Skemman (Island)
Not a member yet
50783 research outputs found
Sort by
Starfræn taugaeinkenni (FND) : einkenni og geðheilsa 12-mánuðum eftir þverfaglega endurhæfingu
No full textThis retrospective, longitudinal, exploratory study assessed the effectiveness of multidisciplinary rehabilitation for individuals with Functional Neurological Disorder (FND) and examined whether trauma exposure influenced treatment outcomes. A total of 33 FND patients admitted to a multidisciplinary rehabilitation program were consecutively enrolled in the study, with assessments taking place at admission, discharge, 6- and 12-months post-treatment. All participants received cognitive behavioral therapy, occupational therapy, physiotherapy, and medical care. Primary outcomes included changes in FND symptoms, and secondary outcomes included self-reported anxiety and depression symptoms. Participants were categorized into high and low trauma groups based on their reported history of adverse life events. The results indicated that 94% of the participants showed improvements in FND symptoms at discharge, and 84% maintained or continued to show symptom improvement at the 12-month follow-up. Symptoms of anxiety and depression did not change significantly over time. Many participants in this study reported experiencing adverse life events, particularly instances of bullying and various forms of sexual violence. However, there were no significant differences in FND symptoms or mental health scores between the high and low trauma groups. Small sample size, participant drop-out, and high variability in mental health scores presented as limitations in this study. Nonetheless, the findings suggest the effectiveness of multidisciplinary rehabilitation in reducing FND symptoms and that these benefits are well maintained over 12 months. Future studies should use larger samples, more refined assessment tools, and standardized treatment protocols to elucidate which components of the rehabilitation are the most effective and the possible effect of trauma on treatment outcomes
Naglar frá landnámi til loka 18. aldar. Nytsamlegar upplýsingar um íslenska nagla, formfræði, smíðatækni og menningarlegt gildi
No full textÍ þessari ritgerð er fjallað um íslenska nagla frá landnámi til loka 18. aldar með það markmið að kynna og búa til yfirlit yfir þá, formfræði þeirra, smíðatækni og menningarlegt gildi. Auk þess er markmið að ef hægt væri að nýta upplýsingar í þessari ritgerð við skráningu á nöglum í fornleifarannsóknum og aðstoða við túlkun gagna í því samhengi sem naglar finnast í. Upplýsingar á borð við smíðatækni, eðlisfræði efniviðs og efniseiginleika smíðajárns og timbur; og hvernig ýmsir þættir eins og ryð, ró, lengd og breidd naglans spila þar inn í. Umræður um gæði járns og nagla til að greina á milli heimagerðra og faglegra nagla og hvernig naglar geta gefið til kynna efnislegan auð og félagslega stöðu. Út frá þeim efnum verður rýnt í áverka á naglanum og hvernig túlka má ýmsar sveigjur og brot. Einnig verður rætt um hvernig naglinn var nýttur, hvað er bátasaumur og hver er munurinn á milli rónagla og hnoðnagla. Að lokum verður rætt um ýmsar formgerðir nagla til að aðstoða við greiningu og skráningu nagla. Áhersla er á nagla úr smíðajárni frá landnámi til loka 18. aldar, en einnig verður gluggað í tálgaða nagla úr viði
El narcoterrorismo de Pablo Escobar-Estrategias e impactos sociales, políticos y culturales en Colombia
No full textThe primary purpose of this study is to better understand the strategies and impacts of the narcoterrorism led by Pablo Escobar in Colombia. I analyze his operational methods in order to comprehend how he used terrorist courses of actions to fulfill his political, economic, and social purposes. My main corpus is composed of already existing literature, literary reviews and research with the aim to connect Colombia’s political an economical background with the appearance of drug cartels. In the first chapter, I introduce the main definitions of narcoterrorism. Secondly, I discuss Pablo Escobar’s life, his work, and his historical significance, to allow the reader to gain a more comprehensive idea regarding the subject of the study. In the following chapters I cover the composition of the Medellín cartel, its operations and impacts. Continuously, I focus on the cartel’s methods and strategies. Lastly, I deliberate on the political, economic and social outcomes and changes that were caused by his narcoterrorism and discuss the affects his operations and activities had on Colombian society and culture. Finally, I present a short summary of conclusions and the bibliography
Mótstaða gegn E. Coli sýkingum í ærbroddi. Rannsókn á mismunandi fyrirbyggjandi aðgerða á mótefna magn gegn E. Coli sýkingum í ærbroddi
No full textMarkmið rannsóknar var að skoða hvort munur væri á mótefna magni í ærbroddi miðað við mismunandi fyrirbyggjandi ráðstafanir við slefsýki. Þar sem fyrirbyggjandi sýklalyfjagjöf við slefsýki hefur verið bönnuð þurfa bændur að finna aðrar aðferðir við að fyrirbyggja sjúkdóminn. Broddmjólursýni voru tekin úr ám á 5 bæjum sem notast við mismunandi aðferðir til að fyrirbyggja slefsýki af völdum E.coli
Sýni voru tekin á tveim bæjum í Borgarfirði þar sem annar bólusetti allar tvílembdar og þrílembdar ær gegn E.coli og hinn gaf Lambboost. Einum bæ í Dölum sem gaf “lambatöflur”. Einum bæ í Grýtubakkahrepp við Eyjafjörð og einum bæ í Hróarstungu, en þessir tveir bæir hafa ræktað markvist til að koma í veg fyrir slefsýki í nokkur ár. Sýnataka fór fram vorið 2023.
