Skemman (Island)
Not a member yet
50783 research outputs found
Sort by
Stærðfræðiskógur: Samþætting útináms og stærðfræði
No full textVerkefni þetta fjallar um stærðfræðikennslu í útinámi með það markmið að nemendur öðlist sem mestan skilning á stærðfræði í gegnum áþreifanlega skoðun á umhverfi sínu. Verkefnið er í tveimur hlutum. Annars vegar er greinargerð þar sem fjallað er um stærðfræði í útikennslu með fræðilegt sjónarmið og gerð er grein fyrir verkefninu Stærðfræðiskógur sem er samþætting stærðfræðináms og útináms. Hins vegar er verkefnið Stærðfræðiskógur þar sem nemendur leysa þrautir í skógi. Verkefnið er ætlað nemendum í sjöunda bekk grunnskóla og byggjast þau á hæfniviðmiðum í aðalnámskrá. Verkefnið stuðlar að fjölbreyttum kennsluháttum og samþættingu stærðfræði, útináms og upplýsingatækni. Það er hannað með upplifun nemenda að leiðarljósi og fá þeir því að njóta sín í umhverfinu þar sem skógurinn er kennslustofan
Vistfræði og vistkerfi menningar og skapandi greina: Hvernig geta sjálfstæðar skipulagsheildir dafnað á Íslandi?
No full textAthugasemd: Ritgerð verði lokuð vegna rannsóknarhagsmuna. Höfundur og leiðbeinandi munu vinna áfram með rannsóknina og vinna að birtingu greina í tímaritum hér- og erlendis. Opinn aðgangur að meistaraverkefni er talinn geta spillt rannsóknarhagsmunum og veikt útgefnar greinar þegar þær verða birtar.Rannsókn þessi fjallar um þrjár sjálfstæðar skipulagsheildir á sviði menningar og skapandi greina á Íslandi; Sköpunarmiðstöðina á Stöðvarfirði, Skjaldborg - hátíð íslenskra heimildamynda á Patreksfirði og Reykjavík Deathfest. Leitast er við að greina starfsemi þeirra út frá kenningum á sviði menningarstjórnunar og skipulagsheildafræða um vistfræði og vistkerfi menningar og skapandi greina (VVMS) og spurningunni um það hvað felist í því að dafna innan slíkra vistkerfa á Íslandi.
Hugtökin vistkerfi og vistfræði hafa verið afar áberandi á undanförnum áratugum á þessum fræðasviðum. Það má meðal annars rekja til gagnrýni á þá ofuráherslu markaðsvæðingar innan menningarstarfsemi og hagræna mælikvarða í umfjöllun um hinar skapandi greinar. Aftur á móti hefur merking þessara lykilhugtaka verið nokkuð á reiki í fræðilegri umræðu, auk þess sem þau sækja hugmyndafræðilegt afl sitt að verulegu leyti til aðkallandi vistkerfisvandamála samtímans án þess að þeim sé endilega stillt upp á forsendum náttúruverndar eða loftslagsaðgerða.
Rannsókninni er ekki einungis ætlað að skýra fræðilegan grundvöll þess sem kalla mætti vistfræði skapandi greina, og draga fram annmarka slíkra fræða, heldur jafnframt að sýna fram á möguleika þeirra í greiningu á einstökum skipulagsheildum og vistkerfum þeirra. Í því skyni voru framkvæmd eigindleg viðtöl við stjórnendur Sköpunarmiðstöðvarinnar, Skjaldborgar og Reykjavík Deathfest sem greind eru undir sjónarhorni VVMS og með sérstakri áherslu á hugtakið að dafna.
Helstu niðurstöður ritgerðarinnar eru þær að:
Í vistfræðihugsun felst öflugt tæki til að endurskilgreina virði menningarstarfsemi sem andsvar við ráðandi áherslu á hagfræðisjónarmið. Hins vegar er beiting náttúrufræðihugtaka á fræðasviðinu vandamál þar sem þörf er á auknum skilningi og samþættingu. Skammstöfunin VVMS er því lögð fram sem byrjunarreitur fyrir rannsóknir innan kenningaramma vistfræði og vistkerfa menningar og skapandi greina á Íslandi.
