Skemman (Island)
Not a member yet
50783 research outputs found
Sort by
Áhrif mosalags á vistkerfisferla og eiginleika jarðvegs í hniguðum hálendisvistkerfum Íslands
No full textMosses are a key component of many oro-Arctic tundra ecosystems in Iceland, yet their role in ecosystem processes - particularly in degraded ecosystems - remains poorly understood. This study investigated how the moss layer influences the soil environment and ecosystem processes across three tundra ecosystems, a degraded Betula nana dwarf shrub heath with erosion spots, an ecosystem under restoration, and a collapsed ecosystem and how these factors and ecosystem processes relate to moss layer depth.
The heath, characterised by a deep moss layer (4.3-14.7 cm), exhibited the least soil temperature fluctuations, with low summer temperatures and relatively high winter temperatures, high soil moisture and high soil C and N content. The restoration ecosystem, with shallower moss layer (1.9-5.7 cm), had higher soil summer temperatures, and less soil C and N content than the heath. In the desert, where moss was absent, the soil environment was more extreme, with large soil temperature fluctuations, low soil moisture and low C and N content. Soil microbial mass C was greatest in the heath, intermediate in the restoration site and lowest in the desert. Ecosystem respiration was, however, highest in the restoration site. Ammonium and nitrate availability did not differ between the ecosystems.
In both ecosystems with developed moss layer, greater moss layer depth was associated with lower summer soil temperatures and reduced daily temperature fluctuations during summer and winter. Moss depth was, however, not related to any ecosystem processes except for nitrate availability in the restoration ecosystem, which increased with moss depth in the restoration ecosystem.
The results show that soil temperature is strongly driven by the moss layer depth and that the moss layer impact on other soil environmental factors and ecosystem processes is complex and context dependent. The study contributes to a better understanding of the role of mosses in ecosystems and highlights the importance of better integrating moss layer dynamics into restoration planning to support more effective and climate-resilient recovery of degraded tundra ecosystems.Mosar eru mikilvægir í hálendisvistkerfum Íslands, en hlutverk þeirra í vistkerfisferlum, sérstaklega í hnignuðum vistkerfum, er enn lítið þekkt. Í þessari rannsókn var kannað hvernig mosalagið mótar eiginleika jarðvegs og vistkerfisferla í þremur vistkerfum: hnignuðum fjalldrapamóa með rofdílum, í vistkerfi þar sem vistheimtar inngripum hefur verið beitt og í hrundu vistkerfi. Enn fremur var rannsakað samband þessara jarðvegseiginleika og vistkerfisferla við dýpt mosalagsins.
Í fjalldrapamóanum, þar sem mosalagið var þykkast (4.3-14.7 cm), voru minnstar hitastigssveiflur í jarðveginum með hlutfallsega lágu hitastigi að sumri og háu að vetri, háu rakastigi og innihélt jarðvegurinn fremur hátt magn kolefins og niturs. Í vistkerfinu þar sem vistheimtar inngripum hefur verið beitt, þar sem mosalagið var þynnra (1.9-5.7 cm) var hitastig jarðvegs hærra að sumri og jarðvegur innihélt minna kolefni og nitur en í fjalldrapamóanum. Í auðninni voru jarðvegsskilyrði öfgakenndari með miklum hitastigssveiflum, lágum jarðvegsraka og kolefnis- og niturinnihaldi. Lífmassi örvera var mestur í fjalldrapamóanum, heldur minni í vistkerfinu þar sem vistheimtar inngripum hefur verið beitt og lægstur í auðninni. Vistkerfisöndun var hins vegar mest í vistkerfinu þar sem vistheimtar inngripum hefur verið beitt. Hins vegar var enginn munur milli vistkerfanna þriggja á framboði ammóníum og nítrats.
Í báðum vistkerfunum með samfellt mosalag lækkaði sumar hitastig jarðvegs með aukinni þykkt mosans og dagssveiflur minnkuðu yfir sumarið og veturinn. Hins vegar var ekkert samband milli mosadýptar og vistkerfisferla með einni undantekningu: framboð nítrats jókst með aukinni mosadýpt í vistkerfinu þar sem vistheimtar inngripum hefur verið beitt.
