGBD değerlerinde düşüş gözlenmiştir. Üniversal adezivlerin çok basamaklı sistemlere göre genellikle düşük bağlantı değerleri göstermesi bir dezavantajdır. Teknikler arasında çift tabaka uygulamanın klinik kullanım açısından herhangi bir zorluk teşkil etmemesi ve bağlanma değerleri üzerindeki olumlu etkisi ile rutin pratikte kullanım potansiyeli oldukça yüksek görünmektedir.This in-vitro study aims to investigate the effects of applying two different universal adhesives in self-etch mode using various techniques on dentin microtensile bond strength (µTBS) and the resindentin interface, both immediately and after aging with 10000 thermal cycles. In this thesis, 80 caries-free human molars were used. The dentin surfaces were prepared using a diamond disc and sandpaper. Two different universal adhesive systems (Nova Compo B Plus, AllBond Universal) were applied in self-etch mode using the following five different techniques: 1-Adhesive application according to the manufacturer's instructions 2-Adhesive application with a sonic applicator 3-Bioactive glass application followed by adhesive application 4-Adhesive application with a sonic applicator after bioactive glass application 5-Double-layer adhesive application with separate polymerization for each layer Composite resin was applied to the adhesive-treated surfaces. Half of the specimens were subjected to 10,000 thermal cycles, while the other half was stored in distilled water for one week. All specimens were then subjected to a microtensile bond strength (µTBS) test, and failure types (adhesive, cohesive, mixed) were evaluated under a light microscope. The resin-dentin interface was examined with a scanning electron microscope (SEM). The data were analyzed using JAMOVI 2.3.21, and the normality of the data distribution was assessed with the Shapiro-Wilk test. Robust ANOVA was used to compare non-normally distributed values according to application technique, adhesive system, and aging, with multiple comparisons analyzed using the Bonferroni test. Results were presented as trimmed mean ± standard error (T-Mean ± SE). The level of significance was set at p < 0.05. For both universal adhesives, the double-layer application technique showed significantly higher values compared to other techniques. Among these, the AB2KT group (94.58 ± 5.71) demonstrated higher values than the NC2KT group (60.54 ± 5.21). After aging, a decrease in µTBS values was observed in almost all groups. The relatively lower bond strength of universal adhesives compared to multi-step systems is a disadvantage. However, the double-layer application technique, which does not present any challenges in clinical use and positively affects bond strength, appears to have high potential for routine practice.Bu araştırma Selçuk Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğü tarafından 24132004 proje numarasıyla desteklenmiştir
Effects of chronic exercise on muscle and liver glucose metabolism and sestrin proteins in diabetic aged female rat model
No full textBu çalışmanın amacı diyabetik yaşlı dişi sıçan modelinde kronik egzersizin kas ve karaciğer glikoz metabolizması ile sestrin proteinleri üzerine etkisini araştırmaktır. Bu çalışmada kronik egzersizin yaşlılıkta glikoz metabolizmasına etkisini belirlemek amacıyla kas ve karaciğer dokularında GLUT-4, SESN-1, SESN-2 ve SIRT-1 gen ekspresyon düzeyleri incelemiştir. Araştırma protokolü Selçuk Üniversitesi Deneysel Tıp Araştırma ve Uygulama Merkezi (SUDAM) Deney Hayvanları Etik Kurulu tarafından onaylandıktan sonra başlatılmıştır (2022/22). Çalışma SUDAM'dan temin edilen 40 adet Wistar cinsi yaşlı dişi sıçanlar üzerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmada kullanılan deney hayvanları randomize olarak 4 gruba ayrıldı: 1. Grup: Kontrol Grubu (n=10); 2. Grup Egzersiz Kontrol Grubu (n=10); 3. Grup: Diyabetik Kontrol Grubu (n=10); 4. Grup: Diyabet+Egzersiz Grubu (n=10). Gerçekleştirilen çalışmada diyabet oluşturmak için ayrılan sıçanlara (G3 ve G4) 40 mg/kg deri altı streptozotocin (STZ) uygulanarak diyabet indüklenmiştir. Sıçanlarda diyabet oluşumunun kesinleştirilmesinden sonra egzersiz gruplarına (G2 ve G4) sıçan koşu bandında 4 hafta boyunca günlük 45 dakika 20 m/s hızda koşu egzersizi yaptırılmıştır. Son koşu egzersizinden 24 saat sonra çalışma gruplarımızı oluşturan deney hayvanları genel anestezi altında sakrifiye edilerek kas ile karaciğer doku örnekleri alınmıştır. Alınan doku örneklerinde SESN-1, SESN-2, SIRT-1 ve GLUT-4 genlerinin mRNA ekspresyonunu tespit etmek amacıyla Gerçek Zamanlı Polimeraz Zincir Reaksiyonu (qPCR) protokolleri uygulanmıştır. Analiz sonuçları delta-delta Ct (2-ΔΔCt) yöntemi kullanılarak değerlendirilmiş ve sonuçlar kat değişimi