Til eru margar leiðir fyrir sjálfstæðar skipulagsheildir innan menningar til að dafna. Þær þurfa meðal annars metnaðarfullt teymi og stjórnendur, húsakost sem styður við starfsemina, öflugt styrkja- og stoðkerfi, viðamikið tengslanet og uppbyggilegt samstarf við stjórnsýslu og yfirvöld. Þörf er á nánari rannsóknum á sjálfstæðum skipulagsheildum innan menningar til að skýra döfnunarhugtakið frekar.This study examines three independent organizations in the field of culture and the creative sector in Iceland: the Fish Factory in Stöðvarfjörður, Skjaldborg – Icelandic Documentary Film Festival in Patreksfjörður, and Reykjavík Deathfest. The aim is to analyze their activities through theories in cultural management and organizational studies concerning the cultural and creative ecologies and ecosystems (CCEE), and to explore what it means to flourish within such ecosystems in Iceland.
The concepts of ecosystems and ecology have been highly prominent in these academic fields in recent decades. This can be traced, among other things, to criticism of the overwhelming emphasis on marketization within cultural activities and the use of economic metrics in discussions of the creative sector. However, the meaning of these key concepts has been somewhat uncertain in scholarly debate, and they draw much of their ideological force from the pressing ecological issues of our time without necessarily being framed in terms of nature conservation or climate action.
The aim of the study is not only to clarify the theoretical foundations of what might be called the ecology of the creative sector and to highlight the shortcomings of such theories, but also to demonstrate its potential in analyzing individual organizations and their ecosystems. To this end, qualitative interviews were conducted with the managers of the Fish Factory, Skjaldborg, and Reykjavík Deathfest, which are analyzed from the perspective of CCEE (VVMS) with a particular emphasis on the concept of flourishing.
The main findings of the thesis are that:
Ecological thinking provides a powerful tool for redefining the value of cultural activities as a counterpoint to the dominant emphasis on economic perspectives. However, the use of concepts drawn from the natural sciences in this field presents challenges, as greater understanding and integration are needed. The abbreviation CCEE (VVMS) is therefore proposed as a starting point for research within the theoretical framework of the ecology and ecosystems of culture and the creative sector in Iceland.
There are many ways for independent cultural organizations to flourish. They require, among other things, an ambitious team and leadership, facilities that support their activities, a robust system of grants and support, an extensive network of connections, and constructive collaboration with public administration and authorities. Further research into independent organizations in the cultural sector is needed to clarify the concept of flourishing more fully.Rannsóknasetur skapandi greinaRitgerð verði lokuð vegna rannsóknarhagsmuna. Höfundur og leiðbeinandi munu vinna áfram með rannsóknina og vinna að birtingu greina í tímaritum hér- og erlendis. Opinn aðgangur að meistaraverkefni er talinn geta spillt rannsóknarhagsmunum og veikt útgefnar greinar þegar þær verða birtar
Að leðri skaltu verða
No full textHér er farið ítarlega í hvert skref BA verkefnisins, frá sútuninni til hönnunarinnar. Í lokin kemur niðurstaða rannsókarinnar um hvernig tillagan mín er að framleiðlsu og hönnun á leðri með tilliti til dýranna. Með því fylgja myndir af öllum sex útlitum og lýsingu fyrir hverja og eina niðurstöðu
Verðmat hugbúnaðarfyrirtækja með áherslu á sjóðstreymisgreiningu
