Skemman (Island)
Not a member yet
    50783 research outputs found

    Karlar sem búa til konur: Birtingarmynd sæborgarinnar í vísindaskáldskaparmyndum

    No full text
    Í þessari ritgerð verður vísindaskáldskapargreinin skoðuð í samhengi við femínískar kenningar og lestur. Vísindaskáldskapur hefur verið nýttur sem verkfæri til að varpa nýju ljósi á margflókin og oft umdeild málefni í okkar samfélagi, og þá ekki síst viðfangsefni sem tengjast kynjunum. Ritgerð femínísku fræðikonunnar Donnu Haraway „A Cyborg Manifesto. Science, Technology, and Social-Feminism in the late Twentieth Century“ verður höfð að leiðarljósi í gegn um ritgerðina. Hugmyndir Haraway um sæborgina sem tól til að endurskoða rótgrónar hugmyndir feðraveldisins um hlutverk og eðli kynjanna verða yfirfærðar á vísindaskáldskaparkvikmyndir sem fjalla um karla sem búa til konur. Nokkrar kvikmyndir sem má flokka í þessa undirgrein vísindaskáldskapar verða teknar fyrir, en aðallega verður einblínt á Metropolis (1927) eftir Fritz Lang og Ex Machina (2014) eftir Alex Garland

    Um d[ai]ginn, v[ei]ginn og V[ɔː]ginn: Staða og þróun einstakra hljóðasambanda í skaftfellskum einhljóðaframburði

    No full text
    Þessi ritgerð er lögð fram til BA-prófs í íslensku við Háskóla Íslands. Í ritgerðinni er leitast við að gera grein fyrir stöðu skaftfellsks einhljóðaframburðar og er áhersla lögð á að greina styrkleika einstakra hljóðasambanda, þ.e.a.s. hversu líklegt er að framburðurinn komi fram. Þróun framburðarins er skoðuð í ljósi 80 ára sögu íslenskra framburðarrannsókna og er mestur þungi lagður á gögn úr rannsókninni Svæðisbundinn framburður, viðhorf og málbreytingar í rauntíma (SVIÐ). Útbreiðsla skaftfellsks einhljóðaframburðar hefur minnkað mikið í tímans rás en staða hans er þó talin vera nokkuð sterk vegna jafnrar dreifingar hans á milli aldurshópa. Reynt er eftir fremsta megni að varpa ljósi á styrkleika framburðarins í einstökum hljóðasamböndum í eldri rannsóknum þar sem gögn eru tiltæk. Hljóðasambandið e + gi er að jafnaði rætt sérstaklega þegar fjallað er um skaftfellskan einhljóðaframburð og sagt að framburðurinn komi síst fram í því tilviki en önnur hljóðasambönd hafa sjaldnast verið til umfjöllunar. Í ritgerðinni er leitast við að fjalla um hvert þeirra sérstaklega og staða þeirra könnuð. Í niðurstöðum SVIÐ fær hljóðasambandið a + gi áberandi lága meðaleinkunn samanborið við önnur hljóðasambönd. Það hljóðasamband fær jafnvel lægri einkunn en hljóðasambandið e + gi sem er jafnan ekki talið með í heildarniðurstöðum sökum þess hve sjaldgæfur einhljóðaframburður hefur verið talinn í því hljóðasambandi. Í ritgerðinni eru færð rök fyrir því að skaftfellskur einhljóðaframburður standi í ákveðnum skilningi sterkar en áður hefur verið talið þegar niðurstöður eru vigtaðar eftir hljóðasamböndum en ekki reiknaðar út frá meðaltali allra markorða. Þess til stuðnings er lestrartextinn Árni í Vogi skoðaður sérstaklega en hann hefur verið notaður við rannsóknir á framburðinum allt frá því um aldamótin 1980. Í því samhengi eru markorð textans flokkuð eftir hljóðasamböndum og þau greind sérstaklega með hliðsjón af þeim niðurstöðum sem fengust í SVIÐ

