Rzeszów University
Repozytorium Uniwersytetu Rzeszowskiego (UR) / University of RzeszówNot a member yet
11199 research outputs found
Sort by
“Taming” Popular Music in Children’s Education – theoretical-practical reflections
No full textW artykule zaprezentowano główne założenia koncepcji "popular music education", która z powodzeniem funkcjonuje w kilku krajach. Autorka przedstawia również postulaty teoretyczno-praktyczne uzasadniające potrzebę obecności muzyki popularnej w polskiej edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej. Zaprezentowano również wybrane wyniki badań prowadzonych w tym obszarze przez Autorkę od kilku lat. Za podstawę swoich badań oraz rozważań Autorka uznaje podejście socjokulturowe, według którego muzyka pełni funkcję społeczną, nie tylko estetyczną. W kontekście współczesnych wyzwań w polskiej edukacji i wychowaniu dzieci (kryzys relacji, zdrowia psychicznego itd.), autorka postuluje oficjalne włączenie muzyki popularnej (obok muzyki klasycznej i in.) do powszechnej edukacji muzycznej dzieci. Z badań wynika, że polscy nauczyciele intuicyjnie wykorzystują muzykę popularną w pracy z dziećmi, ale brakuje im ram teoretycznych i obudowy metodycznej. Jak pokazują międzynarodowe badania, wartościowa muzyka popularna ma potencjał budowania relacji, wzajemnego porozumienia, integracji dzieci i młodzieży, również w środowiskach wielokulturowych. Jest to bowiem gatunek muzyczny bliski dzieciom/młodzieży niezależnie od kraju pochodzenia czy języka, którym się posługują. Ponadto muzyka popularna to płaszczyzna, która pozwala dorosłym na poznanie świata współczesnych dzieci/młodzieży i poprzez muzykę nawiązanie z nimi relacji, budowanie wspólnoty kulturowej, porozumienia. Muzyka popularna jest zatem jednym z narzędzi, które mogą być wykorzystane do poprawy dobrostanu Uczestników procesu edukacyjnego, zarówno dzieci, jak i dorosłych.The article presents the main principles of the "popular music education" concept, which successfully operates in several countries. The author also outlines theoretical and practical postulates justifying the need for the presence of popular music in Polish preschool and early primary education. Selected research results conducted by the author in this area over the past few years are also presented. The author considers a socio-cultural approach as the basis for her research and reflections, according to which music serves a social function, not just an aesthetic one. In the context of contemporary challenges in Polish education and child rearing (relationship crises, mental health issues, etc.), the author advocates for the official incorporation of popular music (alongside classical music, etc.) into the general music education of children. The research indicates that Polish teachers intuitively use popular music in their work with children, but they lack theoretical frameworks and methodological support. As international studies show, valuable popular music has the potential to build relationships, mutual understanding, and integration among children and youth, especially in multicultural environments. Popular music is a genre close to children and youth regardless of their country of origin or language. Furthermore, popular music provides adults with a platform to understand the world of contemporary children and youth, establish relationships with them, build cultural communities, and promote understanding. Popular music is thus one of the tools that can be used to improve the well-being of participants in the educational process, both children and adults
Comparative analysis of the musculoskeletal health of the populations of Poland and Spain: a cross-sectional study using the International Classification of Functioning, Disability and Health
No full textObserwatorium miast Polski Wschodniej : jakość życia w Białej Podlaskiej, Białymstoku, Krośnie, Lublinie, Rzeszowie i Suwałkach z perspektywy mieszkańców i użytkowników
No full textPublikacja powstała w ramach projektu naukowego pt.: OBSERWATORIUM MIASTA – platforma współpracy środowiska akademickiego z otoczeniem, NdS/544076/2021/2022, finansowanego w drodze konkursu na realizację projektów w ramach programu pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa”, ogłoszonego komunikatem Ministra Edukacji i Nauki z dnia 1 lipca 2021 r. o ustanowieniu programu pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa” i naborze wniosków zmienionego komunikatem Ministra Edukacji i Nauki z dnia 12 października 2021 r. o zmianie komunikatu o ustanowieniu programu „Nauka dla Społeczeństwa” i naborze wniosków, w związku z art. 376 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2021 r. poz. 478 z późn. zm.
