Buckinghamshire New University
Not a member yet
17928 research outputs found
Sort by
Umbunarkerfi: Virka þau ?
No full textÍ þessari ritgerð er fjallað um umbunarkerfi í grunnskólum með áherslu á hlutverk umsjónarkennara, bekkjarstjórnun og áhrif þess að nýta umbunarkerfi. Fjallað er um rannsóknir sem sýna áhrif umbunarkerfa á hegðun og námsárangur og skoðar þau í samhengi við fræðikenningar um innri og ytri áhugahvöt. Tilgangur verkefnisins er að kanna hvernig umbunarkerfi hafa áhrif á hegðun nemenda, námsárangur og hlutverk umsjónarkennara í íslenskum grunnskólum. Notast var við heimildarýni á innlendum og erlendum rannsóknum, fræðigreinum og kennsluaðferðum. Einnig er fjallað um nokkur umbunarkerfi sem nýtt eru á Íslandi. Helstu niðurstöður benda til þess að umbunarkerfi geti aukið jákvæða hegðun og bætt námsárangur en jafnframt að fara þurfi varlega til að draga ekki úr innri áhugahvöt. Ritgerðin sýnir fram á mikilvægi faglegrar útfærslu umbunarkerfa og leggur áherslu á þátt umsjónarkennara í að móta uppbyggilegt námsumhverfi
Tengsl notkunar ytra oxýtósíns í fæðingu við sálræna líðan mæðra eftir fæðingu: Kerfisbundin fræðileg samantekt
No full textBakgrunnur: Oxýtósín gegnir lykilhlutverki í fæðingu, brjóstagjöf, við tengslamyndun, ásamt því stuðla að sálrænu heilbrigði móður. Þekktustu áhrif oxýtósíns eru örvun samdrátta í legi við fæðingu og mjólkurlosun við brjóstagjöf. Notkun ytra oxýtósíns í fæðingarþjónustu er algeng, einkum við framköllun fæðingar, hríðaörvun og til að fyrirbyggja og/eða meðhöndla blæðingu. Rannsóknir hafa bent til þess að ytra oxýtósín gæti farið yfir blóð-heilaþröskuld móður með mögulegum áhrifum á innri oxýtósínvirkni og sálræna líðan. Þekking á langtímaáhrifum lyfsins á sálræna líðan mæðra er takmörkuð.
Markmið og tilgangur: Samantekt á núverandi þekkingu á áhrifum notkunar ytra oxýtósíns í fæðingu á sálræna líðan kvenna eftir fæðingu. Að efla þekkingu ljósmæðra á hugsanlegum áhrifum ytra oxýtósíns til að stuðla að upplýstu vali kvenna í barneignarferlinu.
Aðferð: Kerfisbundin fræðileg samantekt megindlegra rannsókna. Stuðst var við leiðbeiningar Joanna Briggs stofnunarinnar og yfirlýsing PRISMA höfð til hliðsjónar. Rannsóknarspurning var þróuð og inntöku- og útilokunarskilyrði sett skýrt fram. Heimildaleit fór fram í gagnagrunnum PubMed, Cinahl, PsychInfo og ProQuest, ásamt aftur- og framvirkri snjóboltaleit úr rannsóknargreinum sem uppfylltu inntökuskilyrði. Gæðamat rannsókna var framkvæmt með viðeigandi matstækjum Joanna Briggs stofnunarinnar. Samantekt á niðurstöðum rannsókna voru settar fram í flæðitöflu (e. matrix) og samþættar með lóðréttri gagnagreiningu.
Niðurstöður: Tíu rannsóknir uppfylltu inntökuskilyrði samantektar. Af 15 breytutengslum sem skoðuð voru í heild í rannsóknum samantektar fundust tengsl notkunar ytra oxýtósíns í fæðingu við verri sálræna líðan í átta tilvikum (53,3%). Í fimm tilvikum voru engin tengsl (33,3%) en í tveimur tilvikum fundust tengsl við betri útkomu (13,3%).
