Mongolia Journals Online
Not a member yet
3455 research outputs found
Sort by
New Trends and Prospects of Japan’s National Security Strategy
No full textJapan’s announcement in December 2022 that it will revise its three main security policy documents has attracted the attention of global researchers and has become a major geopolitical topic, raising questions about the possibility of a change in the US-Japan alliance or a break with tradition. This speech examines what is new in the documents, whether the challenges of the security environment are subjective attitudes arising from the international context that will change the document, whether policy reforms can ensure Japan’s national security or Japan’s strategic military independence. It raised the issues of whether it is striving, taking into account the National Security Strategy (USNSS) document, the Japan-US security agreement, the Defense Policy document that has been the priority of Japan’s foreign policy until now, and the National Security Strategy (NSS) that has been implemented for 10 years. I intend to do a thorough analysis.
Япон Улсын Үндэсний аюулгүй байдлын стратегийн шинэ хандлага, төлөв
Хураангуй: Япон Улсын аюулгүй байдлын бодлогын үндсэн гурван баримт бичгийг шинэчлэн баталснаа 2022 оны 12 дугаар сард зарласан нь судлаачдын анхаарлыг ихээр татсан бөгөөд АНУ-Японы холбоотны харилцааг өөрчлөгдөх магадлалтай юу? Япон Улс цэрэг стратегийн хувьд бие даасан байдлыг эрмэлзэж байна уу? гэдэг асуултууд дагуулсан.
Тус өгүүлэлд уг баримт бичгүүдэд гарсан шинэ зүйл нь чухам юу вэ, аюулгүйн орчны сорилтууд нь уг баримт бичигт өөрчлөлт оруулах олон улсын нөхцөл байдлаас үүссэн субьектив хандлага мөн үү? Бодлогын шинэчлэл нь Японы үндэсний аюулгүй байдлыг хангаж чадах уу? гэсэн асуудлуудыг хөндөж байна. Энэ өгүүллээр шинээр батлагдсан АНУ-ын Үндэсний аюулгүй байдлын стратеги баримт бичиг, Япон-Америкийн аюулгүй байдлын гэрээ, Батлан хамгаалах бодлогын баримт бичиг, Үндэсний Аюулгүй Байдлын Стратегийн 10 жилийн хугацаанд хэрэгжиж ирсэн бодлого зэргийг нягтлан үзэж дүн шинжилгээ хийхийг зорьлоо.
Түлхүүр үгс: Япон Улс, Үндэсний Аюулгүй Байдлын Стратеги, Үндэсний батлан хамгаалах стратеги, Батлан хамгаалахыг бэхжүүлэх хөтөлбөр, Япон-Америкийн аюулгүй байдлын гэрэ
Torus palatinus and torus mandibularis in skeletal remains from Xiongnu and Medieval period
Get PDFOral tori are bony growth present in the oral cavity and are not considered as pathological lesions. Smaller tori do not cause any problems, but larger sized tori can result in significant problems. The aim of this study was to determine the prevalence of torus palatinus (TP) and torus mandibularis (TM) in the two historical periods Xiongnu and Medieval period. A total of 90 skeletal remains were examined from both the Xiongnu (n=53; 25 male, 23 female, 5 child) and the Medieval periods (n=37; 13 male, 19 female, 5 child), which stored at the Human Bone Collection of the Institute of Archaeology, MAS. A total of 8 Xiongnu individuals (15%) and 5 Medieval period individuals (13.5%) presented with TM, while 5 Xiongnu (9.4%) and 2 Medieval period individuals (5.4%) had TP. In both historical periods, TP and TM were more common in the 20-39 age group and more frequent in males than females. The correlation between the torus palatinus and the torus mandibularis is statistically significant at 0.01 level. The results of the present study demonstrate that the prevalence of tori in the studied Xiongnu and Medieval populations is low. There is a tendency for the prevalence of tori to increase with age, although this is not a statistically significant trend.
