Skemman (Island)
Not a member yet
50783 research outputs found
Sort by
A Rhetorical Quest: In pursuit of lords and the Lord in Egill Skallagrímsson’s lausavísa 43
No full textThis thesis will consider the ubi sunt topos, a rhetorical feature meaning “where are…?”, within a lausavísa ‘loose stanza’ attributed to Egill Skallagrímsson. To this purpose, the ecclesiastical uses of the ubi sunt topos within the Nordic corpus, namely an Old Norwegian translation of a soul-and-body debate and an Old Icelandic transla-tion of a nativity homily, will be considered to demonstrate clear evidence of religious engagement with the topos informed by its biblical origins. Following this, Egill’s lausavísa 43, likely an earlier composition (although preserved in a later manuscript context) will be considered. This lausavísa offers a “secular” recontextualization of the topos, structurally transformed by its skaldic medium and semantically informed by the narrative saga context in which it is preserved. This thesis will primarily analyse the appearance of the topos in Egils saga, but for contextual purposes it will consider how the two Old Norse-Icelandic homilies differ from their proposed sources, revealing the Nordic homilists’ understanding and priorities regarding ubi sunt. This close analysis of the ecclesiastical engagement with the ubi sunt topos will situate Egill’s stanza within the Nordic ubi sunt corpus and provide a backdrop against which this skaldic example will be compared. This analysis will then be used to make a case for the influ-ence of Old English poetry, namely “The Wanderer,” in Egill’s lausavísa. Having ana-lysed the stanza from these angles, the present author will be in the best position to demonstrate what bearing this stanza has on the saga narrative amongst other biblical influences already identified within the text.Í ritgerð þessari verður fjallað um hið svo kallaða ubi sunt minni sem finna má í einni af lausavísum Egils sögu, en í því spyr skáldið “hvar er nú glæsileiki fortíðarinnar?”. Í þessu skyni verða dæmi um þetta minni úr trúarbókmenntum könnuð, nánar tiltekið úr texta um viðræðu líkama og sálar og forníslenskri þýðingu á predikun um fæðingu frelsarans, en þau sýna skýr merki þess að minnið hafði trúarlega vídd, enda ættað úr Biblíunni. Í framhaldi af því verður vikið að 43. lausavísu Egils sögu, en hún er líklega gömul (þótt hún sé varðveitt í ungum handritum). Vísan setur minnið í veraldlegt samhengi, um leið og það fellur það að kröfum dróttkvæðs háttar, auk þess sem merking vísunnar ræðst af stöðu hennar í frásögn sögunnar. Áhersla er lögð á að greina notkun minnisins í Egils sögu, en einnig verður hugað að því hvernig trúartextarnir tveir hnika til notkun minnisins sé miðað við ætlaðar fyrirmyndir þeirra, en það sýnir hvaða skilning þeir lögðu í ubi sunt minnið. Þannig verður nákvæm greining á kirkjulegri notkun minnisins til þess að staðsetja betur hvernig lausavísan gerir það. Á grundvelli þessarar greiningar, verða færð rök fyrir því að skáldið hafi orðið fyrir áhrifum frá fornenskum kveðskap, nánar tiltekið „The Wanderer“ í tilfelli 62. lausavísu. Hafandi greint vísuna frá þessum ólíku sjónarhornum, mun höfundur ritgerðarinnar vera í góðri aðstöðu til að sýna fram á merkingu vísunnar þegar litið er til verka annarra fræðimanna sem hafa rannsakað áhrif Biblíunnar á söguna
Media and Information Literacy in the Age of Algorithms: Empowering Icelandic Students to Critically Engage with Algorithmically Curated Content and the Challenges of Misinformation
