Skemman (Island)
Not a member yet
50783 research outputs found
Sort by
Stefnumiðuð markaðsáætlun fyrir lífeyrisvörur
No full textViðfangsefni þessarar ritgerðar er að móta stefnumiðaða markaðsáætlun fyrir nýjar lífeyrisvörur fjártæknifyrirtækisins Aurbjargar. Vörurnar eru hluti af nýrri þjónustuleið sem miðar að því að veita einstaklingum betri yfirsýn og stjórn á eigin eftirlaunaáætlunum með samanburðatóli fyrir lífeyrissjóði, heildstæðri eftirlaunareiknivél, sérsniðnum lífeyrissviðsmyndum og FIRE-tóli fyrir þá sem stefna að fjárhagslegu sjálfstæði.
Markaðsáætlunin er unnin í samstarfi við Aurbjörgu og byggir á greiningu á bæði nær- og fjærumhverfi fyrirtækisins. Nýttar voru helstu aðferðir úr markaðsfræði og verkefnastjórnun, meðal annars PESTLE og SVÓT greining og fimm krafta líkan Porters. Einnig var framkvæmd könnun á viðhorfum fólks til lífeyrismála sem sýndi að stór hluti svarenda skorti skýra sýn á áhrif daglegra fjármálaákvarðana á lífeyristekjur, sem undirstrikar þörf á heildstæðum stafrænum lausnum. Meirihluti þátttakenda sagðist ekki hafa nægilegt yfirlit yfir eigin lífeyrismál og kallaði eftir tólum sem tengja saman dagleg fjármál og framtíðarhorfur.
Markmið þessarar markaðsáætlunar er að styðja við þróun og innleiðingu nýju lífeyristólanna með því að skilgreina markhóp, móta staðfærslu, stilla upp markaðsráðunum, skilgreina mælikvarða og setja fram aðgerðaáætlun. Áhersla var lögð á að aðlaga þessar aðgerðir að breyttum samfélags- og efnahagslegum aðstæðum, ásamt auknum áhuga á fjárhagslegu sjálfstæði. Sérstaklega er miðað við aldurshópinn 35-64 ára, með áherslu á fræðslu, stafræna ráðgjöf og hagnýtar lausnir sem auðvelda raunhæfa framtíðaráætlun.
Markaðsáætlunin á að nýtast starfsfólki Aurbjargar til að koma vörunum á framfæri á markvissan og raunhæfan hátt og tryggja að lausnin nái fótfestu á markaði og skapi raunverulegt virði fyrir notendur. Með því að sameina greiningu, stefnumótun og aðgerðaáætlun skilar ritgerðin ekki einungis fræðilegu framlagi, heldur einnig hagnýtum tillögum sem Aurbjörg getur byggt á við innleiðingu nýrra lífeyrisvara.Viðskiptafræðideild hefur samþykkt lokaðan aðgang að þessari ritgerð í 5 ár
Áhrif orkuskipta á Olíudreifingu ehf: Tækifæri og áskoranir
No full textRitgerðin fjallar um áhrif orkuskipta á rekstur Olíudreifingar ehf., með áherslu á þær áskoranir og tækifæri sem fyrirtækið stendur frammi fyrir á tímum aukinnar áherslu á loftslagsmál og samdrátt í losun gróðurhúsalofttegunda. Olíudreifing ehf. gegnir lykilhlutverki á íslenskum eldsneytismarkaði og breytingar á eftirspurn eftir jarðefnaeldsneyti geta haft víðtæk áhrif á starfsemi fyrirtækisins.
Umfjöllunin er byggð á opinberum gögnum frá Orkustofnun, Samgöngustofu, Hagstofunni og öðrum stofnunum, auk erlendra heimilda. Í ritgerðinni er mótuð sviðsmyndagreining með þremur þróunarferlum: Háspá, miðspá og lágspá, þar sem spáð er fyrir um þróun eftirspurnar eftir olíu í vegasamgöngum á Íslandi til ársins 2050. Greiningin tekur mið af gögnum frá samgöngustofu og mismunandi forsendum tengt hvatakerfi íslenskra stjórnvalda, samanburði við önnur lönd og nýskráningarhlutfalls vistvænni bifreiða.
Ritgerðin sýnir að þó orkuskiptin séu óhjákvæmileg til að ná loftslagsmarkmiðum Íslands, er ferlið enn háð mikilli óvissu. Þáttur íslenskra stjórnvalda skiptir miklu máli til að ná árangri en á sama tíma þarf að gæta sanngirnis í hvatakerfinu.