The settlements of the Trzciniec Culture and the Tarnobrzeg Lusatian Culture at site No. 3 in Mokrzyszów, Tarnobrzeg district
No full textOsada na stanowisku nr 3 w Mokrzyszowie, mimo niewielkiego zakresu przestrzennego badań oraz pewnych braków dokumentacyjnych, z całą pewnością warta jest uwagi. Analiza odkrytych materiałów, nie funkcjonujących dotąd w literaturze, wskazała na istnienie tu dwóch horyzontów osadniczych, które powiązano z kulturą trzciniecką i tarnobrzeską kulturą łużycką. Szczegółowa prezentacja zarejestrowanych źródeł poszerza zatem katalog stanowisk tych kultur w Polsce południowo-wschodniej, a zwłaszcza obszaru prawobrzeża w rejonie dolnego odcinka górnej Wisły. Jest to o tyle istotne, gdyż materiały kultury trzcinieckiej nie są w tym regionie silnie reprezentowane i omówiona tu osada wypełnia istotną lukę w zakresie rozpoznania tutejszych struktur osadniczych tego czasu. Jednocześnie, wyznacza ona nowy, niepotwierdzony do tej pory w wyniku badań powierzchniowych mikroregion (?) osadniczy ludności trzcinieckiego kręgu kulturowego.
Z kolei osada tarnobrzeskiej kultury łużyckiej wpisuje się w istniejącą już w tym obszarze lokalną sieć osadniczą, stając się – jako jedna z niewielu przebadanych osad regionu – punktem odniesienia do funkcjonujących tu układów, a zwłaszcza dla – omówionego już w literaturze przedmiotu – nieodległego cmentarzyska ciałopalnego na stanowisku nr 2 w Mokrzyszowie.Site No. 3 in Mokrzyszów was excavated in 1975 by Kazimierz Moskwa. The research covered an area of 200 square meters, within which a cultural-natural layer was identified, containing the relics of 16 settlement pits. Unfortunately, as for a significant number of these we do not have complete documentation – either the full outline of the pit or/and its vertical cross-section is missing. One pit (feature no. 9, probably the one with a storage function) was associated with the Trzciniec Culture (henceforth TC); the other features should be linked with the Tarnobrzeg Lusatian Culture (henceforth TLC). These features – generally rather small items – were oval, circular, or irregular in shape; in their cross-sections, they most often took a basin-shaped, bath-shaped, or similar forms. They had certainly various functions in the economic system within the place where they existed. The movable finds coming from the settlement in Mokrzyszów consist exclusively of ceramic materials, which are highly fragmented and damaged. They represent two chronological horizons – the Trzciniec Culture and the Tarnobrzeg Lusatian Culture. The TC ceramics from the site are characterized by carefully smoothed surfaces, relatively good firing, and mineral temper added usually in moderate amounts. Due to the strong fragmentation of the collection, it is generally impossible to identify specific ceramic forms. However, among the analysed material, vase-shaped vessel (Chart VII:12), pottery sherds of one-piece bowls with straight rims (Chart VI:15), as well as the form determined based on rim sherds with diagonally cut edges (Chart V:3,14,18; VI:3,6; VII:1,8,13,14) – pot-shaped vessels with S-shaped profiles were distinguished. Additionally, several fragments decorated in a manner typical for this culture were recorded, i.e., with plastic strips (Chart V:3; VI:7) or multiplied incised lines running around the vessel (Chart V:14,15; VI:2,14; VII:12,15). As for the Trzciniec Culture, this group of ornaments is registered mainly in the context of ceramic materials from the early and classical phases. Regarding multi-element incised motifs and plastic strips with a roof-shaped cross-section, present in this collection, they are among the most popular motifs associated to the indicated stage of stylistic development of pottery in the aforementioned culture. Elements from other phases of the Trzciniec