Mongolia Journals Online
Not a member yet
3455 research outputs found
Sort by
About the Seven Mongolian Translations of Lamrim Chenmo
No full textThe Mongolian translation of Tsongkhapa\u27s (1357-1419) Lamrim Chenmo was carried out several times. However, the exact number of translations, when they were done, and who the translators were remained unclear. Through my research, I have confirmed the existence of seven different translations. Based on colophons and historical sources, I was able to estimate the dates of these translations. Furthermore, by comparing the dedication verses (verses of homage) present in all versions, including manuscripts and woodblocks without colophons, I was able to analyze the relationships and influences among the translations, even when the translators could not be definitively identified.
Их бодь мөрийн зэрэг бүтээлийн монгол орчуулгууд
Хураангуй: Их бодь мөрийн зэрэг нь гэлүгвагийн шашныг үндэслэгч богд Зонхава (1357-1419)-ын зохиол юм. Уг бүтээлээрээ Төвөдийн буддизмын гол онцлог бүхий “Мөрийн зэрэг” үзлийг айлдсан байдаг билээ. Энэтхэгийн Викрамашила хийдийн хамба лам асан Атиша (982-1054) Төвөдөд залагдаж ахуй хугацаандаа туурвисан Бодь мөрийн зул зохиолоороо анх “Мөрийн зэрэг” үзлийн суурийг тавьсан гэдэг. Уг үзлийг эцсийн шатанд хөгжүүлсэн боловсронгуй хэлбэр нь Их бодь мөрийн зэрэг гэж хэлж болно. Уг бүтээл монгол хэлнээ олонтоо орчуулагдаж ирсэн хэдий ч хэн хэзээ орчуулсан хэдэн төрлийн орчуулга байдаг хийгээд тэдгээр нь одоо хаана байгаа нь тодорхойгүй байсаар байсан юм. Энэхүү судалгаагаар нийт 7 төрлийн орчуулга буйг олж тогтоов.(1) Алтангэрэл увшийн орчуулга (орч. он 1655)(2) Зая бандидын шавь Дагийн орчуулга (орч. он 1662-1670)(3) Урадын мэргэн равжамба Гунгаажамцын орчуулга (орч. он XVII зууны сүүл хагас)(4) Зонхавын сүмбүм дэх орчуулга (орч. он 1730 оны сүүл хагас)(5) Лувсанцэнпэлийн орчуулга (Lubsangčempil, 1761-1834) (орч. он 1812)(6) Галсанжамбын орчуулга (1816-18?? ) (орч. он 1870)(7) Т.Булганы орчуулга (1959~) (орч. он 2004-2007)Энд эдгээр орчуулгын хадгалагдаж буй газар, орчуулагч, орчуулагдсан оны талаар хэрхэн тодруулсан хийгээд хоорондын холбоо хамаарлыг авч үзлээ. Орчуулагч нь тодорхойгүй төгсгөлийн үггүй эхүүд ч байгаа тул мөргөлийн шүлгээр харьцуулав.
Түлхүүр үг: Их бодь мөрийн зэрэг, Богд Зонхав, Мөрийн зэрэ
Astrological Sayings of Geomancy in the Praises of Sacred Places and Monasteries
No full textIn this article, I intend to study one of the features of the praise of sacred places and monasteries composed in the Tibetan language by Mongolian scholars. In Mongolian tradition, it is customary to assess the suitability of areas for graveyards, distinguishing between those for nobility and ordinary individuals, as well as for pasture land to support livestock. This assessment is integral to processes such as relocating, engaging in agriculture, and constructing cities, temples, and stupas.As we examine the praises of sacred places and monasteries, it is essential to understand the symbolic expressions contained within them. This involves analyzing the methodologies employed and summarizing the findings from various sources. This article provides a specific example demonstrating how the features of the land are eloquently praised, progressing from general to specific, in the Tibetan-language praises of sacred places and monasteries composed by Mongolian scholars.Understanding how traditional knowledge and the science of geomancy are described in these praises is an important area of study. Identifying the most significant features among the main attributes and making this knowledge accessible to Mongolians in urban areas is crucial. Geomantic knowledge is a vital skill that cannot be overlooked, even though it is becoming less recognized today.