Niðurstöðurnar sýna að hitastig jarðvegs mótast af mosalaginu og þykkt þess þar sem það er til staðar og að áhrif mosalagsins á aðra jarðvegsþættir og vistkerfisferla eru flókin og háð aðstæðum. Rannsóknin eykur þekkingu á hlutverki mosa í vistkerfum og undirstrikar mikilvægi mosalagsins, fyrir jarðvegseiginleika. Því er mikilvægt að taka mosalagið með í vistfræðirannsóknir og áætlanir um vistheimt og ástandsmati vistkerfa til að stuðla að árangursríkari og loftslagsþolnari viðspyrnu hálendisvistkerfa
A chain is only as strong as its weakest link. What challenges are hindering the implementation of sustainable jet fuel (SAF) in Iceland?
No full textÚtdráttur
Þessi ritgerð rannsakar þær áskoranir og verkefnaskorður sem standa í vegi fyrir innleiðingu sjálfbærs þotueldsneytis (hér eftir SAF, e. sustainable aviation fuel) á Íslandi. Rannsóknin studdist við blandaða aðferð, með því að framkvæma eigindleg viðtöl við helstu hagsmunaaðila aðfangakeðju SAF á Íslandi sem og með greiningu megindlegra almenna gagna. Niðurstöðurnar sýna að helstu skorður innleiðingarinnar eru skortur á stefnu ríkisins og vöntun á fjármögnun, en einnig standa í vegi tæknilegar haftir, skortur á innviðum, skortur á þekkingu almennings auk alþjóðlegra eiginleika innleiðingarinnar svo sem reglugerðir og samskipti hagaðila utanlands. Í greiningu gagna var notast við PESTEL, SVÓT og rótargreiningu (fiskbeinarit, Ishikawa) til að greina helstu áskoranir og skorður. Rannsókninni lýkur með því að undirrituð leggur til verkefnaáætlun sem samþættir verkefnastjórnun, stefnumótun, samvinnu hagsmunaaðila, tækninýjungar og almenna vitundarvakningu til að stuðla að áframhaldandi innleiðingu SAF á Íslandi.
Lykilhugtök: Verkefnastjórnun, sjálfbært þotueldsneyti (SAF), verkefnaskorður, aðfangakeðja, stefnumótun.Abstract
This thesis investigates the challenges of implementing sustainable aviation fuel (SAF) in Iceland. The research employs a mixed-methods approach, combining qualitative data from semi-structured interviews with key stakeholders in Iceland's SAF supply chain and quantitative data from various sources. The findings reveal several key challenges, including a lack of clear government policy and insufficient funding, technological limitations related to domestic production and infrastructure, limited public awareness and demand, and complexities related to international regulations and collaborations. The thesis utilizes PESTEL, SWOT, and root cause analysis (Ishikawa diagram) to thoroughly analyze these challenges and offer recommendations for overcoming them. The study concludes by suggesting a project plan that integrates project management, policy development, stakeholder collaboration, technological innovation, and public awareness campaigns to accelerate the adoption of SAF in Iceland.
Key terms: Project management, sustainable aviation fuel (SAF), project constraints, supply chain, strategic planning
Notkun nikótínpúða í náinni framtíð: Þróun nikótínpúða á Íslandi og framtíðaráskoranir á markaðnum
No full textVinsældir nikótínpúða hafa farið ört vaxandi á Íslandi og víðar. Þeir eru markaðssettir sem minna heilsuspillandi en hefðbundnar tóbaksvörur og sem nútímaleg og þægileg lausn í daglegu lífi neytenda. Það er þó takmörkuð þekking til á langtímaáhrifum púðanna sem heilbrigðisyfirvöld og almenningur hefur áhyggjur af. Því er mikilvægt að skoða vörutegundina nánar í fræðilegu samhengi. Markmið þessarar rannsóknar er að varpa ljósi á stöðu nikótínpúða í náinni framtíð.