Culture indicating younger chronological sections are poorly represented in this assemblage. Considering the TLC material, in turn, the pottery was tempered with crushed stone of various proportions and grain size (most often finegrained temper), often accompanied by medium-sized grains, whereases coarse temper was observed sporadically. Here, we are dealing with a clear dominance of bicolored brown pottery (in light and dark shades), which also includes brick-red and grey-brown wares that should be associated with III technology group (comprising more than 80% of the material). A characteristic feature of the Mokrzyszów settlement assemblage is the relatively high frequency of pottery representing II technology group (over 14% of the assemblage), while other technological groups (I tg and IV tg) are present only in trace quantities. A clear dominance of rough-surfaced vessels (rough, coarse, granulated, or smeared) is observed, accounting for nearly 60% of the assemblage. A smaller proportion of the analysed material consists of vessels with damaged surfaces (about 6%); the remainder are fragments with smooth surfaces (over 30%). The following forms have been distinguished: pot-shaped vessels, bowls, cups/scoops, vases, and plate-pancake dishes. However, the majority are fragments for which it is impossible to determine their typological or stylistic affiliation. Some of the collection comprises characteristic decorative elements such as plastic strips, knobs, openwork or impressed ornamentation, including stamped and incised decorations. Richly developed plastic ornamentation, openwork, and relief ornaments are characteristic of the third developmental phase of the Tarnobrzeg Lusatian Culture. Chronologically significant are also ornaments from the stamped pottery and forest-steppe cultural circle, which allow the dating of the discussed material to be connected to the Early Iron Age.
The settlement at site No. 3 in Mokrzyszów, despite the limited scope of research and certain gaps in documentation, is undoubtedly noteworthy. A detailed presentation of the sources recorded, but previously unknown in the literature, including the described two settlement horizons expands the catalogue of sites of these cultures in southeastern Poland, especially on the right-bank area of the lower section of the upper Vistula. This is particularly significant, as the Trzciniec Culture materials are not strongly represented in this region, and the settlement discussed here fills an important gap in our knowledge of the settlement structures of the Trzciniec cultural circle. At the same time, it indicates a new, previously unconfirmed (by surface surveys) microregion of settlement represented by the population of this culture. On the other hand, the Tarnobrzeg Lusatian Culture settlement fits into the already existing local settlement network in the mentioned area, becoming (as one of the few excavated settlements in the region) a reference point for the functioning systems here, especially for the nearby cremation cemetery at site No. 2 in Mokrzyszów
Neurodidactics – between theory and practice
No full textArtykuł jest pokłosiem wystąpienia w ramach Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej Obszary Polonistyki IX ,,Polska szkoła w obliczu zmian – wyzwania, oczekiwania, prognozy’’, gdzie autor wygłosił referat zatytułowany ,,Nauczanie przyjazne mózgowi a szkolna rzeczywistość’’. Konferencja została zorganizowana przez Koło Naukowe Dydaktyków Polonistów Uniwersytetu Rzeszowskiego i odbyła się 6 czerwca 2024 r.Celem pracy było przybliżenie założeń neurodydaktyki – nauczania przyjaznego mózgowi pod kątem praktyki szkolnej. Jest to stosunkowo nowy nurt, którego idee w ostatnich dekadach zyskały coraz większą popularność, a którego założenia są na tyle istotne, że – zdaniem