Cuadernos de Estudios Gallegos (E-Journal)
Not a member yet
542 research outputs found
Sort by
Os synodi suevo-católicos: implicacións político-administrativas dunha bipartición metropolitana
This paper analyzes, as part of a broader aim of recognizing the Gallaecian institutional ordination during the Sueve Catholic period, the unique institution of synodi, two districts which divided the ecclesiastical province of Gallaecia in the second half of the 6th century. Their metropolitan correspondence is shown throughout the involved ecclesiastical documentation. Then synodi are located in their historical context, along with other modifications on metropolitan articulation of certain provincial and regional churches, which demonstrates the constant infl uence of a determinant political factor on them. The historiographical assessment of Gallaecian synodi, which has largely evaded this factor, is summarized. At last, its infl uence in the concrete case of Sueve Catholic synodi is evaluated in depth, identifying on them multiple political and administrative implications.Como parte de un interés más amplio por reconocer la ordenación institucional galaica de época suevo-católica, el presente artículo analiza la singular institución de los synodi, dos circunscripciones que dividieron la provincia eclesiática de la Gallaecia durante la segunda mitad del siglo VI. A través de la documentación eclesiástica que los atestigua, se muestra su correspondencia metropolitana. Se incardinan los synodi en su contexto histórico, junto con otras modificaciones de la articulación metropolitana en determinadas iglesias provinciales y regionales, y se demuestra la constante influencia en ellas de un determinante factor político. Se sintetiza la valoración historiográfica de los synodi, que ha eludido en gran medida este factor. Evaluando finalmente en profundidad su influencia para el caso concreto de los synodi suevo-católicos, se identifican múltiples implicaciones político-administrativas subyacentes en los mismos.
[gl] Como parte dun interese máis amplo por enxergar o ordenamento institucional galaico de época suevo-católica, o presente artigo analiza a senlleira institución dos synodi, dúas circunscricións que dividiron a provincia eclesiástica da Gallaecia na segunda metade do século VI. A través da documentación eclesiástica que os testemuña, amósase a súa correspondencia metropolitana. Incardínanse os synodi no seu contexto histórico, canda outras modificacións do ordenamento metropolitano en determinadas igrexas provinciais e rexionais, e demóstrase a constante influencia nelas dun determinante factor político. Sintetízase a valoración historiográfi ca dos synodi, que en grande medida eludiu este factor. Avaliando finalmente en fondura a súa influencia para o caso concreto dos synodi suevo-católicos, identifícanse múltiples implicacións político-administrativas subxacentes nos mesmos
Hallazgos inéditos de moneda medieval en Galicia
This work wants to promote medieval mumismatic material found in Galicia, which still remained unpublished outside the institutions where it is preserved, aware of the importance of the knowledge of all possible data for historical interpretation, being the coin finds the truer testimony, along with the documentation, of the use and circulation of money at all times. We have visited numismatists funds from principal Galician museums and institutions who kindly opened us their doors, discovering, on occasions, medieval coins that had gone unnoticed or other badly catalogued. Sometimes, however, the cataloguing was perfect and the metrological work and photography was already done.
This search was necessary because of the scarce published medieval coin finds for Northwest Spain, insufficient to draw firm conclusions. It has allowed us to conclude, among other things, that coins and money are already very present in rural areas in XII and XIII Galician middle ages, or that Portuguese coins had immense presence in medieval XIV and XV Galicia. Nevertheless, we know that recent archaeological activity in Galicia is discovering new specimens that will increase our knowledge, allowing us to know if there has been or not coin survival in several decades or if depression of the use of money after the fall of the Roman Empire has been so intense as it seems up to the recovery of XII century.El presente trabajo pretende dar a conocer el material numismático medieval hallado en Galicia que aún permanecía inédito fuera de las instituciones donde se preserva, conscientes de la importancia del conocimiento de todos los datos posibles para la interpretación histórica, siendo los hallazgos de moneda el más fiel testimonio, junto a la documentación, del uso y circulación de la moneda en todas épocas. Hemos accedido a los fondos numismáticos de diversos museos e instituciones de Galicia que amablemente nos abrieron sus puertas, descubriendo, en ocasiones, monedas medievales que habían pasado desapercibidas u otras mal catalogadas. En ocasiones, sin embargo, la catalogación era perfecta y el trabajo metrológico y fotográfico estaba ya realizado.