Хүннү болон Дундад зууны үеийн хүний ясан дээрх эрүү ба тагнайн торус
Хураангуй: Амны хөндийн торус нь амны хөндийд ажиглагддаг ясны ургалт бөгөөд энэ нь өвчлөлд ордоггүй байна. Жижиг хэмжээтэй торус нь тухайн хүний амьдралын чанарт нөлөөлдөггүй ба харин томоохон хэмжээтэй торус нь хэл ярианы хөгжилд нөлөөлөх зэргээр өдөр тутмын амьдралд хүндрэл учруулах боломжтой. Энэхүү судалгааны зорилго нь Хүннүгийн болон Дундад зууны үе дэх тагнайн торус болон эрүүний торусын тархалтыг тодорхойлох явдал юм. Уг судалгаанд ШУА-ийн Археологийн хүрээлэнгийн хүний ясны сан хөмрөгт хадгалагдаж буй Хүннү (n=53; 25 эрэгтэй, 23 эмэгтэй, 5 хүүхэд) болон Дундад зууны үеийн (n=37; 13 эрэгтэй, 19 эмэгтэй, 5 хүүхэд) нийт 90 палеоантропологийн хэрэглэгдэхүүнийг хамрууллаа. Судалгааны үр дүнд Хүннүгийн 8 бодгаль (15%), Дундад зууны үеийн 5 бодгаль (13.5%) нь эрүүний торусын эмгэгтэй байсан бол Хүннүгийн 5 бодгаль (9.4%), дундад зууны үеийн 2 бодгаль (5.4%) нь тагнайн торустай байжээ. Судлагдсан түүхэн үеүдэд тагнайн торус болон эрүүний торус 20-39 насны бүлгийнхэнд түгээмэл тохиолдож байгаа бөгөөд хүйсийн хувьд эмэгтэйчүүдээс илүү эрчүүдийн дунд илүү ажиглагдаж байна. Тагнайн торус болон эрүүний торус хоорондын хамаарал статистикийн хувьд 0.01 түвшинд байна. Энэхүү судалгааны үр дүнд судлагдсан Хүннү болон Дундад зууны үеийн хүн амд торусын тархалт бага байгааг харуулж байна. Торусын тархалт нас ахих тусам нэмэгдэх хандлагатай байдаг ч энэ нь статистикийн хувьд ач холбогдолтой хандлага биш юм.
Түлхүүр үг. Тагнайн торус, эрүүний торус, Хүннү, Дундад зууны ү
A Solution to Challenges Faced by Teachers in Distance Learning to Improve the Quality and Accessibility of Education
Get PDFIn recent years, Mongolia has been paying great attention to the development of new knowledge-based industries, contributing to the development of the social, economic, and education sectors. One of the quality reforms being made to prepare a modern Mongolian citizen is the quality and accessibility of distance education. In particular, operations to meet this goal are developed and implemented in coordination with the financing mechanism. Alongside with government organizations, international, non-governmental, and civil society organizations play significant roles for achieving the goals that described above. The objectives of this study were (i) to support the discovery and sustainability in the field of education and distance learning, (ii) the quality and equal access to education due to geographical location, socio-economic conditions, and differences of development in learning. Exploring opportunities lost and how these losts relate to gender, ethnic minorities, remoteness, and the challenges facing teachers in managing online and distance learning. We are going to reflect on the results of quantitative research in the paper, including the experiences of teachers who provided educational services during the pandemic. The study explores the possibility of implementing distance learning in the general education sector in the future, measuring its interrelationships with national and local indicators. Based on data from 225 teachers from 45 schools nationwide, conclusions and solutions have been developed
Relationship between near ground surface temperature and land cover types of eastern lake Khuvsgul
No full textMongolia, a country located in Central Asia, is known for its extreme climate and distinct natural landscape. However, in recent years, the effects of global warming have accelerated permafrost degradation, leading to significant ecological and environmental disturbances. This study was conducted to investigate these changes and contribute to the preservation of Mongolia\u27s pristine nature and unique environmental structure. Specifically, the research focuses on the relationship between thawing permafrost and temperature on the eastern shore of Lake Khuvsgul, considering natural factors such as vegetation and snow cover. In the study area, 31 surface temperature monitoring devices were installed at 300-meter intervals across four distinct types of ground cover: grassland, wetland, forest, and shrubland. These temperature readings were then used to calculate various indices. The highest ground surface temperature during the summer, 28.2°C, was recorded at point A-14, while the lowest winter temperature, -19.31°C, was observed at point A-17, both located in grassland areas. The frost number, an index used to measure thawing, registered values below 0.5 only at grassland points, indicating a higher likelihood of permafrost presence at other locations. Additionally, the N-factor, which reflects seasonal temperature variations, was found to be lower in forested areas and higher in grassland areas. Points located in forests were notably cooler in the summer and warmer in the winter compared to those points in grasslands. The surface temperature during winter was also affected by the snow accumulation that year, becoming colder as the snow cover increased. Furthermore, the N-factor decreased with thicker snow during the winter season. Snow cover duration in 2022-2023 was 9-11 days longer compared to the previous year (2021-2022).