autora – powinny być brane pod uwagę we współczesnej edukacji. By pokazać, jak może wyglądać nauczanie przyjazne mózgowi na lekcjach języka polskiego, autor starał się przedstawić wykorzystanie wybranych założeń neurodydaktyki w warsztacie nauczyciela polonisty.The aim of the work was to present the assumptions of neurodidactics – brain-friendly teaching in terms of school practice. This is a relatively new trend, whose ideas have become increasingly popular in recent decades, and whose assumptions are so important that – according to the author – they should be taken into account in contemporary education. To show what brain-friendly teaching can look like during Polish language lessons, the author tried to present the use of selected assumptions of neurodidactics in the workshop of a Polish teacher
Education of landscape architect for retardation of transformation of natural resources – the importance of architectural space shading objects
No full textEgzystencja coraz liczniejszej populacji człowieka w szeroko pojętym środowisku XXI wieku, prowadzi do zachwiania równowagi w przyrodzie. Poszukiwanie rozwiązań tego problemu wymaga pilnej edukacji oraz działań, w których dużą wagę i nadzieję przypisuje się roli architekta krajobrazu. Edukacja współczesnego człowieka powinna zmierzać w kierunku możliwości wyboru takich rozwiązań i działań, które będą wywierać najmniej negatywne wpływy na otaczające go środowisko. Tego typu działania wymagają przemyśleń w stronę retardacji niekorzystnych przekształceń wszystkich zasobów przyrody. W publikacji opisano przykłady projektowania obiektów architektury zacieniającej przestrzeń.The existence of an increasingly large human population in the broadly understood environment of the 21st century leads to an imbalance in nature. The pursuit of solutions to this problem requires urgent education and activities in which the landscape architect takes a large role. The education of a modern human should aim at the possibility of choosing such solutions and activities that will have the least negative impact on the surrounding environment. Such activities require reflections towards retardation of unfavourable transformations of all natural resources. This publication describes examples of space shading architectural objects designing
,, There are such a wonderful songs that they change the order of the world”. Music of the Yakuts in the Wacław Sieroszewski’s memories
No full textThe aim of the article is to present music of the 19 th century Yakuts in the Wacław Sieroszewski’s scientific materials. The researcher included in monograph ,,12 years in the Yakut country” interesting data about music. The information concerns shamanic music, instrumental and vocal music and the heroic epics Olonkho
A bronze socketed axe with a loop at the site Niedźwice 12
No full textForma omawianej siekierki uzewnętrznia inspiracje wytwórczością metalurgiczną z terenów Śląska lub Małopolski. Niewykluczone, że obecność omawianego artefaktu na terenie Wyżyny Sandomierskiej to efekt kontaktów ludności tarnobrzeskiej kultury łużyckiej z przedstawicielami grupy górnośląsko-małopolskiej kultury łużyckiej. Chronologia siekierki, mieszcząca się w zakresie IV–V okresu epoki brązu, nie wyklucza podnoszonej przez Andrzeja Matogę (1989, 277) koncepcji o fizycznych kontaktach pomiędzy tymi ugrupowaniami. To, co jest wyjątkowe to fakt, że dotychczas nie odkryto podobnego okazu siekierki na obszarze objętym osadnictwem tarnobrzeskiej kultury łużyckiej. W zasięgu tej jednostki obserwujemy przede wszystkim nagromadzenie artefaktów o proweniencji południowej. Pod tym względem teren Wyżyny Sandomierskiej wyróżnia się. Wspomniano wcześniej o siekierkach z Oficjałowa (Florek 2016), które można uznać za wpływy „zachodniej” wytwórczości metalurgicznej na tych terenach. Warto także