Орон хийдийн магтаал дахь зурхайн ухааны газрын шинжийн өгүүлэмжүүд
Хураангуй: Энэхүү өгүүллээр монголчуудын төвөд хэлээр зохиосон орон, хийдийн магтаалын хөгжилд оруулсан өвөрмөц нэгэн өгүүлэмж болох газрын шинжийг хэрхэн тусгасан тухай өгүүлэхийг зорилоо. Монголчууд эртнээс уламжилж ирсэн уламжлалт мэдлэг ухааны нэг газар шинжих уламжлалт ойлголт бөгөөд сав ертөнц болох газар орноо ихэс дээдс, нас нөгчсөн нэгнээ өлгий болох газар, малын бэлчээр, бууц бууриа сонгох, газар тариалан эрхлэх, хот балгад босгох, сүм дуган, суварга шүтээн барих газар орноо шинжиж ирсэн байдаг. Орон, хийд магтаалын шүлгүүдэд тухай хийд, орныг барихдаа бэлгэдлийн үүднээс мөн уламжлалт ахуй ёсны талаас эх бичиг сурвалжид тулгуурлан задлан шинжлэх нэгтгэн дүгнэх болон үзэгдлийн /феноминологи/ аргаар хэрхэн авч үзсэн талаар өгүүлэх юм.Энэ өгүүлэлд монголчуудын төвөд хэлээр зохиосон орон, магтаалд газрын шинжийг ерөнхийгөөс тодорхой руу хэрхэн уран яруугаар шүлэглэн магтаж байгааг тодорхой жишээн дээр авч үзүүллээ. Орон, хийдийн магтаалд газар шинжих уламжлалт мэдлэг, ухааныг уран яруугаар хэрхэн өгүүлсэн байна, гол шинжид ямар шинжийг илүүтэй чухалчилж байгааг тодруулж өнөө цагт хот суурин газрын монголчуудад таниулж мэдүүлэх нь чухал болжээ хэмээн үзэж байна. Газар шинжих мэдлэг ухаан нь өнөө цагт мартагдаж байгаа ч мөн орхиж болохгүй мэдлэг, ухааны нэг юм.
Түлхүүр үг: Газар шинжих, төвөд хэлт уран зохиол, Бурхны шаши
Review of Luvsanjamba\u27s Works in the Writing Style of Ka Phreng, the Rosary of Ka
No full textLuvsanjamba, from Dalai Gun of Tusheet Khan Aimag, composed two volumes, in the Tibetan Language, consisting of 159 works. Amongst these works, he specifically composed 39 works in accordance with the rule "Ka Phrin". The methods of this specific rule are of two; (1) Following the Order of the Thirty Letters and (2) Resversing the Order of the Thirty Letters and it is an independent methodology belonging to "The Sound Ornament" of Poetry primarily used in praises and poems according to our view. Though his autobiography remains unclear, certain last lines of some works clearly show that he was one of the authors who composed works in the Tibetan Langauge. Two of his hand-written works have been passed down and preserved today.