Ályktun: Niðurstöður samantektarinnar benda til mögulegra tengsla notkunar ytra oxýtósíns í fæðingu við auknar líkur á þunglyndis- og kvíðaeinkennum eftir fæðingu. Ávinning inngripa í fæðingarferlið þarf ávallt að meta m.t.t. hugsanlegra afleiðinga. Aukin þekking ljósmæðra á mögulegum áhrifum þeirra inngripa sem notuð eru í fæðingum stuðlar að aukinni fræðslu og upplýstri ákvarðanatöku skjólstæðinga.
Lykilorð: Oxýtósín, ytra oxýtósín, sálræn líðan, fæðing, ljósmóðurfræðiBackground: Oxytocin plays an essential role in childbirth, breastfeeding, bonding, and maternal psychological well-being. Its most well-known effects include stimulating uterine contractions in labor and facilitating milk ejection in breastfeeding. The use of synthetic oxytocin is common in maternity care, particularly for labor induction, augmentation, and the prevention or treatment of postpartum hemorrhage. Research suggests that synthetic oxytocin may cross the maternal blood-brain barrier, potentially affecting endogenous oxytocin activity and maternal mental health. However, knowledge about the long-term psychological effects of synthetic oxytocin on mothers remains limited.
Objectives: To synthesize current knowledge on the effects of synthetic oxytocin use in labor on women's postpartum psychological well-being. Additionally, to enhance midwives’ knowledge on the potential effects of synthetic oxytocin, thereby promoting women’s informed decision-making in maternity care.
Method: A systematic review of quantitative studies. The Joanna Briggs Institute guidelines were followed, along with the PRISMA statement. A research question was formulated, and inclusion and exclusion criteria were established. A literature search was performed in the databases PubMed, CINAHL, PsychInfo and ProQuest, supplemented by backward and forward snowballing from studies that met the inclusion criteria. The quality of the included studies was assessed using the appropriate Joanna Briggs Institute critical appraisal tools. Key study data were organized in a matrix, and findings were integrated through vertical data analysis.
Results: Ten studies met the inclusion criteria. Across the 15 variable relationships examined in the included studies, the use of synthetic oxytocin during labor was associated with poorer psychological outcomes in eight instances (53.3%). In five instances (33.3%), no association was found, while in two instances (13.3%), synthetic oxytocin use was linked to improved psychological outcomes.
Conclusion: The findings suggest a potential association between the use of synthetic oxytocin during labor and increased postpartum symptoms of depression and anxiety. The benefits of medical interventions in childbirth should always be weighed against potential risks. Increased knowledge among midwives regarding the possible effects of interventions used in labor can contribute to better education and informed decision-making for women in maternity care.
Keywords: Oxytocin, synthetic oxytocin, psychological well-being, childbirth, midwifer
Youth violence in Iceland : how socioeconomic status, peer influence, and mental health relate to aggressive behavior in adolescents
No full textIn recent years, Iceland has experienced an unexpected and concerning increase in violent behavior. This study examines the relationship between parental socioeconomic status, peer relationships, mental health, and violent behavior among adolescents in Iceland. Using data from the 2020 national youth survey conducted by the Icelandic Centre for Social Research and Analysis (ICSRA), the research explores how these three factors may contribute to the likelihood of young people engaging in violence. The final sample included 1,587 students studying at a compulsory education, attending 8th, 9th, and 10th grade, reflecting the number of participants who completed all relevant questions without missing data. Participants with missing responses were excluded to keep the data consistent across all analyses. Descriptive statistics, correlation analysis, and multiple regression were used to analyze the data. Results showed that peer support, living with both parents and self-esteem were negatively associated with violent behaviorce, while anger and violence victimization were positively associated with behavior. The regression model identified peer support, anger, gender, victimization, and self-esteem as significant predictors of violent behavior. However, parental poverty (SES) showed a weak, nonsignificant correlation with violent behavior (r = .034, p = .141). These findings highlight the importance of emotional well-being in understanding youth violence and may help inform prevention efforts in Icelandic schools and communities in the future.