podkreślić, że Wyżyna Sandomierska nie jest jedynym obszarem, w odniesieniu do którego podnosi się możliwość wcześniejszej obecności innej grupy z kręgu pól popielnicowych. Elżbieta Kłosińska wskazała na możliwość zaistnienia podobnej sytuacji na obszarach nad środkową Wisłą. Uwaga ta dotyczy m.in. dwóch cmentarzysk z Kosiny, pow. kraśnicki, które wykazywały znaczące różnice względem siebie (Kłosińska 2005, 276, 284). W literaturze podnoszona jest także kwestia dłuższego przeżywania się tradycji trzcinieckiej na terenach Wyżyny Sandomierskiej (Florek, Taras 1996; 2003; Florek 2009, 215). W związku z powyższym, nie można jednoznacznie wykluczyć, że siekierka trafiła tutaj nie do środowiska „tarnobrzeskiego”, lecz do ugrupowania reprezentującego „starsze” tradycje kulturowe. Kwestia ta wymaga oczywiście szerszych badań. W tym kontekście kluczowe mogłoby być wzmiankowane w literaturze cmentarzysko, które miało znajdować się w Niedźwicach i które jest datowane na IV–V okres epoki brązu. Niestety, opublikowane informacje na jego temat są bardzo lakoniczne. W tym miejscu warto również odnotować, że w przypadku egzemplarzy z Wilamowic, Gole oraz Masłomęcza podnosi się możliwość wpływów nordyjskich (Orlińska 2020, 211). Inspiracje te mogły docierać poprzez Brandenburgię, wzdłuż dolnej i środkowej Odry i dalej poprzez Wisłę i Bug w kierunku południowym. Oczywiście, przyjęcie tej koncepcji nie neguje roli ośrodka śląskiego w rozpowszechnianiu tego rodzaju zabytków na terenie dzisiejszej Polski.
Drugim istotnym aspektem jest kwestia funkcji omawianego zabytku. Jest to znalezisko luźne, w bezpośrednim otoczeniu którego nie znaleziono innych artefaktów. Jak już wspomniano, w okolicy nie zanotowano zbyt wielu śladów osadnictwa ze środkowej i późnej epoki brązu. Brak jest również podstaw do łączenia tego odkrycia ze sferą funeralną. W przypadku przedmiotów z brązu, mających ogromną wartość materialną i prestiżową dla społeczności z epoki brązu, często wskazuje się na deponowanie ich w postaci ofiary dla bóstw (Mogielnicka-Urban 1997, 18). W ten sposób najczęściej interpretuje się przedmioty złożone w miejscach, z których nie można było ich ponownie podjąć (bagnach, jeziorach, rzekach) (Jeremicz 2009a, 220), względnie w obrębie eksponowanych form terenu (Maciejewski 2022, 195–196). Uwaga ta dotyczy również siekier, które dość często odnajdujemy w środowisku wodnym (Jeremicz 2009b). Jako przykład można tu wskazać siekierę z Senisławic, w województwie świętokrzyskim odnalezioną w korycie rzeki (Florek 2006, 378). W przypadku analizowanego egzemplarza można dodatkowo zauważyć, że jest on pokryty ciemnozieloną patyną, która może sugerować, że znajdował się on pierwotnie w środowisku wodnym. Należy również zauważyć, że omawiany zabytek został odkryty u samej podstawy dość stromego stoku. Po silniejszych ulewach woda – spływając ze stoków – musiała zatrzymywać się w tym miejscu. Przynajmniej czasowo teren ten mógł być zatem podmokły i to stąd mogła się wziąć wspomniana patyna. Warto także zaznaczyć, że obecny bieg Koprzywianki różni się od pierwotnego. W latach 30. ubiegłego wieku przeprowadzono regulację tej rzeki, w efekcie czego jej koryto zostało przesunięte w kierunku południowym. Mapy topograficzne z tego czasu pokazują, że koryto Koprzywianki w okolicach Niedźwic pierwotnie usytuowane było bardziej w kierunku północnym. W kontekście tych danych, powiązanie omawianego odkrycia z darem złożonym do wody jest dość prawdopodobne. Interpretacja tego typu depozytów jest bardzo szeroka. Z reguły traktuje się je jako ofiary dla bóstw/duchów przodków, dary wotywne lub dziękczynne. Należy przy tym pamiętać, że złożenie przedmiotu w takim środowisku, oznaczało jego ostateczną utratę. Mogło mieć to także wartość prestiżową, gdyż tylko osoba odpowiednio zamożna mogła sobie pozwolić na taką stratę.