Лувсанжамбын “ka ‘phrin” буюу “Га-гийн эрхис” ашиглан туурвисан зохиолын мэдээ
Хураангуй: Монгол зохиолч (лам хувраг)-ийн төвөд хэлээр туурвисан зохиолын шинэ цагийн судалгаа өнгөрсөн XX зууны 50-аад оны сүүлээс эхэлж, өдгөө байгалийн болон нийгэм хүмүүнлэгийн шинжлэх ухааны үүднээс анхааран судалсаар байна.Бидэнд Лувсанжамбын бүрэн зохиолын богино, урт цаас бүхий хоёр хувилбар хадгалагдаж байна. “Нэгэн зуун тавин найман эхт” бүрэн зохиол нь 5 хэсэгт бүлэглэсэн, 809 хуудас бүхий 158 нэрийн зохиол байна. Төвөд хэлээр ном зохиол туурвисан монгол лам Лувсанжамба нь гэвш Ш.Иштавхай, гавж С.Гомбожав нарын “Лувсанжинба, 1 боть, 19 зуун, Заяын хүрээ, олонд алдаршсан нэр нь Цагаан равжамба” (Иштавхай, 2006: 14), бас “Лувсанжамба, Сайн ноён хан аймгийн Заяын хүрээний хамба, XX зууны үеийн хүн, зохиол нь нэг боть, Винайн тайлбар, зан үйл зэрэг бичмэл” (Гомбожав, 2005: 23) хэмээн мэдээлсэн Лувсанжамба биш гэж бид үзэж байгаа бөгөөд энэхүү 2 боть бүрэн зохиолтой Лувсанжамба нь төвөд хэлээр зохиол бүтээл туурвисан монгол лам нарын судалгаанд шинээр бүртгэгдэж буй монгол лам болно.Тиймээс хуучнаар Түшээт хан аймгийн Далай гүний хошуу, одоогийн Өвөрхангай аймгийн Есөн Зүйл суманд орших Гандандашчойнхорлин хийдийн шавь Лувсанжамба, түүний зохиол бүтээлийг эрдэм шинжилгээ судалгааны эргэлтэд оруулах зорилгоор энэ удаад түүний “Га-гийн эрхис”-ийн аргаар туурвисан зохиолуудын тухай өгүүлэхийг хичээсэн болно.
Түлхүүр үг: Монгол зохиолчдын төвөд хэлээр туурвисан бүтээл, Лувсанжамба, Га-гийн эрхи
Mongolian epic of Altai khailakh
No full textAs a composite art of speech, music, narrative organ worship, and drama, epic telling should be interpreted on the basis of a complex scientific study of aesthetics, psychology, religion, history, ethnography and musicology. As it is an epic with music, it is necessary to study especially the aspect of melody to bring out the characteristics of music. Songs, music, and oral literature will clarify the features of the rich dialects that they bring to the ethnic music, study the structure, narrative and description peculiarities of the dialect of the ethnic music. The praises of Mongolian Altai are meant to sing the praises of land and water and their owners. Altai’s eulogies are sung in light and soft melodies, while Altai’s hymns are sung in a heavy and hard tone.
Алтай хайлах дэгийн онцлог
Хураангуй: Тууль хайлах нь үгийн, хөгжмийн, өгүүлэхүйн эрхтний шүтэлцээт, жүжгийн зэрэг нийлмэл урлаг болохынхоо хувьд гоо зүй, сэтгэл судлал, шашин, түүхийн, угсаатны, хөгжим судлалын шинжлэх ухааны цогц судалгааны үндсэн дээр тайлбарлагдах учиртай. Тууль хөгжимт аман зохиол болохынхоо хувьд хөгжмийн онцлогийг гаргах ялангуяа аялгууны талын судалгаа хэрэгтэй байна. Дуу, хөгжим, аман зохиол тэдгээрийн угсаатны дуу хөгжимд оруулж буй арвин баялаг аялгууны онцлогийг тодруулан гаргах, аялгууны бүтэц хэлбэр өгүүлэмж, дүрслэлийг, ахуй ёс заншил, аж төрөхүйн уламжлал дунд нь судлан улмаар угсаатны хөгжмийн аялгуу дахь онцлог байдлыг хөндөх юм. Монгол Алтайн магтаал нь газар ус болон тэдний эздийг магтан дуулж баясгадаг учиртай. Алтайн магтаалд хоолойг шахаж хөнгөн зөөлөн аялгуу оруулан магтдаг бол алтайн урианхай туульд хүнд хатуу аяс оруулан хүүрнэн өгүүлэх байдлаар бэсрэг тууль хайлах хэмжээнд магтдагаараа онцлог.