olarak kaydedilmiştir. Çalışmanın sonuçlarının istatistiksel değerlendirmesinde SPSS 26.0 paket programı kullanılmıştır. P<0,05 düzeyindeki farklılıklar anlamlı olarak kabul edilmiştir. Gerçekleştirilen çalışmada kas dokusundaki en yüksek SESN-1 ve SESN-2 düzeyi diyabetik kontrol grubunda (G3) belirlenirken en düşük değer egzersiz kontrol grubunda (G2) kaydedilmiştir. Egzersiz gruplarının (G2 ve G4) kas dokusu SESN-1/2 düzeylerinin kontrollere (G1 ve G3) kıyasla önemli derecede düşük olduğu görülmüştür. Diyabet ve yaşlılık kas dokusundaki SESN-1 ve SESN-2 düzeylerini önemli düzeyde artırırken, egzersiz düşürmüştür (P<0,05). Çalışmamızda kas dokusunda en yüksek SIRT-1 ve GLUT-4 ekspresyon düzeyleri G2'de tespit edilirken en düşük düzeyler G3'te kaydedilmiştir. Egzersiz gruplarının (G2 ve G4) kontrol gruplarına (G1 ve G3) kıyasla önemli düzeyde daha yüksek kas dokusu SIRT-1 ve GLUT-4 ekspresyonu sergilediği tespit edilmiştir. Diyabet kas dokusundaki SIRT1 ve GLUT4 düzeylerini önemli düzeyde düşürürken, egzersiz artırmıştır (P<0,05). Gerçekleştirilen çalışmada karaciğer dokusundaki en yüksek SESN-1 ve SESN-2 gen ekspresyonu diyabetik kontrol grubunda (G3) tespit edilmiştir. Diyabet+egzersiz grubunun (G4) SESN-1 ve SESN-2 düzeyleri kontrol (G1) ve egzersiz kontrol (G2) grubundan önemli düzeyde yüksek, diyabetik kontrol grubundan (G3) önemli şekilde düşük çıkmıştır. Diyabet ve yaşlılık karaciğer dokusundaki SESN-1 ve SESN-2 düzeylerini önemli düzeyde artırırken, egzersiz düşürmüştür (P<0,05). Çalışmamızda karaciğer dokusundaki en yüksek SIRT-1 ve GLUT-4 gen ekspresyon düzeyi G2'de tespit edilirken en düşük değer G3'te tespit edilmiştir. Egzersiz gruplarının (G2 ve G4) kontrol gruplarına (G1 ve G3) kıyasla önemli düzeyde daha yüksek karaciğer SIRT-1 ve GLUT-4 gen ekspresyonu sergilediği tespit edilmiştir. Diyabet karaciğer dokusundaki SIRT-1 ve GLUT-4 düzeylerini önemli düzeyde düşürürken, egzersiz artırmıştır (P<0,05). Yaşlı dişi sıçanlarda kronik egzersiz hem kas hem de karaciğerde diyabet ve yaşlılığın oluşturduğu metabolik stresi regüle eder ve strese adaptif proteinlerin (SESN-1 ve SESN-2) mRNA düzeylerini belirgin olarak düşürür. Öte yandan egzersiz yapan sıçanların kas ve karaciğerlerinde egzersizle birlikte artan SIRT-1, iyileşen metabolik profil için moleküler bir açıklama sunmaktadır. Bulgularımız, kas ve karaciğerde egzersizin GLUT-4 düzeylerini artırarak glikoz taşınmasını kolaylaştırdığını ve diyabetin olumsuz metabolik etkilerini hafiflettiğini göstermektedir. Sonuç olarak, diyabet ve yaşlılığın çizdiği olumsuz metabolik profil kronik egzersiz aracılığıyla kas ve karaciğer dokusunda ya tersine çevirmiş ya da kısmen iyileştirmiştir. Çalışmamız, ileri yaş diyabet yönetiminde kronik egzersizin çoklu doku düzeyinde farklı metabolik sağlık belirteçleri aracılığıyla glikoz metabolizmasına fayda sağladığını göstermiştir.The aim of this study is to investigate the effects of chronic exercise on muscle and liver glucose metabolism and sestrin proteins in a diabetic elderly female rat model. In this study, GLUT-4, SESN-1, SESN-2 and SIRT-1 gene expression levels were examined in muscle and liver tissues in order to determine the effects of chronic exercise on glucose metabolism in old age. The research protocol was initiated after approval by the Selcuk University Experimental Medicine Research and Application Center (SUDAM) Experimental Animals Ethics Committee (2022/22). The study was conducted on 40 Wistar aged female rats obtained from SUDAM. The experimental animals used in the study were randomly divided into 4 groups: Group 1: Control Group (n=10); Group 2: Exercise Control Group (n=10); Group 3: Diabetic Control Group (n=10); Group 4: Diabetes + Exercise Group (n=10). In the study, diabetes was induced by subcutaneous administration of 40 mg/kg streptozotocin (STZ) to rats (G3 and G4) that were separated to create diabetes. After confirming the formation of diabetes in rats, exercise groups (G2 and G4) were made to run on a rat treadmill for 45 minutes daily at 20 m/s speed for 4 weeks. 