No full textAs algorithmically curated content increasingly shapes what young people see, search for, and share online, the need to equip students with the skills to engage critically with digital media has become urgent, particularly in the face of growing misinformation. This paper addresses two central questions about algorithm literacy within the broader framework of media and information literacy (MIL), focusing on educational contexts in Iceland: How can education systems foster the skills necessary for teenagers to critically engage with algorithmically curated content and identify misinformation? And how well is the Icelandic education system equipped to nurture these competencies? Drawing on curriculum analysis, international frameworks, and recent studies on youth media habits and algorithmic awareness, the findings suggest that while elements of MIL are present in Iceland’s curriculum, algorithm literacy—and its connection to the spread of misinformation—remains underdeveloped. Strengthening students’ ability to engage critically with digital environments requires not only technical skills but also an understanding of how content is selected and presented. Incorporating algorithm literacy into existing educational structures could enhance media awareness, critical thinking, and resilience to misinformation. By highlighting gaps in curriculum, policy, and research, this study contributes recommendations for improving educational practices and points to areas that warrant further investigation
„Það er ekki það sama að vera perri og að vera afbrotamaður“: Viðhorf íslenskra knattspyrnumanna til meintra kynferðisbrota landsliðsmanna
No full textUmfjöllun um meint kynferðisbrot landsliðsmanna í knattspyrnu hefur tekið mikið pláss í íslensku samfélagi síðustu ár, bæði í fjölmiðlum og í almennri umræðu. Á meðan ýmsir aðilar hafa keppst við að tjá sig um þessi mál, og oft verið mikil harka í umræðunni, hefur skort raddir annara knattspyrnumanna. Þeir hafa setið hjá og sýnt hlutleysi. Það getur verið hættulegt þar sem hlutleysi og skortur á afstöðu getur verið túlkað sem stuðningur við ríkjandi ástand. Í þessari ritgerð eru kynntar niðurstöður úr eigindlegri rannsókn þar sem tekin voru viðtöl við átta íslenska knattspyrnumenn sem spila allir í tveim efstu deildum landsins, þ.e. Bestu deildinni eða Lengjudeildinni. Markmiðið með ritgerðinni er að öðlast skilning á viðhorfi hins almenna knattspyrnumanns til meintra kynferðisbrota landsliðsmanna og sjá hvort að svokölluð geislabaugsáhrif hafi áhrif á skoðun þeirra og álit á viðkomandi einstaklingum. Einnig verða niðurstöður settar í samhengi við kenninguna um sekt vegna tengsla ásamt því að skoða hvort að kenningin um félagslega sjálfsmynd hafi áhrif á viðhorf þeirra til málefnisins. Mikilvægt er að gefa röddum annarra leikmanna rými, sérstaklega í ljósi þess hve umræðan hingað til hefur að mestu leyti verið einsleit og í mörgum tilfellum túlkuð sem hlutlaus. Þessi ritgerð veitir dýpri innsýn inn í upplifun annara knattspyrnumanna með því að útvega þeim vettvang til að tjá sig nafnlaust sem veitir þeim frelsi til að segja hluti sem þeir væru líklega smeykir við að segja opinberlega
Hroki, hleypidómar og hinir ódauðlegu: Jane Austen í hrollvekju greininni
No full textÍ þessari ritgerð er fjallað um hvernig kvikmyndirnar Pride and Prejudice and Zombies og Twilight nýta sér þemu úr hrollvekju greininni til þess að aðlaga og endurtúlka skáldsöguna Pride and Prejudice eftir Jane Austen. Skoðað er hvernig hrollvekjan breytir megin þemum sögunnar um ást, kynjahlutverk og stétt en einnig hvaða áhrif þessar breytingar hafa á persónur og boðskap hennar. Stuðst er við kenningar um aðlaganir eftir Lindu Hutcheon, kvikmyndagreinar eftir Deborah Cartmell og Imelda Whelehan auk hugmynda Robin Wood um bælingar og hið framandi í hryllingsmyndum. Greiningin á kvikmyndunum tveimur varpar ljósi á það hvernig upprunalegt verk Austen verður dramatískara um leið og hættustigið