Keywords: youth violence, Iceland, socioeconomic status, peer support, mental health, adolescenceÁ undanförnum árum hefur Ísland upplifað óvænta og áhyggjufulla og áður óþekkta aukningu í ofbeldishegðun. Þessi rannsókn skoðar tengsl milli félagslegrar og efnahagslegar stöðu foreldra, félagslegra tengsla, andlegrar heilsu og ofbeldishegðunar meðal unglinga á Íslandi. Notast var við gögn úr landskönnun ungmenna frá árinu 2020 sem framkvæmd var af Rannsókn & Greining (ICSRA). Rannsóknin kannaði hvernig þessir þrír þættir gætu haft áhrif á ofbeldishegðun unglinga. Úrtakið samanstóð af 1587 grunnskólanemendum í 8., 9. oOg 10. Bekk, sem svöruðu öllum viðeigandi spurningum. Þátttakendur sem svöruðu ekki öllum viðeignadi spurningum voru fjarlægðir til að tryggja samræmi í gagnagreiningunni. Notast var við lýsandi tölfræði, fylgnigreiningu og aðhvarfsgreiningu til að greina gögnin. Niðurstöðurnar sýndu að jákvæð félagsleg tengsl, búseta með báðum foreldrum og jákvætt sjálfsálit dragaó úr líkum á ofbeldishegðun, á meðan reiði og það að hafa orðið fyrir ofbeldi eykur auk líkurnar á ofbeldishegðun. Í fjölbreytu aðhvarfslíkaninu reyndust félagsleg tengsl, reiði, kyn, sjálfsálit og reynsla af því að verða fyrir ofbeldi vera marktækir forspárþættir ofbeldishegðunar. Félags- og efnahagsstaða foreldra hafði hinsvegar ómarktæka fylgni við ofbeldi (r =.034, p = .141). Niðurstöðurnar undirstrika mikilvægi andlegrar heilsu í að skýra ofbeldi meðal ungmenna og geta nýst við forvarnarstarf í íslenskum skólum og samfélagi í framtíðinni.
Lykilorð: ofbeldi ungmenna, Ísland, félags- og efnahagsstaða, félagsleg tengsl, andleg heilsa, unglingsá
Andleg líðan 12 ára knattspyrnustúlkna á Íslandi
No full textMarkmið rannsóknarinnar er að skoða hvort munur sé á andlegri líðan 12 ára knattspyrnustúlkna eftir getu þeirra í íþróttinni. Gögnin voru hluti af Stúlkur, knattspyrna og rannsókn á atgervi (SKORA), þátttakendur voru 138 stúlkur á höfuðborgarsvæðinu. Þjálfarar stúlknanna voru beðnir um að getuskipta stúlkunum í A, B og C hópa. Í hóp A voru valdar þær sem eru bestar í sínum aldursflokki, þær sem þurfa aðeins meiri þjálfun voru valdar í hóp B og þær sem eru nýbyrjaðar, eða ekki búnar að ná góðu valdi á íþróttinni og þurfa meiri þjálfun og reynslu, voru valdar í hóp C. Andleg líðan var metin með rafrænum spurningalista sem innihélt spurningar um æfingafíkn (EAI/Y), hversu gaman þeim fannst á æfingum, vellíðan (WHO-5), lífsánægju (Cantril-stigi), frammistöðukvíða (SAS-2) og almennan kvíða (GAD-7). Einnig var kannað hversu oft þær æfa knattspyrnu með liði og sjálfstætt. Notuð var einþátta dreifigreining til að greina mun milli hópa.
