Ss. Cyril and Methodius University in Skopje: Journals / Универзитет "Св. Кирил и Методиј"-Скопје
Not a member yet
3175 research outputs found
Sort by
LEGITIMATE EXPECTATIONS IN SPATIAL PLANNING AND BUILDING
Get PDFThe principle of the legality of administration is valid today in its strict ornarrow form. Therefore, the administrative bodies are obliged to act in a waydetermined by the law and by-laws. When it comes to the point when certain changein legislation is necessary, such as situations when an old regulation (spatial plan)is put out of force, one should bear in mind that there is a possibility that newlegislation is less favourable for some citizens. In other words, it can be said thatthe affected party, as a consequence, may suffer certain damage.Due to such situations, the principle of legitimate expectations hasdeveloped and is widely recognized in the European countries. The principle oflegitimate expectations is often linked to the principle of legal certainty. Bothprinciples, and the principle of acquired rights of the parties are recognized in thepractice of the Court of the European Union, the practice of the European Court ofHuman Rights, and the practice of the Constitutional Court of the Republic ofCroatia. Hence, in situations of amending legislation, local governments shouldtake into the account the protection of legitimate expectations based on validregulations.The aim of the paper is to research possible basis for the principle oflegitimate expectations in spatial planning and building. The second aim of thepaper is to research if there is a possibility for compensation if a lawful general act(spatial plan) is revoked or repealed. The aim of the paper is also to detect Europeancountries which apply planning compensatio
ЦЕНТРАЛНОЕВРОПСКИТЕ ПРЕПЛЕТУВАЊА И ЖЕНСКАТА ИСТОРИЈА: СТУДИЈА НА СЛУЧАЈ
No full textThis paper examines the intellectual and political entanglements of Alžbeta Göllnerová Gwerková (1905–1944), a Slovak scholar, translator, and activist whose work exemplifies the intersections of gender, culture, and politics in interwar Czechoslovakia. Positioned as both a supporter of Czechoslovakism and a mediator of Hungarian culture, Göllnerová Gwerková consciously inserted herself into academic discourse as a political actor. Her writings reveal a dual commitment: on the one hand, to democratic and liberal ideals that sought to transform estate society into civic society; on the other, to the promotion of Czechoslovak unity as a cultural and political project. The paper highlights how her feminist awareness, which started to take shape in the mid-1930s, intersected with her scholarly endeavors and with her marginal position in academia. By revisiting her intellectual biography, the study foregrounds the political dimension of her scholarship and argues for her reintegration into the history of Central European humanities. The paper also seeks to demonstrate that Slovak feminine identities are deeply entangled in the cultural dynamics of a small, non-dominant nation – an entanglement that shapes women\u27s biographies and influences their intellectual work. Оваа студија ја истражува интелектуалната и политичката вклученост на Алжбета Гелнерова-Гверкова (1905–1944), словачка научничка, преведувачка и активистка, чиешто дело го прикажува преплетувањето на родот, културата и политиката во Чехословачка, во периодот помеѓу двете светски војни. Позиционирана и како поддржувач на чехословакизмот и како медијатор на унгарската култура, Гелнерова Гверкова свесно се впуштила во академскиот дискурс како политичкa фигура. Нејзините дела откриваат двојна посветеност: на демократските и либералните идеали, кои се стремеле да го трансформираат општеството поделено на сталежи, во граѓанско општество, како и на промоцијата на чехословачкото единство, како културен и политички проект. Во трудот се истражува како нејзината феминистичка позиција, која се развивала во средината на 30-тите години на 20 век, се вкрстува со нејзините научни напори и со нејзината маргинална позиција во академската средина. Со повторно исчитување на нејзината интелектуална биографија, студијата ја става во преден план политичката димензија на нејзините академски достигнувања и се залага за нејзино реинтегрирање во историјата на централноевропските хуманистички идеи. Целта на овој труд е, исто така, да покаже дека словачките женски идентитети се длабоко испреплетени со културата на една мала, недоминантна нација – една испреплетеност која ги обликувала биографиите на жените и влијаела врз нивната интелектуална работа
ЗАЕДНИЧКО ДЕЛО ИСПОЛНЕТО СО ПОЛЕМИКИ : (Ангелина Бановиќ-Марковска, Златко Крамариќ, И повторно политика, култура, идентитет: интеркултурен дијалог 2, МИ-АН, Скопје, 2024, 396 стр.)
