Journal of Alevism – Bektashism Studies
Not a member yet
365 research outputs found
Sort by
Ocak, Ahmet Yaşar (2025). Bektaşilik: Tarih, İnanç, Efsane. İstanbul: Timaş Yayınları. 96 Sayfa. ISBN: 978-605-6767-43-2
Get PDFAlevi Mitolojisinde Hayvanlar ve Hayvanlara Yüklenen Sembolik Değerler
Get PDFMythen, die als Erzählungen der Wahrheit gelten und als real sowie heilig angesehen werden, befassen sich damit, wie eine bestimmte Wirklichkeit entstanden ist, wie etwas erschaffen wurde oder wie ein Objekt beziehungsweise ein belebtes oder unbelebtes Wesen zu seiner heutigen Form und Bedeutung gelangt ist. In Anbetracht dessen, dass jedem belebten und unbelebten Wesen eine mythische Geschichte zugeschrieben wird, lässt sich festhalten, dass auch Tiere als Teil der natürlichen Lebenswelt über eine eigene mythische Geschichte verfügen. Im Verlauf der Menschheitsgeschichte hat der Mensch die Wesen in seiner Umwelt zu erklären versucht und ihnen Bedeutungen zugeschrieben. Als Mechanismen der Sinnstiftung haben Mythen die Glaubensvorstellungen der Menschen sowie ihre Wahrnehmung der Außenwelt und der in ihr existierenden Wesen maßgeblich geprägt. Die im Kontext einer mündlichen Kulturtradition entstandene Sprache des alevitischen Weges ist von mythischen und mystischen Bedeutungen durchzogen. Innerhalb dieser eigenständigen Sprachwelt, die mythische Erzählungen in sich trägt, verfügt das Alevitentum über eine spezifische Mythologie. Diese erklärt, wie Institutionen, Glaubensvorstellungen, Rituale und die äußere Umwelt wahrgenommen und interpretiert werden. Diese Studie soll also zu einem besseren Verständnis der Sprache des Glaubensweges, des Glaubens und der Mythologie im Alevitentum beitragen. Ziel dieser Studie ist es aufzuzeigen, wie Tiere in alevitischen mythischen Erzählungen erklärt werden, welche Aspekte des Glaubens sie beeinflussen oder verdeutlichen und ob der Reinkarnationsglaube einen Einfluss auf tierbezogene Glaubensvorstellungen ausübt. Die Studie basiert auf einem qualitativen Forschungsansatz und einem kulturwissenschaftlichen Analysemodell. Zwecks Datenerhebung wurden anhand zuvor festgelegter Leitfragen während der Feldforschung halbstrukturierte Interviews durchgeführt. Die Interviews wurden mit einem Aufnahmegerät aufgezeichnet und anschließend transkribiert. Zur Auswertung der Daten wurde eine Inhaltsanalyse vorgenommen. Die Untersuchungsgruppe bestand aus Dedes, Âşıks, Talips und Babas, die das traditionelle Alevitentum repräsentieren und in Landkreisen und Dörfern der Provinzen Amasya, Çorum, Samsun und Tokat leben. Im Rahmen der Forschung wurden mythische Erzählungen über Tiere wie Ochsen, Fische, Schlangen und andere Reptilien, Krähen, Schwalben, Löwen, Katzen, Kraniche, Tauben, Hasen, Bären, Wölfe, Pferde, Maultiere, Hühner und Hähne gesammelt, die erklären, wie diese Tiere ihre heutigen Formen, Eigenschaften und symbolischen Bedeutungen erhalten haben. Demnach seien die physischen Erscheinungsformen und charakteristischen Merkmale einiger Tiere auf ihre Verbindung zu religiösen Persönlichkeiten wie dem Erzengel Gabriel, Eva, Ismael, Muhammad, Ali, Hızır und Hacı Bektaş Veli zurückzuführen. Darüber hinaus wurde festgestellt, dass der im alevitischen Glauben stark ausgeprägte Reinkarnationsglaube maßgeblichen Einfluss auf die Haltung der alevitischen Gemeinschaft gegenüber bestimmten Tierarten hat. Zu den weiteren Ergebnissen gehört die Erkenntnis, dass das jeweilige geografische Umfeld und die daran geknüpften wirtschaftlichen Tätigkeiten dazu führen, dass bestimmte Tiere – insbesondere Stall- und Nutztiere – als wertvoller angesehen werden, während Wildtiere aus Bergregionen weniger Anerkennung finden.Myths, regarded as real and sacred as the narrative of truth, address how any form of reality comes into existence, how a particular entity is created, or how any object, whether animate or inanimate, attains its present form and meaning. Considering that every being, living or non-living, possesses a mythical history, it can likewise be asserted that animals, an integral part of the natural world, also have their own mythical past. Throughout human history, people have sought to explain the beings in their environment and to ascribe meaning to them. As a mechanism of interpretation, myths have profoundly shaped human beliefs, as well as their perspectives toward the external world and the beings inhabiting it. The path language of Alevism, formed predominantly within an oral-cultural milieu, is interwoven with mythical and mystical expressions and significations. Alevism, which accommodates many mythic narratives within this unique linguistic framework, has its own distinct mythology. The corpus of Alevi mythology includes explanations concerning how its institutions, beliefs, rituals, and external environment are perceived. For this reason, this subject was chosen as the focus of study in order to provide a clearer understanding of the path language, belief system, and Alevi mythology. This study aims to elucidate how animals are explained in Alevi mythic narratives, which components of the belief system they influence, which elements of belief they help to illuminate, and whether the doctrine of tenasüh (transmigration) has any impact on beliefs concerning animals. In this research, a qualitative methodology and a cultural analysis model were employed. Fieldwork was conducted based on pre-formulated questions, and data were collected through semi-structured interviews. These interviews were recorded with a voice recorder and subsequently transcribed and analyzed. Content analysis was used in examining the data. The study group consisted of dedes, âşıks (minstrels), talips, and village elders representing traditional Alevism who reside in the districts and villages of Amasya, Çorum, Samsun, and Tokat. The research identified mythic narratives concerning how animals such as oxen, fish, snakes and other reptiles, crows, swallows, lions, cats, cranes, pigeons, rabbits, bears, wolves, horses, mules, chickens, and roosters acquired their various attributes, present forms, and symbolic meanings. It was observed that some animals acquired specific physical shapes and characteristic traits through their associations with religious figures such as Gabriel, Eve, Ishmael, Prophet Muhammad, Ali, Hızır, and Hacı Bektaş Veli. Additionally, it was determined that the belief in tenasüh, which holds a prominent position within Alevi thought, significantly shapes the community’s positive or negative attitudes toward animals. Furthermore, the findings indicate that the geographical environment in which Alevis live, along with the economic activities tied to this environment, has contributed to certain animals, especially barn animals, being regarded as more favorable, whereas animals belonging to mountainous habitats tend to be viewed as less acceptable.Hakikatin öyküsü olarak gerçek ve kutsal kabul edilen mitler, herhangi bir gerçekliğin nasıl hayata geçtiğini, bir şeyin nasıl yaratıldığını veya herhangi bir nesnenin, canlı-cansız varlığın bugünkü formuna ve anlamına nasıl ulaştığını konu edinir. Canlı-cansız her varlığın mitsel bir tarihi olduğu göz önüne alındığında doğal hayatın bir parçası olan hayvanların da mitik bir tarihe sahip olduğu ifade edilebilir. İnsanlık tarihi boyunca insanoğlu yaşamış