Türk Kütüphaneciliği / Turkish Librarianship (Turkish Librarians’ Association)
Türk Kütüphaneciliği / Turkish Librarianship (Turkish Librarians’ Association)Not a member yet
2962 research outputs found
Sort by
Mizahın Belleği: Görsel Kültür Mirasının Korunmasında Karikatür Koleksiyonlarının Rolü ve Önemi
No full textÖzAmaç: Karikatürler kendine has anlatı yöntemleri ile döneminin toplumsal yapısına, siyasî olaylarına ve kültürel normlarına ilişkin veriler sunan, dile bağımlı kalmadan küresel ölçekte ortak bir mesaj iletebilen görsel sanat eserleridir. Bu araştırma, karikatürün sosyal, kültürel, tarihi ve akademik değeri dolayısıyla bir bilgi merkezi çatısı altında toplanmasının gerekliliğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmanın bir diğer amacı ise karikatür koleksiyonu bulunan bilgi merkezlerinin karikatürleri sağlama, düzenleme, koruma ve erişime sunma süreçlerini incelemek, farklı ve ortak uygulamaları değerlendirmektir. Yöntem: Çalışmada, karikatür koleksiyonlarının bilgi merkezlerindeki yönetim süreçlerini incelemek amacıyla nitel araştırma yöntemlerinden belgesel tarama yöntemi kullanılmıştır. Araştırma kapsamında karikatür koleksiyonuna sahip bilgi merkezlerinin bu koleksiyonlar özelinde sunduğu hizmetler, koleksiyon geliştirme politikaları, sergileri, çevrimiçi sayfaları, blog sayfaları, projeleri ve bu koleksiyonları konu edinen diğer akademik yazın incelenmiştir. Bulgular: Karikatürlerin bilgi merkezlerinde erişime açılmasının farklı uygulamalar ve yöntemler ile mümkün olabileceği, bu yöntemlerin koleksiyon bazında ve bilgi merkezinin hizmet politikası kapsamında değerlendirilmesi gerektiği tespit edilmiştir. Çalışmada aynı zamanda karikatürlerin aynı temaya/konuya sahip diğer bilgi kaynaklarıyla oluşturduğu bütünlüğün önemi ortaya çıkmıştır. Sonuç: Gazetelerde, dergilerde, broşürlerde görmeye alışkın olduğumuz karikatürler sahip oldukları tarihsel, sanatsal ve kültürel değerleri ile bilgi merkezlerinin koleksiyonlarında da yer almaktadır. Karikatürler; satın alma, bağış ve karikatür yarışmaları gibi çeşitli sağlama yöntemleri ile bilgi merkezlerinin koleksiyonlarına dahil edilmektedir. Fiziksel ve sanatsal özellikleri gereği kimi ortak uygulamaların yanı sıra, sağlama, düzenleme, saklama ve erişime sunma yolları bilgi merkezi ve koleksiyon özelinde farklılık göstermektedir. Karikatürler; bir bilgi merkezi çatısı altında yer aldığında diğer bilgi kaynaklarıyla bir bütün oluşturmaktadır. Gelecek nesillere bilgi ve araştırma değerini korunarak uygun koşullarda aktarılması bu sayede mümkün gözükmektedirÖzgünlük: Literatürde karikatür konulu yayınlar ağırlıklı olarak karikatürlerin mizahi yönü, tarihi değeri, eğitimdeki yeri ve sanatsal özellikleri odaklıdır. Bu çalışma; karikatürün bir arşiv malzemesi olarak ele alınması, arşivcilik yöntem ve tekniklerine göre değerlendirilmesi ve bilgi merkezlerindeki durumunun ortaya konulması açısından özgün bir değere sahipti
E-Kaynak Lisanslarının Analizi ve Anlaşmaların Müzakere Edilme Süreci