Түлхүүр үг: Монгол туулийн урианхай туульчдын Алтай хайлах онцло
Characterization and thermal processing of high-quality Mongolian coals and study of activated carbon production
No full textWe selected several high-quality Mongolian coal samples, specifically the premium coking coals from the southern region, such as TavanTolgoi and Nariin Sukhait, as well as the high-quality bituminous coal from the northern region, namely Saikhan-Ovoo, and developed a method to process these coals using thermal treatment to produce porous adsorbent and filtration materials. This research was conducted with the objective of investigating and characterizing the structural properties and performance of the resulting products using modern analytical instruments. To achieve this, raw coal materials were prepared and subjected to thermal processing through carbonization or semi-coking techniques to produce activated carbon. The activated carbon was subsequently obtained through treatment with superheated steam, and its yield, technical specifications, adsorption capacity, and filtration efficiency were determined using advanced precision instruments.
Монгол орны зарим сайн чанарын нүүрсний шинж чанар, халууны боловсруулалт ба идэвхжүүлсэн нүүрс гарган авах судалгааны дүнгээс
Хураангуй. Монгол орны сайн чанар бүхий зарим нүүрсийг тухайлбал, өмнөд бүсийн сайн чанарын коксждог нүүрс болох Таван толгой, Нарийн сухайт, хойд бүсийн сайн чанарын чулуун нүүрс болох Сайхан-Овоо нүүрсийг тус тус сонгон авч халууны аргаар боловсруулж, нүх сүвэрхэг бүтэцтэй шингээгч ба шүүгч материал гарган авах аргыг боловсруулав. Мөн гарган авсан бүтээгдэхүүний бүтэц байгууламж шинж чанарыг орчин үеийн багаж төхөөрөмжөөр судлан тогтоох зорилготой энэхүү судалгааны ажлыг хийлээ. Үүнд, нүүрсний эх түүхий эдүүдийг бэлтгэж, түүнийг хагас коксжуулалтын аргаар халууны боловсруулалтад оруулж идэвхжүүлсэн нүүрс гарган авч, усны хэт халсан уураар боловсруулж идэвхжүүлсэн нүүрс гарган авч түүний гарц, техникийн үзүүлэлтүүд, шингээх ба шүүх чадварыг орчин үеийн нарийн багаж төхөөрөмжүүд ашиглан тогтоолоо.
Түлхүүр үг: Коксждог нүүрс, идэвхжүүлсэн нүүрс, шингээгч ба шүүгч материа
Flora and phytostratigraphy from Noyonsum Formation, Late Triassic, Mongolia
No full textThe distribution of plant bearing Triassic continental strata is limited in Mongolia. The of these formations is thought to be the Middle-Upper Triassic Noyon synclinal formation, a Triassic geological cross section in Southern Mongolia. There are fossilized plant remains in the Noyonsum Formation, and paleobotanical study is required to establish a phytostratigraphic basis for the age. The formation is a the base for studies on stratigraphy and sedimentation as well as being rich in fossils of bygone animals and plants. Before this study, phyto stratigraphic research hasn’t been done based on the Noyon sum Formation\u27s ancient flora and its classification. First time phyto stratigraphic research done based on the Noyonsum Formation\u27s ancient flora and its classification by this study. During the collaborative geological research between Russia and Mongolia in the 1970s, fossils of extinct leafy plants, including ferns, seed ferns and horsetail, found and preliminary definitions of classification were completed. The researchers of our Institute have gone out in the field several times (2008, 2020) in different regions of the syncline and in the Sain-Sar and Muu-Sar canyons of the Noyon Formation, and found and determined Equisetites sp., Neocalamites carrerei, Cladophlebis sp., Pityophyllum sp., which also was discovered and determined by Russian scientists previously. According to the results of field research conducted in 2023, seven genera out of ten species of plants belonging to the horsetail, fern, seed fern and ginkgo groups, among of them Neocalamites aff minensis, N. ex. gr carrerei, Schizoneura ex. gr. ornata, S. ex.gr. grandifolia, Cladophlebis sp., Todites princeps, Danaeopsis marantacea, D. petchorica, Lepidopteris toretiziensis and Toretzia ex.gr. angustifolia were identified. According to these plants the Middle-Upper Triassic Noyonsum Formation sediments were deposited at the early stages of the Late Triassic.