24 hours after the last running exercise, the experimental animals constituting our study groups were sacrificed under general anesthesia and muscle and liver tissue samples were taken. Real-Time Polymerase Chain Reaction (qPCR) protocols were applied to detect mRNA expression of SESN-1, SESN-2, SIRT-1 and GLUT-4 genes in the tissue samples taken. Analysis results were evaluated using the delta-delta Ct (2-ΔΔCt) method and the results were recorded as fold change. SPSS 26.0 package program was used for statistical evaluation of the study results. Differences at the level of P<0.05 were considered significant. In the study, the highest SESN-1 and SESN-2 levels in muscle tissue were determined in the diabetic control group (G3), while the lowest value was recorded in the exercise control group (G2). It was observed that muscle tissue SESN-1/2 levels of exercise groups (G2 and G4) were significantly lower compared to controls (G1 and G3). Diabetes and old age significantly increased SESN-1 and SESN-2 levels in muscle tissue, while exercise decreased them (P<0.05). In our study, the highest SIRT-1 and GLUT-4 expression levels in muscle tissue were detected in G2, while the lowest levels were recorded in G3. It was determined that exercise groups (G2 and G4) exhibited significantly higher muscle tissue SIRT-1 and GLUT-4 expression compared to control groups (G1 and G3). Diabetes significantly decreased SIRT1 and GLUT4 levels in muscle tissue, while exercise increased them (P<0.05). In the study, the highest SESN-1 and SESN-2 gene expression in liver tissue was detected in the diabetic control group (G3). SESN-1 and SESN-2 levels in the diabetes + exercise group (G4) were significantly higher than the control (G1) and exercise control (G2) groups, and significantly lower than the diabetic control group (G3). Diabetes and old age significantly increased SESN-1 and SESN-2 levels in liver tissue, while exercise decreased them (P<0.05). In our study, the highest SIRT-1 and GLUT-4 gene expression levels in liver tissue were detected in G2, while the lowest value was detected in G3. It was determined that the exercise groups (G2 and G4) exhibited significantly higher liver SIRT-1 and GLUT-4 gene expression compared to the control groups (G1 and G3). Diabetes significantly decreased SIRT-1 and GLUT-4 levels in liver tissue, while exercise increased them (P<0.05). Chronic exercise in aged female rats regulates metabolic stress caused by diabetes and aging in both muscle and liver and significantly reduces mRNA levels of stress-adaptive proteins (SESN-1 and SESN-2). On the other hand, SIRT-1, which increases with exercise in the muscle and liver of exercising rats, provides a molecular explanation for the improved metabolic profile. Our findings show that exercise increases GLUT-4 levels in muscle and liver, facilitating glucose transport and alleviating the adverse metabolic effects of diabetes. In conclusion, the adverse metabolic profile of diabetes and aging is either reversed or partially improved in muscle and liver tissue through chronic exercise. Our study showed that chronic exercise in the management of advanced age diabetes benefits glucose metabolism through different metabolic health markers at multiple tissue levels.Bu araştırma Selçuk Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğü tarafından 22212028 Proje numarası ile desteklenmiştir
Data-driven prediction of surface roughness using advanced signal processing methods
No full textTalaşlı imalat süreçlerinde, işlenen parçaların yüzey kalitesinin iyi olması, ürün performansı, üretim süresi ve maliyetlerini doğrudan etkilemektedir. Özellikle tornalama gibi hassas işlemlerde, kesme parametreleri ve işleme ortamının, kaliteli yüzey oluşumu üzerinde ekisi büyüktür. Çalışmada, SAE-AISI 5140 çeliği kullanılarak 16 farklı koşulda kesme kuvveti ve titreşim verileri toplanmıştır. Kuvvet verileri dinamometre, titreşim verileri ise MPU6050 MEMS sensörü ile gerçek zamanlı olarak kaydedilmiştir. Elde edilen veriler segmentlere bölünmüş, her segment için zaman, frekans ve zaman-frekans analizleri uygulanmıştır. Ayrıca her segmente ait veriler sinyal niteliğinde işlenmiş ve bu sinyallerden toplam 63 öznitelik çıkarılmıştır. Ayrıca sonuç olarak her segment için yüzey pürüzlülüğü ölçülmüştür. Çalışmanın ilk aşamasında, öznitelikler kullanılarak kesme parametreleri ve işleme ortamı sınıflandırılmış; model başarımları karşılaştırılmıştır. Sınıflandırma sonuçları, sensör verisinin işlem koşullarını yüksek doğrulukla tanımlayabildiğini göstermiştir. İkinci aşamada ise aynı öznitelikler regresyon modellerinde kullanılarak yüzey pürüzlülüğü tahmini yapılmıştır. Hem sınıflandırma hem regresyon modellerinin eğitiminde MATLAB programı kullanılmıştır. Bu iki aşamalı yapı sayesinde sistem, sensör verileriyle hem işlem koşullarını bağlamsal olarak tanımlayabilmekte hem de bu koşullar altında oluşacak yüzey kalitesini tahmin edebilmektedir. Geliştirilen yaklaşım, çevrimdışı ortamda gerçekleştirilmiştir. Bununla beraber gerçek zamanlı izleme ve kontrol sistemlerine uyarlanabilir yapıdadır. Bu yönüyle çalışma, veri temelli üretim izleme, akıllı karar destek sistemleri ve kestirimci kalite kontrol uygulamalarına bilimsel katkı sağlamaktadır.In machining processes, the surface quality of the processed parts directly affects product performance, production time, and