Монгол орны нуурын геоморфологийн шинэ мужлал
Монгол орон нь төв Азид орших эрс тэс уур амьсгалтай орнуудын нэг бөгөөд байгалийн зүй тогтоц, бүтцээрээ бусад орнуудаас онцлогтой. Сүүлийн жилүүдэд явагдаж буй дэлхийн дулааралтай холбоотойгоор Монгол орны цэвдгийн алдрал эрчимжиж байгаль, экологийн тэнцвэрт байдал алдагдсаар байна. Тийм ч учраас тухайн бүс нутгийн байгалийн унаган төрх, өвөрмөц бүтцийг хадгалах зорилгоор энэхүү судалгааг хийх шаардлага тулгараад байна. Бид тус судалгааны хүрээнд Хөвсгөл нуурын зүүн эрэгт орших цэвдэг болон температур хоорондын хамаарлыг байгалийн хүчин зүйлс болох ургамал, цасан бүрхэвчтэй холбон тайлбарлахыг зорьсон. Судалгааны талбайд нийтдээ 31 ширхэг гадаргын температур хэмжигч багажуудыг 300 метрийн зайтайгаар өөр өөр дөрвөн газрын бүрхэвчийн хэв шинж бүхий байршилд (Нуга, Намаг, Ой, Сөөг) суурилуулан тэдгээрийн утгуудыг ашиглаж зарим индексүүдийг тооцоолсон. Хөлдөлт болон гэсэлтийн индексийн хувьд газрын гадарга дээрх хамгийн дулаан температур зуны улиралд А -14 цэгт 2282°C байсан бол хамгийн хүйтэн температур өвлийн улиралд А-17 цэгт -1931°C-тэй тус тус нугад байрлах дэх цэгүүдэд бүртгэгдсэн байна. Frost number буюу цэвдгийн индекс нь зөвхөн нугад орших цэгүүдэд 0.5-аас доош утгуудыг үзүүлж бусад цэгүүдэд цэвдэг байх магадлал өндөртэйг илтгэсэн. Харин хүйтэн болон дулааны улирлын N-factor нь ойтой цэгүүдэд бага, нугад байх цэгүүдэд өндөр байгаа нь ажиллагдсан. Зуны улиралд ойтой цэгүүд, нугад орших цэгүүдээс харьцангуй сэрүүн байдаг бол өвлийн улиралд дулаан байдаг нь ажиллагдсан. Мөн өвлийн улирлын гадаргын температур тухайн жилд орсон цасны жингээс хамааран сэрүүсэж байсан бол цасны зузаанаас хамаарч өвлийн улирлын N-factor багасаж байгаа зүй тогтол гарсан. 2022-2023 оны тогтвортой цасан бүрхүүлтэй өдрүүд өмнөх оныхоос (2021-2022) 9-11 хоногоор урт үргэлжилсэн байна.
Түлхүүр үгс: Цэвдэг, Температур, Нуга, Ой, Хөвсгөл нуу
Regional SWOT analysis along the Krasnoyarsk – Uliastai - Lanzhou vertical axis
No full texthe axis is developed based on the interests of the stakeholders within the framework of regional cooperation, and further, foreign trade and economic cooperation are intensified through cities, border ports, and free economic zones along the axis. Mongolia is a landlocked country located between China and the Russian Federation. That is why it is important to develop foreign relations with not only bordering countries, but also neighboring countries based on their geographic location, and increase cooperation in politics, economy, culture and other fields. The pillar of any country\u27s development is the road network, including the axis of transport infrastructure. The Krasnoyarsk-Uliastai-Lanzhou axis is not planned in the framework of regional cooperation and is a proposed option for Mongolia. In the long-term development policy of Mongolia "Vision 2050", it is planned to develop this axis, and the railway construction work has started. This study was conducted considering that it could be developed as a second transit link connecting the Russian Federation and China. The purpose of this study was to examine the economic and infrastructure conditions along the transportation axis of the Krasnoyarsk-Uliastai-Lanzhou route covering three countries, including the provinces it passes through, and to identify opportunities and challenges for further development in line with regional cooperation and geopolitical conditions. A SWOT analysis was conducted for the provinces located along the axis with indicators such as geopolitical conditions, population changes, agglomeration, livestock development, agricultural development, industrial development, transport logistics development, and tourism development. The results of the SWOT analysis indicated that it is important to urgently solve the problem of joining the Eurasian cooperation in order to develop this axis. With the development of this axis, Mongolia will have the opportunity to create a second transit transport network. It was also found that Mongolia\u27s relative development will not only create opportunities for the development of regions that are lagging behind, but also increase trade and product turnover between the Russian Federation and China in a mutually efficient manner, and further have a significant impact on transit transportation.