olduğu çevredeki varlıklara bir izah getirmiş ve bir anlam yüklemiştir. Bir anlamlandırma mekanizması olarak mitler insanların inançlarını, dış dünyaya ve o dünyada bulunan varlıklara bakış açısını büyük ölçüde şekillendirmiştir. Sözlü kültür ortamında şekillenmiş olan Aleviliğin yol dili, mitik ve mistik anlamlarla örülmüştür. Kendine özgü bu dil içinde mitik anlatıları barındıran Aleviliğin, kendine has bir mitolojisi mevcuttur. Alevi mitolojisinin mahiyetinde kurumların, inanışların, ritüellerin ve dış çevrenin nasıl algılandığının izahı bulunmaktadır. Bu nedenle yol dilinin, inancın ve Alevi mitolojisinin daha iyi anlaşılması için bu konunun çalışılmasına karar verilmiştir. Bu çalışma Alevi mitik anlatılarında hayvanların nasıl izah edildiği, inancın hangi unsurlarını etkilediği veya inancın hangi unsurlarının anlaşılmasına olanak sağlandığı, hayvanlara dair inanışlarda tenasüh inancının bir etkisinin olup olmadığını ortaya koymak amacıyla yapılmıştır. Bu çalışmada nitel araştırma yöntemi ve kültür analizi modeli kullanılmıştır. Araştırmacı tarafından daha önce belirlenmiş sorular ile saha çalışmasına çıkılmış, yarı yapılandırılmış mülakat yöntemi ile veriler toplanmıştır. Yapılan mülakatlar ses kayıt cihazı ile kayıt altına alınmış ve daha sonra bu kayıtlar çözümlenmiştir. Verilerin analizinde içerik analizinden faydalanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Amasya, Çorum, Samsun ve Tokat illerine bağlı ilçe ve köylerde ikamet eden, geleneksel Aleviliği temsil eden dedeler, âşıklar, talipler ve köy babaları oluşturmaktadır. Araştırmada öküz, balık, yılan ve diğer sürüngenler, karga, kırlangıç, aslan, kedi, turna, güvercin, tavşan, ayı, kurt, at, katır, tavuk ve horoz gibi hayvanların çeşitli özellikleri, bugünkü formları ve sembolik anlamlarını nasıl aldıklarına dair mitik anlatılara ulaşılmıştır. Hayvanlardan bazılarının Cebrail, Hz. Havva, Hz. İsmail, Hz. Muhammed, Hz. Ali, Hz. Hızır, Hacı Bektaş Veli gibi dini kişiliklerle olan ilişkileri neticesinde çeşitli fiziksel biçimlerini ve karakteristik özelliklerini aldıkları görülmüştür. Bununla birlikte Alevi inancında baskın olarak görülen tenasüh inancının Alevi toplumunun hayvanlara dair olumlu veya olumsuz bakış açısını şekillendirdiği tespit edilmiştir. Bunun dışında yaşanan coğrafi çevrenin ve buna bağlı olarak iktisadi faaliyetlerin bazı hayvanların, özellikle ahır hayvanlarının, daha makbul görülmesine, dağdaki hayvanların makbul sayılmamasına yol açtığı bulgular arasındadır
İbadetten Folklorik Gösteriye: Türk Sinemasında Semah Ritüelinin Bağlamdan Koparılması ve Dönüşümü
Get PDFDieser Beitrag untersucht, wie der Semah, eines der zentralen Elemente des Cem-Rituals im alevitischen Glaubenssystem, im türkischen Kino dargestellt wird und in welchen Punkten sich diese Darstellungen vom ursprünglichen rituellen Kontext entfernen oder ihm neue Bedeutungen zuweisen. Die wandelbare Struktur von Ritualen, die sich unter dem Einfluss sozialer Prozesse wie Migration, Urbanisierung, Politik und kultureller Mobilität verändert, bildet den analytischen Rahmen zur Untersuchung der Zirkulation des Semah im Film. Wird der Cem im Zusammenhang der Einheit von Wort, Melodie und Dienst (söz-ezgi-hizmet) betrachtet, treten die theologischen, mythischen und symbolischen Funktionen des Semah deutlich hervor und heben ihn über eine bloße Abfolge körperlicher Bewegungen hinaus.
Die Studie skizziert zunächst den begrifflichen Hintergrund, indem sie auf die mythischen Ursprünge des Semah, die Erzählung der vierzig Heiligen (Kırklar) sowie mystische Deutungen eingeht. Anschließend wird die räumliche und funktionale Transformation der Rituale im Zuge der Verlagerung alevitischer Gemeinschaften vom ländlichen in den urbanen Raum diskutiert. Vor diesem historischen Hintergrund werden filmische Beispiele in chronologischer Ordnung analysiert. Während die ersten Darstellungen des Semah in den 1970er-Jahren unter folkloristisch-ästhetischen Prämissen und Bedingungen von Zensur gestaltet wurden, wandelte sich das Ritual in den 1980er-Jahren zunehmend zu einem symbolischen und dramatischen Erzählelement. In den 1990er-Jahren ist in einigen Produktionen eine stärkere Kontexttreue zu beobachten, während der Semah in anderen Beispielen auf die Ebene individueller Ekstase und metaphorischer Bedeutung verlagert wird. Seit den 2000er-Jahren und darüber hinaus erscheint der Semah in unterschiedlichen Funktionen neu verortet – als Bestandteil von Liebesnarrativen, als Identitätsmarker, als institutionalisierte Aufführung oder als Inszenierung zur Sichtbarmachung traumatischer Erinnerung. Die Ergebnisse zeigen, dass sich die Verschiebung des Semah vom Bereich des religiösen Vollzugs hin zu einem Feld kultureller Performance anhand der filmischen Sprache, ästhetischer Entscheidungen und narrativer Strategien nachvollziehen lässt.This article examines how semah, one of the fundamental components of the cem ritual within the Alevi belief system, is represented in Turkish cinema, focusing on the ways in which this representation departs from its ritual context and is reconstituted with new meanings. The transformative nature of rituals, shaped by social processes such as migration, urbanization, politics, and cultural mobility, provides a conceptual framework for understanding the cinematic circulation of semah. Conceived as an integrated whole organized through the unity of word, melody, and service, the cem reveals the theological, mythical, and symbolic dimensions of semah, moving it beyond a purely corporeal sequence of movements.
The study establishes its conceptual framework by addressing the mythical origins of semah, the narrative of the Kırklar, and Sufi interpretations, and by examining the spatial and functional transformations of rituals following the migration of Alevi communities from rural to urban settings. Within this historical context, cinematic representations are analyzed chronologically. While the earliest appearances of semah in the 1970s were shaped by folkloric aesthetics and censorship conditions, representations in the 1980s increasingly transformed the ritual into a symbolic and dramatic narrative element. In the 1990s, some films display a growing fidelity to ritual context, whereas others reinterpret semah at the level of personal ecstasy and metaphor. From the 2000s onward, semah is recontextualized in diverse ways—as a narrative of love, a marker of identity, an institutionalized performance, or a cinematic staging that renders traumatic memory visible. The findings demonstrate that the shift of semah from a sphere of worship to one of cultural performance can be traced through cinematic language, aesthetic choices, and narrative strategies.Bu makale, Alevi inanç sistemi1 içerisinde cem ritüelinin temel unsurlarından biri olan semahın Türk sinemasında nasıl temsil edildiğini, temsil sürecinde ritüel bağlamından hangi noktalarda uzaklaşıp hangi anlamlarda tekrardan kurulduğunu inceler. Ritüellerin göç, kentleşme, politika ve kültürel hareketlilik gibi sosyal süreçlerle dönüşebilen yapısı, semahın sinemasal dolaşımını anlamak için temel bir çerçeve sunar. Cem; söz-ezgi-hizmet düzeninin bütünlüğü içinde ele alındığında semahın teolojik, mitik ve sembolik işlevi belirginleşir ve bu işlev, semahı sadece bedensel bir hareket dizgesi olmaktan çıkarır.
