Skemman (Island)
Not a member yet
50783 research outputs found
Sort by
„Hin fórnfúsa móðir“ Reynsla mæðra af hugrænni byrði og að samræma fjölskyldu- og atvinnulíf
No full textMarkmið þessarar rannsóknar var að kanna hvernig mæður upplifa hugræna byrði og samræmingu fjölskyldu- og atvinnulífs. Þó fyrri rannsóknir hafi varpað ljósi á þær kynbundnu áskoranir sem mæður á Íslandi standa frammi fyrir í þessu samhengi, hefur tengingin við hugræna byrði og starfsferilþróun mæðra ekki verið sérstaklega rannsökuð.
Rannsóknin byggði á eigindlegum aðferðum og fól í sér viðtöl við átta mæður á breiðu aldursbili, allar með háskólamenntun og ung börn. Þessar mæður komu úr fjölbreyttum bakgrunni, sem veitti margvíslega sýn á málið. Niðurstöðurnar sýna að mæðurnar upplifa meiri hugræna byrði og fjölskylduábyrgð en makar þeirra, samhliða því að vera virkar á vinnumarkaði. Kynjað mynstur birtist í verkaskiptingu heimilis- og umönnunarstarfa, þar sem mæðurnar sinntu oftar ósýnilegum verkefnum heimilishalds, svo sem skipulagningu, ákvarðanatöku, utanumhaldi og að tryggja að þörfum fjölskyldumeðlima væri mætt.
Það var misjafnt hvernig mæðurnar tókust á við þessa ójöfnu byrði. Sumar unnu markvisst í því að deila ábyrgðinni með maka sínum og fundu þannig leiðir til að draga úr álaginu, á meðan aðrar forðuðust ágreining um þessi mál. Samvinna og vilji maka til jafna ábyrgð á heimilishaldi reyndust mikilvægir þættir í upplifun mæðra. Vitundarvakning í samfélaginu hefur stuðlað að auknum samræðum um þessi mál innan para og veitt mæðrum viðurkenningu á því álagi sem fylgir því að vera verkstjóri heimilisins, ásamt því að hvetja þær til að sýna sjálfum sér umburðarlyndi.
Mæðurnar stóðu frammi fyrir ýmsum áskorunum við samræmingu fjölskyldu- og atvinnulífs, þar sem óraunhæfar kröfur leiddu til samviskubits, streitu, hlutverkaárekstra og í sumum tilfellum kulnunar. Margar mæðurnar settu móðurhlutverkið í forgang til að tryggja að fjölskyldulífið gengi vel, sem endurspeglar hugmyndina um „hina fórnfúsu móður“.
Vonast er til að þessi rannsókn auki skilning á kynbundnum áskorunum sem mæður mæta við samræmingu fjölskyldu- og atvinnulífs og geti nýst foreldrum, fagfólki og stefnumótendum í baráttunni fyrir réttlátara, jafnara og fjölskylduvænna samfélagi
Peripheral Neuropathy Associated with Monoclonal Gammopathy of Undetermined Significance: Prevalence in a screened cohort
No full textMonoclonal gammopathy of undetermined significance (MGUS) is an asymptomatic precursor to multiple myeloma and related diseases, but has also been associated with a number of other health conditions, including peripheral neuropathy.MGUS is typically diagnosed incidentally during clinical work-up of other conditions, and the associations between MGUS and various diseases are therefore likely overestimated. A study on a screened population could shed light on the true relationship.
Aims: To examine the extent and prevalence of peripheral neuropathy among individuals with MGUS compared to those without MGUS.
Methods: Data on screening outcomes were obtained from the iStopMM study, and neuropathic symptoms were assessed using the Neuropathy Symptom Score (NSS) and the Douleur Neuropathique en 4 (DN4). Nerve conduction study results were obtained from deCODE genetics. Total scores from each NSS and DN4 questionnaire were calculated. If a participant had answered more than once, we used the most recent response with the highest total score. Linear and logistic regression were used to compare NSS scores, DN4 scores, and nerve conduction values between groups with and without MGUS. Analyses were adjusted for age and sex.