    Leiðarljós - vináttuþjálfun fyrir 6 - 9 ára börn

    No full text
    Mörg börn eiga í erfiðleikum með að eignast vini og þurfa oft hjálp við það áður en þau finna fyrir einmanaleika. Þessi afurð ber heitið Leiðarljós og er vináttuþjálfun fyrir einstaklinga. Hún felur í sér að aðstoða börn við að skapa vináttu og að kenna þeim hvað það þýðir að vera góður vinur. Þetta er hagnýt áætlun sem þjónar sem leiðarvísir fyrir fagfólk í barnastarfi sem hægt er að aðlaga að þörfum hvers og eins. Markmið Leiðarljóss er að byggja upp sjálfstraust einstaklinga og sporna gegn einmanaleika. Hugmyndafræði fræðimannsins John Dewey "Learning by doing" er kjarninn í áætluninni, sem leiðir vonandi til þess að einstaklingurinn getur nýtt sér hana í nútímanum

    Epidemiology of Streptococcus pyogenes in Iceland 2019-2024

    No full text
    Streptococcus pyogenes er einn af helstu sýkingarvöldum í mönnum og getur valdið misalvarlegum sýkingum. Í alvarlegustu sýkingunum er dánartíðnin almennt há. Bakterían býr yfir ýmsum meinvirkniþáttum sem hún nýtir sér til að komast hjá eða mæta vörnum hýsils og er M próteinið einn af mikilvægustu meinvirkniþáttum hennar. emm genið kóðar fyrir M próteininu og er það gjarnan notað í faraldsfræðilegum tilgangi til að flokka S. pyogenes stofna eftir emm týpum. S. pyogenes faraldrar hafa skotið upp kollinum í gegnum árin en nýlegasti faraldurinn hérlendis stóð yfir frá lokum árs 2022 og fram undir mitt ár 2023. Eins og staðan er í dag þá er ekki fáanlegt bóluefni gegn þessum klínískt mikilvæga sýkingarvaldi en öruggt og skilvirkt bóluefni gæti dregið verulega úr sýkingum og smitum og samhliða því lækkað dánartíðnina. Meginmarkmið rannsóknarinnar var að fá yfirsýn yfir faraldsfræði emm týpa S. pyogenes úr sjúklingasýnum á árunum 2019 – 2024. Þær niðurstöður voru síðan bornar saman við niðurstöður úr fyrri rannsóknum á bæði faraldsfræði emm týpa úr sjúklingasýnum og emm týpur úr nefkoki heilbrigðra leikskólabarna. Einnig var faraldurinn á Íslandi 2022-2023 skoðaður m.t.t. emm týpa ásamt því að kanna mögulega vernd 30-gilds bóluefnis. Alls voru notaðir 647 S. pyogenes stofnar við rannsóknina sem ræktuðust úr sýnum frá efri öndunarfærum, sárum, ígerðum, eyrum og kynfærum á Sýkla- og veirufræðideild Landspítalans frá 1. janúar 2019 til 24. febrúar 2024. Flestir stofnarnir eru frá stór höfuðborgarsvæði og nágrenni en einnig voru stofnar frá landsbyggðinni. Gerð var kerfisbundin úttekt á öllum S. pyogenes stofnum frá tilteknum sýnaflokkum úr tölvukerfi deildar. Almennt eiga allir stofnar úr öllum sýnaflokkum að vera frystir á þessu tímabili. Til að takmarka sýnafjölda var annað hvert sýni af tiltækum stofnum valið sem úrtak. Stofnar voru teknir úr frysti deildarinnar, þar sem þeir eru geymdir við -80°C í trypsín glýseról soði, og ræktaðir upp á blóðagar. Erfðaefni stofnanna var einangrað og emm gen þeirra magnað upp með PCR. PCR afurðir voru síðan raðgreindar með Sanger aðferð hjá Macrogen í Hollandi. Út frá raðgreiningarniðurstöðum var hverjum stofni úthlutað emm týpu með því að blasta raðgreiningarniðurstöðum inn í gagnagrunn pubMLST. Alls greindust 38 emm týpur og þar af voru emm týpur 1, 89, 12, 4 og 28 algengastar. Í bæði sýnum frá efri öndunarfærum og eyrum var emm týpa 1 algengust en í sárum - ígerðum og kynfærasýnum var emm týpa 89 algengust. Marktæk aukning varð á sýkingum af völdum S. pyogenes í öllum sýnaflokkum árið 2023 í samanburði við heildarfjölda sýna sem barst á Sýkla- og veirufræðideild Landspítalans. Undantekning á þessu voru kynfærasýni, þar sem ekki var marktæk aukning. emm undirtýpur greindust hjá 502 stofnum og var algengasta undirtýpan emm týpa 1.0. 