Sýnin voru síðan geymd í frysti mun lengur en til stóð í upphafi vegna ófyrirsjáanlega vandamála sem upp komu.
Vorið 2025 voru sýnin svo rannsökuð á rannsóknarstofu Matís í Reykjavík.
Það bú sem bólusetti með Necolipor kom best út. Þ.e.a.s. meðaltal IgG var hæst ásamt því að hæsta og lægsta gildi fyrir búið var bæði hærri en hjá hinum bæjunum. Þar sem var markvist ræktað gegn slefsýki var ekki með jafn hátt magn af IgG og við var búist. Hinir bæirnir voru innan eðlilegra marka
Tækifæri til innleiðingar Wolt Market á Íslandi : greining á rekstrargrundvelli og eftirspurn
No full textMarkmið þessarar rannsóknar var að kanna hvort tækifæri sé fyrir innleiðingu Wolt Market á Íslandi. Rannsóknarspurningin var eftirfarandi: „Er eftirspurn og rekstrargrundvöllur fyrir
Wolt Market á Íslandi?“ Í rannsókninni var notast við bæði megindlegar og eigindlegar rannsóknaraðferðir. Megindleg rannsókn var framkvæmd í formi spurningakönnunar með 103 þátttakendum til að kanna viðhorf íslenskra neytenda til þjónustunnar. Eigindleg rannsókn fólst í viðtölum við lykilstarfsmenn Wolt bæði hérlendis og erlendis, til að fá innsýn á bæði núverandi starfsemi Wolt á Íslandi og rekstrarmódel Wolt Market í öðrum löndum.
Niðurstöður rannsóknarinnar leiddu í ljós að talsverð eftirspurn er fyrir Wolt Market á Íslandi, sem höfðar bæði til núverandi yngri markhóps Wolt og eldri neytenda með meiri kaupgetu. Tæpur helmingur þátttakenda spurningakönnunar taldi líklegt eða mjög líklegt að þeir myndu nýta sér þjónustuna að einhverju leyti. Rekstrargrundvöllurinn reyndist hins vegar flóknari þar sem lág framlegð á matvörumarkaði, hár launakostnaður og smæð íslenska
markaðarins reynast verulegar áskoranir. Tillögur rannsóknarinnar fela í sér að hefja samstarf við stóra matvöruverslun til að prófa markaðinn, þrepaskipt innleiðing með áherslu á breitt vöruúrval og markaðssetning sem miðar að réttum markhópum. Niðurstaða rannsóknarinnar bendir til þess að með skynsamlegu innleiðingarferli gæti Wolt Market náð fótfestu á íslenskum markaði þrátt fyrir rekstrarlegar áskoranir
Persónuleg skaðabótaábyrgð heilbrigðisstarfsmanna vegna líkamstjóna
No full textStarfsumhverfi heilbrigðisstarfsmanna einkennist oft af miklum hraða og krefjandi aðstæðum, en starfs síns vegna þurfa þeir oft og tíðum að taka afdrifaríkar ákvarðanir um líf og limi á svipstundu undir miklu álagi. Það liggur því í augum uppi að mikilvægt er fyrir alla heilbrigðisstarfsmenn að skýrt svar sé við þeirri spurningu, hvort og þá að hvaða skilyrðum uppfylltum þeir geti bakað sér persónulega skaðabótaábyrgð vegna líkamstjóna sem þeir kunna að valda í starfi? Meginmarkmið ritgerðarinnar er að leita svara við ofangreindri spurningu. Í því skyni er farið yfir hugsanlegan bótarétt vegna líkamstjóna á grundvelli sakarreglunnar, reglunnar um vinnuveitandaábyrgð og laga um sjúklingatryggingu. Í framhaldi af þeirri umfjöllun er sjónum að meginstefnu beint að 19., sbr. 20. og 23. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 með það fyrir augum að skoða inntak ákvæðanna og útskýra undir hvaða kringumstæðum starfsmaður getur orðið persónulega ábyrgur til greiðslu miskabóta á grundvelli þeirra. Jafnframt er stuttlega vikið að sérlögum sem ganga 23. gr. laga nr. 50/1993 framar og í framhaldi af þeirri umræðu er skoðað hvernig 19., sbr. 20. og 23. gr. laga nr. 50/1993 horfa við heilbrigðisstarfsmönnum. Að lokum er vikið að rétti til miskabóta skv. a-lið 1. mgr. og 2. mgr. 26. gr. laga nr. 50/1993. Nánar tiltekið er leitast við að skera úr um hvort í þessum ákvæðum sé með beinum hætti vikið frá meginreglunni um vinnuveitandaábyrgð, þ.e. ef huglæg skilyrði sem koma fram í ákvæðunum teljast uppfyllt, þá falli tilvikið utan gildissviðs reglunnar um vinnuveitandaábyrgð og leiði til persónulegrar ábyrgðar tjónvalds. Niðurstaða ritgerðarinnar er að framangreind lagaákvæði gera ráð fyrir persónulegri ábyrgð tjónvalds og geta heilbrigðisstarfsmenn því orðið persónulega skaðabótaskyldir vegna líkamstjóna sem þeir kunna að valda í starfi. Er því talið tilefni til endurskoðunar á 26. gr. laga nr. 50/1993 til þess að tryggja að reglan um vinnuveitandaábyrgð taki ávallt til miskabótakröfunnar svo lengi sem háttsemi