Results: A total of 75.422 individuals aged 40 and older were screened for MGUS. 53.721 had answered at least one questionnaire, whereof 2.574 had MGUS. 6.331 individuals had undergone nerve conduction studies, 315 of whom had MGUS. MGUS was associated with 18% higher odds of neuropathic symptoms (OR = 1.18; 95%CI:[1.05–1.33]) but 24% lower odds of neuropathic pain (OR = 0.76; 95% CI: [0.68– 0.85]). There was no significant difference in nerve conduction study results
Conclusions: The NSS results are consistent with the idea that MGUS is rather associated with mild than severe neuropathic symptoms, but the lower odds of neuropathic pain were somewhat unexpected. The lack of a clear risk of peripheral neuropathy among individuals with MGUS suggests that the prevalence of MGUS-related peripheral neuropathy is lower than previously reported
Korsdrag
No full textLike the music and rhythm that inhabits a dancer, the architecture encourages its inhabitants to channel their emotions into movement. Applying to the interaction between leader and follower, whether in tango, horse-riding or architecture, the presence of mind required to the partner, the rhythm, and the own movements reduces ruminations about the anxiety-inducing past or future. The set design echoes the tension and fluidity of dance – the push and pull of characters adapting to a home away from their past. Characters nourish their soul with the people they love and soothe their mind in their own reclusion. Fresh air carries intimacy into spaces shaped by the emotional weight of love, loss, and the fragile state of belonging
Symptoms of Burnout Among University Teachers in Iceland: Risk factors in the work environment
No full textMarkmið rannsóknarinnar var að kanna einkenni kulnunar meðal háskólakennara sem og að skoða áhrif starfsumhverfis og starfsaðstæðna á einkenni kulnunar. Auk bakgrunnsbreyta (kyns, aldurs og fjárhagsstöðu) voru skoðaðir fjórir áhrifaþættir sem fyrri rannsóknir benda til að gætu verið áhættuþættir kulnunar, en hafa ekki áður verið kannaðir meðal íslenskra háskólakennara: Magn vinnu, togstreita milli starfsþátta (s.s., milli tíma og orku sem fer í rannsóknir, kennslu og aðra starfsþætti), upplifuð sanngirni innan stofnunar og jafnvægi vinnu og einkalífs. Netkönnun var lögð fyrir allt akademískt félagsfólk í Félagi háskólakennara (FH), Félagi háskólakennara á Akureyri (FHA) og Félagi prófessora við ríkisháskóla (FPR). Svör bárust frá 505 þátttakendum (47% svarhlutfall) og tilgátur prófaðar með stigveldisaðhvarfsgreiningu og óháðu t-prófi.
Heilt yfir sýndu niðurstöðurnar að kulnun er verulegt vandamál innan háskólasamfélagsins; 40,6% þátttakenda mældust með mikil eða mjög mikil einkenni kulnunar. Líkt og spáð var mældust konur með meiri einkenni kulnunar en karlar. Einkenni kulnunar voru meiri á meðal þeirra sem voru yngri sem og þeirra sem glíma við erfiða fjárhagsstöðu. Eins og var spáð tengdist aukið magn vinnu auknum einkennum kulnunar. Því var einnig spáð, og það staðfest, að meiri togstreita starfsþátta tengdist meiri einkennum kulnunar. Enn fremur gerðu tilgátur ráð fyrir því að aukið ójafnvægi milli vinnu og einkalífs og upplifun á ósanngirni innan stofnunarinnar spáði fyrir um meiri einkenni kulnunar. Þær tilgátur voru staðfestar. Sömuleiðis sýndi stigveldis- aðhvarfsgreiningin að þrjár síðast nefndu breyturnar sem taka til misræmis eða togstreitu á vinnustaðnum (togstreita starfsþátta, upplifuð sanngirni og jafnvægi vinnu og einkalífs) höfðu marktæk áhrif á kulnunareinkenni þegar stjórnað hafði verið fyrir öllum öðrum breytum. Það líkan hafði einnig besta forspárgildið líkt og spáð var. Þessum þáttum ætti því að gefa sérstakan gaum í frekari rannsóknum og aðgerðum háskólanna vegna kulnunar. Niðurstöðurnar benda til að nauðsynlegt sé að bæta vinnuskilyrði háskólakennara og vinna gegn kulnun í starfsstéttinni.