eykst og yfirnáttúruleg skrímsli koma til sögunar. Í Pride and Prejudice and Zombies breytist „Regency“ samfélagið í ofbeldisfullan vígvöll þar sem uppvakningar ganga berserksgang á meðan Twilight aðlagar ástarsögu Elizabethar og herra Darcys að gotneskum nútíma þar sem vampírur leynast á meðal manna. Jafnframt er skoðað hvernig myndirnar endurspegla ákveðnar hugmyndir um kynjahlutverk kvenna í gegnum kvenhetjur sínar, þar sem Elizabeth í Pride and Prejudice and Zombies er virk og sterk kvenpersóna á meðan Bella er óvirk, viðkvæm og þarf að treysta á aðra til þess að bjarga sér þegar hætta steðjar að. Að lokum varpar ritgerðin ljósi á að þrátt fyrir að þemu, persónur og greinar umbreytist þegar verk Austen eru færð yfir í kvikmyndirnar þá er ástin áfram kjarni frásagnarinnar. Þar með lifir ástin af bæði uppvakningaplágu og forboðið samband við vampíru
Hlutverk félagsráðgjafa í teymisvinnu innan fangelsa - Fræðilegt yfirlit og greining
No full textHlutverk félagsráðgjafa innan fangelsiskerfa eru margþætt þar sem þeir brúa bilið milli einstaklings og stofnunar, velferðarkerfis og refsivistar. Þar gegna þeir oft lykilhlutverki í þverfaglegri teymisvinnu, þar sem þeir samhæfa þjónustu, stuðla að félagslegum tengslum og gæta mannréttinda þeirra fanga sem afplána dóma. Tilgangur ritgerðarinnar er að varpa ljósi á stöðu þekkingar um hlutverk félagsráðgjafa í teymisvinnu, siðferðilegar áskoranir og áhrif stofnanamenningar. Markmið þessa ritgerðar er að leggja fram frumlegar rannsóknir eða greiningar á tilteknu fræðasviði og sýna fram á vald nemandans á rannsóknaraðferðum og þekkingu. Gagna var aflað með kerfisbundinni heimildagreiningu á ritrýndum fræðigreinum frá árunum 2010–2025.
Gagnaöflun fór fram í gagnasöfnum á borð við PubMed, ProQuest, Leitir.is og Google Scholar og var framkvæmd með skýrum viðmiðum sem tryggðu gagnsæi og rekjanleika. Alls voru 25 lykilheimildir valdar og greindar með eigindlegri innihaldsgreiningu (e. quality content analysis), þar sem leitast var við að draga fram mynstur og þemu sem endurspegla helstu áskoranir og faglegt hlutverk félagsráðgjafa innan fangelsiskerfa.
Niðurstöðurnar sýna að félagsráðgjafar gegna mikilvægu hlutverki í að tryggja heildræna þjónustu og mannréttindamiðaða nálgun í fangelsum. Þeir stuðla að virðingu, sjálfsmynd og endurhæfingu í lokuðu kerfi, en upplifa jafnframt faglega óvissu og takmarkað svigrúm innan teymisvinnu (Dominelli, 2002; Healy, 2014; Testoni o.fl., 2021). Þeir tryggja samfellu í úrræðum, stuðla að trausti og túlka þarfir skjólstæðinga út frá mannúðlegu sjónarhorni í umhverfi sem einkennist af stigveldi og reglugerðum (Lipsky, 2010; Uche o.fl., 2023). Virk og mannréttindamiðuð teymisvinna krefst þess að faglegt hlutverk þeirra sé skýrt, sýnilegt og viðurkennt innan stofnunarinnar
Keila við Ísland sem hugsanlegur smitberi hringormaveiki
No full textTusk (Brosme brosme) is a popular seafood in many parts of the world, yet it is relatively understudied with respect to parasitic infections. The objective of this study was to investigate the potential presence of nematodes from the family Anisakidae in the flesh of Tusk. Anisakis nematodes of the third larval stage (L3) are known to cause anisakiasis, a zoonotic disease that occurs when larvae establish themselves in the human gastrointestinal tract following consumption of raw or undercooked fish. A total of 20 specimens were examined, comprising 11 individuals caught north of Iceland and 9 from the south. Each specimen was dissected with all parasites extracted, counted and categorized by the location of infection and identity. Molecular analyses of the parasites was conducted via PCR for taxanomic identity. The results showed a significant difference in the number of parasites between