Esta búsqueda era necesaria dado los escasos hallazgos publicados de moneda medieval para con el Noroeste, insuficientes como para establecer conclusiones sólidas. Nos ha permitido concluir, entre otras cuestiones, que la moneda ya está muy presente en el rural gallego en la Plena Edad Media o que la moneda portuguesa tuvo inmensa presencia en la Galicia bajomedieval. Aún así sabemos que la reciente actividad arqueológica en Galicia está descubriendo nuevos ejemplares que aumentarán el caudal de conocimientos actuales, permitiendo conocer si ha habido o no pervivencia de numerario en varias décadas o si el desuso de la moneda tras la caída del Imperio Romano ha sido tan intensa como asemeja hasta la recuperación plenomedieval.
[gl] O presente traballo pretende dar a coñecer aquel material numismático medieval achado en Galicia e que aínda permanecía inédito fóra das institucións onde se preserva, sabedores da importancia do coñecemento de tódolos datos posibles para a ulterior interpretación histórica, sendo os achádegos de moeda a máis fiel testemuña, xunto coa documentación, do uso e circulación da moeda en todas épocas. Accedemos aos fondos numismáticos de diversos museos e institucións de Galicia que amablemente nos abriron as súas portas, atopando, en ocasións, moedas medievais que pasaran desapercibidas ou outras mal catalogadas. En ocasións, con todo, a catalogación era perfecta e o traballo metrolóxico e fotográfico estaba xa realizado. Esta procura era necesaria dado os escasos achádegos publicados de moeda medieval para co Noroeste, insuficientes como para establecermos conclusións sólidas. Permitiunos concluír, entre outras cuestións, que a moeda xa está moi presente no rural galego na Plena Idade Media, ou que a moeda portuguesa tivo inmensa presenza na Galicia baixomedieval. Aínda así sabemos que a recente actividade arqueolóxica en Galicia está descubrindo novos exemplares que aumentarán o caudal de coñecementos actuais, permitindo coñecer se houbo ou non pervivencia do numerario en varias décadas ou se o desplome no uso da moeda trala caída do Imperio Romano foi tan intenso como asemella ata a recuperación plenomedieval
Métrica y Arquitectura del Hospital de los Reyes Católicos en Santiago de Compostela
The Catholic Kings protected several hospitals in different cities of the peninsula but promoted two directly: one in Santiago and one more in Granada, that present in its idea matrix the architectural corpus of the container well defined and isolated in that are included multitude of functions and of assistances. They are not simply hospitals, his representative function like Real building for public interest is so much important that the sanitary, it is not casual that are built in two cities in the that the Kings needed to have more presence.
The grain attainment of the Crown was not so it awards his factories a decoration determined, else that they inserted in the space urban like symbolic monument of the new image of power.
The analyses drawing corresponding show us a well tied building, in the that checks that Egas based in the true measures, the principle of the small whole numbers and the scale system, to apply the Arts Quadrivium to the Real Hospital and like this dignify, and the architectural discipline achieve the status of Greater Art.Aunque los Reyes Católicos protegieron varios hospitales en diferentes ciudades de la península, promovieron dos directamente: el de Santiago y el de Granada, que presentan en su idea matriz el corpus arquitectónico del contenedor bien definido y aislado en el que caben multitud de funciones y de asistencias. No son por lo tanto simplemente hospitales, su función representativa como edificio Real para interés público es tanto o más importante que la sanitaria, ya que no es casual que estén construidos en dos ciudades en las que los Reyes justamente necesitaban tener más presencia.
El gran logro de la Corona no fue tanto el otorgar a sus fábricas una decoración determinada, sino el insertarlas en el espacio urbano como monumento simbólico de la nueva imagen de poder.