No full text(Angelina Banović-Markovska, Zlatko Kramarić, Once Again Politics, Culture, Identity: Intercultural Dialogue 2, MI-AN, Skopje, 2024, pp. 396)Книгата И повторно политика, култура, идентитет: интеркултурен дијалог 2, претставува продолжение, односно втор дел на изданието Политика. Култура. Идентитет: интеркултурен дијалог (Скопје: Магор, 2012; хрватско издание – 2013 година)
НАСЛЕДСТВОТО НА ФРИЦ ЈАР И МАКЕДОНСКАТА БИОЕТИКА
No full textВо 1785 година, Кант само побара „да го почитуваме секое живо суштество во принцип како цел сама по себе и, ако е можно“, (да) „да го третираме како такво!“. Додека „Светоста на моралниот закон“ беше основа за Кантовиот категоричен императив, за биоетичкиот императив на Фриц Јар, тоа беше „Светоста на животот“, т.е. сочувство со сите форми на живот и заедничко живеење.Имајќи го или не, ова предвид, оваа теоретска основа за биоетичко размислување, во 1971 година (кога во светот се појавува името и практиката на биоетиката), нашиот проф. Павао Вук-Павловиќ, во своето последно универзитетско предавање, на студентите на Филозофскиот факултет во Скопје им остави аманет: „Грижете се за живите и создавајте со љубов: Сакајте го животот!“. И со ова се посеа семето за академски истражувања и испитувања за биоетичката чувствителност и околу биоетиката, но истото не беше препознаено и остана неразвиено во тоа време.Од денешна перспектива, за разлика од многу соседни земји на Балканот, во Македонија не зборуваме за биоетиката како развиена дисциплина или како дел од научните активности и истражувања, уште помалку како систематски дел од образованието, вклучувајќи го и биоетичкото образование, сѐ до скоро, до пред 10 – 15 години и сѐ уште со големи тешкотии и препреки. Во меѓувреме, дали ние имаме каква било трага во смисла на историја за биоетичките напори за истражување од 1971 година или порано? Уште повеќе, каква иднина имаме за следните генерации и истата идна генерација? Што се случи во Македонија со наследството на Јар и неговиот биоетички императив
FRITZ JAHR’S LEGACY AND THE MACEDONIAN BIOETHICS
No full textIn 1785 Kant only requested that we must “respect every living being in principleas a purpose in itself and, if possible”, (to) “treat it as such!”. While the “Sanctityof the Moral Law” was the basis for Kant’s Categorical Imperative, for Fritz Jahr’sBioethical Imperative, it was “Sanctity of Life”, i.e. compassion with all forms of life andliving together.Having or not, this in mind, this theoretical base for bioethical reflection, in1971 (when the name and practice of bioethics appears in the world), our prof. PavaoVuk-Pavlovic, in his last university lecture, left the students of the Faculty of Philosophyin Skopje the legacy to: “Take care of the living and create loving: Love the life!”.And with this, the seeds for academic investigations and researches about bioethicalsensitiveness and around bioethics were sowed, but not recognized and undeveloped inthat time.From today’s perspective, unlike many neighboring countries on the Balkan, inMacedonia we doesn’t talk about bioethics as a developed discipline or as a part ofscientific activities and research, or even less, bioethics as something that is a systematicpart of education, including bioethical education, up ‘till, at least, the last ten to fifteenyears, and still with enormous difficulties and obstacles. Do we have any kind of tracein term of history of the bioethical discovering efforts in the meanwhile from 1971 orearlier? Even more, what kind of future do we have for the next generations and thesame future generation? What happened in Macedonia with the Jahr’s legacy and hisbioethical imperative
ПАДОТ НА АНГЕЛИТЕ СПОРЕД СВ. АВГУСТИН
No full textСо оглед на важноста на ставовите на Св. Августин за злото во светот, статусот и дејствата на ѓаволот, и од опасностите на соработување со мрачните сили за развојот на средновековната теологија на насилна борба против злото, овој текст истражува еден аспект од неговата употреба на мотивот на падот на ангелите во анализата на проблемот на потеклото и пролиферацијата на злото. Како еден од последните ранохристијански автори кој користи елементи од приказната од библиската традиција и традицијата околу паднатите Чувари од Првата книга на Енох, Св. Августин му пристапува на злото од аспект на важноста на слободниот избор и интенционалната трансгресија.Низ овој текст прво е даден краток приказ на концепцијата на злото во манихејската космогонија, за да се овозможи увид во позициите на кои Св. Августин експлицитно се спротивставува. Покажана е важната улога на примордијалниот гревспоред него, и особено, статусот на ѓаволот како грешен уште одпочетокот, или како самоопределен бунтовник против Бога.Идеите за почетокот на злото преку улогата на сатаната се покажани и низ полемиката на Св. Августин против манихејците. Најголем дел од текстот е посветен на проблемот на ангелската (не)благословеност. Покажана е позицијата на Св. Августин за постоењето на две групи на небесни суштества (добри и лоши), како и идејата за свесноста, или предзнаењето, за потенцијалното непоматено вечно блаженство, наспротив (не)знаењето за загубата на таквата вечна среќа како резултат на интенционалниот пад. Oвие неколку аспекти од комплексната теологија на Св. Августин ја покажуваат неговата подлежечка позиција за важноста на свесното одбирање да се биде (по)добар и што повеќе налик Бога, и покрај иницијалната грешност на човекот
WAR, POLITICS AND IDEOLOGY IN THE 21ST CENTURY