Lykilorð: Kulnun, háskólar, sanngirni, álag, jafnvægi, togstreita.The aim of the study was to examine the characteristics of burnout among university teachers and to investigate the impact of work environment and working conditions on burnout symptoms. In addition to background variables (gender, age, and financial status), four influencing factors were explored that previous studies suggest could be risk factors for burnout but have not been previously examined among Icelandic university teachers: workload, role conflict (e.g., between the time and energy dedicated to research, teaching, and other work-related tasks), perceived fairness within the institution, and work-life balance. An online survey was distributed to all academic members of the Icelandic Association of University Teachers (FH), the Association of University Teachers in Akureyri (FHA), and the State University Professors' Union (FPR). Responses were received from 505 participants (47% response rate), and hypotheses were tested using hierarchical regression analysis and independent t-tests.
Overall, the findings revealed that burnout is a significant issue within the university community; 40.6% of participants reported high or very high levels of burnout symptoms. As predicted, women reported higher levels of burnout symptoms than men, burnout symptoms were higher among younger individuals and those experiencing financial difficulties. As predicted, higher workload was associated with increased burnout symptoms. It was also confirmed that greater role conflict was linked to more pronounced burnout symptoms. Furthermore, it was hypothesized, and supported by the data, that greater imbalance between work and personal life, as well as perceptions of unfairness within the institution, predicted higher levels of burnout symptoms. The hierarchical regression analysis also demonstrated that the three measures assessing discrepancies or conflicts (role conflict, perceived fairness within the institution, and work-life balance) had significant effects on burnout symptoms, even when controlling for all other variables. This model also had the best predictive value, as hypothesized. Therefore, these factors should be given special attention in further research and in institutional measures addressing burnout. The results suggest that it is essential to improve working conditions for university teachers and take steps to mitigate burnout in this profession.
Keywords: Burnout, University, workload, role conflict, perceived fairness, work-life balanc
„Tónmenntin er svolítið olnbogabarn í grunnskólum“ : viðhorf til tónmenntakennslu og leiðir að úrbótum
No full textViðfangsefni þessarar ritgerðar eru viðhorf til tónmenntakennslu í grunnskólum á Akureyri og leiðir til þess að bæta stöðu námsgreinarinnar. Rýnt var í ýmsar kenningar og fjölda rannsókna sem fjalla um tónmenntakennslu út frá ólíkum sjónarhornum. Farið er yfir áhrif tónmenntakennslu á félagslega líðan, samskipti og farsæld barna og einnig skoðað hvernig tónmenntakennsla getur haft áhrif á annað nám. Þá er fjallað um tónmennt frá því að hún náði útbreiðslu á Íslandi um árið 1970 og rýnt í það sem hefur verið kannað varðandi viðhorf, stöðu og áhrif tónmenntakennslu á Íslandi.
Meginmarkmið rannsóknarinnar var að fá upplýsingar um stöðu tónmenntakennslu á Akureyri og kanna viðhorf til greinarinnar. Eigindleg rannsókn var framkvæmd og tekin voru viðtöl við fjóra skólastjórnendur sem starfa á Akureyri og fjóra tónmenntakennara sem starfa eða hafa starfað nýlega í skólum á Akureyri. Leitast var eftir því að fá sýn þessara hópa á viðfangsefnið með markmið rannsóknarinnar að leiðarljósi. Markmiðið var einnig að fá hugmyndir að því hvernig sé hægt að stuðla að markvissari tónmenntakennslu fyrir alla.