heilbrigðisstarfsmanns er innan gildissviðs meginreglunnar.The working environment of healthcare professionals is often fast-paced and demanding. In their daily duties, they are frequently required to make critical, life or death decisions within moments and under intense pressure. It is therefore crucial for the healthcare profession to receive clear answers to the question of whether, and if so, under what conditions, healthcare professionals can incur personal liability for damages for bodily injuries caused as a result of their work? The main objective of the thesis is to seek answers to the aforementioned question, and to that end it reviewes the potential right to compensation for bodily injuries will be reviewed based on the rule of negligence, the rule of vicarious liability, and the Act on Patient Insurance. Bulding on that discussion, the focus is is mainly on Article 19, cf. Article 20 and Article 23 of the Tort Liability Act No. 50/1993, to explain the provisions’ content and clarify the circumstances under which an employee may incur personal liability for non-pecuniary damages. Additionally, special laws that override Article 23 of Act No. 50/1993 are briefly mentioned, and subsequent discussion will examine how Article 19, cf. Article 20 and Article 23 of Act No. 50/1993, applies to healthcare professionals. Finally, the right to non-pecuniary damages according to subparagraph (a) of paragraph 1, and paragraph 2 of Article 26 of Act No. 50/1993 are addressed. More specifically, an attempt will be made to answer whether these provisions directly deviate from the main rule of vicarious liability. That is, if the subjective conditions stated in the provisions are considered fulfilled, then the case falls outside the scope of the vicarious liability rule and personal liability of the tortfeasor is assumed. The conclusion reached is that the aforementioned legal provisions provide for the personal liability of the tortfeasor, and therefore healthcare professionals can become personally liable for damages for bodily injuries they may cause in their work. It is therefore considered appropriate to review Article 26 of Act No. 50/1993 to ensure that the rule of vicarious liability always covers the claims for non-pecuniary damages, as long as the healthcare professional acts within the scope of the main rule
Trawl Gear Behavior and Seafloor Interaction in Icelandic Waters: Coupling Gear Data with Sediment Types to Assess Trawl Impact
No full textBottom-contact fishing gear, such as otter trawls, disturb the seabed much like a plow turning over soil resuspending sediment and altering the structure of the seafloor. While trawling intensity has increased globally, the mechanics driving seabed impact and their ecological implications remain underexplored. This study integrates three complementary components hydrodynamics, geotechnical properties, and operational metrics to assess seabed impacts during bottom trawling. Hydrodynamic forces acting on gear components are analyzed using otter door specifications, sediment resistance is quantified through average grain size calculations derived from 1,850 grab samples provided by the Icelandic Marine and Freshwater Research Institute (MFRI), and operational metrics such as warp tension, vessel speed, and tow depth are obtained from the Optigear system installed on the Icelandic bottom trawler Akurey. Findings show coarser sediments improved effective otter door contact area, while certain warp angles tend to cluster between similar speeds and depths. By combining real-world trawling data with refined sediment mapping techniques, this study moves beyond gear efficiency assessments to capture the physical interactions between trawl gear and the seabed. The results offer a more complete picture of sediment mobilization, providing insights critical for refining vulnerability maps and long-term seabed impact models. These findings can support more sustainable trawling strategies and inform global fisheries management, especially as seafloor integrity and oceanic carbon stores gain increasing prominence in international climate and sustainable fisheries management.