No full textÍ þessari ritgerð fjalla ég um verðmat hugbúnaðarfyrirtækja með áherslu á sjóðstreymisgreiningu. Sérstök áhersla er lögð á að verðmeta hraðvaxandi SaaS (e. Software as a Service) fyrirtæki sem byggir tekjumódel sitt að mestu á áskriftartekjum. Rannsóknarspurningin sem lögð er til grundvallar er hvort sjóðstreymisgreining henti til að meta virði slíkra fyrirtækja, þrátt fyrir stutta rekstrarsögu og miklar framtíðarforsendur.Til að svara rannsóknarspurningunni er farið í fyrri hluta ritgerðarinnar yfir helstu verðmatsaðferðir:sjóðstreymisgreiningu, greiningu á hagrænum hagnaði,samanburðargreiningu og kennitölugreiningu. Í kjölfarið er stuðst við dæmi um raunverulegt hugbúnaðarfyrirtæki, „Fyrirtæki A“, sem valið var vegna hás vaxtar, einfaldleika í rekstri og skýrra tekjustrauma.Útreikningar sýna að sjóðstreymisgreining getur veitt trúverðugt mat á virði hraðvaxandi hugbúnaðarfyrirtækja, að því gefnu að unnið sé með vandaðar spár og varfærnar forsendur fyrir vöxt, áhættu og ávöxtunarkröfu. Einnig kemur fram að næmnigreining er nauðsynleg til að meta áhrif lykilbreyta á niðurstöður. Virði Fyrirtækis A var metið bæði með sjóðstreymis- og kennitölugreiningu og niðurstöður komu heim og saman.Helstu niðurstöður styðja að sjóðstreymisgreining sé nothæf og gagnleg aðferð við verðmat slíks fyrirtækis, sérstaklega ef hún er studd með öðrum greiningaraðferðum og markvissri næmnigreiningu
Shared intuition on the value of body parts and association with laws on compensation
No full textAfleiðingar þess að missa líkamshluta eru misalvarlegar og hafa ólík áhrif á líf einstaklinga. Rannsókn þessi er hluti af alþjóðlegu verkefni og byggir á niðurstöðum Wee o.fl (2025) um sameiginlegt innsæi meðal manna þegar kemur að mati á virði líkamshluta. Markmið rannsóknarinnar var að kanna samræmi í slíku mati meðal fólks, sem og fylgni við skaðabótalög. Þátttakendur voru 126 talsins og var þeim skipt niður í þrjú skilyrði. Lagt var mat á almenna líkamshluta og einnig fínstillt mat á virði einstakra fingra. Niðurstöðurnar sýndu fram á sterkar vísbendingar um sameiginlegt innsæi meðal manna, óháð tíma og menningu, þegar kom mati á almennum líkamshlutum, þó veikari þegar kom að fínstilltu mati. Einnig fannst sterk fylgni milli mats leikmanna á sanngjörnum skaðabótum við raunveruleg skaðabótalög. Á Íslandi eru um 18 þúsund greindir með örorku og því mikilvægt að hún sé metin rétt. Niðurstöður rannsóknarinnar benda til að mat á miska og skaðabótum sé í talsverðu samræmi við skilning almennings á hvað teljist réttlátt og sanngjarnt
Algengi lágs blóðsykurs hjá börnum við innleiðslu svæfingar eftir innleiðingu 6-4-3-1 föstuleiðbeininga á Landspítala: lýsandi framskyggn ferilrannsókn
No full textBackground: Preoperative fasting aims to reduce the risk of pulmonary aspiration during anesthesia. However, prolonged fasting negatively impacts children´s well-being and bodily functions. From April 2022, new fasting guidelines were implemented at Landspitali in accordance with recommendation from the European Association of Anesthesiologists. Fasting time for solids remained unchanged at 6 hours, while fasting time for formula was reduced from 6 to 4 hours, breast milk from 4 to 3 hours, and clear fluid from 2 to 1 hour.
Objective: To shed light on children‘s fasting times and the incidence of hypoglycemia during anesthesia under the new 6-4-3-1 fasting rule. Additionally, to assess which children are at risk of low blood glucose associated with fasting before anesthesia.
Methods: A single-center descriptive prospective cohort study of pediatric patients < 18 years (n = 350) who underwent general anesthesia for elective procedures from October 2023 to May 2024. Capillary blood glucose levels were obtained within five minutes after anesthesia induction and before intravenous fluid administration.
Results: The median (range) age of participants was 6.8 (0.1 - 17.9) years, and median body weight was 23.0 (2.9 - 156) kg. Median fasting time for solids was 13.4 (4.0 - 24) and 4.0 (0.3 - 18.6) hours for clear fluids. Hypoglycemia (< 3.3 mmol l-1) was observed in 1.2% of children [95% confidence interval (CI), 0.3 to 3.0%] or 4 out of 339. Increased odds of hypoglycemia were associated with longer fasting from solid food with a decrease of -0.05 mmol l-1 change per hour (p < 0.001) but not from clear fluid.