No full textAmaç: E-kaynak sağlama, geleneksel sağlama modellerinden farklılık göstermektedir. Bu farklılıkların başında bağlayıcı ve yasal belgeler olan lisans anlaşmaları gelmektedir. E-kaynakların kullanımıyla ilgili koşulları içeren lisans maddelerine dikkat edilmeli ve lisans alanın haklarının korunduğu anlaşmalar müzakere edilmelidir. Bu çalışmada lisansların incelenmesinde temel alınacak ve standart bir dilin kullanılmasıyla kütüphanecilere yol gösterecek rehber ilkelerin oluşturulması amaçlanmıştır.Yöntem: Konsorsiyumda bulunan ve en fazla üyeye sahip olan dergi türündeki e-kaynaklar dernek, üniversite ve ticari yayıncı türünde ayrılmıştır. Lisanslar, erişimi bulunan kurumlar ile firmalardan gerekli izinler alınarak temin edilmiş ve ANKOS Ulusal Site Lisansı İlkeleri (TRNLS) ile LIBLICENSE Model Lisans önerilerine göre değerlendirilmiştir.Bulgular: ANKOS TRNLS ilkelerinin %46’sı, LIBLICENSE Model Lisansı önerilerinin ise %48’i Türkiye’deki nihai lisanslara yansıtılmıştır. Sonuçlara göre yayıncılar bazı konularda olumlu bir görüş bildirmemiş ya da sessiz kalmışlardır. Bunun yanında bilimsel paylaşım, metin ve veri madenciliği, yazar hakları, açık erişim gibi kurumları, kullanıcıları ve yazarları destekleyecek maddelerin yerine daha temel nitelikteki anlaşma maddelerinin kurumsallaştığı görülmüştür. Önerilerin ve ilkelerin yarısından azının lisanslarda yer almasında konsorsiyumun müzakere süreçlerine yaklaşımının, yayıncıların izlediği politikaların ve hukuki prosedürlerdeki zorlukların etkili olduğu düşünülmüştür. Ayrıca model lisanslardan yararlanılarak oluşturulan ANKOS TRNLS ilkelerinin kapsayıcı ve yeterli olmadığı sonucuna varılmıştır. Bu ilkelerin geliştirilmesi ve günümüz koşullarına uygun olarak daha anlaşılır bir şekilde yeniden düzenlenmesi gerekmektedir.Sonuç: İncelenen anlaşmalar dünyada standartlaşmış ve birçok profesyonelin göz ardı edemeyeceği lisans dillerine bütünüyle uymamaktadır. Nihai lisanslara yansıyan oranlar daha temel nitelikteki anlaşma maddeleridir. Bu bağlamda daha kapsayıcı ve anlaşılır ulusal lisans ilkeleri oluşturulmalı ve kurumsallaştırılmalıdır. Yasal tavsiye olmadan bu çalışmayla oluşturulan rehber ulusal ilkelerin tüm paydaşlara yol göstereceği düşünülmektedir. Ancak ilkelerin anlaşmalarda daha fazla yer alması konusunda müzakerelerde sıkı pazarlıklar yürütülmeli ve ilkeler yasalarla desteklenmelidir.Özgünlük: Türkiye’ye sunulan lisans anlaşmaları tüm maddeler açısından incelenmiş, anlaşılır ve kapsayıcı lisans ilkeleri bu çalışmayla oluşturulmuştur
İzmir Milli Kütüphane Harita ve Şehir Planları Kataloğu
No full textThe most fundamental aspect that makes libraries valuable in the history of humanity is the value of the collection they possess and the skills to use this collection. When we look at historical libraries, it is seen that they stand out with these skills. In Turkey, Izmir National Library, which has witnessed this aspect before the Republic and is one of the most important actors of our national library climate today, serves a wide audience with the originality of its collection. This study includes a review of the book “Izmir National Library Map and City Plans Catalog”, which is the product of a project completed in collaboration with Izmir National Library and Izmir Kâtip Çelebi University
Türkiye’de Halk Kütüphanesi Çalışanlarının Yapay Zekâya Yönelik Genel Tutumları
No full textAmaç: Yapay zekâ (YZ) teknolojilerinin hızla gelişmesi ve yaygınlaşması, bu teknolojilerin çeşitli alanlarda kullanımını gündeme getirmekte ve kullanım alanını artırmaktadır. Bu çalışmada, Türkiye’de halk kütüphanelerinde çalışan personelin YZ teknolojilerinin pozitif ve negatif yönlerine ilişkin genel tutumlarının belirlenmesi hedeflenmiştir.Yöntem: Nicel bir araştırma deseni olan tarama modeli kullanılarak, Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayımlar Genel Müdürlüğüne bağlı hizmet veren halk kütüphaneleri arasından basit rasgele yöntemle çalışmaya katılımı sağlanan