30-gilt bóluefni nær yfir 20 af þeim 38 emm týpum sem greindust og er heildarfjöldi stofna sem það nær yfir 618 eða 95,5%. Faraldsfræði emm týpa S. pyogenes á Íslandi helst nokkuð svipuð á milli ára og sama má segja um beratíðni heilbrigðra leikskólabarna. Algengustu emm týpur sem greindust eru í takt við þær emm týpur sem hafa verið algengar hjá þjóðum á hátekjusvæðum. Aukningu á S. pyogenes sýkingum 2022-2023 var að mestu orsökuð af aukningu í emm týpu 1 og er það í samræmi við íslenska rannsókn sem gerð 4 var á ífarandi stofnum á sama tímabili og beratíðni heilbrigðra leikskólabarna. Möguleg vernd 30-gilds bóluefnis náði yfir mikinn meirihluta stofna og er því metin sem góð.Streptococcus pyogenes is a major human pathogen capable of causing infections of varying severity. In the most severe infections, the mortality rate is generally high. The bacterium possesses various virulence factors that enable it to evade or overcome host defences, with the M protein being one of the most important virulence factors. The emm gene encodes the M protein and is often used in epidemiological purposes to type S. pyogenes strains into emm types. S. pyogenes outbreaks have occurred over the years, with the most recent outbreak in Iceland taking place from late 2022 until mid- 2023. Currently, no vaccine is available against this clinically important pathogen. However, a safe and effective vaccine could significantly reduce infection rates and transmission, while simultaneously lowering mortality rates. The main objective of this study was to obtain an overview of the epidemiology of S. pyogenes emm types from 2019 – 2024. Those results were compared with findings from previous studies on the epidemiology of emm types from patient samples and carriage in healthy preschool children. Additionally, the Icelandic outbreak in 2022-2023 was examined in terms of emm types, and the potential protection of a 30-valent vaccine was evaluated. A total of 647 S. pyogenes strains were included in the study. The strains were cultured from samples obtained from the upper respiratory tract, wounds, abscesses, ears and genitals at the Department of Clinical Microbiology at Landspítali from January 1st, 2019, to February 24th 2024. Most of the strains originated from the Reykjavík Capital Area and its surroundings, although some were from outside the capital region. Information on all S. pyogenes strains from specific sample groups were extracted from the department’s LIS database. Generally, all strains from all sample groups during this period were intended to be stored in the department ́s freezers. To limit the number of strains, every other available strain was selected as a subject of this study. All strains, stored in the department’s freezers at -80°C in trypsin glycerol broth, were thawed and cultured on blood agar. The genetic material of the strains was isolated and their emm genes were amplified by PCR. PCR products were sequenced with the Sanger method by Macrogen in the Netherlands. Based on the sequencing data, each strain was assigned an emm type by blasting the sequence at the pubMLST website. A total of 38 emm types were identified, of which emm types 1, 89, 12, 4 and 28 were the most common. In samples from both upper respiratory tract and ears, emm type 1 was the most prevalent, while in wounds - abscesses and genital samples, emm type 89 was the most prevalent. There was a significant increase in S. pyogenes infections in all sample categories in 2023 in comparison to total number of samples that the Clinical Department of Microbiology in Iceland received that same year, except for genital samples. emm subtypes were identified in 502 strains, and the most common subtype was emm type 1.0. The 30-valent vaccine covers 20 of the 38 identified emm types, bringing the total number of strains covered to 618 or 95,5%. The epidemiology of S. pyogenes emm types remained similar between years, as does the carriage rate of healthy preschool children. The most common emm types identified are consistent with emm types that have been common in high-income regions. The increase in S. pyogenes infections in 2022-7 2023 was largely driven by a rise in emm type 1, which is consistent with findings from a study conducted on invasive strains during the same period and the carriage rate of healthy preschool children. The potential coverage of the 30-valent vaccine covered the vast majority of strains and is therefore considered good.Vísinda og tækjakaupasjóður Sýkladeilda

