Mongolia Journals Online
Not a member yet
3455 research outputs found
Sort by
Study of the strong coupling constants, αs (q2 ) of π- and K0 mesons from π-+p and π-+C interactions at 40 GeV/c
No full textThis paper is devoted to the production of π-and K0 mesons from π-+p→π-+X and π-+C→π-,K0+X interactions at 40 GeV/c as a function of the square of four momentum transfer. The cut parameter of the strong coupling constant is taken as Λac2=ma2+mc2. Values of the strong coupling constant are then compared to leading-order and next-to-leading-order perturbative QCD calculations for the first time. Agreement between the experimental data and theory is good, thus providing a precision test of QCD at large momentum transfers (q). The strong coupling constant αs is extracted as a function of q, showing a good agreement with the renormalisation group equation and with previous analyses. As the momentum transfers increases, the running coupling constant decreases. For each high-energy interaction, a quantity called the cut parameter is chosen differently depending on the secondary particles produced by the reaction. For each high-energy interaction, a quantity called the cut parameter is chosen differently depending on the secondary particles produced by the reaction
Pharmacological insights into Ipomoea staphylina: Therapeutic activities and the isolated bioactive metabolic compounds
Get PDFThis review comprehensively explores I. staphylina\u27s traditional uses, diverse applications, and pharmacological activities. Extensively used in traditional medicine, this plant addresses a range of ailments, including stomach disorders, respiratory issues, and rheumatism. Research has highlighted its significant antimicrobial, anti-inflammatory, antioxidant, antidiabetic, anthelmintic, and analgesic properties. Notably, its antiulcer activity highlights its potential as a novel antiulcer agent, while hepatoprotective and nephroprotective effects suggest therapeutic applications in liver and kidney disorders. Studies on its anti-diabetic potential show significant reductions in blood glucose levels and positive impacts on biochemical markers. The plant\u27s anti-mutagenic activity against base-pair mutations expands its potential applications. The review also discusses the isolation and pharmacological applications of pure compounds identified through LC-MS and NMR analyses. This review identifies I. staphylina as a promising source of bioactive compounds with therapeutic potential, emphasizing the need for further research to isolate and characterize its active constituents
Synthesis of metal-based biologically active agents from ONO-donor Schiff base ligand
Get PDFThe coordination complexes of Mn(II), Co(II), Ni(II), Cu(II) Zn(II) and VO(II) derived from novel azo-Schiff base ligand 2-((E)-(5-bromo-2-hydroxy-3-((E)-((3-hydroxypyridin-2-yl)imino)methyl)phenyl)diazenyl)pyridin-3-ol using (E)-5-bromo-2-hydroxy-3-((3-hydroxy-pyridin-2-yl)diazenyl)benzaldehyde with 2-amino-3-hydroxy pyridine. These are characterized by FT-IR spectra, 1H-NMR spectra, mass spectra, electronic spectra, elemental analysis, thermal analysis, X-ray powder diffraction, molar conductivity etc. In biological studies, the synthesized ligand and its metal complexes were screened for antimicrobial activity against two-gram positive bacteria, two-gram negative bacteria and three fungi. The Neuroprotective activity was tested against SHSY-5Y Neuroblastoma cell line by MTT assay. The anticancer activity was screened against the human MCF-7 breast cancer cell line by using Sulfo-Rhodamine-B-stain (SRB) assay. The observations suggest that metal complexes exhibited good activities than ligand
Editorial
Get PDFMongolian Journal of Chemistry presents our second issue of 2024. The issue includes 1 mini-review and 5 excellent research articles, reporting their original research results in the fields of biochemistry, phytochemistry, organic synthesis, and material science.In the mini-review, Narayanan and Suseem explored the pharmacological activities of the medicinal plant Ipomoea staphylina. Sarwade et al. synthesized metal-ligand-based agents with improved biological activities; Radhi et al. report the surface modification of banana peels for the absorption of green dye; Vo et al. prepared a protein hydrolysate with iron-binding, emulsification, and foaming capacities, from a featherback skin; Mishra et al. developed a negatrode material with enhanced energy storage capacity from a bark tree; and Purevdorj et al. report the effect of long-term grazing stress in phytochemical contents of pasture plants. A cover image of the issue is selected from Mishra et al. illustrating the physicochemical characterization of their developed negatrode materials, BZAC-4, BZAC-6, and BZAC-8
Public knowledge about political leader in Mongolia
Get PDFThis paper aims to clarify how Mongolian leaders understand and know the word and translate it into scientific information. In general, political leadership is defined as the power of society to make decisions and its influence, participation and implementation. According to J. Blandel and R. Tucker believe that political leadership includes governance and power relations. Researchers found that the concepts of leadership, command and management were not synonymous, that leadership meant influence, and that management meant command and subordination. In this respect, the concept of leadership and management should not be seen separately. Leaders are responsible for attracting the public and influencing their characteristics and abilities. Some groups fight power because they cannot represent the interests of people without power and find their place in society, so it is natural for them to fight for power.