toplam 608 halk kütüphanesi personelinden veri toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak, Türkçeye uyarlanan “Yapay Zekâya Yönelik Genel Tutum Ölçeği” kullanılmıştır.Bulgular: Katılımcıların YZ’nin ekonomik, teknolojik ve mesleki faydalar gibi pozitif taraflarına yönelik destekleyici tutumlara sahip oldukları, özellikle de YZ’nin rutin işlemlerde insanlardan daha iyi performans gösterebileceği ve ekonomik fırsatlar yaratacağı ile ilgili ifadelere yüksek düzeyde olumlu yönde katılım sağlandıkları belirlenmiştir. Ancak, ölçekte yer alan YZ’nin tehlikeli olabileceği, insanları gözetim ve kontrol altına alabileceği gibi negatif ifadeler bulunduran maddelere karşı katılımcıların daha kararsız bir tutum sergiledikleri tespit edilmiştir. Bir bütün olarak değerlendirildiğinde, halk kütüphanesi çalışanlarının YZ’nin pozitif yönlerine ilişkin tutumlarının negatif yönlerine ilişkin tutumlarından daha olumlu olduğu sonucuna ulaşılmıştır.Sonuç: YZ teknolojilerinin kütüphane hizmetlerine entegrasyonu sürecinde dikkate alınması gereken personel tutumlarının durumunu ortaya koyan bu çalışmada, halk kütüphaneleri ve diğer bilgi merkezlerine katacağı katkılar bakımından önemli sonuçlar elde edilmiştir. Özellikle yöneticisinden kütüphanecisine ve diğer yardımcı personeline kadar halk kütüphanesi çalışanlarının YZ ile ilgili tutumlarına ilişkin elde edilen bulgular, YZ teknolojilerine yönelik yapılacak eğitim ve farkındalık artırıcı diğer faaliyetlerin planlamalarına önemli düzeyde veriler sağlayacaktır.Özgünlük: Önemli bulgular ve çıkarımlar sunan çalışma, Türkiye’de halk kütüphanelerinde çalışan personelin YZ tutumlarının ölçülmesine yönelik gerçekleştirilen ilk kapsamlı araştırma olması nedeniyle özgün bir niteliğe sahiptir
Cumhuriyet Tarihinin Özgün Kütüphane Modeli Olarak Halkevi Kütüphaneleri
No full textAmaç: Bu çalışmada, Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş döneminin önemli kültür kurumlarından birisi olan halkevlerinin kütüphane hizmetleri incelenmektedir. Çalışmada halkevi kütüphanelerinde gerçekleştirilen çeşitli etkinlik ve hizmetlerden örnekler sunulmaktadır. Türkiye’de bilgi ve belge yönetimi alanında halkevi kütüphaneleri ile ilgili yapılan çalışma sayısı oldukça sınırlıdır. Bu bağlamda çalışma Türkiye alanyazınında bu konuda var olan boşluğu doldurmayı amaçlamaktadır. Yöntem: Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden belgesel tarama yöntemi kullanılmıştır. Belgesel tarama yöntemi belli bir amaç çerçevesinde kaynakları bulma, okuma, not alma ve değerlendirme işlemlerini içermektedir. Bu kapsamda çalışmada halkevlerinin kendi hizmetleri ile ilgili yayınlar, halkevi dergileri, dönemin süreli yayınları, arşiv belgeleri ve halkevleri konusunda yazılmış kaynaklar incelenmiştir. Bulgular: Çalışmada halkevi kütüphanelerinin yapılanması, çalışma saatleri, teknik ve kullanıcı hizmetleri, derme geliştirme politikaları, seçim ve sağlama süreçleri, ödünç verme işlemleri, yerel nitelikleri, yayıncılık faaliyetleri, halkla ilişkiler çalışmaları ve teknoloji kullanımları ile ilgili önemli bulgulara ulaşılmıştır. Bunun dışında çalışmada halkevi kütüphaneleri tarafından oluşturulan özel araştırma kütüphaneleri, cezaevi kütüphaneleri, çocuk kütüphaneleri ve seyyar kütüphaneler ile ilgili de alana katkı sağlayacak önemli bilgilere yer verilmiştir. Ayrıca halkevi kütüphanelerinde gerçekleştirilen yaratıcı etkinlik ve uygulamalardan bazı örnekler de sunulmuştur. Sonuç: Çalışmada elde edilen bilgi ve bulgulara göre