Viðskiptafræðideild hefur samþykkt lokaðan aðgang að þessari ritgerð í 2 ár
Sterkari út í lífið: Áhrif tómstunda á eflingu félagsfærni
No full textÍ þessari ritgerð er sjónum beint að því hvernig tómstundir geta verið vettvangur til að efla félagsfærni ungmenna, sérstaklega þeirra sem glíma við erfiðleika í félagslegum samskiptum. Byggt er á fræðilegum kenningum sem varpa ljósi á hvernig félagsfærni þróast í tengslum við umhverfi, fyrirmyndir og þátttöku. Þar má nefna félagsnámskenningu Bandura, vistfræðilíkan Bronfenbrenner og kenningu Bourdieu um félagsauð. Þessar kenningar hjálpa til við að skilja hvernig félagsleg tengsl og stuðningur geta haft áhrif á sjálfsmynd, þroska og tækifæri ungmenna. Ritgerðin byggir á fræðilegri samantekt og rannsóknum sem sýna að þátttaka í skipulögðu tómstundastarfi getur haft jákvæð áhrif á ungmenni. Sérstaklega er sjónum beint að ungmennum sem glíma við skerta félagsfærni og hvernig tómstundir geta verið vettvangur fyrir samskipti, tengslamyndun og aukið sjálfstraust. Rætt er um PEERS-námskeiðið sem dæmi um félagsfærniþjálfun sem hefur verið aðlöguð að íslenskum aðstæðum og sýnt jákvæð áhrif á þátttakendur. Eins er skoðað hvernig tómstundir geta veitt ungmennum öruggt og styðjandi rými þar sem þau fá tækifæri til að æfa sig í samskiptum og efla trú á eigin getu.
Í ritgerðinni er einnig lögð áhersla á hvernig félagsráðgjafar geta nýtt tómstundir í starfi sínu. Þeir gegna lykilhlutverki við að tryggja jöfnu aðgengi, efla félagslegan þroska ungmenna með því að greina hindranir ásamt því að styðja og hvetja til þátttöku. Niðurstöður ritgerðarinnar benda til þess að tómstundir séu mikilvægur hluti af félagslegu þroskaferli og að félagsráðgjafar geti haft afgerandi áhrif á að ungmenni fái notið þeirra á eigin forsendum
Staðsetning sjálfbærni í stjórnskipulagi banka: Rannsókn á sjálfbærni í stjórnskipulagi íslenskra viðskiptabanka
No full textSjálfbærni sem hugtak var fyrst sett fram af Gro Harlem Brundtland árið 1987 (Brundtland, 1987). Árið 2015 voru markmið sjálfbærrar þróunar síðan sett fram af Sameinuðu þjóðunum sem alþjóðleg aðgerðaáætlun til að tryggja farsæla framtíð mannkynsins. Setning laga nr. 25/2023 um upplýsingagjöf um sjálfbærni á sviði fjármálaþjónustu og flokkunarkerfi fyrir sjálfbærar fjárfestingar er meðal þess sem hefur haft áhrif á breytt regluverk málaflokksins innan fjármálafyrirtækja. Í aðdraganda rannsóknar þessarar tók rannsakandi eftir að ef litið var til viðskiptabankanna fjögurra á Íslandi; Kviku banka, Arion, Landsbankans og Íslandsbanka var ekki samhljómur hvernig málaflokknum var komið fyrir í skipuriti þeirra. Þótti þetta athugavert þar sem grunnstarfsemi bankanna er sú sama, umhverfið, viðskiptalíkanið og regluverkið er sambærilegt. Rannsókn var framkvæmd þar sem 10 viðtöl voru tekin við lykilaðila sem starfa við rekstur og sjálfbærni innan íslensku viðskiptabankanna. Í viðtölunum var farið yfir vegferð sjálfbærnimálaflokksins hjá viðkomandi banka og hvaða áhrifaþætti voru skoðaðir þegar málaflokkurinn var staðsettur í skipuritinu. Niðurstöður greindu ekki frá að ein eiginleg staðsetning væri betri en önnur fyrir sjálfbærni. Innri ferlar, samþætting og viðhorf til málaflokksins höfðu meiri áhrif á staðsetningu hans í skipulagi bankanna. Þeir bankar sem skiluðu bestum árangri á sviði sjálfbærni samkvæmt gögnum Sustainalytics áttu það sameiginlegt að nýta sjálfbærnisérfræðinga sína sem álitsgjafa, þegar sérfræðiþekking á sviði sjálfbærni var þörf, en ekki einungis fela þeim að sinna sjálfbærniverkefnum sem komu til vegna lagabreytinga. Þeir þættir sem höfðu áhrif á staðsetningu málaflokksins voru vissulega samlegð við önnur verkefni sem komu til vegna regluverks. Eins var nálægð við lykilstarfsemi, fjármál og bankastjóra bankans áberandi áhrifaþáttur hjá þeim bönkum sem skiluðu bestum árangri á sviðinu, samkvæmt gögnum frá Sustainalytics