Rannsóknin miðar að því að dýpka skilning á stöðu nikótínpúða í íslensku samfélagi með því að skoða félagslega þætti, markaðssetningu, reglugerðir og viðhorf neytenda. Í rannsókninni er leitast við að greina hvernig hægt sé að tryggja ábyrga notkun nikótínpúða og leggja grunn að stefnumótun sem tryggir jafnvægi milli aðgengis og varúðar. Að auki er ætlunin að varpa ljósi á hvaða hlutverki nikótínpúðar geta gegnt í skaðaminnkun og hvaða
áskoranir og tækifæri gætu fylgt áframhaldandi þróun á íslenskum markaði.
Rannsóknin er megindleg (e. quantitative research). Notast var við þægindaúrtak. Þátttakendur í rannsókninni voru 179 einstaklingar sem eru meðlimir í ólíkum hópum á Facebook. Spurningakönnun var lögð fyrir mismunandi hópa á Facebook og var lýsandi tölfræði notuð við úrvinnslu gagna.
Helstu niðurstöður rannsóknarinnar eru þær að notkun nikótínpúða muni aukast í framtíðinni. Félagslegt umhverfi spilar lykilhlutverk í fyrstu kynnum sem og áframhaldandi notkun á þeim sem er í samræmi við fræðin. Meirihluti þátttakenda telur nikótínpúða vera heilsuspillandi þrátt fyrir að lögð sé áhersla á skaðaminnkun í markaðssetningu þeirra. Frekari rannsóknir á langtímaáhrifum á notkun nikótínpúða á heilsu fólks eru nauðsynlegar. Samfélagsleg ábyrgð framleiðenda og söluaðila við markaðssetningu er ábótavant.
Stefnumótun sem tryggir jafnvægi milli aðgengis og varúðar í markaðssetningu er mikilvæg. Einnig er þörf á sameinuðum kröftum heilbrigðisyfirvalda, framleiðenda og söluaðila í fræðslu
á ábyrgri notkun vörunnar í framtíðinni
The difference between winning and losing in handball
No full textInngangur: Tölfræði greining í handbolta er mikilvæg til þess að bæði hámarka árangur liða og til þess að hafa betri yfirsýn á hvað er að gerast í keppnis leikjum. Tölfræði greining getur reynst bæði þjálfurum og leikmönnum góð til þess að bæta sig og reyna að draga úr mistökum sem getur ollið því að lið tapi leikjum. Markmið: (i) Sjá hver munurinn er á milli þeirra sem vinna handbolta leiki og þeirra sem tapa þeim (ii). Einnig hvort það væri munur á sigurvegurum milli kynjanna.
Aðferð: 306 handboltaleikir voru greindir en það voru allt leikir sem fóru fram á heimsmeistaramóti og Evrópumóti karla og kvenna. Þetta var heimsmeistaramót kvenna 2023 og heimsmeistaramót karla 2025 og svo Evrópumót kvenna 2023 og Evrópumót Karla 2024. Wilcoxon test voru notuð til þess að greina tölfræðilegan mun milli tapara og sigurvegara úr leikjunum. Notast var við breyturnar mörk skoruð frá sex metrum, níu metrum, vítum, hraðarupphlaup, gegnumbrot, skot
langt frá marki, stolnir boltar, tveggja mínútna brottvísanir og tapaðir boltar. Niðurstöður: Sigurliðið tekur fleiri skot úr öllum stöðum á vellinum og er með betri skotnýtingu nema þegar kemur að níu metra skotum þá á tapliðið fleiri skot. Að sama skapi er tapliðið með verri skotnýtingu frá níu metrunum heldur en sigurliðið. Sigurliðið var með tölfræðilega betri markvörslu heldur en tapliðið. Sigurliðið stelur fleiri boltum á meðan tapliðið tapar fleiri boltum. Ályktanir: Niðurstöður sýndu að skotnýting og markvarsla er lykilþáttur í að vinna
leiki. Einnig eru stolnir boltar mikilvægir varnarlega séð. Tapaðir boltar geta reynst dýrkeyptir.
Leitarorð: Skotnýting, markvarsla, stolnir boltar, tölfræðileg greining, sigurlið,taplið.Introduction: Analyzing statistics in handball is essential to improving success and getting a better overview of what happens during competitions. Statistics from games can help coaches and players improve their and the team's performance and lower the number of mistakes the team makes during matches. Objective: (i) Compare winning and losing teams within women´s and men´s matches to identify the performance variables most associated with match outcome (ii) To compere the differnce between the genders when it comes to winning an losing.