dönemin halkevi kütüphanelerinin günümüz şartlarında ideal bir halk kütüphanesinin taşıması gereken yerellik, kullanıcı odaklılık, yaratıcılık, yenilikçilik, esneklik, katılımcılık, yönetişim gibi birçok özelliği taşıdığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu bağlamda Halkevi kütüphaneleri gerçekleştirdikleri hizmetler ve sahip oldukları vizyonlarıyla günümüz halk kütüphaneleri için bile örnek ve rehber alınması gereken kurumlardır. Özgünlük: Kullanılan bilgi ve bulgular, arşiv kaynakları ve halkevi dergileri gibi birincil kaynaklardan elde edilmiştir. Araştırmada kullanılan bulguların büyük bir kısmına konu ile ilgili yapılmış olan önceki bilimsel çalışmalarda rastlanmamıştır. Bu yönüyle çalışmadaki bulguların özgün ve bilgi ve belge yönetimi alanına katkı sağlayacak niteliğe sahip olduğu düşünülmektedir
Dijital okuryazarlık
No full textBu çalışmada, Gülhanım Karaoğlu’nun 2022 yılında editörlüğünü yaptığı “Dijital Okuryazarlık” başlıklı kitabın incelenmesi amaçlanmaktadır. Her bölümü farklı yazarlar tarafından kaleme alınan kitap, geleneksel medya okuryazarlığı, dijital medya platformları, bilgi/enformasyon okuryazarlığı, dijital ekonomi, yeni medyada sahte haber, sağlıkta dijital medya okuryazarlığı, dijital reklam okuryazarlığı vb. gibi dijital okuryazarlık konusunu geniş bir yelpazede ele alan on sekiz bölümden oluşmaktadır. Kitapta her bölüme ilişkin kaynakça bölüm sonlarında yer almaktadı
Editörden
No full textDeğerli Okuyucularımız, Türk Kütüphaneciliği dergisi editör kurulu olarak Dergimizin 2023 yılındaki dördüncü sayısını sizlerle paylaşmaktan gurur duyuyoruz. Cumhuriyetimizin 100. yılını kutladığımız bu yılda 4-7 Ekim 2023 tarihlerinde Türk Kütüphaneciler Derneği tarafından Cumhuriyet’in 100. Yılında Türk Kütüphaneciliği Sempozyumu düzenlendi. Bu kapsamda Genel Başkanın Mesajı bölümünde Türk Kütüphaneciler Derneği Genel Başkanı sayın Ali Fuat Kartal’ın 4-7 Ekim 2023 tarihleri arasında düzenlenen Cumhuriyet’in 100. Yılında Türk Kütüphaneciliği Sempozyumu kapsamında Anıtkabir Özel Defterine yazmış olduğu yazıyı ve Sempozyum açılış konuşmasını sunuyoruz. Sayımızda ayrıca ikisi derleme, biri araştırma makalesi olmak üzere üç hakemli makale, bir okuyucu mektubu ve iki kitap tanıtımı bulunuyor
Veri Olarak Kültürel Miras Koleksiyonları
No full textAmaç: Günümüzde dijital insani bilimler araştırmalarında kullanılan ana veri/bilgi kaynakları dijital ortama aktarılmış çözünürlüğü yüksek belgeler ve verilerden oluşan koleksiyonlar ile bu koleksiyonlara ait makinece okunabilir ve işlem yapılabilir üstverilerdir. Bu araştırmanın amacı dijital insani bilimler araştırmacılarının “veri olarak koleksiyonlara” yönelik ihtiyaç ve beklentilerini ve kültürel bellek kurumlarının bu ihtiyaç ve beklentileri ne ölçüde karşıladıklarını saptamaktır. Yöntem: Araştırma kapsamında nitel yöntemler kullanılmış, 10 dijital insani bilimler araştırmacısı ve 16 kültürel bellek kurumu temsilcisi ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırmacılara 20, kurum temsilcilerine 23 soru sorulmuş, tüm görüşme kayıtları çözümlenmiş (transkribe edilmiş) ve MaxQDA nitel veri analiz yazılımı aracılığıyla görüşme kayıtlarının içerik analizi yapılmıştır. Bulgular: Araştırmacılar koleksiyonlara makinece okunabilir ve işlem yapılabilir formatlarda veri setleri halinde erişmeye ihtiyaç duymaktadırlar. Protokol karşılığında veya talep olduğunda koleksiyonlarını bu şekilde paylaşabilecek az sayıda kurum olsa da henüz hiçbir kurum makinece okunabilir formatlarda