No full textWar is one of the most studied phenomena at the beginning of the 21st century. Due to its constant transformation and the different ways of its manifestation, the need for its observation is also growing. There is a wide range of interpretations of war because it affects all areas of social life, politics, economics, diplomacy and religion. Theprevailing uncertainty and fear of future wars and conflicts were seen as a reason for strengthening military capacities and increasing defense spending of states and international organizations, which contributed to a new arms race and strengthening the militaristic mentality and influence of military force as a driver in foreign policy.We pay particular attention to the causes of wars and the policies that encourage war to the extreme, both in terms of the engagement of forces and resources, and in terms of the manifestation of violence. Historical experience shows that governments and their leaders are guided by national interests and ideologies, and are not at all hesitant about starting a war, viewing military force as a means to achieve political goals, while not paying attention to the repercussions on international law and the preservation of peace in the world
DEEP INSIDE OF A PARALLEL UNIVERSE: RELIGIOUS ELEMENTS SURROUNDING THE STUDENT MOVEMENT IN SERBIA
No full textFollowing the collapse of the concrete canopy at the newly reconstructed train station inNovi Sad, which killed sixteen people, Serbia has been witnessing the largest student movement inEurope since 1968. Students of diverse ideological, political, and religious backgrounds have cometogether to demand justice and accountability from a corrupt political establishment. This paperwill strive to explore the religious and quasi-religious elements of the movement – rituals of silence,pilgrimage, ascetic endurance, and communal feasting – interpreted through a functional and anthropologicalapproach to religion inspired by Durkheim. The study combines qualitative mediadiscourse analysis of secular and religious communications (November 2024 to June 2025) withthe author’s direct anthropological observation of protest events. This dual perspective enables anexamination of how collective rituals and moral symbols emerged both in representation and inpractice. The protests drew strong reactions from Serbian Orthodox Church dignitaries and otherpublic voices, which will be examined through critical discourse analysis, focusing on how churchstaterelations and religious or ideological divisions were framed. The question of various collectivesubjects fulfilling the usual societal functions of religion will be posed
THE PRACTICE AND VISION OF CONSCIENCE CULTURE: A GLOBAL CIVILIZATIONAL OPPORTUNITY THROUGH MULTILATERAL COLLABORATION
No full textIn today’s era of rapid globalization and change, humanity enjoys unprecedented convenienceand connectivity, yet faces value conflicts, social injustice, and cultural homogenizationthat threaten global peace and coexistence. Confronted with this global moral crisis, ConscienceCulture is emerging as a vital pathway for building consensus and restoring a shared ethical andvalue-based foundation. As a universal value that transcends religions, cultures, and ideologies,conscience serves not only as an inner moral compass for individuals but also as a crucial driver ofpractical action, international cooperation, and mutual trust. This paper draws on the Ti-Yong (Essence-Function) concept of Tai Ji Yin-Yang Philosophy, positioning conscience as the core essence(體, ti) of culture and morality, while its external expression (用, yong) is realized through moralintuition (良知, liangzhi) and moral capability (良能, liangneng). Together, these guide individualaction and institutional design, achieving an organic integration of inner awareness and the practiceof justice. Using Tai Ji Men’s global conscience and peace initiatives as examples, this paperdemonstrates how the cultural resilience of Conscience Culture—flexible yet firmly rooted—canhelp resolve the tensions and challenges posed by contemporary globalization. It further showshow Conscience Culture can guide humanity toward peace, fairness, and the moral renewal of humankind,opening new horizons for “global civilization.
HORIZONS OF EXPECTATION AND RELIGIOUS INTERACTION IN THE FIRST HALF OF THE 19TH CENTURY OTTOMAN MACEDONIA: A GADAMERIAN PERSPECTIVE
No full textThis paper dives into how different religious groups got along in Ottoman Macedoniaduring the first half of the 19th century. Our main goal is to figure out how people’s long-held beliefsand their hopes for the future shaped relationships between Orthodox Christians and Muslims,and also the tensions that popped up among Christian groups themselves (like Greeks andSlavs). We’re looking at this through the ideas of Hans-Georg Gadamer, especially his concept of“fusion of horizons”—which helps us see how past experiences and present understandings blendtogether. We’re also bringing in Reinhart Koselleck’s idea of a “horizon of expectation” to show howfuture dreams actually influenced how these communities interacted day-to-day. The study startsby explaining Gadamer’s way of thinking about understanding, where conversations mix old andnew viewpoints. Then, it explores the historical setting, describing the millet system that allowedfor different religions to coexist, how people lived side-by-side, and even shared holy places. Wealso look at the growing friction between the powerful Greek Orthodox Church and the rising SlavicOrthodox communities. We’ll dig into specific historical moments – like Muslims and Christianstogether honoring the Orthodox Monastery of Saint Naum, and the mid-19th- century Tanzimatreforms that promised everyone equal rights – using this particular way of looking at things. Ourmain point is that these religious interactions weren’t fixed; they were more like ongoing conversations,full of both understanding and misunderstanding, all driven by each community’s uniquepast and their hopes for what was to come. Ultimately, using Gadamer’s perspective helps us get aricher, more detailed understanding of inter-religious relations in 19th-century Ottoman Macedonia,moving past simple stories to see the complex ways different views were handled and sometimeseven brought together