Methods: 306 handball matches, all from the World Cup 2023 (Women) and 2025 (men) and the European Cup 2024 (women) and 2023 (men), were analyzed. The Wilcoxon test was used to compere the statistics between winners and losers. Variables used were goals from nine meters, six meters, and seven meters, fast breaks, breakthroughs, long-distance shots, stolen balls, two-minute suspensions, technical fouls and assist. For goalkeepers it was six meters saved, seven meters
saved, nine meters saved, long distance saved, breaktrough saved and fastbreak saved.
Results: The winning team takes more shots in every position on the field and has better shooting efficacy except when it comes to shots from the nine-meter, the losing team has more shots. However, the winning team has better shooting efficacy from the nine meters. The winning team had significantly better
goalkeeping than the losing team. The winning team steals more balls during defence, and the losing team has more technical failures.
Conclusion: The results showed that shooting percentage and goalkeeping are key to winning matches. Also, stolen balls are essential, and losing fewer balls than the opponent to win games is crucial. Keywords: shot efficiency, goalkeeping, steals, statistical analysis, winning team, losing team
Endurgreiðslurkerfi og ábati ríkissjóðs: Arðsemismat kvikmyndaiðnaðarins á Íslandi
No full textÍ þessari ritgerð er fjallað um arðsemi endurgreiðslukerfis kvikmyndagerðar á Íslandi og metið hvort og að hve miklu leyti kerfið skili fjárhagslegum ávinningi fyrir ríkissjóð. Endurgreiðslukerfið hefur verið starfrækt frá árinu 1999 og veitir kvikmyndaframleiðendum hluta framleiðslukostnaðar til baka. Á síðustu árum hefur kerfið stækkað hratt að umfangi en á sama tíma hafa sprottið upp spurningar um hvort sá fjárstuðningur sem veittur er í gegnum kerfið sé réttlætanlegur út frá hagrænu sjónarmiði. Ritgerðin byggir á greiningu gagna frá árunum 2014 til 2024 þar sem reiknuð er arðsemi fjárfestingar (e. return on investment) út frá skatttekjum á móti endurgreiðslum. Næmnigreiningar eru framkvæmdar til að skoða áhrif mismunandi forsenda, til dæmis um hversu stór hluti verkefna og atvinnutækifæra sé raunveruleg viðbót við íslenskt efnahagslíf. Helstu niðurstöður sýna að kerfið getur verið arðbært – en aðeins við ákveðnar forsendur. Því meiri sem óvissan er um áhrif kerfisins á ný verkefni og nýja atvinnu því líklegra er að stuðningurinn skili ekki jákvæðum fjárhagslegum ábata. Jafnframt er fjallað um óbein og afleidd áhrif kvikmyndagerðar svo sem áhrif á ferðaþjónustu, ímynd landsins og menningarlíf. Þó að það sé erfiðara að meta þessi áhrif í krónum talið, þá benda rannsóknir til þess að þau geti verið veruleg. Samanburður við endurgreiðslukerfi í Eistlandi og á Írlandi sýnir að arðsemi og stefnumótun eru mjög breytileg milli landa og mikilvægt er að hanna úrræði í takt við stærð, markmið og getu hvers samfélags.
Af niðurstöðunum má ráða að endurgreiðslukerfi kvikmyndagerðar geti verið réttlætanlegt og gagnlegt tæki til að styðja við skapandi greinar og efla atvinnu. Þó er ljóst að markmið íhlutunarinnar þurfi að vera skýrt, mælikvarðar á árangur skýrir og stjórnun skynsamleg svo kerfið skili samfélagslegum og fjárhagslegum ávinningi
Regluheimili Oddfellow : 210 Garðabæ
No full textLokaverkefni í Byggingafræði gengur út á það að verða sér úti um samkeppnistillögu að opinberri byggingu sem er á frumhönnunarstigi og vinna þá tillögu þar til mannvirkið er tilbúið til útboðs.