Allir viðmælendur höfðu jákvæð viðhorf til tónmenntakennslu. Svör viðmælenda gáfu einnig til kynna að viðhorf til tónmenntakennslu sé almennt nokkuð jákvætt í grunnskólum á Akureyri, þó að einhverjir hafi fundið fyrir gagnrýni varðandi ágæti hennar og ávinning. Tónmenntakennarar skynja flestir að ákveðin skilaboð séu til staðar í skólasamfélaginu sem gefa til kynna að tónmennt sé ekki talin lykilþáttur í námi. Niðurstöðurnar benda til þess að svo hægt sé að styrkja stöðu námsgreinarinnar þurfi að bæta aðstæður og aðbúnað kennara, stærð hópa sem þeir kenna og breyta orðræðu í samfélaginu um stuðning við tónmenntakennslu.This thesis investigates attitudes toward music education in primary schools in Akureyri, Iceland, and explores ways to enhance its role in the curriculum. The thesis reviews various theories and studies that examine music education's impact from multiple perspectives, highlighting how it can improve social wellbeing, communication skills, and overall student development. The thesis also traces the development of music education in Iceland from the 1970s to today, focusing on research into public attitudes, the status of music education, and its impact on broader educational goals. The main objective of this study was to assess the current status of music education in Akureyri and gather insights into community attitudes toward the subject. The study employed qualitative methods, conducting interviews with four school administrators and four music teachers who are currently or were recently involved with schools in Akureyri. The goal was to understand the perspectives of these groups and explore ideas for promoting more systematic music education. Findings suggest that attitudes toward music education are generally positive, though opinions vary. While many respondents view music education favourably, some question its value and benefits. A recurring theme among music teachers is that music is often seen as non-essential in the school community. The study indicates that strengthening music education will require better resources and facilities, more manageable class sizes, and a shift in community attitudes to support its integration as a vital part of the curriculum. This emphasis on the role of community attitudes should make the iv reader feel empowered and influential, as it underscores their potential to shape the future of music education in Akureyri
Umfjöllun fjölmiðla um geðsjúkdóma
No full textGeðsjúkdómar og fólk sem glímir við þá verða oft fyrir fordómum og útskúfun í samfélaginu. Fjölmiðlar gegna lykilhlutverki í mótun viðhorfa almennings og því vaknaði áhugi höfundar á því hvernig fjölmiðlaumfjöllun um geðsjúkdóma hefur áhrif á samfélagið. Markmið rannsóknarinnar var að kanna hvort og hvernig fjölmiðlar hafi áhrif á viðhorf almennings gagnvart geðsjúkdómum og þeim sem með þá eru.
Í ritgerðinni var beitt eigindlegri rannsóknaraðferð og tekin voru fjögur hálfopin viðtöl við einstaklinga sem hafa faglega reynslu af viðfangsefninu. Viðtölin leiddu í ljós að þátttakendur upplifðu að fjölmiðlar gætu bæði stuðlað að upplýsingu og fræðslu, en einnig viðhaldið neikvæðum staðalímyndum. Þó fjölmiðlaumfjöllun hafi þróast til batnaðar síðustu ár, má enn finna merki um fordóma og smánun í umfjöllun þeirra.
Niðurstöður benda til þess að neikvæð fjölmiðlamynd af geðsjúkdómum geti haft áhrif á sjálfsmynd og lífsgæði þeirra sem við þá glíma, og jafnframt dregið úr líkum á að fólk leiti sér meðferðar. Því er mikilvægt að fjölmiðlar tileinki sér ábyrgari framsetningu og hlutlæga umræðu um geðheilbrigði.
Lykilorð: Geðsjúkdómar, fjölmiðlar, áhrif, samfélag, smánun.Abstract
Mental illnesses and individuals living with them often face prejudice and social exclusion. The media plays a key role in shaping public attitudes, which sparked the author's interest in exploring how media coverage of mental illness affects society.
The aim of this study was to examine whether and how the media influences public perceptions of mental illness and those affected by it.