The basic scientific research project of the Department of Political and Legal Studies of the Mongolian Academy of Sciences, Institute of Philosophy, focuses on the role and impact of political leadership on the perception, knowledge and behaviour of citizens. We analyze the quantitative and qualitative methods of social research. According to the survey results, Mongolian politicians have not yet reached a consistent understanding of public opinion and opinions. Further research will look at how different citizens are perceived by leaders, what influences are influenced by them, and how different people are perceived by leaders in other countries.
Монгол Улс дахь улс төрийн хошуучлагчийн талаарх олон нийтийн мэдлэг
Хураангуй:
Монгол Улсад хошуучлал байна уу, хэн хошуучилж байна, аль салбарт хошуучлал илүү байна, хошуучлал хэрхэн өрнөж буй болон хэнийг хошуучлагч гэж харж байна гэдэгт онцгой ач холбогдол өгч “Улс төрийн харилцаанд улс төрийн хошуучлалын гүйцэтгэж буй үүрэг, үр нөлөө” сэдэвт судалгааны үр дүнд үндэслэх юм. Улс төрийн хошуучлал хийгээд хошуучлагч нь маш өргөн цар хүрээтэй, иргэд олон нийтэд үгний утгаас эхлээд ойлгогдоход бэрх юм. Энэ утгаар тус судалгаагаар иргэд олон нийтийн хошуучлалын талаарх төсөөлөл хийгээд ерөнхий дүр төрх, чадваруудын талаар тусган оруулав. Иргэдийн дийлэнх масс нь Монгол улсад улс төрийн хошуучлалын талаарх төсөөлөл, ойлголт иргэд олон нийт хошуучлалын талаарх ерөнхий нэгдмэл ойлголтод хүрээгүй байна. улс төрийн хошуучлалд нас, хүйс, боловсрол, шашин, ажил мэргэжил зэрэг нийгмийн хүчин зүйлд хэрхэн нөлөөлж буйг мөнхүү тусган оруулсан болно.
Судлаачдын үзсэн дээрх үзэл баримтлал, тодорхойлолтоос харахад манлайлах, хошуучлах, удирдах гэсэн ойлголтууд нь нэгэн ижил утгатай ойлголт биш гэдгийг илтгэнэ. Угтаа манлайлна гэдэг нь нөлөө үзүүлнэ гэсэн үг, удирдана гэдэг нь захирах, захирагдах ёс юм. Энэ агуулгаараа манлайлна, удирдана гэсэн ойлголтыг салангид үзэж хэрхэвч болохгүй. Удирдагч хүн гэдэг бол өөрийн ямар нэгэн шинж, чадвараар олон нийтийг өөртөө татаж, басхүү нөлөөлж байдаг. Тодорхой бүлгийн манлайлагчид ч гэсэн эрх мэдэлгүйгээр олон нийтийн ашиг сонирхлыг нэгтгэн илэрхийлж, нийгэмд байр сууриа хэзээ ч олж чадахгүй учраас эрх мэдэл рүү тэмүүлэх нь зүй ёсны хэрэг гэж үзэж болох юм. Иймээс хүн тодорхой хэмжээний эрхтэй байж л манлайлна гэсэн үг. Эрх гэдэг нь нэг хүний зан байдал нөгөө хүний зан байдалд нөлөөлөх чадвар юм. Байгууллагын болон бүлгийн гишүүдэд нөлөөлөх манлайлагчийн чадвар нь бүлэг ба хувь хүмүүс өмнөө тавьсан зорилгодоо хүрэх бүх арга замыг тодорхойлоход тусалдаг.
