Mongolia Journals Online
Not a member yet
3455 research outputs found
Sort by
Inscription in Burgastai rock
No full textБургастайн бичигт хадны бичээс
Баруун бүс нутаг, нэн ялангуяа Увс аймгийн нутаг дахь эртний түүх соёлын дурсгалыг бүс нутгийн хүрээнд цогц байдлаар судлах зорилгоор манай эрдэмтэд сүүлийн жилүүдэд үндэсний болон гадаадын судалгааны байгууллагатай хамтарсан төсөл хөтөлбөр хэрэгжүүлж, түүний үр дүнд багагүй судалгаа хийсэн байна. Тэдгээрээс Увс аймгийн Давст сумын нутагт орших Бургастайн бичигт хадны зураг дурсгалыг хэд хэдэн хээрийн шинжилгээ, судалгааны анги үзэж судалсан ажээ. Тухайлбал, 2016 онд ШУА-ийн Түүх, Археологийн хүрээлэн, ОХУ-ын ШУА-ийн Эдийн соёлын түүхийн хүрээлэнтэй хамтарч Увс аймгийн Давст, Сагил, Түргэн, Тариалан, Ховд, Өмнөговь сумдын нутагт хайгуул судалгаа хийсэн бөгөөд тус судалгааны ажлын хүрээнд Увс аймгийн Давст сумын нутгаас руни бичгийн нэг мөр бичээс илрүүлсэн тухай тэмдэглэсэн байдаг. Судлаачид тайландаа “Эл дурсгалт газар нь Увс аймгийн Давст сумын нутагт, Боршоо-Хандгайтын олон улсын хилийн боомтоос баруун зүгт 7 км зайд дархан хилийн тусгай бүсэд оршино. Хадны зургийн дурсгал нь уулархаг бүс нутагт орших бөгөөд томоохон уулсын нарийн хөндийд орших баруунаас зүүн зүгт хошуулдан цуварсан ойролцоогоор хагас километр урт үргэлжлэх хадархаг толгодыг нэлэнхүйд нь хамран оршино. Хадны зургийн дийлэнх нь хүрэл зэвсгийн сүүл үед хиргисүүр ба буган хөшөөний соёлт эртний ард түмний үлдээсэн дурсгал байх бүрэн боломжтой байна. Хос морь хөллөсөн хоёр дугуйтай байлдааны тэрэг, буган хөшөөнөө элбэг дүрслэгддэг бугын загварчилсан дүрслэл, тамга тэмдэг, ан амьтад болон аж байдал, ан агнуурын сэдэвтэй зохиомжит дүрслэлүүд элбэг тохиолдох ажээ. Мөн эдгээр дүрслэлээс гадна нэг мөр руни бичгийн дурсгал хадгалагдан үлдсэн байна (Зур. 7-9)” (Эрдэнэ-Очир; Килуновская, 2016: 15) гэж дурджээ.
Meaning of titles in “Shar Tuuj”
No full textIn the introductory part of the research, a brief description of first names, titles, honorific names, nicknames, and occupational names included in human nomenclature is given. A total of 39 terms of state, religion, and wrestling significance were listed in the main part of the study, and the origin, translation, and vocabulary meaning of each word was explained.State titles include king, khan, queen, chinsan, lord, taish, taibu, taibujin, taih, dayu, ish, wan, khan, günwan, beil, beis, taij, behi, beij, jonon, major, zangi, zaisan, zasag, chоchur, hero, honjin, üizen, zelden, 28 titles, mostly from Chinese and Turkish languages, are marked, and religious titles include Dalai Lama, Bandida, Hamba, Tsorj, Lama, Toin, Hutagt, Güüsh, Gür, Tsorj, and Ubash which are mostly of Tibetan and Sanskrit origin., as well as arslan and zaan are marked as wrestlers.