Conclusion: Children´s fasting times before anesthesia are longer than recommended. However, the fasting time for clear fluids and the incidence of hypoglycemia have decreased compared to previous research at Landspitali when following earlier guidelines. It´s important to find ways to shorten fasting times for solids and even further reduce clear fluid fasting times.Félag íslenskra hjúkurnarfræðinga og Vísindasjóður Landspítal
Tengsl tónlistar og tungumáls: Áhrif tónlistarþjálfunar á málþroska barna
No full textÞessi ritgerð er lögð fram til BA-prófs í almennum málvísindum við Hugvísindasvið Háskóla Íslands. Meginviðfangsefni hennar er að skoða tengsl tónlistar og málþroska barna og kanna hvernig tónlistarþjálfun getur haft áhrif á málskilning, hljóðkerfisvitund og læsi. Í ritgerðinni er fjallað um sameiginlegan hugrænan og taugafræðilegan grunn tónlistar og tungumáls, þar sem bæði kerfi byggja á vinnslu mynsturs og hrynjanda. Rannsóknarspurning ritgerðarinnar var: Hefur markviss tónlistarþjálfun áhrif á málþroska barna? Fjallað var um máltöku barna, málþroskafrávik og lesblindu, ásamt hlutverki tónlistar í þroska og menningu barna. Þá voru kynntar rannsóknir sem sýna fram á að tónlistarþjálfun, sérstaklega þjálfun sem leggur áherslu á hrynjanda og takt, getur bætt hljóðkerfisvitund, athygli og vinnsluminni. Helstu niðurstöður ritgerðarinnar benda til þess að tónlist og tungumál deili að hluta til sameiginlegum taugakerfum sem vinna úr hljóðrænum mynstrum, reglu og stigskipun. Þessir sameiginlegu ferlar gera börnum kleift að vinna með endurtekningu, takt, laglínu og tímasetningu, sem styður við hljóðgreiningu, orðaskil og minni. Barnatal (tal beint að börnum) hefur ýmsa tónlistarlega eiginleika og bregðast nýburar á svipaðan hátt við barnatali og tónlist, sem gefur til kynna sameiginlegan taugagrunn fyrir úrvinnslu hljóða. Heilamyndun hefur sýnt að tónlist og mál virkja bæði sérhæfð og sameiginleg tauganet sem styðja við nákvæma heyrnarúrvinnslu, athygli og samstillingu hreyfinga við hljóð. Talið er að heilinn vinni úr takti, tímalengd og reglu í bæði tónlist og tali með samstillingu heilabylgna og skynhreyfitengslum, sem gerir börnum kleift að greina hljóðunga, atkvæði og hrynjanda. Markviss tónlistarþjálfun hefur bæði mælanleg og langvarandi jákvæð áhrif á hugarstarf og málþroska barna. Þjálfunin eykur færni í að vinna með athygli, vinnsluminni, tímaskynjun og hljóðgreiningu, sem stuðlar að bættum málskilningi, hljóðkerfisvitund og lestrarfærni. Tónlistarþjálfun getur verið árangursrík leið til að efla málþroska, bæði sem almenn málörvun og sem íhlutun fyrir börn með mál- og lestrarvanda.This thesis is submitted in partial fulfillment of the requirements for the BA degree in General Linguistics, at the University of Iceland. Its main objective is to explore the relationship between music and children’s language development and to examine how musical training may influence language comprehension, phonological awareness, and literacy. The thesis discusses the shared cognitive and neurological foundations of music and language, as both systems rely on the processing of patterns and rhythm. The research question guiding the study was: Does structured musical training affect children’s language development? The thesis reviews literature on language acquisition, language disorders, and dyslexia, as well as the role of music in children’s development and culture. Furthermore, research findings are presented showing that musical training, particularly training focused on rhythm and timing, can improve phonological awareness, attention, and working memory. The main findings suggest that music and language partially share neural networks that process auditory patterns, rules, and hierarchical structures. These shared processes enable children to work with repetition, rhythm, melody, and timing, supporting sound analysis, word comprehension, and memory. Research on newborns indicates that children respond similarly to infant-directed-speech and music, suggesting a common neural basis for sound processing. Neuroimaging studies have shown that both music and language activate specialized and overlapping neural networks that support precise auditory processing, attention, and the coordination of movements with sound. It has been proposed that the brain processes rhythm, duration, and structure in both music and speech through the synchronization of brainwaves and sensorimotor integration, enabling children to perceive phonemes, syllables, and prosody. Musical training has both measurable and long-lasting positive effects on cognitive functions and language development in children. Such training enhances skills in attention, working memory, temporal processing, and auditory analysis, contributing to improved language comprehension, phonological awareness, and reading abilities. Musical training can therefore be an effective means to support language development, both as general language stimulation and as an intervention for children with language and reading difficulties
Fjármálalæsi á íslenskum húsnæðislánamarkaði. Hversu fjármálalæsir eru lántakendur?