Niðurstöður leiddu í ljós marktækan mun á æfingafíkn, hversu oft þær æfa, hversu gaman þeim fannst á æfingu og vellíðan, á milli hópa. Hópur A var með mestu æfingafíknina og hópur C með minnstu. Marktækur munur var á æfingafíkn milli hóps C og hóps A (p < 0,001) og á milli C og B (p = 0,007). Hópi A fannst skemmtilegast á æfingum og var munurinn marktækur á milli A og C (p < 0,001). Varðandi vellíðan skoraði A hópur hæst og var munurinn á milli A og C hóps marktækur (p = 0,018). Hópur A æfir knattspyrnu oftar í viku en hópur B (p < 0,001) og hópur C (p < 0,001). Ekki reyndist marktækur munur á lífsánægju, frammistöðukvíða né almennum kvíða á milli hópa. Niðurstöður gefa til kynna að í heildina eru stúlkurnar almennt heilbrigðar en getumeiri stúlkur æfa meira, finnst skemmtilegra á æfingum, eru með meiri æfingafíkn og líður betur heldur en getuminnstu stúlkurnar. Hins vegar var enginn munur milli hópa hvað varðar almennan kvíða eða lífsánægju
Constructing a Boy-Warrior Identity. A Comparative Study of Egill Skalla-Grímsson’s and Cú Chulainn’s Characters
No full textThe thesis aims at the exploration and comparison of the topos of the boy-warrior depicted in Egils saga Skalla-Grímssonar and medieval Irish epic Táin Bó Cúailnge, specifically focusing on the episodes of the heroes’ childhood. The topos is divided into structural elements each of which is evaluated in terms of its function in the narrative, compliance with the generic tradition and contemporary societal norms in medieval Iceland and Ireland respectively. Then the similarities and differences between the two narratives are compared and explained. The first chapter of the thesis is dedicated to the overview of the historical context regarding the contacts between the Norse and Gaelic cultures, creation and dissemination of narratives in the Middle Ages and methodological framework applied in the thesis. The second chapter discusses constituents of the boy-warrior identity: origins, body representation and personality, family relationships and deeds committed while transitioning from a struggling child to a fully accepted warrior
Handboltamarkmenn og meiðsli. Gerðir, líkur og forvarnir meiðsla markmanna í handbolta
No full textMarkmannstaðan er eitt af lykilhlutverkum handbolta með þá mikilvægu kröfu að verjast gegn margskonar skotum sem hent er á markið. Er markmannstaðan samt erfiðari en hinar stöðurnar? Hversu kröfuhörð er markmannsstaðan miðað við hinar stöðurnar? Þurfa markmenn að hafa áhyggjur af einhverju þegar þeir takast við á æfingum eða í leikjum? Eru til nægar upplýsingar nú til dags um meiðslahættur markmanna? Með þessu verkefni, verður rýnt í heimildir sem mögulega styðja við meiðslahættur markmanna og verða þær heimildir notaðar til að finna út forvarnir gegn ákveðnum hættum sem geta átt sér stað innan handboltaleiks hjá markmönnum. Vinnsla verkefnisins er úrvinnsla heimilda í gegnum gagnasöfn á netinu og aðeins notast við ritrýnar heimildir sem koma við markmönnum eða einfaldlega handbolta. Markmenn áttu mest við olnbogameiðsli, þar sem mikil endurtekning af álagi getur leitt til innskeifrar beygju á olboganum, sem getur ollið miklum verkjum og skaða. Svo sem virðist að rannsóknir varðandi markmenn og meiðsli séu mjög fáar og þörf eru fyrir fleiri rannsóknir og próf til að læra meira um meiðsli markmanna
The Many Faces of Femininity: Female Strength, Agency and Identity in The Lord of the Rings and The Chronicles of Narnia
No full textFemale characters in J.R.R. Tolkien’s Middle-earth and C.S. Lewis’s Narnia undergo compelling transformations from traditionally passive roles into figures of agency, resistance and in some cases warriorhood. Through a comparative analysis of both novels and the film adaptations of The Lord of the Rings (Tolkien 1954-1955) and The Chronicles of Narnia (Lewis 1950-1956), this study analyses how characters such as Galadriel, Arwen, Éowyn, Shelob, Susan and Lucy Pevensie as well as the White Witch challenge or reinforce gender norms within a mythic fantasy framework. These characters are examined not only as narrative figures, but also as cultural symbols shaped by the values and ideologies embedded in their respective worlds. Special attention is given to the role of costume design in shaping the visual and symbolic language of feminine strength, especially in the film adaptations by Peter Jackson and Andrew Adamson, where clothing, color, texture, and silhouette serve as key tools in constructing power, femininity and transformations on screen. Drawing on feminist theorists including Laura Mulvey, Judith Butler and bell hooks, the research investigates how femininity is constructed and performed and reimagined across literary and visual mediums. The personal ideologies and theological worldviews of Tolkien and Lewis are also examined as instrumental forces influencing the original portrayal of these various women. By integrating literary criticism, feminist theory and film analysis, the study highlights the tension between the traditional and transformation in fantasy, revealing how both literature and cinema serve as evolving platforms for exploring gender, power, and identity. Ultimately, the research contributes to ongoing conversations about the role of women in fantasy and how adaptations reshape their narrative possibilities
TypeWriter_
No full textTækniframfarir valda oft umfangsmiklum samfélagsbreytingum sem geta haft áhrif á velferð, líðan og starfsumhverfi einstaklinga. Með útgáfu fyrstu opinberu gerðar ChatGPT í nóvember 2022 varð sköpunargreind aðgengileg almenningi. Geta þessara líkanna hefur aukist hratt og notkun þeirra er orðin útbreidd, ekki síst á meðal nemenda. Sú þróun hefur skapað áskoranir í menntakerfinu, þar sem misnotkun nemenda á gervigreindartólum getur haft neikvæð áhrif á gæði náms.