    Hvar á ég að búa? : réttarstaða einstaklinga með fötlun eftir búsetu

    No full text
    Hér á eftir verður farið yfir réttarstöðu fatlaðra einstaklinga með hliðsjón af búsetu þeirra. Það er hvort að munur sé á þegar einstaklingur með fötlun býr á hjúkrunarheimili eða í sjálfstæðri búsetu. Farið verður yfir lögin sem gilda um fatlaða, en einnig aldraða þar sem aldraðir eru í meirihluta þeirra einstaklinga sem búa innan hjúkrunarheimilanna. Verður farið yfir muninn á réttarstöðu í nokkrum málaflokkum það er þegar kemur að kaupum á hjálpartækjum og bifreiðum. Hvaða reglur gilda um styrki vegna kaupanna og hvort að skerðing verði á þeim styrkjum sem í boði eru þegar einstaklingur með fötlun flytur inn á hjúkrunarheimili. Einnig verður farið yfir réttarstöðuna og hvort að mismunur sé eftir búsetu þegar kemur að daglegri umhirðu og hreyfingu einstaklinga með fötlun. Greint verður hvort að réttarstaðan er mismunandi eftir búsetu og hvort að hægt sé að gera betur í lagalegu umhverfi einstaklinga með fötlun með hliðsjón af búsetu einstaklinganna.In the following essay, we will explore the legal environment of people with disability regard to their place of residence. That is, whether there is a difference when a person with a disability lives in a nursing home or in independent living. The laws that apply to disabled person will be reviewed, but also to the elderly, since the elderly are the majority of people living in nursing homes. The differences in legal status in several areas will be reviewed. Namely when it comes to the purchase of assistive devices and vehicles, what rules apply to subsidies for the purchase and whether there is a reduction when a person with a disability moves into a nursing home. The legal status will also be reviewed and whether there is a difference depending on their place of residence when it comes to the daily care and exercise of people with disabilities. It will be analyzed whether the legal status is different depending on residence and whether it is possible to improve the legal environment of individuals with disabilities by taking into account the individuals' residence