Çalışma, semahın mitik kökenlerine, Kırklar anlatısına ve tasavvufi yorumlara değinerek kavramsal arka planı kurar. Alevi topluluklarının kırsaldan kente taşınmasıyla ritüellerin mekânsal ve işlevsel dönüşümünü tartışır. Bu tarihsel arka plan ışığında sinema örnekleri kronolojik biçimde çözümlenir. 1970’lerde semahın ilk görünümü folklorik estetik ve sansür koşulları içinde şekillenirken 1980’lerde ritüel daha çok simgesel ve dramatik anlatı öğesine dönüşür. 1990’larda kimi yapımlarda bağlamsal sadakat artar. Bazı örneklerde semah kişisel esrime ve metafor düzeyine taşınır. 2000’ler ve sonrasında semah; aşk anlatısı, kimlik göstergesi, kurumsal gösteri veya travmatik hafızayı görünür kılan bir sahneleme içinde farklı yönlerde yeniden konumlanır. Bulgular, semahın ibadet alanında kültürel performans alanına kayışının sinemasal dil, estetik tercih ve anlatı stratejileri üzerinden izlenebileceğini ortaya koyar
Kaygusuz Abdâl Dîvânı’nda Aşk
Get PDFDiese Studie untersucht die Darstellungen, symbolischen Dimensionen und mystischen Bedeutungsebenen des Liebesbegriffs im Dîvân des bedeutenden sufischen Dichters Kaygusuz Abdâl, der Ende des 14. und Anfang des 15. Jahrhunderts lebte. Kaygusuz Abdâl interpretiert die Liebe als ein zentrales Prinzip in der Hinwendung des Menschen zur göttlichen Wahrheit und zugleich als transformierende Kraft im Prozess der Rückkehr des Seins zu seinem Ursprung. Er sieht die Liebe sowohl als Quelle als auch als Manifestation der ewigen Verbindung zwischen Mensch und Gott. In seinen Gedichten ist die Liebe das zentrale Mittel, um zur Essenz des Seins zurückzukehren, das eigene Selbst aufzulösen und Erkenntnis der Wahrheit zu erlangen. Darüber hinaus wird das Herz, das in seinen Gedichten als Manifestationsort der Liebe hervorsticht, als ihr einziger Raum positioniert. Durch die Verwendung von Volkssprache, Lehrversen, direkter Ansprache und allegorischer Darsteller gelingt es Kaygusuz Abdâl, das abstrakte Konzept der Liebe auf die Ebene konkreter Erfahrung zu übertragen. In diesem Sinne begreift er die mystische Liebe nicht nur als metaphysisches Konzept, sondern auch als inneren Transformationsprozess des Menschen. Die Gedichte des Dîvân behandeln die Liebe sowohl auf bildhafter (mecazi) als auch auf wahrer (hakiki) Ebene, wodurch die Übergänge zwischen weltlicher Zuneigung und göttlicher Liebe gekonnt herausgearbeitet werden. Die vom Dichter verwendete Sprache kombiniert die ästhetische Struktur klassischer Poesie mit volkstümlicher Ausdrucksweise und schafft so einen einzigartigen mystischen Stil, in dem Liebe als Symbol für Suche, Innigkeit und Läuterung erscheint. Zusammenfassend ist die Liebe im Dîvân von Kaygusuz Abdâl nicht nur ein thematisches Element, sondern das zentrale Prinzip des Transformationsprozesses, durch den der Mensch gemäß dem Konzept der Vahdet-i Vücut (Einheit des Seins) von seinem Selbst gereinigt wird und das absolute Sein erreicht. In der vorliegenden Arbeit werden ausgewählte Doppelverse aus dem Dîvân analysiert, um den Liebesbegriff in Bezug auf sein Wesen, sein Ergebnis, seine poetische Ästhetik, seinen Ort der Manifestation im Menschen und seinen Weg zu untersuchen. Methodisch werden rein textliche mit mystisch-theologischen Interpretationen kombiniert, um die mehrschichtige Struktur der Liebe sichtbar zu machen. Die Ergebnisse verdeutlichen die besondere Stellung Kaygusuz Abdâls in der sufischen Dichtungstradition und die Tiefe seines Liebesverständnisses.This article examines the representations, symbolic dimensions, and mystical layers of meaning of the concept of love (ʿishq) in the Dīvān of Kaygusuz Abdâl, one of the prominent Sufi poets who lived in the late fourteenth and early fifteenth centuries. Kaygusuz Abdâl interprets love as a fundamental principle guiding humanity toward divine truth and as a transformative force in the process of returning to the essence of being. He conceives love as both the source and the manifestation of the eternal bond between human beings and God. In his poetry, love functions as the primary means through which existence returns to its origin, the self is annihilated, and the knowledge of truth is attained. Moreover, the heart (gönül), which emerges prominently in the poems as the locus of divine manifestation, is positioned as the sole dwelling place of love.
The poet’s use of vernacular language, didactic tone, direct address, and allegorical narration brings the abstract concept of love into the realm of concrete experience. In this respect, Kaygusuz Abdâl approaches mystical love not merely as a metaphysical notion but also as an inner process of human transformation. In the poems of the Dīvān, love is treated on both “metaphorical” (mecazi) and “true” (hakiki) levels, skillfully weaving transitions between worldly affection and divine love. The language employed by the poet combines the aesthetic structure of classical poetry with elements of folk expression, thereby creating an original mystical style. Within this linguistic framework, love becomes a symbol of seeking, burning, and purification.
In the Dīvān of Kaygusuz Abdâl, love is not only a thematic element but also the central component of the transformative process through which the human being is purified of the self and attains absolute being in accordance with the doctrine of waḥdat al-wujūd (the unity of existence). Through selected couplets from the Dīvān, this study analyzes the relationship of love with the concepts of its “nature,” “outcome,” “poetic aesthetics,” “its locus of manifestation in the human being,” and its “path.” In this context, the article aims to render visible the multilayered structure of love by employing text-centered analysis alongside Sufi interpretative methods. The findings highlight Kaygusuz Abdâl’s distinctive position within the tradition of Sufi poetry and reveal the depth of his conception of love.Bu makale, 14. yüzyıl sonu 15. yüzyılın başlarında yaşamış, önde gelen mutasavvıf şairlerden Kaygusuz Abdâl’ın Dîvânı’nda aşk kavramının temsillerini, sembolik boyutlarını ve tasavvufi anlam katmanlarını incelemektedir. Kaygusuz Abdâl, aşkı insanın ilâhî hakikate yönelişinde temel bir ilke, varlığın özüne dönüş sürecinde ise dönüştürücü bir güç olarak yorumlar. Kaygusuz Abdâl, aşkı insan ile Allah arasındaki ezelî bağın hem kaynağı hem de tezahürü olarak görür. Onun şiirlerinde aşk, varlığın aslına dönüşünün, benliğin yok oluşunun ve hakikatin bilgisine erişmenin temel aracıdır. Ayrıca şiirlerde aşkın tecelligâhı olarak ön plana çıkan gönül, aşkın tek mekânı olarak konumlanmıştır. Şairin kullandığı halk dili, nasihat, hitap ve alegorik anlatım, soyut bir kavram olan aşkı somut bir deneyim düzlemine taşır. Bu yönüyle Kaygusuz Abdâl, tasavvufi aşkı yalnızca bir metafizik kavrayış olarak değil, aynı zamanda insanın içsel dönüşüm süreci olarak ele alır. Divandaki şiirlerde aşk hem “mecazi” hem de “hakiki” düzeylerde işlenir; böylece dünyevî sevgi ile ilâhî aşk arasındaki geçişler ustalıkla örülür. Şairin kullandığı dil, klasik şiirin estetik yapısını halk söyleyişiyle birleştirerek özgün bir mistik üslup oluşturur. Bu dilde aşk, bir arayışın, yanışın ve arınmanın sembolüdür.