Á meðal kennara hefur skapast skýrt ákall eftir nýjum lausnum sem gera þeim kleift að bregðast við þessari stöðu með áreiðanlegum hætti. TypeWriter kerfið hefur það markmið að veita kennurum betri innsýn í vinnuferla nemenda og styðja við aðlögun námsmats í umhverfi þar sem gervigreind gegnir sífellt stærra hlutverki. Með því að skrá og birta þróun texta á nákvæman og gagnsæjan hátt leitast kerfið við að efla bæði heiðarleika og skilning á því hvernig verkefni verða til, og þar með styrkja gæði náms
Tengsl áhættuþátta og aðgerðarlengdar við gerviliðsýkingar eftir liðskipti á hné: Kerfisbundin fræðileg samantekt
No full textBakgrunnur: Skurðsára- og liðsýkingar eftir liðskipti á hné getur verið erfitt að meðhöndla, sýkingar skerða lífsgæði sjúklinga og eru kostnaðarsamar fyrir heilbrigðiskerfið. Rannsóknir hafa verið gerðar á sýkingartíðni eftir liðskiptaaðgerðir, áhrif aðgerðartíma á sýkingartíðni og aðra undirliggjandi áhrifaþætti svo sem lífstílsjúkdóma. Aldur í heiminum fer hækkandi ásamt aukningu á lífstílssjúkdómum. Því er líklegt að aðgerðum fjölgi og skurðsára- og lið sýkingum fjölgi samhliða. Tilgangur: Með þessari kerfisbundnu samantekt var markmiðið að skoða hvort sjúklingar með lífstílssjúkdóma séu í aukinni áhættu á gerviliðsýkingu eftir liðskipti á hné og að skoða hvort að lengri aðgerðatími sé áhættuþáttur fyrir gerviliðsýkingu eftir liðskipti á hné. Aðferð: Unnin var kerfisbundin fræðileg samantekt og voru rannsóknir samþættar. Leitað var rannsókna frá 2015-2024 sem birtar höfðu verið á ensku í ritrýndum erlendum tímaritum tengt viðfangsefninu. Notast var við gagnagrunnana Pubmed, Web of science og Scopus. Leitarorð voru total knee arthroplasty, risk factors, surgical cite infection, opirative time og prolonged operative time. Gerð voru inngöngu og útilokunarskilyrði fyrir rannsóknina.