    Wireless Charging Underwater Using Induction

    No full text
    Þráðlaus hleðsla er mikið notuð í tækjum í dag, eins og t.d. snjallsímum, snjallúrum og fleiri tækjum. Á síðustu árum hefur tæknin þróast fyrir stærri hluti, eins og rafmagnsbíla og neðansjávarkerfi. Ein aðferð sem notuð hefur verið við þráðlausa hleðslu er með segulspani, þar sem afl er flutt á milli tveggja spóla, sendispólu og móttökuspólu. Í þessu verkefni er rannsakaður munurinn á frammistöðu einnar sendispólu og þriggja sendispóla í mismunandi umhverfi, í lofti, kranavatni, og saltvatni. Fyrir verkefnið var áriðill hannaður fyrir sendispólurnar til að breyta jafnstraumi (DC) í riðstraum (AC), og svo var brúar afriðill fyrir móttöku spóluna hannaður til að breyta riðstraumnum yfir í jafnstraum. Tvær ólíkar tíðnir voru notaðar fyrir merkið, 125 kHz og 250 kHz, Spennumælingar voru svo teknar með sveiflusjá, bæði á sendispólunni, og svo við álagið á móttökuhliðinni. Gögnin voru svo unnin með Python forriti til að greina niðurstöðurnar.Wireless charging is widely used in handheld devices, such as smart phones, smart watches, and other devices. In recent years, research has expanded towards larger applications such as electric vehicles and underwater systems. One common method for wireless power transfer is magnetic induction, where energy is transferred between a transmitting coil and a receiving coil. This thesis investigates the performance difference between using a single transmitting coil and three transmitting coils in three distinct environments: air, freshwater, and salt water. An inverter circuit was designed for the transmitter coils to convert direct current (DC) energy to alternating current (AC), and a bridge rectifier was made for the receiver circuit to rectify AC back to DC. Two different frequencies were used for the signal, 125 kHz and 250 kHz.Voltage measurements were recorded using an oscilloscope at both the transmitter and the load on the receiver side. The collected data were subsequently analysed using a Python script to extract the results.Rannís styrkur nr. 239994-051, „HAF:  Underwater Robotics Sensor Networks with Multi-Mode Devices and Remote Power Charging Capabilitie

    Skipulögð brotastarfsemi : réttargrundvöllur, helstu frumbrot, úrræði yfirvalda og dómaframkvæmd

    No full text
    Markmið ritgerðarinnar er að brjóta til mergjar skipulagða brotastarfsemi í víðtækri merkingu. Þá er einnig farið nánar út í þau skilyrði sem uppfylla þarf, til að hægt sé að sakfella á grundvelli 175. gr. a. í lögum nr. 19/1944 um almenn hegningarlög, en uppfylla þarf öll skilyrði sem talin eru upp í ákvæðinu er varðar skipulagða brotastarfsemi. Þá hafa skipulagðir brotahópar fundir nýjar leiðir til að stunda ólögmæta starfsemi og hafa mörg ríki reynt að fylgja á eftir með ýmsum lausnum til að hindra að starfsemin breiði meira úr sér. Fjallað verður um lögfestingu á Palermó-samningnum, sem er alþjóðlegur milliríkjasamningur Sameinuðu Þjóðanna og hefur meðal annars það að markmiði að festa í sessi fjölþjóðlegt refsiákvæði um skipulagða brotastarfsemi. Fjallað verður um helstu tegundir frumbrota og einkenni skipulagðrar brotastarfsemi og einnig verður farið út í hvað vanti í íslenskan rétt, er varðar skipulagða brotastarfsemi. Farið er yfir helstu atriði er varðar refsilögsögu skipulagðrar brotastarfsemi og fjallað um alþjóðlega lögreglusamvinnu á milli landa sem hafa sameiginlegt markmið að sporna gegn skipulagðri brotastarfsemi. Ítarleg greining og ályktun verður á dómadæmum sem fjallar um sakfellingu og sýknu á grundvelli 175. gr. a. almennra hegningarlaga í íslenskum rétti.The main purpose of this thesis is to break down organized crime in a broad sense. It will also go into more detail about the conditions that must be met in order to convict on the basis of Article 175. a. in law. no. 19/1940 on the General Penal Code, but all conditions listed in the provision regarding organized crime must be met. Organized crime groups have also found new ways to conduct illegal activities, and many states have tried to follow suit with various solutions to prevent the activities from spreading further. There will be focus on the enactment of the Palermo Convention, which is an international intergovernmental agreement of the United Nations and has, among other things, the aim of establishing a transnational criminal code for organized crime. The main types of predicate offenses and charcteristics of organized crime will be discussed, and what is missing Icelandic law regarding organized crime will also be examined. The main issues regarding the jurisdiction of organized crime will be reviewed and international police coopearation between countries that have a common goal of combating organized crime will be touched on. There will be a detailed analysis and conclusion of court cases that deal with conviction and acquittal on the basis of Article 175. a. of the General Penal code in Icelandic law