No full textMarkmið þessarar rannsóknar er að skoða stöðu lántakenda á húsnæðislánamarkaði á Íslandi út frá því hvort þeir búi yfir nægilegu fjármálalæsi fyrir þá áralöngu skuldbindingu sem taka húsnæðislána felur í sér. Húsnæðismarkaðurinn á Íslandi hefur verið sveiflukenndur undanfarin fimm ár. Húsnæðisverð hefur hækkað um tugi prósenta og lánakjör sveiflast frá sögulega lágum vöxtum í um og yfir 11% í takti við hækkandi verðbólgu. Á sama tíma og umræða um skort á kennslu í fjármálalæsi í íslenska menntakerfinu hefur reglulega komið upp, hafa samfélagsmiðlar á tíðum verið undirlagðir af fyrirspurnum frá lántakendum varðandi hegðun lána sinna og ljóst að hjá hluta þeirra er skilningur á lánaskilmálum ekki til staðar. Eru þessar staðreyndir meginástæðan fyrir því að þetta viðfangsefni varð fyrir valinu en höfundi leikur hugur á að komast að því hvort raunin sé sú að einhverjir lántakendur á húsnæðislánamarkaði taki tugmilljón króna lán til áratuga án þess að átta sig fyllilega á hvað felst í þeirri skuldbindingu og hverju eiga má von á á komandi árum. Rannsóknin var framkvæmd í formi spurningalista sem lagður var fyrir hentugleikaúrtak á samfélagsmiðlinum Facebook. Megin niðurstöður hennar voru tvennskonar. Annars vegar að þó 78% þátttakenda hafi ekki hlotið kennslu í fjármálalæsi á grunn- og framhaldsskólastigi mældust þeir fjármálalæsir á þá þætti sem þarf að kunna skil á við töku húsnæðislána. Hins vegar leiddu niðurstöður einnig í ljós að þeir þátttakendur sem ekki bjuggu yfir nægilegu fjármálalæsi áttu það sameiginlegt að hafa hvorki fengið kennslu í fjármálalæsi né að hafa alist upp á heimilum þar sem fjármál voru reglulega rædd
When the climate talks, do markets listen?
No full textThis thesis examines how European equity markets respond to climate-related financial risks, specifically transition risk and physical risk, over the period 2015–2023. Using high-frequency data and a cross-sectional regression approach, the study links daily innovations in climate risk sentiment—measured by the Transition Risk Index (TRI) and Physical Risk Index (PRI) developed by Bua et al. (2024)—to daily returns of 24 STOXX sector indices and 8 sustainability-themed indices. The analysis controls for global market movements and weekday effects and applies Newey–West robust standard errors to account for heteroskedasticity and autocorrelation.
Findings reveal that transition risk is more systematically priced than physical risk. Sectors with high carbon exposure, such as construction, chemicals, and industrials, show significant negative return responses to increases in TRI. Sustainability and low-carbon indices also exhibit negative reactions, suggesting that ESG portfolios are not fully insulated from transition-related shocks. In contrast, the effects of physical risk are weaker and less consistent, though select sectors—such as industrial engineering and materials—demonstrate sensitivity to extreme weather concerns.
These results highlight the heterogeneous nature of climate risk pricing across sectors and investment strategies. The study contributes to the growing literature on climate finance and offers practical implications for investors, policymakers, and ESG portfolio design, emphasizing the need to distinguish between short-term transition shocks and long-term physical threats
Innleiðing gervigreindar í íslenskt skólastarf: Þjálfun kennara í notkun á Viskubrunn.net
No full textMarkmið þessarar rannsóknar var að kanna hvernig Viskubrunnur.net, íslenskt gervigreindartól þróað fyrir kennara, nýtist til að efla hæfni kennara til að samþætta gervigreind inn í kennsluhætti sína. Sérstök áhersla var lögð á að greina breytingar á viðhorfi kennara eftir stutta þjálfun í notkun tólsins og hvernig þeir sjá fyrir sér að gervigreind geti nýst þeim í framtíðinni. Rannsóknin byggði á eigindlegri aðferðafræði þar sem tveir grunnskólakennarar tóku þátt í þriggja funda þjálfunarferli. Gagna var aflað með hljóðupptökum, minnisblöðum og
spurningalistum sem lagðir voru fyrir fyrir og eftir þjálfunina. Gögnin voru greind með þemagreiningu. Niðurstöðurnar sýna að þátttakendur upplifðu þjálfunina sem gagnlega, en töldu þörf á meiri handleiðslu og skýrari leiðbeiningum. Þeir sáu möguleika í Viskubrunn.net,
sérstaklega vegna þess að tólið er á íslensku og tengist aðalnámskrá grunnskóla. Þrátt fyrir þetta komu fram áskoranir, einkum tengdar notendaviðmóti og tæknilegum þáttum. Báðir kennararnir lýstu vilja til að nýta gervigreind í kennslu í framtíðinni, að því gefnu að þeir
fengju viðeigandi stuðning. Framlag rannsóknarinnar felst í því að varpa ljósi á mikilvægi markvissrar kennsluráðgjafar við innleiðingu gervigreindartækni í skólastarfi. Þá undirstrika niðurstöðurnar að slík innleiðing þurfi að taka mið af þörfum kennara og veita þeim
nauðsynlegan stuðning til að nýta tæknina á árangursríkan hátt.Kunnátta ehf