Verkið sem unnið var að er hönnunartillaga úr samkeppni fyrir nýtt regluheimili Oddfellow sem fór fram á vegum þróunarsjóðs Oddfellowreglunnar og arkítektarfélagi Íslands. Tillagan var unnin af HJARK og sastudio
Aðferðir og aðgerðir sem fyrirtæki geta gert til þess að stuðla að vellíðan starfsfólks
No full textÞessi rannsókn fjallar um mikilvægi vellíðanar á vinnustað og hvernig fyrirtæki geta stuðlað að henni með því að innleiða mismunandi aðferðir og úrræði. Vellíðan starfsfólks hefur áhrif á bæði andlega, líkamlega og félagslega heilsu, og þegar starfsfólki líður vel er líklegra að það nái betri árangri, upplifi minni streitu og sé heilsusamlegra. Áhersla er lögð á hvernig mannauðsstjórnun og heilsueflingaráætlanir hafa áhrif á starfsumhverfið og hvernig þau geta stuðlað að aukinni starfsánægju, betri framleiðni og minni veikindum meðal starfsmanna.
Einnig er skoðað hvernig fyrirtæki nýta sér nútímalegar aðferðir, svo sem sveigjanlegan vinnutíma, stuðning við jafnvægi milli vinnu og einkalífs, aukið tækifæri til starfsþróunar og heilsueflingar, til að bæta vellíðan starfsfólks. Með því að leggja áherslu á heilsueflingu geta fyrirtæki ekki aðeins bætt lífsgæði starfsmanna heldur einnig haft jákvæð áhrif á rekstrarkostnað og árangur. Rannsóknaraðferðin sem notast var við nefnist safngreining eða meta-analysis á ensku. Rannsóknirnar og greinarnar sem eru skoðaðar í ritgerðinni sýna að fyrirtæki sem innleiða slíkar aðgerðir sem voru nefndar hér að ofan, sérstaklega stór fyrirtæki, upplifa oft minni starfsmannaveltu, aukna starfsframmistöðu og betri starfsanda í fyrirtækinu.
Höfundur útskýrir einnig hvernig samfélagslegar og lagalegar breytingar hafa mótað þróun heilsueflingaráætlana, þar á meðal samþykkt laga á borð við Affordable Care Act, sem hafa aukið áherslu fyrirtækja á vellíðan starfsmanna. Lögin um vernd sjúklinga og hagkvæman aðgang að heilbrigðisþjónustu, oft kölluð Affordable Care Act eða „ACA“, eru umfangsmikil heilbrigðisumbótalög sem samþykkt voru í mars 2010. Þessi lög hafa gert minni fyrirtækjum kleift að nýta styrki til að innleiða heilsueflingaráætlun, sem hefur aukið aðgengi að þessum úrræðum (U.S. Department of Health & Human Services, n.d.).
Að lokum kemur fram í rannsókninni að vellíðan starfsfólks er ekki aðeins persónuleg ábyrgð heldur sameiginleg ábyrgð innan vinnustaðarins. Þegar stjórnendur og fyrirtæki leggja sig fram um að bæta starfsumhverfi og bæta heilsu starfsmanna, stuðla þau að langtímaárangri og bættu vinnuumhverfi fyrir alla. Vellíðan á vinnustað hefur því bæði félagslegan og rekstrarlegan ávinning, sem gerir það að ómissandi þætti í nútíma rekstri
Ofbeldi í nánum samböndum: Af hverju fór hún ekki bara?