Kaygusuz Abdâl Dîvânı’nda aşk, yalnızca bir tematik öğe değil, aynı zamanda vahdetivücut anlayışı doğrultusunda insanın benliğinden arınarak mutlak varlığa ulaşmasını sağlayan dönüşüm sürecinin ana unsurudur. Çalışmada, Kaygusuz Abdâl Dîvânı’ndan seçilen beyitler aracılığıyla aşkın “mahiyeti”, “sonucu”, “şiirsel estetiği”, “insanda tecelligâhı” ve “yolu” kavramlarıyla olan ilişkisi çözümlenmiştir. Bu bağlamda çalışma metin merkezli çözümleme ve tasavvufi yorumlama yöntemlerini bir arada kullanarak aşkın çok katmanlı yapısını görünür kılmayı amaçlamaktadır. Elde edilen bulgular, Kaygusuz Abdâl’ın tasavvufi şiir geleneği içindeki özgün konumunu ve aşk anlayışının derinliğini ortaya koymaktadır
Türk Milliyetçilerine Göre Alevi-Bektaşi İnanç Sistemi, Nevşehir Örneği
Get PDFDie Literaturrecherche zeigt, dass sich bisherige Studien zum gesellschaftlichen Zusammenhalt und zu religiösen Strömungen in der Türkei überwiegend auf das Verhältnis zwischen Alevitentum und Sunnitentum konzentriert haben. Studien zur Sichtweise türkischer Nationalisten auf das alevitisch-bektaschitische Glaubenssystem und dessen Anhängerschaft basieren zumeist nicht auf Feldforschung, sondern auf den Positionen zeitgenössischer Intellektueller. Im Rahmen dieser Studie wurde eine qualitative Feldforschung in der Provinz Nevşehir – einem Zentrum des türkischen Nationalismus – durchgeführt. In diesem Zusammenhang wurden Interviews mit 22 türkischen Nationalisten geführt, um ihre Sichtweisen auf das alevitisch-bektaschitische Glaubenssystem sowie daraus resultierende gesellschaftliche Spannungen zu erfassen. Die Studie folgte einem phänomenologischen Ansatz; die Teilnehmenden wurden über gezielte Stichproben und das Schneeballverfahren rekrutiert. Die Interviews wurden mit Zustimmung der Befragten aufgezeichnet, transkribiert und anschließend gelöscht. Die erhobenen Daten wurden mithilfe halbstrukturierter Leitfäden gesammelt und mittels Inhaltsanalyse ausgewertet. Dabei wurden Codes, Kategorien und zentrale Themen extrahiert und zu interpretativen Aussagen verdichtet; ergänzend kam eine deskriptive Analyse zum Einsatz. Die Ergebnisse zeigen, dass 82 % der befragten Nationalisten dem alevitisch-bektaschitischen Glaubenssystem und seiner Gemeinschaft positiv gegenüberstehen. Aus ihrer Perspektive stellt das Alevitentum eine Menschengemeinschaft, ein Glaubenssystem, ein Denkmodell, ein Konzept, eine Ideologie und einen spirituellen Weg dar, wohingegen sie das Bektaschitentum als einen Sufiorden, eine Gemeinschaft, ein Konzept, ein Denksystem, eine Konfession und eine Kultur betrachten. Aus religiöser Perspektive bewerteten 83 % der Teilnehmer das alevitisch-bektaschitische Glaubenssystem als Teil des Islam. Aus kultureller Perspektive werden das Alevitentum und Bektaschitentum von den befragten türkischen Nationalisten als Ausdruck türkischer Kultur betrachtet.A review of the existing literature on the subject reveals that studies in Turkey concerning social cohesion and belief systems have predominantly been framed within the Alevi-Sunni axis. Moreover, researches examining Turkish nationalists’ perspectives on the Alevi-Bektashi belief system and community has largely been based on the views of intellectuals, without incorporating fieldwork. This study addresses this gap by conducting field research in the province of Nevşehir, where Turkish nationalist sentiment is known to have strong social representation. In-depth interviews were conducted with 22 participants. The study aims to explore Turkish nationalists’ views on the Alevi-Bektashi belief system and community, and to identify the key problems concerning social cohesion.
For this purpose, a qualitative research method was employed, specifically adopting a phenomenological research design. Based on this methodology and design, fieldwork was carried out, and semi-structured interviews were conducted with 22 Turkish nationalists selected through purposive and snowball sampling methods. Audio recordings were taken with participants’ consent, transcribed with the help of software, and then permanently deleted. The data were collected using a semi-structured interview form. The transcribed data were analyzed using content analysis, from which codes, categories, and themes were identified, leading to key findings. The tables created through content analysis were further interpreted using descriptive analysis.
The study found that a significant majority (82%) of Turkish nationalists hold positive views toward the Alevi–Bektashi belief system and community. According to Turkish nationalists, Alevism is perceived as a community, a sect, a belief system, a way of thought, a concept, an ideological idea, and a path. Bektashism, on the other hand, is seen as a religious order (tariqa), a community, a concept, a system of thought, a sect, and a cultural structure. From the perspective of Islam, the majority of Turkish nationalists (83%) consider the Alevi–Bektashi belief system to fall within the scope of Islam. Culturally, they perceive the Alevi–Bektashi tradition and community as reflecting Turkish culture.Araştırma konusuyla ilgili literatür incelemesinde bugüne kadar Türkiye’de toplumsal birliktelik ve inançlar hakkında ortaya konulan çalışmaların Alevi Sünni ekseninde teşkil edildiği, Türk milliyetçilerinin Alevi-Bektaşi inanç sistemine ve toplumuna bakış açıları bağlamında yapılan çalışmaların ise saha çalışması yapılmadan dönemin aydınlarının görüşlerine yer verilerek yapıldığı görülmüştür. Bu araştırmayla sahaya inilerek Türk milliyetçiliği görüşünün sosyal olarak yüksek oranda temsil edildiği bilinen Nevşehir ilinde 22 katılımcıyla görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Türk milliyetçilerinin Alevi-Bektaşi inanç sistemine ve toplumuna bakış açıları ortaya konularak toplumsal birliktelik bağlamında mevcut problemlerin neler olduğu belirlenmeye çalışılmıştır.
Bu amaçla çalışmada nitel araştırma yöntemi ve nitel araştırma desenlerinden olgubilim deseni tercih edilmiştir. Araştırmanın yöntemi ve deseni doğrultusunda sahaya inilmiş, amaçlı ve kartopu örneklem yöntemiyle belirlenen 22 Türk milliyetçisiyle yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiş ve katılımcılardan izin alınarak da ses kayıtları alınmıştır. Ses kayıtları program yardımıyla yazıya aktarılmış ve kalıcı olarak silinmiştir. Veriler ise yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle tahlil edilerek kodlara, kategorilere, temalara ulaşılmış ve temalardan da yargılara varılmıştır. İçerik analiziyle oluşturulan tablolardaki veriler ise betimsel analizle tahlil edilmiştir.