Красноярск – Улиастай - Ланьжоу босоо тэнхлэгийн дагуух бүс нутгийн SWOT шинжилгээ
Тэнхлэг нь бүс нутгийн хамтын ажиллагааны хүрээнд оролцогч талуудын эрх ашигт тулгуурлан хөгжих бөгөөд цаашлаад тэнхлэгийн дагуу хотууд, хилийн боомт, эдийн засгийн чөлөөт бүсээр дамжин гадаад худалдаа, эдийн засгийн хамтын ажиллагаа эрчимждэг. Монгол Улс нь Хятад Улс, Оросын холбооны Улсын дунд оршдог далайд гарцгүй орон юм. Тийм учраас газарзүйн байрлалын онцлогтоо тулгуурлан хөрш хоёр орон төдийгүй зэргэлдээ орших улс орнуудтай гадаад харилцааг хөгжүүлж, улс төр, эдийн засаг, соёл урлаг болон бусад салбарт хамтын ажиллагаагаа нэмэгдүүлэх нь чухал юм. Аливаа улс орны хөгжлийн тулгуур нь зам тээврийн сүлжээ, тэр дундаа тээврийн дэд бүтцийн тэнхлэг байдаг. Красноярск – Улиастай – Ланьжоу тэнхлэг нь бүс нутгийн хамтын ажиллагааны хүрээнд төлөвлөгдөөгүй бөгөөд Монгол Улсын хувьд дэвшүүлж буй хувилбар юм. “Алсын хараа -2050” Монгол Улсын урт хугацааны хөгжлийн бодлогод тус тэнхлэгийг хөгжүүлэхээр төлөвлөсөн бөгөөд төмөр замын бүтээн байгуулалтын ажлыг эхлүүлээд байна. Нөгөөтээгүүр Оросын Холбооны Улс болон Хятад Улсыг холбох хоёрдох транзит холбоос болон хөгжих боломжтой гэж үзэн судалгаа явууллаа. Энэхүү судалгааны зорилго нь Красноярск – Улиастай – Ланьжоу чиглэлийн 3 улсыг хамарсан тээврийн дэд бүтцийн тэнхлэг, түүний маршрут дайран өнгөрч буй аймаг мужуудын эдийн засаг, дэд бүтцийн нөхцөлийг судалж, бүс нутгийн хамтын ажиллагаа, геополитикийн нөхцөлтэй уялдуулан цаашид хөгжүүлэх боломж, тулгамдаж буй асуудлыг тодорхойлоход оршино. Тус тэнхлэгийн дагуу орших аймгуудын хүрээнд бүс нутгийн хамтын ажиллагаа, геополитикийн нөхцөл, хүн амын өөрчлөлт, төвлөрөл, мал аж ахуй, газар тариалангийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэл, аж үйлдвэр, тээвэр логистик, аялал жуулчлалын хөгжил зэрэг үзүүлэлтүүдээр SWOT шинжилгээ хийсэн. SWOT шинжилгээгээр тус тэнхлэгийг хөгжүүлэхийн тулд Евроазийн хамтын ажиллагаанд нэгдэх асуудлыг яаралтай шийдвэрлэх нь чухал болохыг шинжилгээний үр дүн харуулж байна. Тус тэнхлэг хөгжсөнөөр Монгол Улс нь хоёрдох транзит тээврийн сүлжээг бий болгох боломж бүрдэнэ. Мөн Монгол Улсын харьцангуй хөгжлөөр хоцрогдож буй бүс нутгийг хөгжүүлэх боломж бүрдэх төдийгүй Орос болон Хятадын худалдаа бүтээгдэхүүн эргэлтийг харилцан үр ашигтай байдлаар нэмэгдүүлэх, цаашлаад транзит тээвэрлэлт хийхэд чухал нөлөө үзүүлэх боломжтой байгаа нь тогтоогдлоо.