Los análisis planimétricos correspondientes nos muestran un edificio bien trabado, en el cual se comprueba que Egas se basó en las medidas ciertas, el principio de los números enteros pequeños y el sistema escalar, para aplicar las Artes Quadrivium al Hospital Real y así dignificarlo, al alcanzar la disciplina arquitectónica el status de Arte Mayor.
[gl] Inda que os Reis Católicos protexeron varios hospitais en diferentes cidades da península, promoveron dous directamente: o de Santiago e o de Granada, que presentan na súa idea matriz o corpus arquitectónico do contedor ben definido e illado no que caben multitude de funcións e de asistencias. Non son polo tanto simplemente hospitais, a súa función representativa como edificio Real para interese público é tanto ou mais importante que a sanitaria, xa que non é casualidade que estean construídos en duas cidades nas que os Reis xustamente precisaban ter mais presenza.
O gran logro da Coroa non foi tanto o outorgar as súas fábricas unha decoración determinada, senon o insertalas no espazo urbán como monumento simbólico da nova imaxe de poder.
As análises planimétricas correspondentes nos amosan un edificio ben trabado, no que se comproba que Egas se basou nas medidas certas, o principio dos números enteiros pequenos e o sistema escalar, para aplicar as Artes Quadrivium ao Hospital Real e así dignificalo, ao alcanzar a disciplina arquitectónica o status de Arte Maior
David Carvajal de la Vega, Imanol Vítores Casado y Javier Añíbarro Rodríguez (eds.), Poder, fisco y mercado en las ciudades de la Península Ibérica (siglos XIV-XVI), Valladolid, Castilla Ediciones, 2016 (Colección de Historia), 328 págs. ISBN 978-84-944657-3-4
La Emblemata de Alciato y el programa iconográfico de la capilla mayor de Santa Baia de Banga (O Carballiño, Ourense)
The Church of Santa Baia de Banga, O Carballiño (Ourense) stands out due to the decoration of the vault of the presbytery: it displays emblems drawn from Alciato’s Emblemata that were moralized from a Christian point of view, thus defi ning a sacred discourse in keeping with its location. This paper aims to reconstruct the “lost piece of evidence” of its iconographic programme; in order to do so, I will employ the clues that the mastermind himself left to ease its interpretation and that correspond to the Bible verses of the four prophets also depicted in the vault: Jeremiah, Isaiah, Micah, and Nahum. These verses recall a key message of the Christian catechesis: those living in sin are to be inevitably punished, although they may be saved thanks to the Mercy of God if they repent and find the way back to him. On the contrary, if they persist in their attitude, they are to suffer the eternal damnation.La iglesia de Santa Baia de Banga, O Carballiño (Ourense) es un caso singular ya que tiene la bóveda de su capilla mayor decorada con emblemas inspirados en la Emblemata de Alciato, los cuales fueron cristianamente moralizados, conformando un relato sacro, acorde al decoro de su ubicación. En el presente estudio trataré de reconstruir “la prueba perdida” de su programa iconográfico, para lo que utilizaré las pistas que el propio autor del programa dejó para su interpretación reproduciendo los versículos de los profetas Jeremías, Isaías, Miqueas y Nahúm, en los que se sustancia un mensaje clave de la catequesis cristiana: aquellos que viven en el pecado serán castigados indefectiblemente, aunque podrán salvarse, merced a la misericordia de Dios, si se arrepienten y vuelven a él. Por el contrario, si persisten en su actitud, padecerán castigo eterno.