Түлхүүр үгс: хошуучлал, улс төр, нийгмийн өөрчлөлт, нийгмийн хөгжил, хувьсал, шинэчлэл, нийгэм
On some extremal problems in discrete geometry and applications of extremal graphs
Get PDFIntroducing the notions of distant pairs of vertices and big subtriangles of a polygon, and using extremal graph theory—specifically, Tutan\u27s graph—we establish upper bounds for:
the sum of distances between all distant pairs of vertices in polygons with unit perimeter, and
the sum of areas of all big subtriangles in convex polygons with unit area.
We also formulate a conjecture on the upper bound of the sum of the areas of all subtriangles in a convex polygon.
Author correction updated dated on 2025-10-2
Issue of variant terms (example of standardized terms)
Get PDFIn Mongolia, the terminology organization was established on March 28, 1924, under the name of the State Commission for Terminology (SCT). It has been responsible for the general regulation of terminology, though its activities have been interrupted and resumed at various points. Now, it is celebrating its 100th anniversary. Since the early 20th century, terms expressing new concepts in modern science, primarily borrowed from European languages, have entered the Mongolian terminology system, marking the beginning of modern terminology activities in the country. During the translation of foreign terms representing newly introduced scientific and professional concepts into Mongolian, the same concept was often expressed in multiple ways or with more than one term. Initially, these variant terms were used, but as time passed and the terms were standardized, efforts to regulate them as official terms began.In recent years, the rapid development of modern science and the economy has shifted Mongolia’s role from a consumer to a creator. As a result, terms related to industrial, household, food, and cultural products, as well as services, have entered the Mongolian language from certain Asian countries. These terms have created variants that accompany their use and technology. Currently, it is problematic that the Mongolian Agency for Standardization and Metrology registers terms that have not been processed or officially approved by an authorized research organization.The Department of Applied Linguistics at the Institute of Language and Literature, Mongolian Academy of Sciences in collaboration with the Office of the National Council for Language Policy created a corpus consisting of 10,387 terms from 85 terminology standards. This corpus serves as the research material for this article. From this, we selected variant terms that express the same concept in different ways and propose recommendations for their harmonization, standardization, and regulation.
Хувилбар нэр томьёоны асуудалд (стандартчилсан нэр томьёоны жишээгээр)
Хураангуй: Монгол Улсад нэр томьёоны байгууллага 1924 оны 3 сарын 28-нд Улсын Нэр Томьёоны Комисс (УНТК) нэртэйгээр байгуулагдан тэр цагаас шинжлэх ухааны салбар бүрийн нэр томьёог оноон боловсруулж ирсэн. Энэ комисс мэргэжлийн салбаруудын хүрээнд дагаж, мөрдөх бүх нэр томьёог эрдэм шинжилгээний үндэстэйгээр боловсруулан баталж, түүнийг нийтээр журамлах ажлыг эрхлэн явуулж ирсэн бөгөөд үйл ажиллагаа нь зогсож, завсарлан мөн дахиж сэргэсэн хугацаатайгаа эдүгээ 100 дахь жилээ угтаж байна. 20-р зууны эхэн үеэс орчин цагийн шинжлэх ухааны шинэ ухагдахуунуудыг илэрхийлсэн нэр томьёо голдуу Европын хэлнүүдээс монгол нэр томьёоны тогтолцоонд орж ирснээр Монгол Улсад орчин цагийн нэр томьёо судлалын үйл ажиллагаа эхэлжээ. Монгол Улсын шинжлэх ухаан, мэргэжлийн салбарт шинээр орж ирсэн ухагдахууныг илэрхийлсэн гадаад нэр томьёог монгол хэлнээ орчуулах, монголоор нэрлэх, нэр томьёо тогтоох үйл явцад нэг ухагдахууныг олон янзаар буюу хоёроос дээш нэр томьёогоор илэрхийлсэн хувилбар үүсэн олширсноос одоо ч нэг мөр тогтоож журамлагдаагүй нэр томьёо олон байна. Эдгээр нь хэрэглээнд нэвтэрсэн эхэн үедээ хамтаар хэрэглэгдэж болох ч цаг хугацааны явцад хувилбараас журамласан нэг нэр томьёо болох ёстой. Сүүлийн жилүүдэд орчин цагийн шинжлэх ухаан, эдийн засгийн хөгжил нь хэрэглэгчийн байр сууринаас бүтээгчийн байр сууринд хүргэсэн Азийн зарим улсаас орж ирж буй аж үйлдвэр, ахуй, хүнс, соёлын бүтээгдэхүүн, үйлчилгээ тэдгээрийн хэрэглээ, технологийг дагалдсан нэр томьёо монгол хэлэнд орж ирэн хувилбар үүсгэж эхэлжээ. Өнөө цагт шинжлэх ухааны үндэстэй боловсруулан тогтоож, журамлан батлаагүй нэр томьёог MNS стандарт болгон бүртгэж байгаа нь учир дутагдалтай юм. ШУА-ийн Хэл зохиолын хүрээлэнгийн Хэрэглээний хэл шинжлэлийн салбар, Хэлний бодлогын үндэсний зөвлөлийн Ажлын албатай хамтран Монгол Улсын аж үйлдвэр, нийтлэг үйлчилгээний салбарын 85 нэр томьёоны стандартын 10387 нэр томьёогоор хөмрөг бүрдүүлснээ энэхүү өгүүлэлд судалгааны хэрэглэгдэхүүн болгон ашиглав. Хөмрөгөөс нэг ухагдахууныг олон янзаар нэрлэсэн буюу хоёроос дээш нэр томьёогоор тогтоож нэрлэсэн хувилбар нэр томьёог ялган авч тэдгээрээс зөв хувилбарыг сонгох, гадаад үгээс бүрдсэн хувилбарыг орчуулах, тэдгээрийг жигдлэх, стандартчилах, журамлах талаар өөрийн саналыг дэвшүүлсэн болно.