cost. Especially in precise operations such as turning, cutting parameters and machining environment have a direct impact on the formation of surface quality. In this study, cutting force and vibration data were collected under 16 different conditions using SAE-AISI 5140 steel. Force data were obtained via a dynamometer, while vibration data were recorded in real time using an MPU6050 MEMS sensor. The obtained data were segmented, and time, frequency, and time-frequency analyses were applied to each segment. Each segment was treated as a signal, and a total of 63 features were extracted. Additionally, surface roughness was measured for each segment. In the first phase of the study, these features were used to classify cutting parameters and the machining environment; model performances were compared. The classification results showed that the sensor data could identify the machining conditions with high accuracy. In the second phase, the same features were used in regression models to predict surface roughness. MATLAB software was used for training both classification and regression models. This two-stage approach allows the system to contextually identify the machining conditions using sensor data and predict the resulting surface quality under those conditions. The developed method was implemented in an offline environment but is adaptable for integration into real-time monitoring and control systems. In this respect, the study makes a scientific contribution to data-driven production monitoring, intelligent decision support systems, and predictive quality control applications
Investigation of in vitro anti-HSV-1 activities of crude extracts obtained from ganoderma applanatum
No full textBu çalışma, tıbbi açıdan önemli bir mantar türü olan Ganoderma applanatum'un bazidiyokarp kısımlarından elde edilen metanol, etanol ve sulu ekstraktların, herpes simpleks virus tip 1 (HSV-1)'e karşı olası antiviral etkilerini değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. İlk olarak, ekstraktların maksimum toksik olmayan konsantrasyonları (MNTK) Vero hücreleri üzerinde belirlenmiş; ardından bu MNTK değerlerinin seri iki kat dilüsyonları kullanılarak hem sitotoksik etkileri hem de HSV-1'in neden olduğu sitopatik etkileri (CPE) inhibe etme potansiyelleri incelenmiştir. Dört günlük inkübasyon süresinin ardından, kolorimetrik MTT yöntemi ile analizler gerçekleştirilmiş ve her bir ekstrakt için %50 sitotoksik doz (CC₅₀), %50 etkili konsantrasyon (EC₅₀) ve seçicilik indeksi (SI) değerleri, GraphPad Prism yazılımı kullanılarak hesaplanmıştır. Araştırma bulguları, metanol ekstraktının HSV-1'e karşı pozitif kontrol olarak kullanılan Asiklovir (ACV)'e kıyasla daha düşük bir etkinliğe sahip olmasına rağmen, 54.02 µg/ml EC₅₀ ve 12.04 SI değeri ile en yüksek antiviral aktiviteyi sergilediğini göstermiştir. Buna karşılık, etanol ve su ekstraktlarında kayda değer bir antiviral etki gözlenmemiştir. Bu sonuçlar doğrultusunda, Ganoderma applanatum'dan elde edilen metanol ekstraktının, HSV-1 enfeksiyonlarına karşı alternatif bir antiviral ajan olarak değerlendirilebileceği ve bu alanda daha kapsamlı ileri çalışmaların yapılmasının uygun olacağı ifade edilebilir. Bu çalışma, söz konusu türün anti-HSV-1 etkisine dair literatürdeki ilk raporlardan biri olma özelliğini taşımaktadır.This study focused on examining the potential antiviral effects of methanol, ethanol, and aqueous extracts obtained from the basidiocarps of Ganoderma applanatum, a mushroom species with recognized medicinal properties, against herpes simplex virus type 1 (HSV-1). Initially, the maximum non-toxic concentrations (MNTCs) of the extracts were established using Vero cells. Subsequently, serial two-fold dilutions of these concentrations were tested to explore both the cytotoxic impacts and the potential to suppress cytopathic effects (CPE) associated with HSV-1. After four days of incubation, evaluations were performed using the colorimetric MTT method. The 50% cytotoxic concentration (CC₅₀), 50% effective concentration (EC₅₀), and selectivity index (SI) values were determined through nonlinear regression analysis using GraphPad Prism software. The results demonstrated that the methanol extract exhibited the most substantial inhibitory activity against HSV-1, with an EC₅₀ of 54.02 µg/ml and an SI of 12.04, despite having lower potency compared to the reference antiviral, acyclovir (ACV). In contrast, ethanol and aqueous extracts showed no significant antiviral response. Considering the findings, it is suggested that the methanol extract of G. applanatum could be a promising candidate for antiviral drug development targeting HSV-1, warranting further detailed studies. This work is among the first to report on the anti-HSV-1 potential of Ganoderma applanatum.Bu tez çalışması BAP tarafından 24201049 nolu proje ile desteklenmiştir