Araştırmada Türk milliyetçilerinin büyük bir oranla (%82) Alevi-Bektaşi inanç sistemine ve toplumuna karşı olumlu düşünceleri olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Alevilik Türk milliyetçilerine göre insan topluluğu, mezhep, inanç sistemi, düşünce sistemi, kavram, ideolojik bir fikir ve bir yoldur. Bektaşilik ise tarikat, insan topluluğu, kavram, düşünce sistemi, mezhep ve kültürdür. Çalışmada İslam açısından Türk milliyetçilerinin büyük bir çoğunluğunun (%83) Alevi-Bektaşi inanç sistemini İslam dini içerisinde olarak değerlendirdiği görülmüştür. Türk kültürü açısından da Türk milliyetçilerine göre Alevi-Bektaşi inanç sistemi ve toplumu Türk kültürünü yansıtmaktadır
Yörükler Üzerine Etnolojik Bir Araştırma (19. Yüzyılda Batı Anadolu’daki Kızılbaş-Alevî Türkmenler İçin Oryantalist Bir Kaynak)
Get PDFÜbersetzungTranslationÇevir
Kentleşmenin Alevi Kadınların İnanç Pratikleri ve Alevi Kadınların Değişimi Üzerine Etkileri
Get PDFDiese Studie geht davon aus, dass gesellschaftliche und politische Ereignisse im Laufe der Geschichte sowohl das Alevitentum als auch das in ihm verankerte Ideal der Geschlechtergleichstellung beeinflusst haben. Aleviten haben ihre Glaubenspraktiken über Jahrhunderte hinweg unter dem Einfluss historischer Ereignisse und gesellschaftlicher Entwicklungen geformt. Ab den 1960er-Jahren führten Modernisierung, Migration und Urbanisierung zu tiefgreifenden Veränderungen im sozialen, kulturellen und familiären Leben der Aleviten. Die über Jahrhunderte hinweg festgelegten sozialen Rollen innerhalb des alevitischen Glaubens und Lebens begannen sich zu wandeln; die jeweilige Stellung von Männern und Frauen unterlag einem Prozess der Neudefinition. Diese Studie geht davon aus, dass – wie in vielen anderen Bereichen – auch der Status alevitischer Frauen im Zuge dieses Wandels neu definiert wurde. In der alevitischen Gemeinschaft besteht weitgehende Einigkeit darüber, dass Frauen, die in allen Lebensbereichen an der Seite von Männern stehen, im Vergleich zu Frauen anderer Glaubensgemeinschaften eine besondere Stellung einnehmen. In der Glaubensbildung und historischen Entwicklung des Alevitentums wird der Nachkommenschaft des Propheten, insbesondere seiner Tochter Fatma, die die Linie fortsetzte, eine herausragende Bedeutung beigemessen. Entsprechend wurde der Frau eine zentrale Rolle eingeräumt. Historisch hat sich die Identität des Alevitentums auf Grundlage eines Glaubens an die direkte Abstammung herausgebildet, wonach die Tochter des Propheten, Fatma, und die Kinder des Propheten Ali zur Familie des Propheten (Ahl al-Bayt) gehören.
Innerhalb der Identität der Frauen wird vor allem ihre Mutterrolle hervorgehoben und idealisiert. Wie in sämtlichen Kulturen im Laufe der Geschichte werden Frauen im Alevitentum ebenfalls aufgrund ihrer Mutterrolle geheiligt und für ihre Fähigkeit zur Fortpflanzung und ihre Qualitäten hinsichtlich der Pflege und Fürsorge von Kind und Familie verehrt. Durch die Übernahme bestimmter Rollen in Cem-Zeremonien, den zwölf Diensten und der Teilnahme am Semah nehmen Frauen aktiv an den Ritualen der Gemeinde teil. Modernisierung und Urbanisierung brachten einen Wandel in Bezug auf sämtliche Institutionen, die sich in ländlichen Regionen herausgebildet hatten. Hier hatten alevitische Gemeinschaften über Jahrhunderte hinweg ein von der Außenwelt relativ abgegrenztes Leben im Kontext von Familie, Dorf, Clan, Sippe und Verwandtschaft geführt. Der Urbanisierungsprozess sorgte für eine Öffnung nach außen und einen größeren Kontakt mit anderen Glaubensrichtungen und Gemeinschaften. Während Aleviten in der Vergangenheit ihr soziales, wirtschaftliches und alltägliches Leben gemäß ihren eigenen rechtlichen Normen im Rahmen der Cem-Zeremonien organisierten, waren sie nun gezwungen, sich den Gesetzen des modernen Staates zu unterwerfen. Alevitische Frauen traten in Kontakt mit „den Anderen“ und standen im Austausch in sämtlichen Lebensbereichen. Gleichzeitig veränderte sich auch die Rolle der Frauen innerhalb der Cem-Rituale im ländlichen Raum. In diesem Zusammenhang untersucht diese Studie, inwieweit sich die Rolle alevitischer Frauen im alevitischen Glauben unter dem Einfluss von Modernisierung, Migration und Urbanisierung gewandelt hat.This study is based on the premise that, just as historical social and political events have transformed Alevism itself, they have also reshaped the discourse on gender equality within Alevi belief. Throughout history, Alevis have shaped their faith by being influenced by various socio-political phenomena. However, since the 1960s, processes such as modernization, migration, and urbanization have led to profound changes and transformations in the social, cultural, and familial life of Alevi communities. The social roles that had been defined for centuries within Alevi belief and daily life, particularly concerning the positions of men and women, have entered a process of reevaluation and redefinition.
This study is founded on the recognition that, as in other domains of life, the status of Alevi women has also been reshaped and renegotiated. The widespread belief in society is that Alevi women, who traditionally participate in all aspects of life alongside men, hold a distinct and privileged position compared to women in other religious traditions. In the shaping and historical development of Alevi belief, special reverence has been given to the Prophet’s lineage, particularly to his daughter Fatima, who ensured its continuation. Within this framework, women have been assigned a prominent and sacred role. The identity of Alevism has historically formed around this lineage, which includes Fatima and the children of Ali, who are referred to as the Ahl al-Bayt by the Prophet.
Women have been elevated in identity through the sacred role of motherhood. As seen in many societies, the sanctification of women based on their roles in reproduction, family, child care, and labor has also prominently emerged within Alevism. In addition to these qualities, women’s participation in religious rituals such as cem ceremonies, the twelve services (on iki hizmet), and semah has made them visible figures within the spiritual practices of Alevism.
With the advent of modernization and urbanization, all rural institutions have undergone a process of transformation and renewal. Alevis, who for centuries lived in isolated rural communities structured by family, village, tribal (oba), lineage (sülale), and kinship ties, have become more open to the outside world due to urbanization, encountering different communities and belief systems. While Alevis traditionally regulated their social, economic, and daily lives through their own customary legal order embedded in cem rituals, they have had to adapt to the legal system of the modern nation-state.
Alevi women have encountered “the other” and experienced interactions across all spheres of life. At the same time, the roles and positions of Alevi women within rural cem rituals have undergone considerable transformation. In this context, this study seeks to examine how the identity and presence of Alevi women within the Alevi belief system have been affected by the broader processes of modernization, migration, and urbanization.Bu çalışma, tarih boyunca yaşanan sosyal ve siyasal olayların Aleviliği değiştirdiği gibi, Alevilikteki kadın erkek eşitliği söylemini de dönüştürdüğü kabulü üzerine kuruludur. Aleviler tarihsel olarak yaşanan tüm olgulardan ve olaylardan etkilenerek yüzyıllar boyunca inançlarını şekillendirmişlerdir. Ancak modernleşme, göç ve kentleşme ile 1960’lı yıllardan itibaren Alevilerin sosyal, kültürel ve aile yaşamı köklü değişimlere ve etkilere maruz kalmıştır. Alevi inanıcında ve sosyal yaşamında yüzlerce yıl boyunca belirlenen toplumsal roller, erkeğin ve kadının konumunu değişime uğratarak bu rollerin yeniden belirleneceği bir sürece girmiştir. Bu çalışma, diğer tüm alanlarda olduğu gibi, Alevi kadınların statülerinin de yeniden belirlendiği ve şekillendiği kabulü üzerine kuruludur. Yaşamın her alanında erkeklerle birlikte yer alan Alevi kadınların, diğer inançlardaki kadınlara göre farklı bir konumda olduğu ve kendilerine özel bir önem atfedildiği fikri toplumda yaygın biçimde kabul görmüştür. Alevilik inancının şekillenmesinde ve tarihsel gelişiminde, peygamber soyuna ve bu soyun devamını sağlayan Hz. Muhammed’in kızı Fatma’ya özel bir değer atfedilmiş, bu bağlamda kadına önemli bir konum verilmiştir. Peygamberin kızı Fatma ve Hz. Ali’nin çocukları ehlibeyit olarak peygamber tarafından ifade edilen inancın üzerine Alevilik soy bağı tarihsel olarak kimlik oluşturmuştur.