Na zakończenie, warto przypomnieć, że jeszcze do niedawna obszar Wyżyny Sandomierskiej we wczesnej fazie rozwoju tarnobrzeskiej kultury łużyckiej był traktowany jako teren słabo nasycony przedmiotami brązowymi (Rajpold 2015, 101). W ostatnim czasie obserwujemy znaczny wzrost odkryć artefaktów wykonanych z tego metalu, co ma związek z intensywną działalnością detektorystów. Na przestrzeni ostatnich kilku lat pozyskano między innymi zestaw brązowych przedmiotów z Kaliszanów – Folwark, pow. opatowski (sierp, dłutko, dwa grociki strzał) oraz brązowy sierp z Brzezia, pow. opatowski (zabytki ze Zbiorów Muzeum Zamkowego w Sandomierzu, obecnie w opracowaniu). Przykłady te pokazują, że rejestrowany dotąd obraz mógł być jedynie odzwierciedleniem stanu badań, a niekoniecznie odbiciem rzeczywistości. Należy przy tym jednak wyrazić pewną obawę, czy wraz z tym nowym napływem źródeł nie tracimy również cennego kontekstu odkryć?.The presented axe was discovered during explorative research using a metal detector in August 2020 by Mariusz Woźniak at site number 12 in Niedźwice. It is a slope of a small valley, strongly exposed from the south side. The artefact was located right at the bottom of the slope, which is sharply cut – in some places, even horizontal loess walls can be seen. This may be a remnant of the Koprzywianka valley, which, as recently as the 1930s, ran further north. The area of the site and its immediate surroundings are covered with fertile soils, highly favourable for economic activity. Nevertheless, apart from one settlement trace of the Tarnobrzeg Lusatian culture and a supposed cemetery from the 4th–5th period of the Bronze Age, no other sites from that time have been recorded nearby.
The discussed artefact is a hexagonal axe with side notches, equipped with a socket with a thickened ring and a loop. On both sides of the axe, strongly worn ribs are present, which might have originally emphasized the side notches. It is relatively small (its length is only 8 cm) and light (130 g). The artefact is covered with a dark greenish-brown patina, which may suggest that it lay in a water environment.
In terms of form, according to Jerzy Kuśnierz’s typology, this artefact resembles the Wielichowo type, which is a smaller version (up to 9 cm) of the Kowalewko type axes. It can be dated to the end of the 4th and 5th period of the Bronze Age. This allows the artefact to be connected with the end of the early and the beginning of the middle phase of the so-called Tarnobrzeg Lusatian culture, whose people occupied these areas at that time.
Importantly, within the Tarnobrzeg Lusatian culture, no analogous items has yet been discovered. The nearest territorial analogy is noted in Przyborów, Brzeg District (Upper Silesian-Little Poland group of the Lusatian culture), and most similar examples are recorded in Silesia and Greater Poland. Based on this, it can be presumed that the presented artefact arrived from that direction. However, it is worth noting that equivalents of this form are also known from the Mazovia region (Wilamowice, Płońsk district, and Gole, Grodzisk district) as well as from the Lublin region (Masłomęcz, Hrubieszów district).
The issue of the cultural context remains problematic. With regard to the immediate surroundings of the site where the artefact was found, there is a raised possibility of the physical presence of the population belonging to the Upper Silesian-Little Poland group of the Lusatian culture. Cultural contact between these communities and the population of the Tarnobrzeg Lusatian culture is suggested. These interactions are believed to have influenced the specificity of the discussed region, which retained a certain distinctiveness compared to other areas settled by the Tarnobrzeg Lusatian culture. In this respect, it cannot be ruled out that the axe arrived here not for the “Tarnobrzeg” community, but for an earlier one which the population of this cultural unit only later encountered.