A qualitative research method was used in this thesis, involving four semistructured interviews with individuals who had professional experience related to the topic. The interviews revealed that participants believed media could both inform and educate, but also reinforce negative stereotypes. Although media coverage has improved in recent years, signs of stigma and prejudice in the portrayal of mental illness are still evident.
The findings suggest that negative media representations of mental illness can affect individuals’ self-image and quality of life, as well as reduce the likelihood of seeking treatment. It is therefore crucial that the media adopt a more responsible and objective approach when discussing mental health issues.
Key words: Mental disorders, media, influence, community, stigmatization
„… ef að allir héldu áfram að hegða sér eins og þau væru ein í heiminum þá myndi allt fara til fjandans…“: Hnattræn borgaravitund ungs fólks í UNESCO framhaldsskólum á Íslandi
No full textUm allan heim starfar fjöldinn allur af leik-, grunn- og framhaldsskólum undir alþjóðlegu samstarfsneti UNESCO með það að markmiði að efla hnattræna vitund, þekkingu og skilning ungs fólks m.a. með því að leggja áherslu á mikilvægi mannréttinda, friðar og sjálfbærni. Þessi rannsókn varpar ljósi á hvernig nemendur í íslenskum UNESCO framhaldsskólum skilja og taka afstöðu til hnattrænna áskoranna í ofangreindum anda hvaða leiðir þeir sjá til borgaralegrar þátttöku. Sérstaklega var lögð áhersla á hvaða vettvang þeir telja áhrifaríkastan, hvort þeir upplifi tækifæri til samfélagslegra áhrifa og hvernig þeir meta ábyrgð einstaklingsins í hnattrænu samhengi. Rannsóknin byggði á eigindlegri sögulokaaðferð (e. story completion method) en alls fengust sögur frá tæplega 100 nemendum úr fjórum íslenskum UNESCO framhaldsskólum. Í niðurstöðum kemur í ljós að borgaravitund ungs fólks endurspeglast fyrst og fremst í gegnum umhverfis- og loftslagsmál. Þátttakendur lýsa fjölbreyttum leiðum til að takast á við áskoranir heimsins, þar sem velgengni, völd og áhrif koma við sögu. Þau telja mörg að kerfisbreytinga sé þörf til þess að takast á við hnattrænar áskoranir en eru einnig meðvituð um mikilvægi einstaklingsbundinna aðgerða. Þá kemur fram ákveðin framtíðaróvissa og virðist sem að persónulegar áskoranir hafi áhrif á borgaravitund þeirra sem sýnir að ungmenni eru ekki aðeins að leita leiða til að takast á við hnattrænar áskoranir heldur einnig að finna sinn stað í samfélaginu. Niðurstöður undirstrika mikilvægt hlutverk skóla við að efla hnattræna vitund og einkum og sér í lagi að auka fjölbreytt tækifæri ungs fólks til borgaralegrar þátttöku.Across the world, numerous preschools, primary schools, and secondary schools participate in UNESCO’s international school network with the aim of fostering young people’s global citizenship awareness, knowledge and understanding, emphasizing the importance of human rights, peace and sustainability. This study explored how students in Icelandic UNESCO upper secondary schools perceive and respond to global challenges in this spirit, as well as what forms of civic participation they consider possible. Particular attention was given to the arenas they view as most effective, whether they experience opportunities for social influence, and how they assess the responsibility of the individual in a global context. The research employed a qualitative story completion method, with nearly 100 students from four Icelandic UNESCO upper secondary schools contributing by writing story endings. The findings reveal that young people’s civic awareness is primarily reflected through issues of environment and climate change. They describe a variety of ways to address global challenges, where success, power, and influence are central themes. Many participants argue that systemic change is necessary to address global issues, while also recognizing the significance of individual actions. A sense of future uncertainty also emerges, suggesting that personal challenges shape young people’s civic awareness. This indicates that young people are not only searching for ways to respond to global challenges but also striving to find their place in a global society. The findings underscore the crucial role of schools in strengthening global citizenship, particularly by broadening young people’s opportunities for civic participation