    Innleiðing gervigreindar í íslenskum nýsköpunar tæknifyrirtækjum : notkun, hindranir og framtíðartækifæri

    No full text
    This mixed-methods study investigates the adoption of artificial intelligence (AI) within Iceland's tech startups, addressing a research gap in smaller economies. Leveraging the Technology-Organization-Environment (TOE) framework, the study examines current AI applications, barriers to adoption, and future opportunities among Icelandic tech startups. Data were collected through qualitative interviews and quantitative surveys, with purposive sampling ensuring the inclusion of participants offering diverse insights into AI adoption challenges and strategies. The findings reveal that AI adoption in Icelandic tech startups is viewed as transformative, offering potential for operational efficiency, product innovation, and enhanced customer engagement. However, the adoption process remains in its early stages, hindered by practical barriers including limited technical expertise, financial constraints, and data quality issues. Regulatory concerns, such as compliance with data protection laws, further complicate the integration of AI technologies. These challenges are compounded by the characteristics of small economy like Iceland's, which restricts resource availability and scalability compared to larger markets. Despite these obstacles, the research highlights a growing optimism within Icelandic tech startups, driven by a collaborative entrepreneurial culture and supportive government initiatives. Participants emphasized the importance of targeted interventions, including talent development programs, enhanced access to funding, and clearer regulatory guidance, to enable successful AI integration.Þessi rannsókn byggir á blandaðri rannsóknaraðferð og skoðar innleiðingu gervigreindar (AI) í nýsköpunar tæknifyrirtækjum á Íslandi. Notast er við Technology-Organization-Environment (TOE) rammann til að greina núverandi notkun, hindranir við innleiðingu og framtíðartækifæri íslenskra nýsköpunar tæknifyrirtækja. Gögnum var safnað með eigindlegum viðtölum og megindlegum könnunum, og var val með tilgangsúrtaki tryggt til að fanga fjölbreytt sjónarmið um áskoranir og aðferðir við innleiðingu AI. Niðurstöður sýna að AI er talið umbreytandi afl í íslenskum nýsköpunar tæknifyrirtækjum, með möguleika á að bæta rekstrarhagkvæmni, auka nýsköpun í vörum og bæta samskipti við viðskiptavini. Hins vegar er innleiðingin á byrjunarstigi og hindrast af skorti á tæknilegri þekkingu, fjárhagslegum takmörkunum og gæðum gagna. Einnig koma reglugerðaráhyggjur, eins og um persónuvernd í veg fyrir innleiðingu AI. Þessar áskoranir bætast við einkenni lítilla hagkerfa eins og Íslands, sem takmarka framboð og sveigjanleika auðlinda samanborið við stærri markaði. Þrátt fyrir þessar áskoranir er vaxandi bjartsýni innan íslenskra nýsköpunar tæknifyrirtækja, knúin af samvinnumenningu og stuðningi stjórnvalda. Þátttakendur lögðu áherslu á mikilvægi markvissra aðgerða eins og þróunar á hæfni, betra aðgengi að fjármagni og skýrari leiðbeininga í reglugerðarmálum til að stuðla að farsælli innleiðingu AI

    Forskot þess sem er fyrstur á markað: Skiptir það máli að vera fyrstur á markað?