“Шар тууж” дахь цол нэрийн утга
Хураангуй: Судалгааны удиртгал хэсэгт хүний нэрийн зүйд багтах их нэр, цол нэр, өргөмжлөл нэр, хоч нэр, ажил мэргэжлийн нэр, авгайлга нэрийн тухай товч, ерөнхий өгүүлсэн бол судалгааны гол хэсэг болох цол нэрд төр, шашин, бөхийн холбогдолтой нийт 39 зүйл нэр томьёог ангилан жагсааж, тус бүрд үгийн гарал үүсэл, орчуулга, үгийн сангийн утгыг тайлбарлав. Төрийн цол нэрд хаан, хан, хатан, чинсан, ноён, тайш, тайбу, тайбужин, тайх, даюү, иш, ван, гүн, гүнван, бэйл, бэйс, тайж, бэхи, бэйж, жонон, хошууч, занги, зайсан, засаг, чөөхүр, баатар, хонжин, үйзэн, зэлдэн зэрэг голдуу хятад, түрэг хэлнээс гаралтай 28 зүйлийн цол нэр тэмдэглэгдсэн бол шашны цол нэрд далай лам, бандида, хамба, цорж, лам, тойн, хутагт, гүүш, гүр, цорж, убаш зэрэг голдуу Төвөд, Санскрит гаралтай 9 зүйл цол, мөн арслан, заан гэх 2 зүйл бөхийн цол тэмдэглэгдсэн байна.
Түлхүүр үг: Шар тууж, хүний нэр, цол нэр, төрийн цол нэр, шашны цол нэр, бөхийн цол нэ
The phonetic features of the hard and soft signs in Mongolian
No full textThis research deals with the phonetic features of the hard and soft signs in the Mongolian alphabets, by analyzing the articulatory, auditory, and acoustic methods, and related them to orthography and graphemics. It aims to clarify whether signs can become phonemes, and the role of signs is clarified. Therefore, it is proved that the two characters are the core of generation due to their phonetic function, and it is determined that the hard sign is not diacritic, and the soft sign is diacritic, and it is also determined that they appear in the word structure without any role. As a result, it was suggested that the explanation “Sign letters are responsible for separating two consonants” in the “Mongolian orthography “ should be revised.
Монгол хэлний хатуу, зөөлний тэмдгийн тухай
Хураангуй: Тус судалгаа монгол хэлний ‘цагаан толгой’-д хатуу, зөөлний тэмдэг гэж нэрлэдэг үсгүүдийн авианы шинжийг авиа зүйн ухааны өгүүлүүр, сонсол, дууны аргаар шинжилж зөв бичих зүй, үсэг зүйтэй холбон тайлбарлажээ. Тухайн үсгүүд авиалбар болж чадах эсэхийг тодруулахад зорьж, мөн тэмдэг болох үүргийг нь авч үзсэн байна. Үүний үр дүнд тэмдэг үсгүүд авиалбарын үүргээр үеийн цөм болдгийг нотолж, хатуугийн тэмдэг ялгах тэмдгийн үүрэггүй бол зөөлний тэмдэг ялгах тэмдгийн үүрэгтэйг тодорхойлжээ. Мөн хатуу, зөөлний тэмдэг огт үүрэггүй үгийн бүтцэд илэрч болдгийг харуулсан байна. Улмаар “Монгол үсгийн дүрэм” дэх ‘тэмдэг үсгүүд хоёр гийгүүлэгчийг тусгаарлах үүрэгтэй’ гэсэн тайлбарыг ахин авч үзэх шаардлагатай тухай санал дэвшүүлжээ.