Ноёнсум формацын хожуу триасын ургамал, фитостратиграф
Lithofacies classification and sedimentary description of the Khüren Dukh (Choir Basin) fossil site
No full textIn this study, we redescribe the geology of fossil-bearing rocks, exposed in the Lower Cretaceous Khuren Dukh locality. This study is based on new data collected during the Mongolian Expedition (ME) in 2019. Previously, the Khuren Dukh Formation at the Khuren Dukh locality had been subdivided into three members (lower, middle, and upper) based on textural features and sedimentary structure of dominant lithofacies assemblages. This study shows that the lower member can be further subdivided into two major lithofacies associations (lithofacies association-1 and 2). Association-1 is characterized by a combination of the interbedded crossbedding of small-grained pebbles and coarse-grain-size sandstones. Association-2 consists of a medium to coarse grained, white-grayish sandstone, which is characterized as thick and structureless. A precise contact boundary between these two associations is ambiguous, however, it is distinguishable depending on the granular types and the color of the sediments regarding the studied areas. A horizontally oriented thin layer of dolomite and a carbonate black-grayish mud is exposed at the north of the study area and has been interpreted as the middle member of the Khuren Dukh Formation. We interpret this member as a lakebed (Figure-6A) and suggest additional geochemical work would contribute greatly to understanding the nature of the lake.
Хүрэн Дух (Чойрын Хотгор) олдворт газрын хурдас хуримтлалын литофацийн ангила
Nomination and ethnonym names of tribes and clans of the Turkic and Mongolian ethnic groups (V-XIII centuries): historical basis of origin, etymology, symbolism- semantics
No full textТүрэг, монгол угсаатны овог-аймаг, эзэнт улс, их гүрний нэрийтгэл (V-XV зуун): гарал үүслийн түүхэн үндэс, бэлгэдэл-утга зүйн зарим асуудал
Угсаатны нэрийтгэл, түүний үгийн гарал, бэлгэдэл, утга зүй болон нэрлэх, нэрлэгдэх зэрэг угсаатны нэр зүйн түүх-соёлын судалгааны асуудал хүрээнд түрэг, монгол угсаатны V-XV зууны түрэг, монгол бичгийн сурвалжуудын үндсэнд тулгуурлан зарим нэрийтгэлийн үгийн гарал, бүтэц, бэлгэдэл, утга зүй болон эртний сэргээлтийг, зарим шинэ таамаглал дэвшүүлэн гаргахыг хичээсэн болно. Тухайлбал, *Oq+uz> oq – (сум, нум сум),+ uz (олон тооны утгалбар) ок+уз, *Törü+k> Törü +(«төрт засагт төр хуульт улс»)+ k (улс, иргэн олон ), *Qoy+qur>*oyqur> Uyγur > «хойд зүгийн + махчин шувуу», монгол: qoyidu>хойд зүг, *Yay+man> yay-> «нум,нум татагч, нумчин», 2. мон: Nayman>nuymun> (numun?) нум, нумч, * Kerey> 1.«махчин шувуу, махчин жигүүртэн», 2.qarγa>карга «хэрээ», 3. мон: Keriy-e> хэрээ, *Qïr+qïr> qïr+qïz> «Махчин жигүүртэн», *Yaq+laγ+ayïr> *Yal+ayïr> 1.yaq>йак «саадаг, нум сум», мон: saγadaγ>саадаг, 2.yal>йал «дэл, дэлт адуу», 3.yaq+laqar>йаклакар- «тос,тос түрхэх» (?) ; * Berkin>Merkit > 1.мэргэн нумч, 2.нум сум, нумч, 3.зэв; *Moŋγol > 1. *mőŋgűn-> «мөнгөн», 2.*morіnγin> moŋγul-> морь, морин, морилох, монгол (?), 3. түрэг: bőŋk-> буйлах, эмнэг туйлах, mőŋkű->ардаг догшин морь (?), *meŋgűr-> meŋgűl-> менгүр, монгор, монгол (?) зэрэг болно
In situ technologies and their applications for soil pollution