Of course, this issue requires broader research. The cemetery known from the literature could have been of key importance, which was supposedly located in Niedźwice and is dated to the 4th–5th period of the Bronze Age. It is also worth mentioning another concept, according to which at least some axes of this type should be considered as effects of the influence of the Nordic centre – they reached the Polish territories via Brandenburg, along the lower and middle Oder river, and further via the Vistula and Bug rivers to the south. Of course, such a direction would not contradict the role of the Silesian centre in popularizing such artefacts within today’s Poland.
The character of the presented find is unclear. Due to the presence of brownish-green patina, which (as is assumed) is formed in a water environment, it can be supposed that the artefact constituted some sort of votive or thanksgiving offering to deities or ancestral spirits, whose offerings were often made in water environments. This interpretation may also be supported by the specifics of the place where the analysed axe was found. It should be remembered that the riverbed of the Koprzywianka near Niedźwice was originally situated further north
I'm a Retiree: My Brain After the Age of 60
No full textThe work emphasizes that the brain of individuals over 60 years old is more practical than commonly believed. Despite reduced speed inherent in the younger brain, the older brain becomes more flexible, promoting sound decision-making and reducing negative emotions. The peak of intellectual activity in older individuals occurs around the age of 70, accompanied by an increase in myelin, resulting in a 300% improvement in intellectual abilities. With a healthy lifestyle, intellectual capacities do not decline with age but rather grow, reaching their peak between 80 and 90 years of age
“Unusual Everyday Life”: The Social World of People with Parkinson’s Disease
No full textChoroba Parkinsona jest jedną z najczęstszych chorób neurozwyrodnieniowych. Podstawowymi objawami choroby Parkinsona są bradykinezja, drżenie i sztywność plastyczna. Społeczne badania naukowe nad doświadczaniem chorób przewlekłych koncentrują się bezpośrednio na kluczowych graczach w służbie zdrowia – ludziach chorych. Badacze zdrowia, praktycy i decydenci mogą twierdzić, że reprezentują obawy pacjentów, rzadko jednak uwypuklają opinie na temat doświadczenia pacjentów w zakresie opieki zdrowotnej, a tym bardziej w odniesieniu do tego, co oznacza życie z chorobą przewlekłą. Celem badań było rozpoznanie i przedstawienie ich społecznego świata na podstawie narracji będącej subiektywną rekonstrukcją ich historii życia. Do badań wykorzystano autobiograficzny wywiad narracyjny zaproponowany przez Schützego, który opracował metodę jako spójną koncepcję badań biograficznych. Zebrany materiał empiryczny (44 wywiady) został poddany analizie, co umożliwiło udzielenie odpowiedzi na postawione pytania i sformułowanie wniosków, to zaś pozwoliło na wzbogacenie posiadanej wiedzy o jakościowy aspekt analizy. Badania nad chorobą przewlekłą ukazują, jak ludzie postrzegają siebie jako osoby przewlekle chore i jak choroba wpływa na ich życie.Parkinson’s disease is one of the most frequent neurodegenerative disorders. The core symptoms of Parkinson’s disease are bradykinesia, tremor and plastic rigidity. Social scientific research on experiencing chronic illness focuses directly on pivotal players in health care – people who are sick. Health researchers, practitioners and policy makers may claim to represent patients’ concerns. However, they seldom obtain systematic “in-depth” views of patients’ experience of health care, much less of what it means to live with continued illness. The aim of the study was to recognize and present their social world on the basis of a narrative which is a subjective reconstruction of their life history. The technique of an autobiographical narrative interview was used for the research, as proposed by Schütz, who developed the method as a cohesive concept of biographical research. The collected empirical material (44 interviews) was analyzed, providing answers to the posed questions and allowing the formulation of conclusions, which made it possible to enrich the existing knowledge with the qualitative aspect of the analysis. The research on experiencing chronic illness emphasizes how people come to view themselves as chronically ill and how illness affects their lives.Uniwersytet Rzeszowsk