Түлхүүр үг: тэмдэг үсэг, хатуугийн тэмдэг, зөөлний тэмдэг, ялгах тэмдэг, балархай эгшиг, гулсах ави
Effects of nitrogen-fixing bacteria on seabuckthorn growth (Hippophae rhamnoides. L)
Get PDFMongolia\u27s fertilizer industry produces 2,000 tons of fertilizer in 10 years, while imports amount to 6-8 tons a year. One of the main biological features of the root system of sea buckthorn is the ability to absorb nitrogen from the air with the help of its root nodules. The main goal of the research is to identify the native nitrogen-absorbing bacteria of sea buckthorn and to increase their activity by preparing bacterial fertilizers and determining their effects on plants. In our study, we obtained 2 types of nitrogen-fixing bacteria using common microbiological methods. Sea buckthorn mongolica subspecies was used in this study. The study of root nodules of sea buckthorn (Hippophae rhamnoides L.) aims to identify symbiotic nitrogen-fixing bacteria. Sea buckthorn root nodules contain Frankia actinorrhizal microorganisms. Sea buckthorn seedlings, including those fertilized with nitrogen-fixing bacterial cultures, showed a positive correlation with plant growth. From June to September, when air temperatures are high and photosynthesis active in the field, the number of bacterial cells and nitrogenase activity were found to elevate in the root nodules of sea buckthorn plants. During this period, the roots extended 1.4 to 2.0 meters in length. The first- and second-order small roots, along with the main root, began forming small nodules filled with microorganisms. These microorganisms play a crucial role in capturing nitrogen in its molecular form from the air and converting it into a form usable by plants. However, studies on the diversity and distribution of Frankia strains have been hindered by challenges in isolating them from field-collected root nodules. In the field, nitrogenase activity in root nodules remained high from May to September, corresponding with the periods of high air temperatures and active photosynthesis
Production of iron-binding protein hydrolysate with foaming and emul-sifying properties from featherback (Chitala ornata) skin
Get PDFThis study utilized featherback skin to generate a versatile protein hydrolysate having capacities of iron chelation, emulsification, foaming and amino acid supplement. The hydrolysate obtained under the chosen condition (Alcalase, the skin:water ratio of 1:9 (w/v), pH 7.5, 55°C, enzyme:substrate (E:S) ratio of 40 U/g protein, 4 h of hydrolysis) showed an iron-binding capacity (IBC) of 7085.2 ± 4.2 (μg Fe2+/g protein), being equivalent to that of ethylenediaminetetraacetic acid disodium salt (Na2EDTA). Together with a high content of hydrophobic amino acids (63.34 mg/L), in the pH range 3-8, the emulsifying property of the hydrolysate was remarkable with emulsifying activity index (EAI) of 0.16-0.21 m2/g protein and emulsifying stability index (ESI) of 35.1-107.1 min, which were 1.7- 2.3 folds lower and 1.6-5.0 folds higher than those of sodium caseinate, respectively. Meanwhile, the hydrolysate exhibited mild foaming property with its foaming capacity (FC) and foaming stability (FS) being 3.6-16.6 folds lower than those of albumin
Effect of long-term grazing on the contents of phenolic compounds in Carex and Aster plants in Mongolia
No full textLong-term grazing changes the plant diversity and their growth significantly. At the metabolite level, the contents and compositions of the specialized metabolic compounds in plants could also be altered under long-term grazing conditions. To understand the metabolic changes caused by the grazing stress, in this study, we compared the contents and compositions of major phenolic compounds, together with total flavonoid contents, in two grazing-tolerant plants, Carex duriuscula and Aster hispidus, and two grazing-non-tolerant plants, Carex pediformus and Aster alphinus, and a local native plant Stipa baicalensus under long-term grazing conditions in Mongolia. Our results showed that long-term grazing has altered the contents and compositions of phenolic compounds and flavonoids both in above-ground tissues and roots of the analyzed five plants. Interestingly, such effects could appear to differ depending on plant species. These results provide the first comparative study of metabolite changes in grazing-tolerant and grazing-non-tolerant plants under overgrazing stress in the country.  