Түлхүүр үгс: Тээврийн дэд бүтцийн босоо тэнхлэг, SWOT шинжилгээ, Тээвэр логистикийн төв, гадаад худалдаа, Бүс нутгийн хамтын ажиллага
Evaluation of the current condition of road border ports in the eastern region of Mongolia
No full textWith the expansion of regional cooperation, there is a need for Mongolia to expand trade circulation, increase transportation, and connect the border port with the transport infrastructure. The development and expansion of ports are important for local development, the social economy of Mongolia and the entire region, and is the main driving force for trade, tourism, and employment. It is essential to study and identify the ports that will benefit the national, regional and local socio-economic development in the long and medium term from the point of view of economic geography. Therefore, this research aimed to study the current condition of the border ports in the eastern region of Mongolia and determine the port that plays a key role in the socio-economic development in the region. In this study, the current conditions of 6 ports in the eastern road were assessed using 12 criteria in 8 groups by employing the Analytical Hierarchy Process method. Based on the assessment of 6 ports located in the eastern region, Ereentsav and Bichigt ports received a high rating with a 2.09 index and 1.96 index respectively. These ports have good conditions for regional cooperation, foreign trade and turnover, and passenger traffic. Based on the above research methods, it is possible to identify and prioritize the ports that need to be developed in Mongolia.
Монгол улсын зүүн бүсийн авто замын хилийн боомтуудын өнөөгийн нөхцөлийн үнэлгээ
Бүс нутгийн хамтын ажиллагаа өргөжиж буй өнөө үед Монгол Улсын хувьд худалдааны эргэлтийг өргөжүүлэх, тээвэрлэлтийг нэмэгдүүлэхэд, хилийн боомтыг хөгжүүлэхэд тээврийн дэд бүтцээр холбох шаардлага үүсэж байна. Боомтуудыг хөгжүүлэх, өргөжүүлэх нь Монгол улсын болон бүс, орон нутгийн нийгэм эдийн засагт чухал ач холбогдолтой ба худалдаа, аялал жуулчлал, аж үйлдвэрлэл, хөдөлмөр эрхлэлтэд гол хөдөлгөгч хүч болдог. Монгол улсын хэмжээнд үйл ажиллагаа явуулж буй хилийн боомтоос урт, дунд хугацаандаа Үндэсний болон бүс, орон нутгийн нийгэм, эдийн засгийн хөгжилд голлох үүрэгтэй, үр өгөөжтэй байх боомтуудыг эдийн засгийн газарзүйн үүднээс судлан тодорхойлж, тэргүүн ээлжид хөгжүүлэх нь нэн чухал байна. Иймд энэхүү судалгаагаар Монгол улсын зүүн бүсийн хилийн боомтуудын өнөөгийн нөхцөлийг судалж бүсийн нийгэм, эдийн засгийн хөгжилд голлох үүрэг бүхий боомтыг тодорхойлохыг зорьсон. Судалгааны хүрээнд зүүн бүсийн авто замын 6 боомтод 8 бүлгийн 12 шалгуур үзүүлэлтүүдийг ашиглан, Шатлан эрэмбэлэх аналитик аргаар өнөөгийн нөхцөлийн үнэлгээ хийсэн. Зүүн бүсэд орших 6 боомтуудад үнэлгээ хийхэд Эрээнцав боомт 2.09 индексээр Бичигт боомт 1.96 индексээр буюу өндөр үнэлгээ авч байна. Тус боомтын хувьд бүс нутгийн хамтын ажиллагаа, гадаад худалдааны эргэлт, зорчигч тээврийн хөдөлгөөн зэрэг сайн нөхцөлтэй байна. Дээрх судалгааны арга аргачлалд тулгуурлан Монгол улсын хэмжээнд тэргүүн ээлжид хөгжүүлэх хэрэгцээтэй боомтуудыг тодорхойлох боломжтой юм.