[gl] A igrexa de Santa Baia de Banga, O Carballiño (Ourense) é un caso singular xa que ten a bóveda da súa capela maior decorada con emblemas inspirados na Emblemata de Alciato, que foron cristiamente moralizados, conformando un relato sacro, acorde ao decoro da súa localización. No presente estudio tratarei de reconstruír “a proba perdida” do seu programa iconográfico, para o que utilizarei as pistas que o propio autor do programa deixou para a súa interpretación nos versículos que reproduce dos profetas Xeremías, Isaías, Miqueas y Nahúm, nos que se sustancia unha mensaxe clave da catequeses cristián: aqueles que viven no pecado serán castigados irremediablemente, aínda que poderán salvarse, grazas á misericordia de Deus, si se arrepinten e tornan a el. Pola contra, si persisten na súa actitude, sufrirán castigo eterno
Miguel García-Fernández, Silvia Cernadas Martínez (coords.), Reginae Iberiae. El poder regio femenino en los reinos medievales peninsulares, Santiago de Compostela, Universidade de Santiago de Compostela, Servizo de Publicacións e Intercambio Científico, 2015. ISBN 978-84-16183-88-3
El yacimiento de A Devesa de Abaixo (Pontevedra): muerte y tradición en la prehistoria reciente del Noroeste de la Península Ibérica
We present a summary of the archaeological site of A Devesa de Abaixo, the first and only site in the NW Iberian Peninsula with a non-tumular funerary context from the fourth-fifth millennia BC. The results of the radiocarbon datings are analysed and complemented by a pottery study, making it possible to add information about undated prehistoric activity. Next to A Devesa de Abaixo is placed Os Torradoiros site, its study allows us to complet the our knowledge about the chronological sequence in this area. The site is explored from the perspective of a problem that generally affects open-air sites in the region, and we contextualise the non-monumental funerary phenomenon in the NW Iberian Peninsula from the fifth to second millennia BC, comparing it with other European sites.Se realiza la síntesis del yacimiento de A Devesa de Abaixo. El primer y único yacimiento al aire libre del Noroeste de la Península Ibérica que presenta un contexto funerario no tumular para el IV-V milenios BC. Nuestro objetivo es caracterizar el yacimiento y su secuencia de uso a lo largo del tiempo. La descripción del yacimiento de Os Torradoiros, localizado a escasos metros nos permitirá definir y completar esta caracterización. Los resultados radiocarbónicos son analizados y complementados por el estudio cerámico, que permite añadir información acerca de la actividad prehistórica no datada y se discute el yacimiento en una problemática general de los yacimientos al aire libre de la región.
[gl] Realízase a síntese do xacemento da Devesa de Abaixo. O primeiro e único xacemento ao aire libre do Noroeste da Península Ibérica que presenta un contexto funerario non tumular para o IV-V milenios BC. O noso obxectivo é caracterizar o xacemento e a súa secuencia de uso ao longo do tempo. A descrición do xacemento de Os Torradoiros, localizado a escass metros, permitiranos definir e completar esta caracyerización. Os resultados radiocarbónicos son analizados e complementados polo estudo cerámico, que permite engadir información acerca da actividade prehistórica non datada e discútese o xacemento nunha problemática xeral dos sitios ao aire libre da rexión
La religión en la cultura castreña: estado de la cuestión
The Castro Culture is a culture of Northwestern area of the Iberian Peninsula that develops in the Iron Age and is partially maintained in Roman times. The religion of this culture has been studied through the archaeological and epigraphical data and the classical texts of Greek and roman historians. There are not texts and inscriptions in the languages of this culture and there are not mythical iconographical traditions in ceramics and sculpture of these peoples, therefore the historical reconstructions of rites and myths of these religions can be only partial and have been biased by the historical and methodological presuppositions of historians and archaeologists. This paper offers a systematic survey of these studies that can be a guide for the following researchers.La cultura castreña es una cultura del área noroeste de la península Ibérica que se desarrolla en la Edad del Hierro y se mantiene parcialmente en época romana. La religión de esta cultura ha sido estudiada a través de los datos arqueológicos y epigráfi cos y mediante los textos clásicos de los historiadores griegos y romanos. No hay textos ni inscripciones en las lenguas propias de estas culturas, ni tampoco tradiciones míticas iconográfi cas en la cerámica y la escultura de estos pueblos, y consecuentemente las reconstrucciones históricas de los ritos y los mitos de sus religiones solo pueden ser fragmentarias y han estado muy condicionadas por los presupuestos metodológicos de los historiadores y los arqueólogos. El artículo ofrece una síntesis de todos estos estudios que pueden servir como guía para investigaciones futuras.