Menningarleg nærvera Erichs Marias Remarque á Íslandi: Rannsókn á opinberri og fræðilegri umræðu um Remarque og verk hans á Íslandi 1929–1949
No full textMarkmið þessarar ritgerðar er að kortleggja og rýna í nærveru þýska rithöfundarins Erichs Maria Remarque á Íslandi á árunum 1929 til 1949. Á þeim tíma voru gefnar út fjórar skáldsögur eftir hann í íslenskri þýðingu. Remarque var jafnframt vinsæl persóna í menningarumræðu á Íslandi og í Evrópu, og þá sérstaklega milli 1930 og 1936. Eftir það verður í ritgerðinni gerð grein fyrir bókmenntagagnrýni og almennri umræðu um bækur Remarques á árunum 1936 til 1949. Til þess að kortleggja nærveru Remarques var notaður rannsóknarrammi eftir Ástráð Eysteinsson.The aim of this essay is to map and analyze the presence of the German writer Erich Maria Remarque in Iceland between 1929 and 1949. At that time, four novels by him were published in Icelandic translation. Remarque was also a popular figure in cultural debate in Iceland and in Europe, especially between 1930 and 1936. Furthermore, this essay will give an account of literary criticism and general discussion of Remarque’s books between 1936 and 1949. In order to map Remarque’s presence, a research framework by Ástráður Eysteinsson was used
Áhrif sjálfvirkni og gervigreindar á framtíð reikningsskila: Hvernig tæknin umbreytir hlutverki endurskoðenda og þróun reikningsskila.
No full textÍ þessari ritgerð er fjallað um áhrif sjálfvirkni og gervigreindar á hlutverk endurskoðenda og þróun reikningsskila. Markmiðið er að varpa ljósi á hvernig tækniframfarir hafa mótað, og munu áfram, móta störf innan endurskoðunar. Sjálfvirkni og gervigreind hafa nú þegar haft mikil áhrif á vinnuferla innan greinarinnar og gert mögulegt að vinna úr miklu magni gagna á hraðari og nákvæmari hátt en áður. Verkefni sem áður voru framkvæmd handvirkt, svo sem skráning færslna, afstemmingar og gagnagreining, eru í dag að miklu leyti framkvæmd með sjálfvirkum lausnum og greiningartækni. Ritgerðin byggir á fræðilegum heimildum og greiningu á þróun sjálfvirkra ferla, gervigreindar og gagnadrifinna ákvarðanatækja í reikningsskilum. Fjallað er um hvernig þessi tækni umbreytir starfsháttum, hvaða hæfni eru orðin nauðsynleg fyrir fagfólk í greininni og hvaða siðferðilegar áskoranir fylgja notkun hennar, meðal annars í tengslum við gagnavernd, hlutdrægni reiknirita og gagnsæi. Þá er einnig fjallað um nýjar færnikröfur og hvernig menntakerfi og atvinnulíf þurfa að aðlagast til að undirbúa fagstéttina fyrir breytt starfsumhverfi. Helstu niðurstöður benda til þess að sjálfvirkni og gervigreind auki skilvirkni og nákvæmni í reikningsskilum, en kalli jafnframt á breytta nálgun, aukna siðferðilega ábyrgð og tæknilæsi hjá endurskoðendum. Þróunin felur því ekki aðeins í sér tækifæri heldur einnig áskoranir sem mikilvægt er að bregðast við með fræðslu, símenntun og uppfærslu vinnubragða. Ritgerðin leggur þannig grunn á frekari umræðu og rannsóknum á því hvernig fagfólk getur brugðist við tæknibreytingum á ábyrgan og faglegan hátt
Phycocyanin : náttúrulegt blátt litarefni : leitast er eftir hagkvæmustu leið til útdráttar phycocyanin úr spirulínu