No full textMarkmið ritgerðarinnar er að varpa ljósi á mögulegar ástæður þess að kona fari ekki úr sambandi þar sem maki hennar beitir hana ofbeldi. Farið yfir skilgreiningar á ofbeldi í nánu sambandi, kenningar sem tengjast viðfangsefninu, afleiðingar þess sem ofbeldið hefur áhrif á þolanda og úrræði meðal annars. Ofbeldi í nánu sambandi á sér stað um allan heim og í öllum stéttum þjóðafélagsins og er sannkallað samfélagsmein. Ofbeldið hefur víðtæk áhrif á þolanda en það alvarlegasta er morð. Orsakaþættir gerenda eru flóknir eins og geðræn vandamál, áfengis- og vímuefnanotkun og lærð hegðun meðal annars á meðan þunglyndi, kvíði, áfallastreituröskun og óútskýrðir verkir eru meðal þeirra afleiðinga sem þolendur í nánum samböndum kljást við. Þónokkur úrræði eru í boði fyrir þolendur ofbeldis og eru þau þeim að kostnaðarlausu meðan aðeins eitt úrræði er í boði fyrir gerendur og þurfa þeir að greiða fyrir það
Understanding phytoplankton dynamics in Hvalfjörður : community structure and management of harmful algae
No full textRitgerðin er lokuð til 31.05.2026.Hvalfjörður is a popular shellfish picking spot in Iceland. Mussels are filter feeders on microalgae, some microalgae produce harmful substances (phycotoxins) that accumulate in the mussel meat and can be a deadly threat to human consumers. However, monitoring for toxic algae and phycotoxins levels in the shellfish has not been carried out for several years. This poses a risk to human health as high toxin levels have been measured before in shellfish from the fjord. This study documents the seasonal phytoplankton community structure in Hvalfjörður, with emphasis on toxin forming species and provides recommendations for management of harmful algal blooms (HABs) in Iceland. Sampling for phytoplankton diversity and abundance, primary productivity by chlorophyll a, environmental measurements by a CTD, and nutrient measurements were conducted from April-November 2024 at three locations in the fjord. Phytoplankton samples (n=55) were analysed using a Flow Imaging Microscope and chlorophyll a measured on a fluorometer (n=124). Results of chlorophyll a indicate an autumn bloom with highest primary production in September and October at stations HV5, the middle of the fjord and HV10, inner fjord. The seasonal species diversity of the phytoplankton indicated a dominance of diatoms in spring and autumn and dinoflagellates in summer. Toxigenic species, including the amnesic shellfish toxin forming diatoms, Pseudo-nitzschia spp. and diarrhetic shellfish toxin forming dinoflagellates Dinophysis spp., were present throughout the year in Hvalfjörður posing a risk to the marine food web and people consuming shellfish from the area. To improve HABs management in Iceland, establishing a monitoring program to track toxic phytoplankton species and HABs at recreational picking spots is recommended along with a public awareness campaign about the risk of HABs. Climate change causes ocean temperatures to rise and pH levels to decline leading to acidification. HABs may become more frequent and abundant, species composition changes and toxin production can rise due to climate change. Management strategies need to take these changes into account and future research should include the effect of climate change on HABs, identify high risk areas and seasons for recreational shellfish picking and HABs.Hvalfjörður er vinsæll staður fyrir tínslu á bláskel, en skortur hefur verið á reglubundinni vöktun á eitruðum þörungum og þörungaeitri þar síðustu ár. Bláskelin síar fæðu sína úr sjónum og fæðan er svifþörungar. Sumar svifþörungategundir mynda þörungaeitur og getur bláskelin safnað í sig þörungaeitri sem er hættulegt heilsu manna. Fyrri rannsóknir hafa sýnt hátt magn þörungaeiturs í skelfiski úr firðinum. Í þessari rannsókn er árstíðabundin þróun samfélaga svifþörunga í Hvalfirði skoðuð, með áherslu á tegundir sem framleiða þörungaeitur. Sýni voru tekin frá apríl til nóvember 2024 á þremur stöðum í firðinum og greind með Flow Imaging Microscope (n=55). Frumframleiðni var metin með mælingum á blaðgrænu a (n=124) en aðrir umhverfisþættir voru mældir með CTD og mælingum á helstu næringarefnum sjávar. Niðurstöðurnar sýna haustblóma með hámarks frumframleiðni í september og október, og ríkjandi tegundir voru kísilþörungar á vorin og haustin, en svipuþörungar yfir sumarið. Eiturmyndandi tegundir, þar á meðal Pseudo-nitzschia spp. og Dinophysis spp., voru til staðar allt árið og gætu því hafa skapað verulega heilsufarsáhættu. Til að draga úr áhættu og bæta viðbragð við skaðlegum þörungablómum er mælt með stofnun vöktunarkerfis á vinsælum tínslustöðum ásamt aukinni fræðslu til almennings. Því er jafnframt mikilvægt að framtíðarstefna Íslands taki mið af áhrifum loftslagsbreytinga á tíðni, útbreiðslu og eiturefnamyndun í svifþörungum á Íslandi
Analysis of Cell-Free DNA in the Precursor Stage of Waldenström's Macroglobulinemia
No full textIntroduction
Waldenström’s Macroglobulinemia (WM) is a lymphoplasmacytic lymphoma characterized by the overproduction of monoclonal IgM antibodies. Monoclonal gammopathy of undetermined significance (MGUS) of the IgM type is its asymptomatic precursor. There is growing interest in utilizing cell-free DNA (cfDNA) from peripheral blood as a less invasive diagnostic tool, primarily through mutation analysis. Additionally, cfDNA quantification and fragmentomics profiling may have prognostic value in some cancers. However, it remains unclear whether these methods could be useful for risk stratification in IgM MGUS.