Kadın, kimliğinde annelik vasfı ile yüceltilerek öne çıkarılmıştır. Tarihsel olarak görüleceği üzere kadının nesli sürdürme, aile bakımı, çocuk bakımı, iş gören özellikleri ile annelik vasfına kutsiyet atfetme olgusu her toplulukta görüldüğü gibi Alevilikte de öne çıkmıştır. Alevilik inanç ve kimlik oluşumunda kadına atfedilen bu özelliklerle birlikte kadının cemlerde, on iki hizmet ve semahta yer alması; kadını Alevi ritüelleriyle de görünür kılmıştır. Modernleşme ve kentleşme serüveni ile kıra dair olan tüm kurumlar değişim ve yenilenme sürecine girmiştir. Kır yaşamında aile, köy, oba, sülale ve akrabalık ilişkileri çerçevesinde yüzlerce yıl dışa kapalı bir yaşam süren Aleviler, kentleşme süreciyle birlikte dışa açılmış; farklı topluluklar ve inançlarla karşı karşıya gelmişlerdir. Kapalı olarak kendi hukuk sistemiyle sosyal, ekonomik ve gündelik yaşamı cem erkânında düzenleyen Aleviler, modern devletin yasalarına tabi olmak zorunda kalmışlardır. Alevi kadınlar ötekiler ile karşılaşmış, yaşamın her alanında etkileşim halinde olmuştur. Diğer yandan Alevi kadınların kırsal kesimlerde yer alan cem ritüelindeki görevleri ve cemdeki konumu dönüşüm geçirmiştir. Bu bağlamda Alevi kadınlarının bu değişim sürecinde Alevi inancı içindeki varlığı ve kimliğinin ne kadar etkilendiği modernleşme, göç ve kentleşme kapsamında bu çalışmada ele alınacaktır
Nur Baba (1922) Filmini ve Romanını Alevilerin Ötekileştirilme Tarihinde Yeniden Konumlandırmak
Get PDFDer Roman Nur Baba von Yakup Kadri Karaosmanoğlu wurde erstmals 1922 veröffentlicht und im selben Jahr von Muhsin Ertuğrul verfilmt. Der Film wurde von Aleviten/Bektaschis zur Zeit seiner Entstehung und Aufführung heftig kritisiert, da er ihre Gemeinde als sexuell abweichende und moralisch degeneriert darstellte. Eine solche Form der Darstellung der Aleviten hat in der türkischen Literatur und den Medien seit fast einem Jahrhundert Bestand. Im Laufe der Zeit entwickelte sich die Figur des „moralisch degenerierten Aleviten“ zum einem festen Stereotyp. Ziel dieser Arbeit ist es, die Stellung des Romans und Films Nur Baba in diesem Prozess zu untersuchen und den Beitrag des Romans zur Verfestigung dieses Stereotyps herauszuarbeiten.
Da in der Gegenwart keine Kopie des Films erhalten ist, wurde hier eine deskriptive Analyse des Romans vorgenommen. Da der Film eng an die Romanvorlage angelehnt war, lassen sich anhand dessen Inhalts auch Rückschlüsse auf den Film ziehen. Die Analyse des Romans stützt sich auf wissenschaftliche Arbeiten, die sich mit den Zuschreibungen sexueller Devianz gegenüber „Anderen“ durch dominante Identitäten befassen. In diesem Rahmen findet eine kritische Betrachtung der Debatten über Nur Baba in der Literatur- und Kunstmilieu statt. Zudem wird darauf hingewiesen, dass Werke der türkischen Literatur, in denen Aleviten/Kizilbasch zum Gegenstand von Volksverhetzung gemacht werden, bis heute unverändert von einzelnen Verlagen neu aufgelegt werden.
Die Studie kommt zu dem Schluss, dass der Roman Nur Baba einen Wendepunkt in der Geschichte der Marginalisierung der Aleviten darstellt, der der türkischen Literatur und Kunst die methodischen Grundlagen zur negativen Darstellung der Aleviten hinterlassen hat. Um die Rolle von Nur Baba in der Geschichte der Marginalisierung der Aleviten besser zu verstehen, werden am Ende des Artikels Beispiele aus der türkischen Presse und dem Fernsehen, in denen Aleviten negativ dargestellt werden, in chronologischer Reihenfolge diskutiert. Es wird betont, dass die Tatsache, dass das Klischee des „moralisch verkommenen Aleviten“ sich anders als in der Literatur (1922–1959) nicht auch im Kino etablieren konnte, dem Widerstand der bektaschitischen Gemeinde gegen den Film zu verdanken ist.The novel Nur Baba, written by Yakup Kadri Karaosmanoğlu, was first published in 1922, and in the same year, it was adapted into a film by Muhsin Ertuğrul. The film was met with strong reactions from the Alevi and Bektashi communities at the time of its release and screening, as it portrayed Alevis/Bektashis as a sexually deviant and morally corrupt group. The portrayal of Alevis as morally degenerate and sexually perverse has a long history in Turkish literature and media—one that spans nearly a century. It can be argued that, at a certain point in this timeline, the “morally degenerate Alevi” character became a literary stereotype.
This study aims to situate both the Nur Baba film and novel within this historical context and to explore the novel’s role in contributing to the aforementioned stereotyping. Since no copy of the film has survived to the present day, the analysis is conducted through a descriptive method based on the novel. As the film was closely adapted from the novel, the evaluations regarding the film are also grounded in the novel’s content. In line with the study’s objective, the novel is analyzed within the framework of scholarly literature that addresses how dominant identities construct accusations around the sexuality of the “other.”
The article critically revisits the literary and artistic discussions surrounding Nur Baba—both as a film and a novel—in service of its goal. It also highlights how certain publishers in Turkey have continued to reprint books that include hate speech against Alevis/Kızılbaş communities, without altering their original content.
This study argues that the novel Nur Baba marks a turning point in the history of the othering of Alevis and that it left a methodological legacy in Turkish literature and art for the negative representation of Alevism. To better understand the novel’s place in this history, works and media products that portray Alevis negatively in Turkish publishing and television are discussed in chronological order at the end of the article. Finally, the article emphasizes that the resistance shown by the Bektashi community at the time played a key role in preventing the “morally corrupt Alevi” character, prevalent in literature between 1922 and 1959, from becoming a cinematic cliché.Yakup Kadri Karaosmanoğlu’nun yazdığı Nur Baba romanı, ilk baskısını 1922 yılında yapmış, aynı yıl roman, Muhsin Ertuğrul tarafından filme uyarlanmıştır. Film, Alevileri/Bektaşileri cinsel anlamda sapkın ve ahlaki olarak düşük bir topluluk şeklinde temsil ettiği gerekçesiyle, çekildiği ve gösterime girdiği dönem Aleviler/Bektaşiler tarafından tepkiyle karşılanmıştır. Alevileri, ahlaken düşük ve cinsel anlamda sapkın olarak temsil eden bir anlayışın, Türk edebiyatı ve medyasında -bir asra yayılan- uzun bir tarihi vardır. Belirtilen tarihin belirli bir döneminde ise “ahlaki olarak düşük Alevi” roman karakterinin, stereotip haline getirildiği söylenebilir.