    No full text
    Þegar fyrirtæki stækka og fara út fyrir núverandi markað eða landsvæði er mikilvægt að finna rétta inngönguleið sem hentar. Margir þættir geta haft áhrif á val fyrirtækis á inngönguleið og það þarf að huga að miklu þegar ákveðið er hvaða leið á að fylgja eftir. Ásamt því er gott að hugsa um tímasetningu á inngöngu, hvort að fyrirtæki sé fyrst á markaðinn sem verið er að stefna á og enginn samkeppni ríkir þar eða hvort að það séu fyrirtæki nú þegar á markaðinum sem bjóða upp á sambærilega vöru. Helstu niðurstöðurnar voru þær að tími inngönguleiða hefur að vissu leyti einhver áhrif á frammistöðu fyrirtækja, þar sem þau geta nýtt sér forskotin sem eru nokkur og virðast vera til staðar að vissu leyti. Það sem fylgir því að fara fyrst eða snemma inn á markað er hærri markaðshlutdeild og betri staða á markaði en önnur sem seinna koma. Aftur á móti er líftími fyrstu fyrirtækjanna að meðaltali styttra en þeirra sem seinna koma. Inngönguleiðir fyrirtækja henta misvel og ekki er einhver ein leið sem er að fara að lofa yfirburðum á markaði

    Notkun ljósabekkja á Íslandi 2004-2024: Áhrif lagasetningar og tengsl við húðkrabbamein

    No full text
    Inngangur: Þekkt er aukin áhætta á húðkrabbameinum í tengslum við ljósabekkjanotkun. Tíðni húðkrabbameina á Íslandi hefur aukist síðustu áratugi, en árið 2011 var gerð lagabreyting hér sem setti 18 ára aldurstakmark á ljósabekkjanotkun. Á Íslandi eru til gögn um ljósabekkjanotkun yfir 20 ára tímabil. Markmið: Að kanna breytingu á ljósabekkjanotkun á Íslandi árin 2004-2024, auk annarrar útfjólublárrar útsetningar, og rannsaka hvort tengsl séu við breytingar á nýgengi húðkrabbameina á Íslandi. Auk þess verður kannað hvort breyting hafi orðið á ljósabekkjanotkun eftir lagabreytinguna og hvort tengsl séu milli ljósabekkjanotkunar og sólbruna. Aðferðir: Gögn um ljósabekkjanotkun Íslendinga fengust úr könnunum frá samstarfshópi um útfjólubláa geislun. Opinber gögn um nýgengi húðkrabbameina fengust frá Krabbameinsskrá. Önnur gögn sem tengjast útfjólubláum geislum fengust úr ýmsum áttum. Notuð var lýsandi tölfræði ásamt því sem Joinpoint aðhvarfsgreining var notuð til þess að meta hvort marktæk breyting hafi orðið á ljósabekkjanotkun á tímabilinu. Tölfræðileg marktækni miðaðist við p-gildi <0,05. Niðurstöður: Hlutfall þeirra sem fóru í ljós undanfarna 12 mánuði á rannsóknartímabilinu lækkaði úr 28% í 3,9% meðal fullorðinna og úr 29,9% í 7,3% meðal ungmenna. Ljósabekkir voru 1,5/1.000 íbúa höfuðborgarsvæðisins árið 1988 en voru 0,9/1.000 Íslendinga árið 2005 og fækkaði áfram. Nýgengi sortuæxla náði hápunkti í kringum árið 2005 en nýgengi annarra húðkrabbameina hækkaði stöðugt. Joinpoint aðhvarfsgreining sýndi að marktæk breyting varð á ljósabekkjanotkun eftir lagabreytinguna árið 2011. Ályktanir: Ljósabekkjanotkun Íslendinga hefur minnkað síðustu tvo áratugi en var líklega meiri fyrir aldamót þegar ljósabekkir voru fleiri á hverja 1.000 Íslendinga en þeir voru eftir aldamót. Þar sem ákveðinn, en óljós, biðtími er frá útsetningu til myndunar húðkrabbameina eru hugsanlega tengsl á milli ljósabekkjanotkunar og tíðni húðkrabbameina á Íslandi. Lagasetning leiddi einnig til minni ljósabekkjanotkunar meðal ungmenna

    21

    full texts

    50,783

    metadata records
    Updated in last 30 days.
    Skemman (Island)
    Access Repository Dashboard
    Do you manage Open Research Online? Become a CORE Member to access insider analytics, issue reports and manage access to outputs from your repository in the CORE Repository Dashboard! 👇