Analysis of widely used digital media platforms in terms of KVKK
No full textGünümüzde dijital medya platformları, bireylerin günlük yaşamlarında önemli bir yer edinmiş ve kullanıcıların çeşitli kişisel verilerini işleyen yapılar haline gelmiştir. Bu çalışmada, yaygın olarak kullanılan dijital medya platformlarının (WhatsApp, Instagram, Facebook, YouTube, Telegram, Bip, TikTok ve X) gizlilik sözleşmeleri, Kişisel Verileri Koruma Kanunu (KVKK) açısından incelenmiştir. Araştırmanın birinci bölümünde KVKK'nın temel kavramları, amacı, kapsamı ve genel ilkeleri ele alınmıştır. İkinci bölümde, ilgili dijital medya platformlarının kullanıcı sözleşmeleri ve gizlilik politikaları detaylı olarak analiz edilerek, kişisel verilerin nasıl toplandığı, işlendiği ve saklandığı ortaya konmuştur. Üçüncü bölümde ise, bu platformların KVKK ile uyumluluğu değerlendirilerek olası hukuki ve etik sorunlar tartışılmıştır. Çalışmanın sonucunda, dijital medya platformlarının büyük çoğunluğunun kullanıcı verilerini toplama ve işleme süreçlerinde çeşitli eksiklikler barındırdığı, KVKK ile tam uyum sağlamakta zorlandığı tespit edilmiştir. Bu bağlamda, kullanıcıların kişisel verilerini koruyabilmeleri adına bilinçlendirilmesi ve daha şeffaf veri işleme politikalarının benimsenmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.Today, digital media platforms have gained an important place in the daily lives of individuals and have become structures that process various personal data of users. In this study, the privacy agreements of widely used digital media platforms (WhatsApp, Instagram, Facebook, YouTube, Telegram, Bip, TikTok and X) were examined in terms of the Personal Data Protection Law (KVKK). In the first part of the research, the basic concepts, purpose, scope and general principles of KVKK were discussed. In the second part, the user agreements and privacy policies of the relevant digital media platforms were analyzed in detail, and how personal data is collected, processed and stored was revealed. In the third part, the compliance of these platforms with KVKK was evaluated and possible legal and ethical problems were discussed. As a result of the study, it was determined that the vast majority of digital media platforms have various deficiencies in the processes of collecting and processing user data and have difficulty in full compliance with KVKK. In this context, it was concluded that users should be made aware of their personal data and more transparent data processing policies should be adopted
Farklı ülkelerin yönetmeliklerine göre yapı düzensizlikleri
No full textAs earthquakes are natural disasters that can occur anywhere in the world, many countries have tried various measures to minimize the damage caused by them. They have imposed certain restrictions on architectural designs and adopted earthquake regulations appropriate to their own social and economic conditions, the seismic activity of the region and its proximity to active fault lines, architectural design traditions and technological developments in the construction sector, with the aim of designing earthquake-resistant structures. Some underdeveloped or developing countries implement the regulations created by developed countries within their countries. Many countries have approached the concept of structural irregularity, which is one of the issues that most affects the architectural design process in earthquake regulations, from different perspectives. In this study, in addition to the current Turkish Building Earthquake Regulation in force in the country, the perspectives of other countries such as America, Mexico, India, and Argentina on the concept of structural irregularity in earthquake regulations were examined. These countries provide explanations with special visuals in their regulations, allowing designers to understand the subject more easily and simply. The major earthquakes and destruction that occurred in these countries and their neighbouring countries played an active role in the preparation process of the regulation. As a result, the approaches of countries to structural irregularity in earthquake regulations were compared, and the effects of geographical conditions on architectural design were examined.Deprem afeti dünyanın her yerinde meydana gelebilecek bir doğal afet olduğundan, birçok ülke bu afeti daha az zararla atlatabilmek, mimari tasarımlarda bazı sınırlamalar yapabilmek ve depreme dayanıklı yapılar tasarlayabilmek için kendi sosyal ve ekonomik koşulları, bölgenin sismik hareketleri ve aktif fay hatlarına yakınlığı, mimari