Bu çalışmanın amacı, Nur Baba filmi ve romanının, bu tarihteki yerini ve romanın bahsi geçen stereotipleştirmeye olan etkilerini ortaya çıkartmaktır. Filmin herhangi bir kopyası günümüze ulaşmadığı için çözümleme, roman üzerinden betimsel analiz yöntemi kullanılarak yapılmıştır. Filmin tamamen romana bağlı kalınarak çekilmesi dolayısıyla, roman içeriğinden hareketle filme dair değerlendirmelerde de bulunulmuştur. Makalenin amacı doğrultusunda roman, “öteki”nin cinselliğine yönelik egemen kimlik tarafından geliştirilen suçlamaları ele alan literatür çerçevesinde incelenmiştir. Makalede, amaca hizmet edecek şekilde -film ve roman olarak- Nur Baba’ya dair edebiyat ve sanat camiasınca yürütülen tartışmalar eleştirel bir bakış açısıyla gözden geçirilmiştir. Ayrıca Türk edebiyatında Alevilere/Kızılbaşlara yönelik nefret söyleminin kullanıldığı kitapların, kimi yayınevlerince aynı içerikle günümüze kadar yeni basımlarının yapıldığına dikkat çekilmiştir.
Çalışmada, Nur Baba romanının Alevilerin ötekileştirilme tarihinde bir dönüm noktası olduğu, Türk edebiyatı ve sanatına Aleviliğin olumsuz temsili noktasında yöntemsel bir miras bıraktığı öne sürülmüştür. Nur Baba romanının Alevilerin ötekileştirilme tarihindeki yerinin daha iyi anlaşılması için, Türk neşriyatı ve televizyonundaki Alevilerin olumsuz temsil edildiği eser ve ürünler, kronolojik bir sırayla makalenin sonunda tartışılmıştır. Edebiyatta bir dönem (1922-1959) stereotipleştiğini söyleyebileceğimiz “ahlaki olarak düşük Alevi” karakterinin, sinemada bir klişe halinde varlık gösterememesinde, o dönem Bektaşilerin filme karşı verdikleri mücadelenin etkili olduğu vurgulanmıştır
Türk Aleviliği-Bektaşiliğinin Tarihsel ve Felsefi Özü
Get PDFDieser Artikel untersucht den historischen und philosophischen Kern des Alevitentums und Bektaschitentums als ein mystisch-religiöses Phänomen innerhalb des türkischen Sufismus. Ziel der Arbeit ist es, die türkische mystische Tradition zu analysieren, die den historischen und philosophischen Kern des alevitisch-bektaschitischen Glaubens prägt. Dabei wird dargelegt, dass Ahmed Yesevi als Ahnherr aller türkischen Sufis gilt und Hacı Bektaş in der spirituellen Nachfolge zu ihm steht. Weiterhin wird festgestellt, dass Ahmed Yesevis Werk Dîvân-ı Hikmet als poetische Wegleitung für den zur Vollkommenheit strebenden Menschen dient, während Hadschi Bektasch Walis Makalât als ein mystisch-philosophisches Lehrwerk für Schüler auf dem spirituellen Pfad des Sufismus betrachtet werden kann.
Die gesellschaftliche Haltung gegenüber den Sufiorden wird maßgeblich durch die Einstellung der herrschenden Eliten geprägt, die ihre religiösen und sozialen Funktionen nutzen, um Andersdenkende als „Feinde von Religion und Gesellschaft“ zu deklarieren. Die Sufis erklären die weite Verbreitung des Sufismus trotz Verboten und Unterdrückung von Indonesien bis Marokko mit der universellen Anziehungskraft des Ideals menschlicher Vervollkommnung, das unabhängig von sozialen und institutionellen Strukturen in jeder Gesellschaft Resonanz findet.
Ziel der Untersuchung ist es, die Entstehungsbedingungen des türkischen Sufismus aus philosophischer und gesellschaftshistorischer Perspektive zu analysieren, wissenschaftliche Erkenntnisse zu systematisieren und den historischen sowie philosophischen Kern des türkischen Alevitentums und Bektaschitentums neu zu kontextualisieren. Methodisch erfolgt eine historisch-philosophische Analyse auf der Grundlage eines axiologischen und vergleichenden Ansatzes, wobei relevante Phänomene, Prozesse und Kontexte im Lichte des Wertesystems der alevitisch-bektaschitischen Lehre interpretiert werden.The article examines the historical-philosophical essence of the Turkic Sufi mystical-religious phenomenon of Alevism-Bektashism. The study was written to examine the Turkic mystical tradition that constitutes the historical and philosophical essence of Alevi-Bektashism. It was emphasized that Ahmed al-Yassawi is considered the progenitor of all Turkic Sufis, and that Haji Bektash is descended from him. It is noted that Ahmed al-Yassawi’s Divani Hikmet (collection of wisdom) is still a poetic guide for achieving human perfection. It is also stated that Haji Bektash’s “Maqalyat” is a guide book with a mystical content, which is addressed to students entering the path of Sufi service.
Society’s attitude towards the Sufi tariqats was represented by the stance of the ruling elite, who functionally utilized religion infused with social meanings, and labeled their opponents as anti-religious and anti-social. To the question of why Sufism, despite prohibitions and persecution, has become so widespread from Indonesia on the Pacific Ocean to Morocco on the Atlantic Ocean, Sufis prove how and why the idea of perfection can be accepted by any society, regardless of its nominal and social structure. . The purpose of the research is to analyze the prerequisites for the emergence of Turkic Sufism from the perspectives of social philosophy and philosophy of history, to generalize the scientific knowledge about Sufism, and to reassess the historical and philosophical essence of Turkic Alevism-Bektashism. To achieve the goal of the study, the following scientific methods were used: the method of historical and philosophical analysis, the axiological approach - the assessment of phenomena, processes and situations from the standpoint of the value system of the Alevi-Bektashi teachings, and the comparison method.Bu makale, Alevilik-Bektaşiliğin Türk Sufi mistik-dinsel fenomeninin tarihi-felsefi özünü incelemektedir. Bu makale, Alevi-Bektaşiliğin tarihî ve felsefî özünü teşkil eden Türk mistik geleneğinin incelenmesi amacıyla kaleme alınmıştır. Ahmed el-Yesevi’nin tüm Türk Sufilerinin atası olarak kabul edildiği ve Hacı Bektaş’ın ondan geldiği vurgulanmıştır. Ahmed Yesevî’nin Dîvân-ı Hikmet adlı eserinin kemale erecek insan için şiirsel bir rehber olduğu; bununla birlikte, Hacı Bektaş’ın Makâlât adlı eserinin de tasavvuf yoluna giren öğrencilere hitap eden mistik içerikli bir rehber kitap niteliği taşıdığı belirtilmiştir.
Toplumun Sufi tarikatlarına yönelik tutumu, dini toplumsal işlevleriyle kullanarak muhaliflerini “din karşıtı” ve “toplum karşıtı” olarak tanımlayan yönetici elitlerin tutumuyla temsil edilmiştir. Sufiler, tasavvufun tüm yasaklara ve mezalime rağmen, Endonezya’dan (Pasifik Okyanus’u kıyısındaki) Fas’a (Atlas Okyanus’u kıyısındaki) kadar neden bu kadar yaygınlaştığı sorusuna biçimsel ve sosyal yapısı ne olursa olsun herhangi bir toplumda mükemmellik yani kemalet fikrinin nasıl ve neden kabul edileceğini ortaya koyarak yanıt vermektedir.