Түлхүүр үгс: Хилийн боомт, Бүс нутгийн нийгэм, эдийн засгийн хөгжил, Боомтын эдийн засгийн төрөлжилт, Боомтын газарзү
A study on the effect of windbreaks of forest strips established in sandy soil regions of central Mongolia
No full textThe purpose of this research was to estimate the wind force reduction effects of different types of tree species in windbreak, based on monitoring results. Field experiments were carried out during 2010–2017 at the Research and Experimental Center for Combating Desertification (47°27′N, 103°68′E; 1967 m a.s.l) in Elsen Tasarkhai, Khugnu-Tarna National Park in Rashaant soum of Bulgan province, central Mongolia. The studied tree species included Acer tataricum, Populus sibirica, Malus Pallasiana, Ulmus pumila, Salix ledebouriana and Caragana arborescens. The wind data collected by the Hobo loggers were downloaded using Onset HOBOware® Lite Software Version 2.2.1 (Onset Computer Corporation, Pocasset, MA). The estimation procedure incorporated the 1999 version of the windbreak sub-model of the Wind Erosion Prediction System (WEPS). Windbreak effects were estimated in terms of friction velocity reduction, which is a function of wind speed and direction, distance from the barrier, tree height, porosity, width and orientation. Windbreak characteristics (windbreak type, height, width, porosity, and location) were recorded. A significant effect of windbreak on airflow reduction was proven on the leeward side of windbreak in a belt corresponding to approximately 15-30 times the height of the windbreaks and it depended on the optical porosity. During the monitoring period, the impacts were varied, but all species had reduced the wind speed to a certain distance. As a result, the annual growth rate of tree species showed the significant importance of wind protection. By identifying the effect of shelterbelts on living windbreaks and wind data using long-term monitoring in sandy soil regions of central Mongolia, advanced tree planting and forest strip establishing methods would be developed.
Монгол орны ой, тайгын хөрсний урвалын орчин (pH)-ы шинж чанар ба онцлог
ХУРААНГУЙ: Монгол орны хөрсний судалгаануудад ой, тайгын хөрсний урвалын орчны тухай дурдагдсан байдаг боловч хөрсний хэв шинжээр нь урвалын орчныг харьцуулан судалсан судалгааны ажлууд дутмаг байна. Энэхүү судалгааны ажлын зорилго нь Хангай, Хэнтий, Хөвсгөлийн уулсын ой, тайгын хөрсний урвалын орчны онцлог шинж чанар, ялгаатай байдлыг судлахыг зорьсон. Монгол оронд 2024 оноос өмнө хийгдэж байсан ойн хөрсний 301 зүсэлтийн 1558 ширхэг дээжийн дүн мэдээллийг ашиглав. Хөрсний урвалын орчныг хөрс усны 1:2.5 харьцаагаар Thermo scientific Orion 5 star багаж ашиглаж тодорхойлсон. Монгол орны ойд Тайгын цэвдэг, Тайгын ширэгт, Чандруулаг, Ойн бараан, Нугархаг ойн бараан, Сул чандруулаг элсэн, Татмын ойн зэрэг хэв шинжийн хөрс голчлон тархсан байдаг. Эдгээр хөрсний хэв шинж бүрийн урвалын орчныг хооронд нь харьцуулах аргаар энэхүү судалгааны үр дүнг боловсруулав. Мөн хөрсний дээд (topsoil) үе давхарга дахь урвалын орчныг доод (subsoil) үе давхарга дахь урвалын орчны агууламжтай харьцуулахаас гадна хөрсний генетик үе давхаргууд дах урвалын орчныг судалсан. R studio Тукей (Tukey) тест ашиглан ойн хөрсний хэв шинж, төрөл хооронд урвалын орчин ялгаатай эсэхийг шалгасан. Монгол орны ойн хөрсний урвалын орчин 3.50-8.55 хооронд байх бөгөөд дунджаар 6.39 буюу сул хүчиллэг шинж чанартай байна. Тукей тестийн үр дүнгээр хөрсний урвалын орчин ойн хэв шинж бүрд ялгаатай байсан (p < 0.05). Тайгын чандруулаг хөрс хамгийн хүчиллэг буюу pH=4.9 байхад Нарсан ойн сул чандруулаг элсэн хөрс хамгийн шүлтлэг буюу pH= 6.96 байна. Хөрсний дээд үе давхарга буюу О органик үе давхаргад илүү хүчиллэг (pH 6.0) байх бөгөөд доошлох тусам ойн хөрс илүү шүлтлэг (pH 7.32) шинж чанартай болж байна. Газарзүйн тархалтаар ойн хөрсний урвалын орчныг харахад Хөвсгөл нуурын баруун тал, дархадын хотгор орчмын ойн хөрсний урвалын орчин (pH) дунджаар 7.51-8.09 байна. Энэ нь бусад ойн хөрсний урвалын орчинтой харьцуулахад маш шүлтлэг бөгөөд Монгол орны зарим ой, мод илүү шүлтлэг орчинд ургадаг онцлогтойг харуулж байна.