Objective: The objective of this study was to assess the utility of cfDNA quantity and fragmentomics analysis in IgM MGUS to predict disease activity in IgM MGUS and its progression to WM.
Materials and methods: Data were obtained from the population-based screening study Iceland Screens, Treats, or Prevents MM (iStopMM), which screens for MGUS. Five samples were collected from seven individuals who progressed from IgM MGUS to WM and from twelve individuals with IgM MGUS who did not develop WM. cfDNA was isolated from cell-free plasma using the Chemagic 360 instrument and quantified using a Qubit fluorometer. cfDNA fragment lengths were assessed with the Bioanalyzer. Differences in cfDNA concentration and fragment size between the groups were analyzed using a t-test.
Results: A total of 94 cfDNA plasma samples were analyzed for both concentration and fragment length. Individuals who later progressed to WM had significantly higher cfDNA concentrations compared with stable IgM MGUS (52.6 ng/mL vs. 28.1 ng/mL; p <0.005). No statistically significant differences were observed in cfDNA fragment length between the two groups.
Conclusion: cfDNA concentration is significantly higher in individuals with IgM MGUS who later progressed to WM. These findings suggest that cfDNA quantification may serve as a non-invasive prognostic marker for disease progression.Inngangur
Stórglóbúlíndreyri Waldenström (Waldenström‘s macroglobulinemia, WM) er eitilfrumukrabbamein með ofseytingu einstofna IgM mótefna. Góðkynja einstofna mótefnahækkun (monoclonal gammopathy of udertermined significance, MGUS) af IgM gerð er einkennalaust forstig WM. Áhugi hefur verið að því að nýta utanfrumuerfðaefni (cellfree DNA, cfDNA) í blóði til að bæta greiningu þessara sjúkdóma oftast með greiningu stökkbreytinga. Sýnt hefur verið að einfaldari mæling á magni og lengd cfDNA geti haft forspárgild um horfur í sumum krabbameinum. Ekki er þekkt hvort það geti gagnast í áhættustigun IgM MGUS.
Markmið: Að kanna hvort tengsl séu milli magns og lengdar cfDNA við horfur í IgM MGUS.
Aðferðir: Fengin voru gögn frá rannsókninni Blóðskimun til bjargar sem er lýðgrunduð skimunarrannsókn fyrir MGUS. Fengin voru fimm sýni frá sjö einstaklingum sem þróuðu með sér WM eftir greiningu IgM MGUS og tólf einstaklingum sem höfðu IgM MGUS og þróuðu ekki með sér WM. cfDNA var einangrað úr frumufríu plasma með Chemagic 360 og það magnmælt með Qubit tæki. Lengd cfDNA var svo metið með Bioanalyser. Magn og lengd cfDNA var borið saman með t-prófi.
Niðurstöður: Alls voru 94 cfDNA plasma sýni magn- og lengdargreind. Þátttakendur sem greindust síðar með WM höfðu marktækt meira cfDNA en þeir sem höfðu stöðugt IgM MGUS (52,6 ng/mL vs 28,1 ng/mL; p=4,9×10-6 ). Ekki reyndist munur á lengd cfDNA búta.
Ályktanir: Magn cfDNA er marktækt meira hjá einstaklingum með IgM MGUS sem síðar fá WM. Einföld magnmæling á cfDNA gætu þannig nýst til að spá fyrir um horfur í IgM MGUS