No full textVerkefnið er unnið í samstarfi við MýSköpun.Lítið er til af náttúrulegum matarlitum þar sem litir úr náttúrulegum uppsprettum hafa þann ókost að vera óstöðugir. Matvælaiðnaðurinn notast því helst við litarefni úr gerviefnum sem eru ódýr í framleiðslu, stöðug og litsterk. Aðeins tveir bláir litir úr gerviefnum eru leyfðir samkvæmt FDA: Indigo og Brilliant blue. Þeirra má einungis neyta í takmörkuðu magni án þess að þeir hafi heilsuspillandi áhrif. Jafnvel þótt þeirra sé neytt í litlu magni geta þau haft áhrif á viðkvæma einstaklinga og börn. Tengingar hafa verið gerðar milli litarefna og einkenna ADHD í börnum og styðja rannsóknir í músum við þá tengingu. Að auki hafa hættuleg aukaefni fundist í litarefnunum sem geta valdið alvarlegum langvarandi einkennum. Vegna vitundarvakningar um skaðleg áhrif litarefna úr gerviefnum er leitast eftir náttúrulegum litarefnum. Blár litur er takmarkaður í náttúrunni en finnst m.a. phycocyanin úr örþörungum, t.d. spirulínu. Spirulína (A. platensis) er blá-grænn örþörungur og er oft kallaður ofurfæða. Litur úr spirulínu er því tilvalinn í matvæli. Í þessari rannsókn er leitast eftir að finna hagkvæma leið til draga út phycocyanin úr spirulínu sem hentar einnig á stærri skala.
Útdráttur var framkvæmdur með þremur mismunandi aðferðum: frost-þíðu lotur, hristiplatta og örhljóðsmeðferð. Allar aðferðir komu betur út með fosfat böfferlausn en án og var notkun þriggja frost-þíðu lota árangursríkust. Hristiplatta aðferðin kom næst best út og hentar mun betur á stærri skala vegna einfaldleika. Hún var því valin í frekari tilraunir þar sem kannað var áhrif hristihraða, próflausna og tíma. Reglulegar mælingar voru gerðar yfir 24 klst tímabili og var besta hreinleikahlutfall allra próflausna mun hærra en krafist er til notkunar í matvælaiðnað. Fosfat böfferlausn var með allra hæsta hreinleikastuðulinn og kom best út við 200 rpm hristihraði í 18 klst.
Lykilorð: phycocyanin, spirulína, örþörungar, blár matarlitur, matvælaiðnaður.There is little availability of natural food coloring agents as colors from natural sources have the disadvantage of being unstable. The food industry therefore primarily uses artificial colorants that are inexpensive to produce, stable, and provide high color intensity. Only two blue artificial colors are approved by the FDA: Indigo and Brilliant blue. They may only be consumed in limited amounts to avoid adverse health effects, although cases of reactions have occurred in sensitive individuals and children even below those limits. Connections have been made between colorants and ADHD symptoms in children, with mouse studies supporting this connection. Additionally, dangerous additives have been found in colorants that can cause serious long-term symptoms. Due to increasing awareness about the harmful effects of artificial colorants, there is a growing interest in natural food colors. Blue color is limited in nature but a compound called phycocyanin from microalgae such as spirulina. Spirulina (A. platensis) is a green-blue microalgae and is considered a superfood, making its colors ideal for food products. This research seeks to find a cost-effective method to extract phycocyanin from spirulina that is also suitable for larger-scale production.
Three ways of extraction were tested: freeze-thaw cycles, rotary shaker and ultrasonic treatment. All methods showed better results buffered than unbuffered but three freeze-thaw cycles were most effective. Rotary shaker gave the second best results and is more suitable for larger scale production because of its simplicity. Further testing was therefore done with different speed, buffers and time. Regular testing was done during 24 hour period. The best purity of each buffer gave higher purity than needed for food production. Phosphate buffer had the highest purity and worked best at 200 rpm for 18 hours.
Keywords: phycocyanin, spirulina, microalgae, blue food coloring, food industr