Түлхүүр үгс: Хөрсний урвалын орчин, pH, Ойн хөрс, Хөрс, Хангай, Хэнтий, Хөвсгөл, Монго
Effects of air pollution on ascorbic acid content in the leaves of some woody plants
No full textThe urban environment poses significant stress and pollution challenges for plants. To assess how plants tolerate these conditions, various physiological and biochemical indicators, including antioxidant compounds like ascorbic acid, are examined. In this study, we investigated the impact of environmental pollution on the ascorbic acid content of plants in such environments.We compared the levels of ascorbic acid in the leaves of 9 species (Larix sibirica Ldb., Padus asiatica Kom., Picea obovata Ldb., Spiraea media F. Schmidt., Armeniaca sibirica Lam., Rosa acicularis Lindl., Salix tenufolia L., Potentilla fruticosa L., Ulmus pumila L.) of woody plants growing in polluted areas along the highway of Ulaanbaatar city and the Shar Khooloin am in Gachuurt area where environment is unpolluted. Minimal changes in ascorbic acid content were observed in L.sibirica and P.obovata species between polluted and unpolluted environments, contrasting with significant variations in U.pumila. Furthermore, the analysis across all 9 woody plant species indicated distinct differences in ascorbic acid content in response to environmental conditions (t (124)=3.5; P<0.001). These results strongly support the notion that environmental pollution impacts ascorbic acid levels in plants.
Зарим модлог ургамлын навчны аскорбины хүчлийн агууламжид агаарын бохирдлын үзүүлэх нөлөө
Хураангуй. Хот суурин газрын орчин нь ургамлын хувьд орчны бохирдол, стрессийн нөхцөл болдог. Эдгээрийг ургамал хэрхэн тэсвэрлэж байгааг физиологи, биохимийн хэд хэдэн үзүүлэлтээр үнэлдэг ба үүнд антиоксидант олон нэгдлийг ашигладагийн нэг нь аскорбины хүчил юм. Бид тухайн орчинд ургах ургамлын аскорбины хүчлийн агууламжинд орчны бохирдлын үзүүлэх нөлөөллийг тогтоох зорилгоор энэхүү судалгааны ажлыг хийж гүйцэтгэсэн. Үүний тулд Улаанбаатар хотын авто зам дагуух бохирдолтой орчин болон Гачууртын Шар хоолойн ам буюу бохирдолгүй орчинд ургах 9 зүйл (Larix sibirica Ldb., Padus asiatica Kom., Picea obovata Ldb., Spiraea media F. Schmidt., Armeniaca sibirica Lam., Rosa acicularis Lindl., Salix Schwerinii E.Wolf., Potentilla fruticosa L., Ulmus pumila L.) модлог ургамлын навчны аскорбины хүчлийн агууламжийг харьцуулан тодорхойллоо. Бохирдолтой болон бохирдолгүй орчинд ургах ургамлын аскорбины хүчлийн агууламжийн өөрчлөлт L. sibirica, P. obovata зүйлүүдэд бага байсан бол U. pumila-д өөрчлөлт их байхаас гадна судалгаанд хамрагдсан 9 зүйл модлог ургамлын хувьд аскорбины хүчлийн агууламж эдгээр орчинд ялгаатай (p<0.001) байгаа тул орчны бохирдол аскорбины хүчлийн агууламжид нөлөөлж байна гэж үзлээ.