Genetic diversity study on Mitochondrial Cytochrome Oxidase I gene of the Mongolian Old-World Swallowtail (Papilio machaon Linnaeus, 1758) Butterfly
No full textGenetic diversity of the mitochondrial Cytochrome Oxidase I gene in the Mongolian Old-World Swallowtail Butterfly from the beginning of Yeru River in Mandal Sum of Selenge Province, Natural Park of Khuvsgul Province, Dadal and Numrug Sum of Khentii Province, Ikh Nart Nature Reserve of Dornogovi Province were studied. The mitochondrial COI gene sequencing results showed 22 haplotypes with 84,6% variability and 36 sites with nucleotide substitution mutation and relative high nucleotide diversity (π=0,010225). There were detected 70 transition and 37 transversion mutation in total 107 mutation. Tajima’s D of the comparison an observed nucleotide diversity against the expected nucleotide diversity was -1,9039 indicating selectively neutral diversity. Comparison of interspecies and intraspecies genetic relationships of Old-World Swallowtail Butterfly by constructing a phylogenetic tree. The Mongolian population of the Old-World Swallowtail Butterfly was divided into 5 subpopulations with the same origin, geographical location and mitochondrial COI gene nucleotide diversity
Study on inducing twin calves in beef cattle through embryo transfer technology
No full textThe low reproduction rate of beef cattle constrains the development of the beef industry. Twin calving has long been a focal point of research due to its potential to enhance reproductive efficiency and increase beef production. In Hohhot, Inner Mongolia, two groups of Simmental cattle were evaluated to assess the effectiveness of twin calving induction through embryo transfer technology and artificial insemination. Group I involved the simultaneous transfer of two embryos, while Group II employed a combined strategy integrating single embryo transfer with artificial insemination. The results showed that 18 out of 22 cows in Group I exhibited estrus, resulting in an 82% estrus detection rate. Subsequently, 14 cows conceived (77.8% conception rate), and 10 delivered twins, resulting in a 71.4% twin rate. In Group II, 45 out of 50 cows exhibited estrus (90% estrus detection rate), 36 conceived (80% conception rate), and 22 gave birth to twins, resulting in a 62% twin birth rate. This study significantly enhances reproductive efficiency in cows and provides valuable technical support for implementing twin calving in beef cattle production
Petro-chemical characterization and depositional setting of a late Permian high ash coal deposit, Central Mongolia
No full textPan global Permian coal measures are unique in the evolution of the Earth, not matched in any period before or since. Middle and late Permian coal-bearing strata are widely distributed in Mongolia. In particular, a large concentration of transtensive coal-bearing sub-basins is located in southern Mongolia, some of which are well documented. However, the late Permian coal measures developed along the shores of the Mongol-Transbaikalian Seaway in central Mongolia, the focus of this contribution, has received very limited attention. This study focuses on the c. 420 m thick coal-bearing middle part of a c. 2,600 m thick Permo-Triassic succession in the Bayanjargalan district. The study draws on data from 38 drillholes, 3 km of trenches, mapping, petrological analysis of sandstone samples, analysis of macroflora, fauna and trace fossils, 82 coal quality samples as well as washability and ash XRD analysis from a 3t coal bulk sample. The unstable and wedge-shaped architecture of the coal seams strongly suggest a syn-tectonic influence on their development. Paleoclimatic indicators suggest the peat mire ecosystem developed during relatively cold - temperate climatic conditions. Peat-forming plants such as Cordaites, Rufloria and Koretrophyllites probably benefited from moist air currents along the seaway. Plant-arthropod interactions are reported from two sites, in particular DT228 and DT246 oviposition lesions, the latter being almost twice the size of a previous report from North America. Results from 82 proximate analyses returned consistent very high ash yields of 46.95% (db) and 43.45% (adb) from the 3t bulk sample, which are unusual for Permian coals in Mongolia
Usability of protein-rich secondary raw materials from leather industry as a feed supplement for laying hens
No full textThe purpose of this research work was to determine the possibility of using protein hydrolysate obtained from bovine hide lime splits as a feed supplement for laying hens. The experiment was conducted at the layer poultry farm of "Mogul Farm" LLC, and a total of 60 chickens were divided into three groups and fed with complete feed with different feed ingredients without difference in protein content for 21 days. Soybean meal with a protein content of 43% in the feed recipe of laying hens was partially replaced by protein hydrolysate from bovine hide lime splits. Two experimental diets containing different levels of protein hydroly-sate (Experiment-1 - 5% and Experiment-2 - 2.5%) were evaluated. The comparative study was performed as control with farms\u27 complete staple feed. During the experimental period, adding 5% and 2.5% protein hydrolysate from bovine hide lime splits to laying hens feed resulted in an increase in egg laying rate respectively by 2.1% and 0.8% compared to the control group. Egg weight increased to a certain extent in the experimental group with 2.5% addition of protein hydrolysate, while the egg shape index did not change significantly in the experimental groups and the eggshell thickness increased by 0.1 mm. According to the Veterinary and sanitary laboratory result, the external appearance, air cell, yolk, albumen and shell parameters of the tested hens\u27 eggs met the requirements of MNS 3244:1989 standard. The experimental groups required 0.2 kg less feed to hatch 10 eggs than the control group, indicating that its feed efficiency was higher. These results indicate that the protein hydrolysate from bovine hide lime splits can be used as feed additives for laying hens.