[gl] A cultura castrexa é unha cultura da área noroeste da península Ibérica que se desenvolve na Idade do Ferro e se mantén parcialmente en época romana. A relixión desta cultura ten sido estudada a partir dos datos arqueolóxicos e epigráfi cos, e mediante os textos clásicos dos historiadores gregos e romanos. Non hai textos nin inscripcións na lingua ou linguas propias desta cultura, nin tampouco tradicións miticas iconográfi cas na cerámica e a escultura destes pobos, así que as reconstruccións históricas dos ritos e mitos da sua relixión só poden ser fragmentarias e estiveron moi condicionadas polos presupostos metodolóxicos de historiadpres e arqueólogos. Este artigo ofrece unha síntese que pode servir como guía para futuras investigacións
Intentos de renovación de algunas disciplinas experimentales en la facultad de Medicina de Santiago: los cursos de Paul Hoffmann (1923 y 1924), Amédée Guy (1928) y Eduard Reichenow (1935)
The years 20s and 30s of the last century were profound renewal and change in the Faculty of Medicine of Santiago de Compostela, a traditionally parochial institution, wrongly praised by the local press and certain sectors of the own faculty. To the renewal of the faculty, with the arrival of new professors very well formed, it must be added the presence of a group of assistant professors ambitious at the scientific level and very devoted to their research and teaching tasks. The crisis experienced in Germany after the First World War was exploited by the Faculty in Santiago, which was able to attract a number of French and German professors to teach theoretical and practical courses in order to cover their training gaps in basic disciplines. We study stays and the consequences of the presence in Santiago of the physiologist Paul Hoffmann (1884-1962), Amédée Guy (1882-1957), a French microbiologist, and Eduard Reichenow (1883-1960), a German parasitologist.Los años 20 y 30 del pasado siglo fueron de renovación y cambio en la Facultad de Medicina de Santiago de Compostela, una institución tradicionalmente provinciana, equivocadamente ensalzada por la prensa local y ciertos sectores de la propia Facultad. A la renovación del profesorado, con la llegada de nuevos catedráticos muy bien formados, hay que sumar la presencia de un grupo de Profesores Auxiliares ambiciosos en el plano científico y muy dedicados a sus tareas investigadoras y docentes. La crisis vivida en Alemania tras la I Guerra Mundial fue aprovechada por la Facultad de Santiago, que supo atraerse a varios profesores alemanes y franceses para impartir cursos teórico-prácticos al objeto de cubrir sus carencias formativas en varias disciplinas básicas. Se estudian las estancias y las consecuencias de la presencia en Santiago del fisiólogo germano Paul Hoffmann (1884-1962), de Amédée Guy (1882-1957), microbiólogo francés, y del parasitólogo alemán Eduard Reichenow (1883-1960).
[gl] Os anos 20 e 30 do pasado século foron de renovación e cambio na Facultade de Medicina de Santiago de Compostela, tradicionalmente unha institución provinciana, indebidamente eloxiada pola prensa local e algúns sectores da Facultade. Á renovación do profesorado, coa chegada de novos catedráticos altamente cualificados, hai que engadir a presencia dun grupo de Profesores Auxiliares científicamente ambiciosos e moi adicados ó seu traballo de investigación e ensino. A crise vivida en Alemaña trala Primeira Guerra Mundial foi aproveitada pola Facultade de Santiago, que foi quen de atraer a varios profesores alemáns e franceses para impartir cursos teórico-prácticos, a fin de satisfacer as súas deficiencias educativas en varios cursos de disciplinas básicas. Estudánse as estancias e as consecuencias da presenza en Santiago do fisiólogo xermano Paul Hoffmann (1884-1962), de Amédée Guy (1882-1957), microbiólogo francés, e do parasitólogo alemán Eduard Reichenow (1883-1960)