No full textSince 2018, the use of new chemical engineering methods and technologies to reduce and eliminate soil pollution has become very popular. In situ technology separates and concentrates pollutants without disturbing the soil during all treatments and removes and cleans the contaminated site or transfers it to another area. The main advantage of in site processing is that it processes the soil without digging or transporting it, resulting in saving costs and less environmental change. This technology has the advantage of preserving soil structure, organic matter, and biodiversity, which are otherwise very difficult to restore again.
In situ technologies for contaminated soils are variously classified as bioremediation (using microorganisms to break down pollutants) phytoremediation (using plants to stabilize, break down, and absorb pollutants), and chemical oxidation (using oxidizing agents to convert chemical pollutants into safe forms). Chemical engineering is one of these technologies. process, model design, chemical reaction kinetics, model improvement, quality control, chemical analysis, and required development. It is clear that the application of chemical engineering to the problem of soil contamination will provide effective, profitable, and sustainable remediation solutions.
We reviewed new in situ chemical engineering methods and technologies for soil pollution reduction, their applications, and actual results.
Хөрсний бохирдлын in situ нөхөн сэргээх технологи, тэдгээрийн хэрэглээ
 
An implicit meaning of dialogue in theatrical performance : (Exampled on Uriankhai D’s philosophy dialogue of psychological dramas)
No full textIn this article, we deal with Mongolian writer who is Uriankhai D’s philosophy dialogue of psychological drama. Uriankhai D, a well-known Mongolian poet and writer of dramatic composition, began to try and write Dramatic composition in the 1990s, and in a short period of time he created many significant works that reflect the current situation and the human mind in a philosophical way. The author made philosophical perspectives, research of new forms of expression and the dramatur gical reform in the development of the key genres of the Mongolian literature. It is observed that Uriankhai’s work is not only reflected by Mongolians’ reality and their mindset, but it also synthesizes through the author’s inner world prism the Oriental thoughts, Buddhist philosophy and ethics, European sedentary, urban culture and sci entific perceptions. The writer’s realistic and abstract monodrama, absurd drama and animation-style written by Uriankhai are widely used in the scientific research and wrote metaphysic thoughts of the principles of human existence. Uriankhai is a dis tinct voice in Mongolian literature, a reformist who has developed his work according to his own metaphysics.
Жүжгийн зохиол дахь дүрийн хэл ярианы далд, гүн утга (Д.Урианхайн сэтгэл зүйн драмууд дахь гүн ухааны хөөрөлдөөний жишээн дээр
Товч агуулга: Яриан болон дуулалт жүжиг, дуурьд харилцан тоглогчдын хэл яриа голлодог бол Д.Урианхайн сэтгэл зүй, эмгэнэлт, гүн ухааны жүжгүүдэд баатрын хэл яриа бусад зохиолчдын энэ төрлийн бүтээлүүдээс далд утгат гүнзгий агуулгаар ялгарч байна.
Түлхүүр үгс: Д.Урианхай, жүжиг, дүр, харилцан яриа, сэтгэл зүйн драм, гүн ухааны хөөрөлдөө