tasarım gelenekleri ve inşaat sektöründeki teknolojik gelişmeler doğrultusunda deprem yönetmeliklerini kabul etmiştir. Bazı az gelişmiş veya gelişmekte olan ülkeler, gelişmiş ülkeler tarafından hazırlanan yönetmelikleri kendi ülkelerinde uygulamaktadır. Deprem yönetmeliklerinde mimari tasarım sürecini en çok etkileyen konulardan biri olan yapısal düzensizlik kavramına birçok ülke farklı açılardan yaklaşmıştır. Bu çalışmada ülkemizde yürürlükte olan mevcut Türk Bina Deprem Yönetmeliği'nin yanı sıra Amerika, Meksika, Hindistan, Arjantin gibi ülkelerin deprem yönetmeliklerinde yapısal düzensizlik kavramına bakış açıları incelenmiştir. Bu ülkeler yönetmeliklerinde özel görsellerle açıklamalara yer vererek tasarımcıların konuyu daha kolay ve basit bir şekilde anlamasına olanak sağlıyor. Bu ülkelerde ve komşu ülkelerde meydana gelen büyük depremler ve yıkımlar yönetmeliğin hazırlık sürecinde etkin rol oynamıştır. Sonuç olarak ülkelerin deprem yönetmeliklerinde yapısal düzensizliklere yaklaşımları karşılaştırılarak coğrafi koşulların mimari tasarım üzerindeki etkileri incelenmiştir
The extraction and evaluation of hadiths in the commentary of Al-Baghawi titled Ma'alim at-Tanzil (Sūrat Fussılat, Al-Shūrā, Al-Zukhruf, Al-Dukhān, al-Jāthiya, al-Ahqāf, and Muhammad)
No full textBiz bu çalışmamızda Ebû Muhammed el-Hüseyn b. Mes'ûd b. Muhammed el-Ferrâ el-Beğavî'ye ait Meâlimü't-tenzîl isimli tefsir eserinde Fusilet, Şûrâ, Zuhruf, Duhân, Câsiye, Ahkâf ve Muhammed sûrelerinde bulunan 84 rivayetin tahriç çalışmasını yaptık. 2015 yılından itibaren Doç. Dr. Musa Erkaya danışmanlığında devam eden yüksek lisans programının bir parçasını oluşturduğumuz için bu sûreleri seçtik. Beğavî'nin telif ettiği Meâlimü't-tenzîl, ilk dönem tefsir eserleri gibi içerisinde birçok rivayeti barındırması hasebiyle rivayet tefsirleri kategorisinde yer alsa da ictihadî görüşlere, akaid, fıkıh, nahiv ve dil gibi konularda yapılan açıklamalara bakıldığında dirayet tefsir metodunun da kullanıdığı görülmektedir. Ancak tefsirini yazarken birçok nakillerden istifade etmesi eserini günümüzde rivayet tefsirleri kategorisinde göstermektedir. Çalışmamızda ilk önce Beğavî'nin hayatı ve eserleri hakkında bilgiler verilmiştir. Daha sonra Fussılet, Şûrâ, Zuhruf, Duhân, Câsiye, Ahkâf ve Muhammed sûrelerinde naklettiği 84 rivayet, sırasıyla müellife ait olan Şerhu's-sünne ile Mesâbîhu's-sünne, Kütüb-i Tis'a ve diğer aslî kaynaklardan tahriç edilmiş ayrıca Sa'lebî, Sem'ânî ve Hâzin gibi müelliflerin eserlerinden tespitleri yapılmıştır. Öncelikle Beğavî'nin naklettiği isnâd olmak üzere rivayetlerin senetlerinde bulunan râviler cerh ta'dil ve tabakât eserlerinde incelenmiş ve sıhhat durumları hakkında değerlendirmelerde bulunulmuştur. Bu değerlendirmelerde varsa muhakkik görüşlerine yer verilmiştir. Mezkûr 7 sûre özelinde Beğavî geleneğe bağlı kalarak merfû rivayetler başta olmak üzere mevkûf haberler de nakletmiştir. İncelediğimiz 84 rivayetten 3'ünü kudsî 60'ını merfû rivayetler oluştururken 9 rivayetin mevkuf olarak nakledildiği anlaşılmaktadır. Her ne kadar isnâdsız bir şekilde 18 rivayet nakletmiş veya sadece sahâbi râvisinin zikredildiği rivayetler eserinde yer almış olsa da bunlar isnâdlı rivayetlere kıyasla sayıca daha azdır. Rivayetlere baktığımız zaman Beğavî'nin doğrudan Ahmed b. Hanbel, Buhârî, Müslim ve Tirmizî isnâdlarını eserine aldığını görmekteyiz. Eserde; sıhhat bakımından sahîh, sahîh li ğayrihî, hasen, hasen li ğayrihî ve zayıf rivayetler olduğu gibi sayısı az da olsa mevzû' ve aslı olmayan rivayetlere de rastlanmaktadır. 84 rivayetin 55'i Kütüb-i Tis'a eserlerinde nakledilirken bunlardan 10'u müttefekun aleyh kabul edilmiştir. Beğavî, 84 rivayetin 50'sini Şerhu's-sünne, 32'sini ise Mesâbîhu's-sünne'de nakletmiştir. Beğavî'nin tefsirinde naklettiği rivayetlerin 44'ü sahîh, 16'sı hasen, 19'u zayıf, 4'ü aslı yok ve 1'i de mevzû hükmündedir.In this study, we conducted a takhrij (source verification) analysis of 84 narrations found in the tafsir (Quranic exegesis) work titled Ma'ālim al-Tanzīl by Abū Muḥammad al-Ḥusayn b. Mas'ūd b. Muḥammad al-Farrā' al-Baghawī, specifically focusing on the chapters Fussilat, Ash-Shūrā, Az-Zukhruf, Ad-Dukhān, Al-Jāthiyah, Al-Aḥqāf, and Muḥammad. We selected these chapters because they constitute part of a master's program supervised by Assoc. Prof. Dr. Musa Erkaya since 2015. Although Ma'ālim al-Tanzīl, authored by al-Baghawī, is classified as a riwāyah (narrative-based) tafsir—similar to early exegetical works that contain numerous narrations—it also employs dirāyah (analytical) methods, as seen in its inclusion of juristic opinions, theological discussions, legal rulings, grammatical explanations, and linguistic analyses. Nevertheless, the heavy