regions, with the mean parasite load in fish rom the south being 141.0 ± 123.4 compared to 29.5 ± 14.7 in fish from the north. Most nematodes were found in the flesh, particularly in the belly flap (anterior ventral). This is a cause for concern due to the consumption of flesh by humans, which increases the risk of anisakiasis. Additionally, the nematode Hysterothylacium aduncum was found for the first time in Icelandic tusk. These results highlight the importance of properly cleaning fish before sale, and adequately freezing or cooking it to insure the worms are killed. Finally, the study proposed that anisakid nematodes could be used as biological tags for the stock identification of tusk due to the significant regional differences in their abundance.Keila (Brosme brosme) er vinsæll matfiskur víða um heim en er lítið rannsakaður með tilliti til sníkjudýrasýkinga. Þessi rannsókn hafði það að markmiði að kanna hvort hringormar úr fjölskyldunni Anisakidae þrífist í holdi keilu. Anisakis hringormar á þriðja lirfustigi (L3) geta valdið svonefndri hringormaveiki (Anisakiasis), sem gerist þegar ormurinn tekur sér bólfestu í meltingarfærum fólks eftir neyslu á hráum eða lítið elduðum fisk. Rannsóknin skoðaði samtals 20 keilur, 11 sem veiddust norðan megin við Ísland og níu fyrir sunnan. Keilan var krufin, öll sníkjudýr fjarlægð, talin og raðað eftir staðsetningu og gerð. Raðgreining á erfðaefni sníkjudýranna var framkvæmd með PCR til tegundagreiningar. Niðurstöður á fjölda sníkjudýra sýndu áberandi mun á milli svæða, þar sem meðaltal sníkjudýra úr fiskum sunnan megin við landið var 141.0 ± 123.4 samanborið við fiska norðan megin við, með meðaltalið 29.5 ± 14.7. Flestir hringormar fundust í holdi keilunnar og þá aðallega í þunnildunum. Þetta er áhyggjumál vegna neyslu fólks af holdinu sem eykur þar af leiðandi áhættu á hringormaveiki. Að auki var hringormurinn Hysterothylacium aduncum fundinn í fyrsta skipti í íslenskri keilu. Þessar niðurstöður sýna fram á mikilvægi þess að hreinsa fiskinn vel fyrir sölu og frysta eða elda hann nægilega, svo fullvíst sé að ormar drepist. Að lokum var lögð fram tillaga um að Anisakid hringormar gætu verið notaðir sem lífmerki (e. biological tags) fyrir keilustofna vegna mikils muns á magni þeirra á milli svæða
Þunglyndi í Tungumáli: Natural language features as a diagnostic tool for depression in older adult speakers of Icelandic
No full textDiagnosing depression is a difficult and time-consuming endeavor for health care professionals. Negative outcomes associated with depression, especially for older adults, highlight the importance of diagnosis. No research has yet been conducted with speakers of Icelandic using recent advances in natural language processing capable of identifying features in natural language that are correlated with depression. This exploratory case-control study investigates the potential for identifying linguistic features associated with depression in the speech patterns of older Icelandic-speaking adults. Using a small sample of two participants—one diagnosed with depression and one control—the study aims to test practical methods for data collection and analysis in Icelandic, a low-resource language. The findings are compared to studies conducted in other languages, providing preliminary insights into linguistic markers of depression, such as changes in vocal jitter, shimmer, and sentiment. While this study is not intended to establish definitive conclusions, it lays the groundwork for future research and contributes to the development of a non-invasive, efficient screening tool for depression in older Icelandic speakers
Netöryggi nauðsynlegra og mikilvægra innviða. Telst núgildandi löggjöf er varðar netöryggi á Íslandi vera fullnægjandi?