Niðurstöður: Heimildarleitin skilaði í heildina 1426 rannsóknum og 15 rannsóknir uppfylltu inntökuskilyrði. Fjórtán rannsóknir voru afturskyggnar gagnarannsóknir og ein fræðileg samantekt. Fimm rannsóknir skoðuðu tengsl aðgerðarlengdar við sýkingartíðni eftir liðskipti á hné. Tíu rannsóknir skoðuðu áhrif lífstílstengdra áhættuþátta á sýkingartíðni eftir liðskipti á hné. Sýnt var að í lengri aðgerðum var hærri sýkingartíðni í öllum nema einni rannsókn sem skoðuðu sérstaklega þau tengsl í samantektinni. Helstu sjúklingatengdu áhættuþættirnir á sýkingartíðni eftir liðskipti á hné voru: fyrri aðgerðir á aðgerðarsvæði, kyn, aldur, hækkað BMI, ASA >2, lungnasjúkdómar, sykursýki, reykingar og þvagfærasýking. Helstu spítalatengdu áhættuþættirnir sem juku sýkingartíðni eftir liðskipti á hné voru lengd aðgerðar, svæfing og blóðgjafir. Ályktun: Lengd skurðaðgerðar og sjúklingatengdir áhættuþættir hafa áhrif á sýkingartíðni eftir liðskipti á hné. Mikilvægt er að uppfræða almenning um þá áhættuþætti sem lífstílssjúkdómar geta haft í för með sér tengt aðgerðum og leggja þarf áherslu á að sjúklingar dragi úr áhættuþáttum áður en til aðgerðar kemur, eins og að draga úr þyngd, hætta reykingum og efla heilsusamlega lifnaðarhætti.
Lykilorð: liðskipti á hné, áhættuþættir, skurðsárasýkingar, liðsýkingar, aðgerðartími, lengd skurðaðgerðar
Skaðaminnkandi hugmyndafræði: Skaðaminnkun - áhrif á heildina
No full textÞessi BA-ritgerð fjallar um skaðaminnkandi hugmyndafræði (e. harm reduction) og hvernig hún birtist í stefnumótun, þjónustu og meðferð einstaklinga með vímuefnaröskun, með sérstakri áherslu á ópíóíða neyslu á Íslandi. Skaðaminnkun er nálgun sem miðar að því að draga úr skaðlegum afleiðingum vímuefnaneyslu án þess að krefjast þess að einstaklingar hætti algerlega neyslu (Heilbrigðisráðuneytið, 2025). Markmið ritgerðarinnar er að greina helstu kosti og galla skaðaminnkunar, meta hvernig íslensk heilbrigðis- og félagsþjónusta innleiðir slíka nálgun í starfsemi sína og kanna hversu vel hún samræmist alþjóðlegum viðmiðum og rannsóknum á árangursríkum úrræðum fyrir einstaklinga með vímuefnaröskun. Ritgerðin byggir á fræðilegri heimildagreiningu þar sem fjallað er um þróun skaðaminnkunar í alþjóðlegu samhengi, áhrif hennar á lýðheilsu og félagslega velferð, sem og samfélagslega umræðu. Sérstök áhersla er lögð á að skoða hvernig viðhalds- og fráhvarfs meðferð eru útfærðar á Íslandi, hvernig skaðaminnkun hefur verið innleidd í heilbrigðis- og félagskerfið og hvaða áskoranir fylgja því að móta stefnu sem byggir á þessari nálgun. Jafnframt er rýnt í gagnrýni á skaðaminnkun, bæði frá fagfólki og almenningi, þar sem rökin snúast gjarnan um siðferðileg og samfélagsleg álitamál.
Helstu niðurstöður benda til þess að skaðaminnkun hafi fjölbreytt kosti, meðal annars með því að draga úr blóðbornum smitsjúkdómum, ofskömmtunar tilfellum og félagslegri einangrun einstaklinga með vímuefnaröskun. Þrátt fyrir þessa kosti hefur skaðaminnkun einnig verið umdeild og mætir andstöðu í sumum samfélagslegum og pólitískum umræðum, sérstaklega þegar kemur að því hvort hún hvetji til frekari neyslu eða gangi gegn hefðbundnum bindindis miðuðum meðferðarleiðum. Á Íslandi hefur skaðaminnkun verið aukið viðfangsefni í stefnumótun síðustu ár, en enn má sjá togstreitu milli hefðbundinna bindindismiðaðra úrræða og nútímalegri skaðaminnkunar úrræða. Niðurstöðurnar undirstrika mikilvægi þess að stefnumótun og þjónusta byggist á gagnreyndum aðferðum sem taka mið af fjölbreyttum þörfum einstaklinga með vímuefnaröskun. Íslenskt samfélag stendur frammi fyrir áskorunum í að samræma stefnu og þjónustu við alþjóðlega viðurkenndar nálganir í skaðaminnkun, en þróunin bendir til aukinnar viðurkenningar á slíkum úrræðum á komandi árum