Арьс ширний үйлдвэрлэлээс гарч буй уурагт хоёрдогч түүхий эдийг өндөглөгч тахианы тэжээлийн нэмэлтээр ашиглах нь
Энэхүү судалгааны ажлаар арьс ширний үйлдвэрийн хоёрдогч түүхий эд болох үхрийн ширний хуулдсыг гүн боловсруулалтад оруулж, гарган авсан уургийн задрагийг өндөглөгч тахианы тэжээлийн нэмэлтээр ашиглах боломжийг тогтоохыг зорьсон.Туршилтыг “Могул Ферм” ХХК-ийн тахианы аж ахуйд явуулсан ба нийт 60 тахиаг гурван бүлэгт хуваарилж, тэжээлийн орцын ялгаатай боловч уургийн агууламжаараа ялгаагүй бүрэн найрлагат тэжээлээр 21 хоногийн турш тэжээсэн. Өндөглөгч тахианы тэжээлийн жорд ордог 43%-ийн уургийн агууламжтай шар буурцгийн гурилыг арьс ширнээс гаралтай уургийн задрагаар хэсэгчлэн орлуулж туршив.Туршилт-1 бүлгийн тахианы тэжээлд жингийн 5%, Туршилт-2 бүлэгт 2.5%-иар тус тус орлуулан нэмсэн бол хяналтын бүлгийн тахианд фермийн үндсэн тэжээлийг тавьж өгсөн. Туршилтын хугацаанд үхрийн ширний хуулдасны уургийн задрагийг тахианы тэжээлийн найрлагад 5% ба 2.5%-иар оруулснаар тахианы өндөглөлтийн хувь хяналтын бүлэгтэй харьцуулахад 2.1% ба 0.8%-иар өссөн үзүүлэлттэй байв. Уургийн задрагийг 2.5%-иар нэмсэн туршилтын бүлэгт өндөгний жин тодорхой хэмжээнд нэмэгдсэн бол өндөгний хэлбэрийн заалт туршилтын бүлгүүдэд төдийлөн өөрчлөгдөөгүй ба шохойн хальсны зузаан 0.1 мм-ээр нэмэгдсэн. Мал эмнэлэг, ариун цэврийн задлан шинжилгээний дүнгээр туршилтад хамрагдсан тахианы өндөгний гадаад байдал, хийн цэврүүний уут, шар уураг, цагаан уургийн байдал, шохойн бүрхүүлийн үзүүлэлтүүд MNS 3244:1989 стандартын шаардлагыг хангаж байв. Тэжээл төлцийг 10 өндгөнд зарцуулах тэжээлээр тооцоход туршилтын бүлгүүд хяналтын бүлгээс 0.2 кг бага тэжээл зарцуулсан бөгөөд тэжээл төлц сайтай байв. Эдгээр дүнгүүд нь үхрийн ширний хуулдаснаас гарган авсан уургийн задрагийг өндөглөгч тахианы тэжээлд шар буурцгийг хэсэгчлэн орлуулж ашиглах боломжтойг харуулж байна.
Түлхүүр үг: үхрийн ширний шохойн хуулдас, уургийн задраг, өндөгний жин, тэжээлийн төл