No full textViðfangsefni þessarar ritgerðar er netöryggi nauðsynlegra og mikilvægra innviða. Undanfarin ár hefur umræðan um netöryggi og netárásir orðið æ meira áberandi, en ákveðin vitundarvakning í netöryggi átti sér stað í heiminum eftir að heimsfaraldurinn Covid-19 reið yfir. Árið 2020 tóku gildi lög um öryggi net- og upplýsingakerfa mikilvægra innviða nr. 78/2019. Markmið laganna er að efla öryggi og viðnámsþrótt net- og upplýsingakerfa. Lögin voru byggð á tilskipun (ESB) 2016/1148 sem jafnan er kölluð NIS1-tilskipunin. Nú hefur ný tilskipun, (ESB) 2022/2555 (NIS2-tilskipunin), tekið gildi innan Evrópusambandsins og kallar það á endurskoðun íslenskrar löggjafar og er tilefni þessarar ritgerðar.
Í þessu skyni verður gerð grein fyrir helstu hugtökum í tengslum við netöryggi, fjallað ítarlega um netöryggi orkuinnviða og stafrænna innviða. Netárásir má líta á sem árásir án landamæra, og því verður vikið að þeim áskorunum sem felast í að rekja uppruna slíkra árása og þau lögsögulegu álitaefni sem af því hljótast. Þá verður einnig fjallað um áhrif netöryggismála á innri markað Evrópu og hinn frjálsa stafræna markað. Meginrannsókn ritgerðarinnar er að finna í 5. og 6. kafla. Þar er greint frá gildandi evrópskri og íslenskri löggjöf um netöryggi og NIS2-tilskipunin skoðuð sérstaklega með hliðsjón af íslensku lagaumhverfi. Þá verða þær breytingar og nýju ráðstafanir sem felast í NIS2-tilskipuninni metnar í ljósi veikleika nauðsynlegra og mikilvægra innviða sem fjallað er um í 2. og 3. kafla
Who's Afraid of the Spitzenkandidat? An analysis into the nature of the Spitzenkandidaten process
No full textThis essay analyzes the nature of the Spitzenkandidaten process. The process entails that European party groups nominate lead candidates who campaign as prospective Commission Presidents in the leadup to the European Parliament (EP) elections, ostensibly giving the European electorate a say in who becomes the head of the EU’s executive branch. However, it remains politically contested. Initially hailed as a step toward EU parliamentarization, the process has proven dependent on the European Council’s preferences. Through the analysis of its implementation, and non-implementation, in the three previous EP elections, this essay argues that the process is best understood through the lens of demoi-cracy, which sees the EU as a union of both states and citizens, with dual sources of democratic legitimacy. In consequence, the process’ nature and likely future are not that of a “new rule” in the investiture of the Commission President. However, it is argued that the process, though not binding, has some influence. Its very existence, though symbolic, possibly induces the European Council to “take into account” the results of the EP elections in its nomination decision, in line with the letter of the treaties
Lagaleg ábyrgð notenda á höfundaréttarbroti gervigreindarforrits
No full textGervigreind er í dag orðin ört vaxandi þáttur í daglegu lífi og starfi fólks. Tækniframförum fylgir ábyrgð. Höfundar efnis hafa átt í erfiðleikum með að koma í veg fyrir að verk þeirra séu notuð til þess að þjálfa gervigreindarlíkön annars vegar og hins vegar til gagnaöflunar við textagerð gervigreindarinnar. Fjallað er um réttarstöðu höfunda í ljósi þessarar þróunar. Þegar kemur að ábyrgð varðandi brotum gegn höfundarétti og hvar hún liggur koma fjórir meginkostir til skoðunar: Í fyrsta lagi að framleiðandi gervigreindartækninnar beri ábyrgð, í öðru lagi notandi gervigreindar, í þriðja lagi hýsingaraðilinn og í fjórða lagi má nefna þann möguleika að það sé með einhverjum hætti gervigreindin sjálf. Forritin sjálf eru hins vegar ekki talin til aðila sem geta borið réttindi og skyldur samkvæmt gildandi lögum. Meginviðfangsefni þessarar ritgerðar er því að greina hvort og þá undir hvaða kringumstæðum notandi gervigreindar geti verið talinn bera ábyrgð á höfundaréttarbrotum sem framin eru með aðstoð eða jafnvel að frumkvæði slíks forrits