Araştırmanın amacı; Türk tasavvufunun ortaya çıkışının ön koşullarını toplum felsefesi ve tarih felsefesi açısından analiz etmek, tasavvufa ilişkin bilimsel bilgileri derleyip genelleştirmek ve Türk Aleviliği-Bektaşiliğinin tarihî ve felsefî özünü yeniden değerlendirmektir.
Çalışmanın amacına ulaşmak için şu bilimsel yöntemler kullanılmıştır: Tarihsel-felsefi analiz yöntemi, aksiyolojik yaklaşım, Alevi-Bektaşi öğretisinin değerler sistemi açısından olgu, süreç ve durumların değerlendirilmesi ve karşılaştırma yöntemi
Alevî-Bektaşî Beden Folklorunun Vazgeçilmez Unsuru Bıyık
Get PDFDiese Studie verfolgt aus der Perspektive körperbezogener Praktiken das Ziel, ein bislang unzureichend erforschtes Themenfeld zu beleuchten, indem sie die historischen, kulturellen und symbolischen Bedeutungen von Bart und Schnurrbart in den innerhalb des İslâmischen Glaubenssystems verorteten Alevîtisch-bektaschitischen Gemeinschaften untersucht. Ausgehend von der Annahme, dass der menschliche Körper durch Kultur geformt wird und Kultur zugleich sichtbar macht, wird aufgezeigt, dass Bart und Schnurrbart als Formen religiösen Ausdrucks fungieren. Im Unterschied zu sunnitischen und schiitischen Traditionen spiegeln die Bedeutungen körperlicher Symbole in Alevîtisch-bektaschitischen Gemeinschaften eine eigenständige Glaubens- und Lebensphilosophie wider. Aus diesem Grund ist die Analyse äußerer Ausdrucksformen wie Bart und Schnurrbart von zentraler Bedeutung für das Verständnis der Alevîtisch-bektaschitischen Kultur. In Alevîtisch-bektaschitischen Gemeinschaften werden Bart und Schnurrbart als Zeichen der Verschwiegenheit, der Bātinī-Tradition, des Widerstands und des Identitätsbewusstseins interpretiert und fungieren in diesem Sinne als Träger sowohl des individuellen als auch des kollektiven Gedächtnisses. Das Schneiden oder die spezifische Gestaltung von Bart und Schnurrbart beschränkt sich nicht ausschließlich auf religiöse Rituale, sondern ist zugleich zu einem Symbol religiöser Verbundenheit, spiritueller Schulung und historischer Zugehörigkeit geworden. Die vorliegende Studie zielt darauf ab, im Rahmen der körperbezogenen Praktiken von Alevîten und Bektaschiten die historischen, rituellen und kulturellen Bedeutungen von Bart und Schnurrbart herauszuarbeiten und damit sowohl zur volkskundlichen Forschung als auch zur wissenschaftlichen Literatur über die İslâmische Mystik beizutragen. Darüber hinaus zeigt diese Studie auf, wie der Körper als Sprache des Glaubens fungiert, wie kulturelle Identitäten sich konkret manifestieren und wie derartige Symbole zu einem historischen Feld des Widerstands werden. Methodisch stützt sich die Untersuchung auf die qualitative Forschungsmethode der Dokumentenanalyse. Schriftliche, visuelle und auditive wissenschaftliche Arbeiten zur Bart- und Schnurrbartkultur wurden mithilfe von Inhaltsanalyse und kritischer Diskursanalyse ausgewertet. Ergänzend wurden themenbezogene Abbildungen in die Studie aufgenommen, um das Verständnis des Gegenstands zu vertiefen.From the perspective of body folklore, this study aims to illuminate an area that has not been sufficiently studied to date by examining the historical, cultural, and symbolic meanings of the beard and mustache among Alevî-Bektashis within the Islamic belief system. Based on the understanding that the body is shaped by culture and makes culture visible, it is evident that the beard and mustache are forms of religious expression. Unlike Sunnite and Shiite traditions, the meanings carried by bodily symbols in Alevî-Bektashi communities reflect a unique belief and philosophy of life. Therefore, analyzing expressions such as beards and mustaches is extremely valuable and necessary for understanding Alevî-Bektashi culture. In Alevî-Bektashi communities, the beard and mustache have been considered indicators of secrecy, bâtıniness, resistance, and identity consciousness, and in this respect, they have been the carriers of both individual and social memory. The cutting or shaping of the beard and moustache has not only been limited to religious rituals, but has also become a symbol of religious devotion, mystical upbringing, and historical belonging.
This study aims to contribute to both folklore and Islamic mysticism literature by revealing the historical, ritual, and cultural contexts of the beard and mustache within the scope of Alevî-Bektashi body folklore.
The study is also important in demonstrating how the body functions as a language of belief, how cultural identities are embodied, and how these symbols evolve into a historical field of resistance. The document analysis method, a qualitative research approach, was employed in the study. Written, visual, and audio academic studies on beard and mustache culture were analyzed through content analysis and critical discourse analysis techniques. In addition, relevant visuals were added to the study to give a better idea of the subject.Bu çalışma, beden folkloru perspektifinden hareketle İslâm inanç sistemi içerisinde yer alan Alevî-Bektaşîlerde sakal ve bıyığın taşıdığı tarihsel, kültürel ve sembolik anlamları ele alarak, bugüne kadar yeterince incelenmemiş bir alanı aydınlatmayı hedeflemiştir. Bedenin kültürle şekillendiği ve kültürü görünür kıldığı anlayışından yola çıkılarak, sakal ve bıyığın inançsal bir ifade biçimi olduğu ortaya konmuştur. Sünnî ve Siî geleneklerden farklı olarak, Alevî-Bektaşî topluluklarda bedensel sembollerin taşıdığı anlamlar, özgün bir inanç ve yaşam felsefesinin yansımasıdır. Bu nedenle sakal ve bıyık gibi dışa vurumların analiz edilmesi, Alevî-Bektaşî inanç sisteminin anlaşılması açısından son derece değerli ve gereklidir. Alevî-Bektaşî topluluklarında sakal ve bıyık, sır saklamanın, Bâtıniliğin, direnişin ve kimlik bilincinin bir göstergesi olarak değerlendirilmiş, bu yönüyle hem bireysel hem de toplumsal hafızanın taşıyıcısı olmuştur. Sakal ve bıyığın kesilmesi ya da belirli biçimlerde şekillendirilmesi, sadece dini ritüellerle sınırlı kalmamış; aynı zamanda inançsal bağlılığın, tasavvufî terbiyenin ve tarihsel aidiyetin sembolü haline gelmiştir.
Makale, Alevî-Bektaşî beden folkloru kapsamında sakal ve bıyığın tarihsel, ritüel ve kültürel anlamlarını ortaya koyarak hem halk bilim hem de İslâm tasavvufu literatürüne katkı sunmayı amaçlamaktadır. İnceleme, bedenin bir inanç dili olarak nasıl işlediğini, kültürel kimliklerin nasıl somutlaştığını ve bu sembollerin nasıl tarihsel bir direnç alanına dönüştüğünü göstermesi bakımından da önem arz etmektedir.
Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Sakal-bıyık kültürüne ait yazılı, görsel ve işitsel akademik çalışmalar içerik analizi ve eleştirel söylem analizi teknikleri ile incelenmiştir. Ayrıca konu hakkında daha iyi fikir vermesi için ilgili görseller çalışmaya eklenmiştir