Түлхүүр үгс: Хувилбар нэр томьёо, нэр томьёоны стандарт, нэр томьёо журамлах, нэр томьёо жигдлэх, нэр томьёо стандартчила
Simile and meaning sentences relating to "tree"
No full textWhen looking at the linguistic evidence for the metaphor "tree", there are cases where it is used to compare time, creatures and animals, writing instruments, and objects and organs made of wood. A tree consists of a stem, roots, branches, and twigs, and there are cases where objects are named by their hidden nature, as metaphors within the context of words that indicate their characteristics and appearance.
In the genre of oral storytelling, the positive value and attitude of the main characteristics of trees, such as growth and reproduction, and the importance of nature and ecology, are often repeated in magical tales as "guides", "symbols of growth", “sustainers of life", “worship of trees” and “analyzing through trees” define the environment of the metaphorical character of a tree.
“Мод”-той холбоотой зүйрлэхүүн ба утгын өгүүлэмж
Хураангуй: Энэхүү өгүүлэлд монгол хэлний хэвшмэл хэллэгт багтах аман зохиолын жижиг төрөл оньсого, хүүрнэн өгүүлэх аман зохиолын төрөл болох явган үлгэрээс “мод” хэмээх зүйрлэлээр илэрч буй ухагдахууныг хэл, соёл, утга зүйн талаас нь авч үзэж байна. Монгол хэлэн дэх хэлц үг хэллэгт аливаа ард түмний соёл, үндэсний сэтгэлгээ, зан заншил, газар нутгийн байршил, ахуй амьдралын онцлог гэх мэт угсаатны өвөрмөц онцлогийг өөртөө агуулсан байдгаас гадна ихэнх нь юм үзэгдлийг шууд ба шууд бусаар заан нэрлэдэг онцлогтой юм. Иймд “мод” хэмээх зүйрлэлээр илэрч буй ухагдахууныг орон ба утгын хүрээнд задлан тайлбарлахыг зорив.
Түлхүүр үг: цаг хугацааг зүйрлэх, амьтныг зүйрлэх, бичгийн хэрэгсэл, эд юмс, эд эрхтний нэр, утга зүй, орны а
An exploration of semantic extensions in Mongolian color terms
No full textThis article examines the meanings, transformations, and extensions of nouns denoting the color “brown” in the Mongolian language, with a specific focus on semantic and cognitive approaches. The analysis identifies six distinct semantic categories, or semantemes, derived from the color term “brown”: “color representation, poverty, simplicity, tenderness, warmth, calmness, and darkness.” Notably, the semantic map associated with “brown” in Mongolian differs significantly from that of other linguistic and cultural groups.
The extension of meaning associated with the color “brown” is influenced by its psychological impact on human perception, as well as by its symbolic relationship with “blue” and “brown” in representing vertical spatial orientation in Mongolian culture. This symbolic association serves as a foundation for constructing complex semantic units within the color lexicon, particularly in expressions describing facial color. These semantic extensions go beyond the basic lexical meaning of words, encompassing cultural connotations, values, and symbols embedded in the language. The alternative semantemes or derived meanings, when combined into a complex unit, acquire a metaphorical quality that reflects cognitive processes and embodies cultural thought patterns. The shift in meaning is closely linked to the development and evolution of vocabulary, shaped by etymology, national symbols, and cultural nuances. This article argues that constructing semantic maps for vocabulary units, and investigating semantic shifts and extensions based on these units, are essential for advancing research in semantics and comparative linguistic studies across languages.