reliance on transmitted reports places it within the category of riwāyah tafsīr in contemporary scholarship. Our study begins with an overview of al-Baghawī's life and works. Subsequently, we traced the 84 narrations from the aforementioned chapters to their primary sources, including al-Baghawī's own works (Sharḥ al-Sunnah and Masābīḥ al-Sunnah), the Kutub al-Tis'ah (the Nine Books of Hadith), and other foundational texts, while also identifying parallels in the works of scholars such as al-Tha'labī, al-Sam'ānī, and al-Khāzin. The narrators in the chains of transmission (isnād) were evaluated based on jarḥ wa ta'dīl (criticism and validation) literature and biographical (ṭabaqāt) works to assess their reliability. Where available, the opinions of critical scholars (muḥaqqiqūn) were incorporated. Within these seven chapters, al-Baghawī adhered to tradition by transmitting primarily marfū' (elevated) narrations, alongside a smaller number of mawqūf (companion-level) reports. Of the 84 narrations examined, 3 were qudsī (divine sayings), 60 were marfū', and 9 were mawqūf. Although he also cited 18 narrations without full chains (isnād) or with only the Companion's name, these were fewer in comparison to fully documented reports. Notably, al-Baghawī directly included chains from Aḥmad b. Ḥanbal, al-Bukhārī, Muslim, and al-Tirmidhī. The narrations* varied in authenticity: ṣaḥīḥ (sound), ṣaḥīḥ li-ghayrihi (sound due to corroborating evidence), ḥasan (fair), ḥasan li-ghayrihi (fair due to supporting chains), and ḍa'īf (weak). A small number were deemed mawḍū' (fabricated) or baseless. Of the 84 narrations, 55 appear in the Kutub al-Tis'ah, with 10 being muttafaq 'alayh (agreed upon by al-Bukhārī and Muslim). Al-Baghawī cited 50 narrations from Sharḥ al-Sunnah and 32 from Masābīḥ al-Sunnah. In terms of authenticity, 43 were judged ṣaḥīḥ, 16 ḥasan, 20 ḍa'īf, 4 baseless, and 1 mawḍū'. Key words: Hadith, Baghawî, Takhrij, Maâlim at-tanzîl, Sūrat Fussilat, al-Shūrā, al-Zukhruf, al-Dukhān, al-Jāthiya, al-Ahqāf and al-Muhammad
Development of vision-based system for measurement of bend angle of formed components
No full textBu tez çalışmasında, bükümlü parçaların büküm açılarının hassas biçimde ölçülmesini sağlayan düşük maliyetli ve görüntü işleme tabanlı taşınabilir bir sistem geliştirilmiştir. Sistem, galvanizli sac, DKP siyah sac ve MDF ahşap gibi malzemelerin büküm açılarını endüstriyel koşullarda doğru şekilde ölçmeyi amaçlamaktadır. Sac işleme endüstrisinde, bükümlü parçaların ölçümü genellikle zaman alıcı olup özel donanım ve uzman personel gerektirmektedir. Standart ölçüm prosedürlerinin eksikliği ve operatöre bağlılık, farklı cihazlar ya da kullanıcılar arasında tutarsızlıklara yol açmakta ve bu durum kalite kontrol maliyetlerini artırmaktadır. Bunun üzerine biri dikey diğeri yatay olmak üzere iki çizgi lazer ve bir webcam temelli görüntü alma düzeneği tasarlanmıştır. Dikey lazer, operatörün büküm hattını kolaylıkla tespit etmesini sağlarken; yatay lazer, görüntü işleme algoritmaları aracılığıyla büküm açısının hassas şekilde hesaplanmasında kullanılmıştır. Ölçüm sistemi, lazer üçgenleme prensibi temel alınarak tasarlanmış ve tersine mühendislik yaklaşımı ile üç boyutlu katı modelleme yapılmıştır. Bükümlü parça üzerine yansıtılan lazer ışığı çizgisi ortamdan ayrıştırılarak ölçülecek parçanın açı değeri hesaplanmıştır. Kamera kalibrasyonu için Zhang tarafından önerilen satranç tahtası yöntemi kullanılmış; ayrıca, ışık şiddetinin mesafeye bağlı değişimini modellemek amacıyla bir eksponansiyel kalibrasyon modeli geliştirilmiştir. Geliştirilen sistem, yaklaşık 45° ile 135° arasındaki büküm açılarına sahip galvanizli sac, DKP siyah sac ve MDF ahşap olmak üzere üç farklı numuneler üzerinde test edilmiştir. Ayrıca kırmızı, mavi ve yeşil olmak üzere üç farklı renkteki lazerin üç farklı numuneler üzerindeki performansları da karşılaştırılmıştır. Kamera parametreleri olan pozlama, kazanç, doygunluk değerleri kullanılan lazerin rengine göre optimize edilmiştir. Yapılan deneyler sonucunda önerilen sistemin ±1° hassasiyetle ölçüm yapabildiği ve kaba montaj sanayisine yönelik endüstriyel standartları karşıladığı tespit edilmiştir.This thesis presents the development of a low-cost, portable, vision-based system designed for the precise measurement of bending angles in sheet metal components. The system aims to accurately measure bend angles of materials such as galvanized sheet steel, DKP (Deep Drawing Quality) black sheet steel, and MDF wood under industrial conditions. In the sheet metal processing industry, measuring bent parts is typically time-consuming and requires specialized hardware and expert personnel. The lack of standardized measurement procedures