Түлхүүр үг: Аскорбины хүчил, навч, агаарын бохирдо
Illegal harvesting of Sparrow plant (Saposchnikovia divaricate (Turcz.) Schischk.) and its policy environment
No full textThere are more than 1100 medicinal plant species registered in Mongolian flora, thirty percent of these species are commonly used. The Sparrow plant (Saposchnikovia divaricata (Turcz.) Schischk.), which is listed on the rare and vulnerable plant of Mongolia, but it has been in danger of being scarce and destroyed by overharvesting, sales, and exports in recent decades. The biological resource and distribution of the Sparrow plant are not fully studied nationwide, however quota of Sparrow’s harvesting is described by state within the legal framework every year based on previous studies in specific regions. Unfortunately, there is still lack of statistical data or information on amount of illegal harvesting and policy regulations related to the Sparrow plant and its trade in Mongolia. Therefore, we searched the information about Sparrow in databases of Mongolian courts’ electronic and the Ministry of Environment and Climate Change to gather and analyze. The 191 cases filed in the Electronic Court of Mongolia totally, out of 122 cases were handled by the Court of First Instance. Within these 122 cases, 56 cases of which were unauthorized harvesting, 35 of which were stored, 49 of which were transported, 31 of which were purchased, and 36 of which were illegally smuggled across borders. Consequently, total of 22 tons of Sparrow plants have been illegally prepared and caused 2.3 billion Mongolian tugriks (MNT) of environmental damage. We found that 0.8 billion US dollars (5.4 tons of roots) of environmental damage recorded in General Agency for Police and damage of 0.3 billion US dollars (2.5 tons of roots) of damage recorded in General Agency for Specialized Inspection within Environmental Statistical Database.
Дэрэвгэр жиргэрүү ургамлын хууль бус ашиглалт, шийдвэрлэгдсэн байдал
Хураангуй: Монгол оронд 1100 гаруй зүйлийн эмийн ургамал байдгийн 30 орчим хувь нь түгээмэл хэрэглэгддэг. Үүний нэг нь Дэрэвгэр жиргэрүү (Saposchnikovia divaricata (Turcz.) Schischk.) бөгөөд уг ургамал нь тус улсын ховор, эмзэг ургамлын жагсаалтад ордог. Гэвч сүүлийн жилүүдэд хэт их хэмжээгээр түүж бэлтгэх, хууль бусаар худалдаалах, экспортлох болсоноос нөөцийн хэмжээ багасч байна. Тухайн ургамлын биологийн нөөц Монгол орны хэмжээнд тодорхойгүй боловч тодорхой бүс нутгуудын хэмжээнд хийгдсэн судалгааны ажлуудад үндэслэн хуулийн хүрээнд түүж бэлтгэх хэмжээг жил бүр улсаас тогтоодог. Гэвч тухайн ургамлыг улсаас тогтоосон хэмжээнд болон хууль бусаар хир хэмжээнд түүж бэлтгэж байгаа талаар мэдээ баримт хомс байна. Иймд бид хуулийн хүрээнд шийдвэрлэгдсэн хэргүүдийг Монгол улсын шүүхийн цахим сан, Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн яамны цахим сангуудаас шүүж, тоон мэдээлэл цуглуулж, хэрхэн зохицуулагдаж байгаа талаар дүн шинжилгээ хийхийг зорьлоо. Бид Монгол улсын Шүүхийн шийдвэрийн цахим сангаас Дэрэвгэр жиргэрүүтэй холбоотой 191 хэрэг бүртгэгдсэнийг илрүүлсэн ба үүний 122 нь Эрүүгийн анхан шатны шүүхээр шийдвэрлэгдсэн байна. Үүнд: зөвшөөрөлгүйгээр түүж бэлтгэсэн 56, хадгалсан 35, тээвэрлэсэн 49, худалдан авсан 31, хилээр хууль бусаар нэвтрүүлсэн 36 хэрэг байна. Энд нийт 22 тонн Дэрэвгэр жиргэрүү ургамлын үндсийг хууль бусаар бэлтгэж, байгаль орчинд 2.3 тэрбум төгрөгийн хохирол учруулсан нь тогтоогдсон. Мөн Байгаль орчны статистикийн мэдээллийн санд ЦЕГ-т байгаль орчинд 0.8 тэрбум төгрөг (5.4 тонн үндэс), МХЕГ-т 0.3 тэрбум төгрөг (2.5 тонн үндэс)-ийн хохирол байгаль орчинд учруулжээ. Түлхүүр үг: Дэрэвгэр жиргэрүү, хууль бус ашиглалт, гэмт хэрэ