Монгол хэлний өнгөний нэрээр илрэх утгын өргөслийг судлах нь
(Бор өнгөний нэрийн жишээн дээр)
Хураангуй: Тус өгүүлэлд монгол хэлний “бор” өнгөний нэр бүхий нийлмэл нэгжээр илрэх утга, утгын хувьсал, өргөсөл, утгын хүрээг утга зүй, танин мэдэхүйн үүднээс авч үзлээ. “Бор” өнгөний нэрээс улбаатай утгын өөрчлөлтийг авч үзэхэд “өнгө заах, ядуу дорой, эгэл энгийн, энхрий дотно, дулаан тайван, харанхуй бүрэнхий” 6 салаа утгыг үүсгэж байгаа бөгөөд 3156 хэлийг багтаасан утгын хүрээтэй (semantic map) харьцуулж үзэхэд “бор” өнгөний нэрээс үүссэн утгын хүрээ нь бусад хэл соёлт ард түмнээс ялгаатай байна. Мөн түүнчлэн утгын өргөсөл нь бор өнгөний хүний сэтгэл зүйд нөлөөлөх нөлөөлөл болон хүн төрөлхтний орон зайн босоо чигийн төлөөлүүлсэн “хөх-тэнгэр”, “бор-газар” гэх өнгөний бэлгэдэлтэй холбоотой газар хөрсний өнгө, мөн монгол хүний царайны өнгөнөөс улбаатай нийлмэл нэгж үүсэх суурь болж, үгийн сангийн утгаас гадна хэлний соёл хэрэглээ, хэлний үнэлэмж, бэлгэдэлтэй холбогдож, утгалбарын хувилбар буюу салаа утгууд нь нийлмэл нэгжээр илрэхдээ танихуйн зүйрлэлийн шинжтэй, соёл сэтгэлгээний онцлогийг тээж бүтжээ.
Эдгээр нийлмэл нэгжээр илрэх утга нь үгийн сангийн утгаас гадна соёлын үнэт зүйл, үнэлэмж, бэлгэдлийн утгыг багтааж, соёл хэрэглээний талын тодруулан, үгийн утга түүгээр илрэх үнэлэмж, соёлын асуудлыг хөндсөнөөрөө үгийн сангийн утга судлал, үгийн утгын соёл танихуйн асуудал, угсаатны зүйн судалгаанд ч холбоотой. Нөгөө талаас тухайн ард түмний түүх, ёс заншил, амьдралын тогтсон хэв маяг, сэтгэлгээний онцлогийг хэлээр дамжуулан сурдаг тул монгол хэл сурах, заах асуудалд тодорхой хувь нэмэр оруулахаас гадна соёлыг хэлээр дамжуулан таниулах, хамгаалахад чухал ач холбогдолтой.
Түлхүүр үг: бор, өнгөний нэр, утгын өөрчлөлт, өргөсөл, утгын сүлжээ (хүрээ), зүйрлэ
Museum Research and Developments some issues
Get PDFSince the 20th century, the International Committee for Museum Studies (ICOFOM), the Mongolian Academy of Sciences, the Mongolian Culture and Arts Research Institute, the Musei Udirdah Gazar, the National Museum of Mongolia, and the Universities have been developing museology in our country with available resources. It will be clarified the need to reflect and innovate the research works and achievements of museologists in practice, and to improve the relations between museology and museums.
Музейн судалгаа хөгжүүлэлтийн тойм
Хураангуй: ХХ зууны үеэс Музей судлалын олон улсын хороо (ICOFOM), Монгол Улсын Шинжлэх ухааны академи, Соёл урлаг судлалын хүрээлэн, Музей удирдах газар, Монголын үндэсний музей, их сургууль нь манай улсад музей судлалыг боломжит нөөцүүдээр ханган хөгжүүлж иржээ. Музей судлаачдын судалгааны бүтээл, ололтыг практикт тусгах, инновацжуулах, музей судлал, музейн уялдаа холбоог сайжруулах шаардлагатай болсон дүгнэлт танилцуулна.
Түлхүүр үгс: сан хөмрөг, судалгаа, харилца