ve bilişimsel erişime uygun biçimde dijital koleksiyonlarını hizmete açmamıştır. Kurumların koleksiyonlarını dönüştürmek için nitelikli personele, bütçeye, teknik altyapıya, yönetim desteğine, işbirliğine, zamana ve konuya ilişkin bir rehbere ihtiyaçları bulunmaktadır. Sonuç: Kurumlar, üstverileri düzenlemek, koleksiyonları dijitalleştirmek ve bu koleksiyonları veri olarak koleksiyon yaklaşımına uygun olarak araştırmacıların erişimine açmak için bu konuda farkındalık oluşturmalı, teknik, idari ve maddi yönlerden desteklenmeli ve nitelikli personel yetiştirmelidir. Özgünlük: Bu çalışma hem araştırmacıların hem de kültürel bellek kurumlarının bakış açılarından Türkiye’de veri olarak koleksiyonlar hizmetine yönelik gereksinimleri, beklentileri ve engelleri saptayan ilk araştırmadı
Osmanlı Süreli Yayınlarında Batı Dünyasındaki Bilgi Kurumları ile İlgili Makaleler: Batılılaşma Bağlamında Bir Değerlendirme
No full textAmaç: Bu çalışmada, Osmanlı süreli yayınlarında neşredilen Batı ülkelerindeki bilgi kurumlarına dair makaleler incelenerek bunların, Osmanlı toplumunu bilgilendirici niteliklerinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Kültür tarihinin önemli tanıklarından olan süreli yayınlar, yayınlandıkları dönemin hem siyasi hem de kültürel atmosferini yansıtması bakımından önemlidir. Süreli yayınlardan kültürel, toplumsal ve mesleki konulardaki gelişmeleri takip etmek mümkündür. Bu sebeple Osmanlı süreli yayınlarında Batı’daki bilgi kurumları hakkında yazılmış makaleleri odağa alan bir çalışma yapılmıştır. Yöntem: Tarihsel yöntem ve belgesel tarama tekniği kullanılan çalışmada, konuyla ilgili 29 makaleye ulaşılmış ve bu makaleler incelenmiştir. İlgili makalelere Türkiye Diyanet Vakfı İslam Araştırmaları Merkezi (İSAM) Kütüphanesi Osmanlıca Makaleler Veri Tabanından erişilmiştir. Bulgular: Osmanlı süreli yayınlarında yer alan makalelerde bilgi bilimleri alanındaki mesleki uygulamaların detaylarına girilmediği, çoğunlukla arşiv, müze ve kütüphanelerde bulunan bilgi kaynakları hakkında tanıtıcı bilgi verildiği tespit edilmiştir. Sonuç: Çalışma sonucunda incelenen makalelerin bilgilendirme ve tanıtım amaçlı yazıldığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu nedenle ülkemizdeki mesleki gelişime ve alan yazına katkıları sınırlı olmuştur. Özgünlük: Bilgi bilimleri alanında Osmanlı süreli yayınlarında Batı’daki bilgi kurumları ile ilgili makaleleri değerlendiren ilk yayın olması çalışmanın özgün yanını oluşturmaktadır
Akademik Kütüphane Konsorsiyumları ile İlgili Yayınlara Yönelik Sistematik Bir Literatür Değerlendirmesi
No full textAmaç: Bu çalışmada akademik kütüphane konsorsiyumları ile ilgili yazılmış bilimsel makalelerin bibliyografik olarakincelenerek kütüphanecilik disiplini alanında bir sentez yapılması amaçlanmıştır. Akademik kütüphane konsorsiyumukavramıyla ilgili Web of Science veri tabanında bulunan bilimsel makaleler derlenerek, bu konuda çalışmalarda üzerindedurulan kavramlara odaklanılarak; Dünyadaki ve Türkiye’deki eğilim belirlenmeye çalışılmıştır.Yöntem: Çalışmada 2019 ile (Ekim) 2023 yılları arasında Web of Science veri tabanında yayımlanmış araştırmalardanelde edilen veriler PRISMA 2020 bildirgesi kullanılarak belirlenmiştir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerindendoküman incelemesi kullanılmıştır. Verilerin kategorize edilmesinde ve kodlanmasında bu çalışmanın yazarları tarafındanortak geliştirilen “Veri Toplama Formu” kullanılmıştır. Veriler MAXQDA 2020 programı ile analiz edilmiştir