Impacts of the proteins Pontin and Reptin on autophagy in motor neurons and neuromuscular junctions of Drosophila melanogaster
No full textAutophagy is an important cellular process responsible for clearing misfolded proteins and other cellular waste, thus promoting cellular health. It is especially important in the nervous system where aggregates can lead to neurodegenerative diseases. Autophagy regulation involves several pathways and chaperones such as the proteins Pontin and Reptin which are responsible for the negative regulation of autophagy and aggregate removal. Studies on the effects of pontin and reptin knockdown in the nervous system of Drosophila melanogaster are limited. Therefore, the overall objective of this research is to explore how pontin and reptin knockdown influences the accumulation, transport and localization of autophagosomes and autophagy associated proteins, such as p62, within motor neurons and neuromuscular junctions of Drosophila under different energetic conditions. Larvae were dissected and several methods were compared and used to visualize autophagosomes within neuromuscular junctions, including immunofluorescent staining, native fluorescence of fluorescently tagged proteins and optimization of confocal imaging. The findings indicate that pontin and reptin knockdown does not affect autophagosome quantity and average size within the neuromuscular junctions, however, starvation induced autophagy resulted in smaller autophagosomes with and without pontin and reptin knockdown. Initial findings also indicate increased focal accumulation of the autophagy related p62 protein within the motor neurons and neuromuscular junctions of Drosophila upon pontin and reptin knockdown. This study provides new insight into the roles of the proteins Pontin and Reptin in autophagy in motor neurons and neuromuscular junctions and highlights appropriate next steps for future research.Sjálfsát er mikilvægt ferli innan frumunnar þar sem það hreinsar og brýtur niður óbrotin prótein og aðra uppsöfnun innan frumunnar sem kann að vera skaðleg. Þannig stuðlar sjálfsát að heilbrigði frumunnar. Sjálfsát í taugakerfi er sérstaklega mikilvægt þar sem uppsöfnun skaðlegra próteina getur leitt til taugahrörnunarsjúkdóma. Sjálfsáti er stjórnað í gegnum marga ferla og að auki geta sum siðvörsluprótein hjálpað til við stjórnun þess m.a. próteinin Pontin og Reptin en þau eru hluti af neikvæðri stjórnun sjálfsáts. Lítið sem ekkert er vitað um áhrif próteinanna á sjálfsát í taugakerfi. Því er markmið rannsóknar að kanna áhrif pontin og reptin bælingar á uppsöfnun, flutning og staðsetningu sjálfsátsblaðra og aðra sjálfsátstengdra próteina s.s. p62, innan hreyfitauga og taugavöðvamóta Drosophila melanogaster við mismunandi næringarástönd. Lirfur voru krufðar og ýmsar aðferðir voru notaðar til að skoða sjálfsátsblöðrur innan hreyfitaugafruma en m.a. var metinn munur á mótefnalitun og greiningu flúrpróteina og aðferðir bestaðar fyrir myndatöku í lagsjá. Niðurstöður rannsóknarinnar sýna að pontin og reptin bæling virðist ekki hafa áhrif á fjölda eða meðalstærð sjálfsátsblaðra innan taugavöðvamóta, hins vegar hafði svelt áhrif á meðalstærð sjálfsátsblaðra bæði með pontin og reptin bælingu og án hennar. Uppsöfnun próteinsins p62 fylgir próteinum sem merkt eru til niðurbrots, frumniðurstöður benda til þess að slík uppsöfnun aukist við bælingu pontin og reptin. Rannsóknin veitir nýja innsýn í hlutverk próteinanna Pontin og Reptin í sjálfsáti hreyfitauga og taugavöðvamóta í Drosophila melanogaster og myndar grundvöll fyrir frekari rannsóknir á þeim hlutverkum