and operator dependency lead to inconsistencies between different devices or users, consequently increasing quality control costs. To address these issues, a vision acquisition setup comprising two line lasers (one vertical and one horizontal) and a webcam was designed. The vertical laser facilitates the operator's easy identification of the bend line, while the horizontal laser is used for the precise calculation of the bend angle through image processing algorithms. The measurement system was designed based on the principle of laser triangulation, and its 3D solid model was created using reverse engineering. The laser line projected onto the bent part was segmented from the background to calculate the angle value of the workpiece. For camera calibration, the checkerboard pattern method proposed by Zhang was employed. Additionally, an exponential calibration model was developed to account for the variation of light intensity with distance. The developed system was tested on three different sample types: galvanized sheet metal, DKP black sheet metal, and MDF wood, each exhibiting bending angles ranging from approximately 45° to 135°. Additionally, the performance of lasers in three distinct colors—red, blue, and green—was compared across these three sample types. Camera parameters, including exposure, gain, and saturation values, were optimized according to the color of the laser used. The experimental results demonstrated that the proposed system achieves a measurement accuracy of ±1° and meets the industrial standards applicable to the coarse assembly industry
Investigation of machinability of tungsten lanthanide by turning under different experimental conditions
No full textBu tez çalışmasında, literatürde sınırlı sayıda araştırmaya konu olan Tungsten Lantanit alaşımının tornalama işlemine yönelik işlenebilirlik performansı, farklı kesme parametreleri ve kesme ortamları altında deneysel olarak incelenmiştir. Çalışma kapsamında, kuru işleme, bor yağı katkılı işleme ve Minimum Miktarda Yağlama koşulları karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiş; yüzey pürüzlülüğü ve takım aşınması temel işlenebilirlik kriterleri olarak ele alınmıştır. Tam faktöriyel deney tasarımı esas alınarak kurgulanan deneysel çalışmada, kesme hızı, ilerleme miktarı ve talaş derinliği parametrelerinin işlenebilirlik performansı üzerindeki etkileri sistematik biçimde analiz edilmiştir. Deneylerden elde edilen verilerin grafiksel olarak değerlendirilmesinin yanısıra yüzey pürüzlülüğü sonuçları için S/N oranları analizi yapılmış ve istatistiksel güvenilirliği artırmak amacıyla varyans analizi uygulanmıştır. Çalışma sonucunda, farklı kesme ortamlarının performans üzerinde belirgin etkileri olduğu, özellikle Minimum Miktarda Yağlama ortamında gerçekleştirilen uygulamanın yüzey kalitesini iyileştirdiği ve takım aşınmasını azalttığı gözlemlenmiştir. SEM ile gerçekleştirilen incelemelerde, yine yanı ortamda gerçekleştirilen deneylerde kesici takım yüzeyinde daha az aşınma meydana geldiği saptanmıştır. Bu sonuçlar, Tungsten Lantanit alaşımının tornalama operasyonlarında optimum işleme koşullarının belirlenmesine katkı sağlamakta olup sürdürülebilir üretim açısından ileri imalat teknolojilerine yönelik önemli bulgular ortaya koymaktadır.In this thesis, the machinability performance of a tungsten lanthanide alloy, which is the subject of limited research in the literature, was experimentally investigated under different cutting parameters and cutting environments. In this study, dry machining, boron oil-added machining, and Minimum Quantity Lubrication (MQL) conditions were comparatively evaluated, with surface roughness and tool wear being considered as the main machinability criteria. In the experimental study, designed based on a full factorial design, the effects of cutting speed, feed rate, and depth of cut on machinability performance were systematically analyzed. In addition to graphical evaluation of the experimental data, S/N ratio analysis was performed for surface roughness results, and analysis of variance was applied to increase statistical reliability. The study revealed that different cutting environments had significant effects on performance, and that the application, particularly in the Minimum Quantity Lubrication environment, improved surface quality and reduced tool wear. SEM examinations also revealed that less wear occurred on the cutting tool surface compared to experiments conducted in the same environment. These results contribute to the determination of optimum machining conditions in turning operations of Tungsten Lanthanide alloy and reveal important findings for advanced manufacturing technologies in terms of sustainable production