Niðurstöður rannsóknarinnar sýna að Olíudreifing getur þurft að aðlaga starfsemi sína að breyttum markaðsaðstæðum, en á einnig tækifæri til að nýta innviði sína í dreifingu á vistvænum orkugjöfum eins og vetni eða lífeldsneyti. Til að tryggja samkeppnishæfni og sjálfbærni þarf fyrirtækið að fylgjast náið með stefnumörkun stjórnvalda, tæknibreytingum og þróun orkumarkaða, bæði innanlands og erlendis
Frá stríði til skólastofu : móttaka og aðlögun flóttabarna á Íslandi
No full textEfni þessarar ritgerðar fjallar um móttöku og aðlögun flóttabarna í íslenskum grunnskólum, með áherslu á áskoranir og úrræði sem kennarar og skólar standa frammi fyrir þegar barn á flótta byrjar í skólanum. Rannsóknin byggir á eigindlegri aðferðafræði þar sem tekin voru viðtöl við þrjá kennara í mismunandi skólum á landsbyggðinni. Skólarnir eiga það sameiginlegt að hafa tekið á móti flóttabörnum bæði frá Úkraínu og Palestínu en einn skólinn er í móttökusveitarfélagi og hefur því umfangsmeiri reynslu en hinir skólarnir af móttöku flóttabarna. Niðurstöður rannsóknarinnar sýna að skólarnir eru misvel undirbúnir til að taka á móti flóttabörnum, en kennararnir þrír voru sammála um að skortur væri á samræmdri móttökuáætlun og aðlöguðu námsefni. Þá sögðu kennararnir að þeir upplifðu ráðaleysi og skort á stuðningi frá stjórnvöldum. Þá sýndi rannsóknin að kennararnir þurftu að útbúa mestallt námsefni sjálfir sem var bæði tímafrekt og krefjandi, oftar en ekki í frítíma. Lítill tími var gefinn til að undirbúa mótttöku flóttabarnanna þar sem þau koma oft með stuttum fyrirvara og án upplýsinga um fyrri skólagöngu ef nokkur væri og aðstæður barnanna. Einnig sýndi rannsóknin að móttökuáætlun hafi ekki verið til staðar í nema einum skóla, móttakan hafi alfarið verið undir kennaranum sem tók á móti barninu komin. Félagsleg aðlögun flóttabarnanna var einnig mikil áskorun, þar sem tungumálahindranir og félagsleg einangrun væru algengt vandamál. Einnig hafði upplýsingaskorturinn mikil áhrif, ekkert var vitað um bakgrunn barnanna, því var skólagangan og félagslegt umhverfi skólans oft krefjandi fyrir börnin.
Rannsóknin leggur áherslu á mikilvægi þess að samræmdar móttökuáætlanir verði gerðar bæði til að tryggja samræmingu og jöfnuð barnanna óháð því hvar þau fara í skóla. Einnig að nauðsynlegt sé að stuðningur stjórnvalda í málefnum flóttafólks skili sér alla leið inn í skólastofuna, með betra aðgengi að námsefni, handleiðslu til kennara og aðgengi að sérfræðingum. Þannig mætti stuðla að farsælli skólagöngu flóttabarna.The subject of this thesis deals with the reception and adaptation of refugee children in Icelandic primary schools, focusing on the challenges and solutions that teachers and schools face when a refugee child starts school. The research is based on qualitative methodology where interviews were conducted with three teachers in Compulsory schools in rural areas. The schools have in common that they have received refugee children from both Ukraine and Palestine, but one school is in the reception municipality and therefore has more extensive experience than the other schools. The results of the research show that the schools are differently prepared to receive refugee children, but they agreed that there was a lack of a unified reception plan and adapted learning materials. The teachers experienced a sense of helplessness and lack of support from the authorities. The research also showed that the teachers had to prepare most of the learning materials themselves, which was both time-consuming and challenging, often in their free time. Little time was given to prepare for the reception of refugee children as they often arrive on short notice and without information about their previous schooling, if any, and the children's circumstances. The research also showed that a reception plan was only in place in one school, with the reception entirely dependent on the teacher who received the child. The social adaptation of refugee children was also a significant challenge, as language barriers and social isolation were common problems, but the lack of information also had a significant impact. Nothing was known about the children's background, so the schooling and social environment of the school were often challenging for the children.
The research emphasizes the importance of creating standardized reception plans to ensure coordination and equality for children regardless of where they attend school. It also stresses that government support in refugee matters must reach all the way into the classroom, with better access to learning materials, guidance for teachers, and access to specialists. This could contribute to a more successful education for refugee children
Nýting og stöðugleiki léttsaltaðra þorskflaka við frystingu
No full textRitgerðin er lokuð til 08.02.2040Í þessari rannsókn var skoðuð nýting og stöðugleiki léttsaltaðra þorskflaka við frystingu og geymslu. Verkefnið var unnið í samstarfi við Ísfélagið hf. á Þórshöfn og rannsóknin fól í sér mismunandi pakkingaraðferðir, mælingar á hitastigi við lausfrystingu og í frystigeymslu, sem og vigtun flaka á mismunandi stigum vinnsluferilsins; fyrir og eftir lausfrystingu, eftir íshúðun, eftir frystigeymslu og eftir uppþíðingu. 4 hópar voru bornir saman, 58 flök í heildina. Niðurstöður sýndu að flökin rýrnuðu við frystingu og geymslu en þyngdust við íshúðun. Mest rýrnun kom fram hjá hópi sem var aðeins 4 klukkustundir í lausfrysti, sem bendir til þess að styttri frystitími geti haft neikvæð áhrif á stöðugleika og nýtingu. Einnig kom í ljós að hitastig í frystigeymslu var stöðugra í miðjum klefa en við útskipunarhurð, þar sem meiri hitasveiflur áttu sér stað. Slíkar sveiflur geta haft áhrif á gæði afurðanna.
Rannsóknin undirstrikar mikilvægi stöðugs hitastigs, réttra frystiaðferða og vandaðrar pökkunar við meðhöndlun léttsaltaðra þorskflaka. Betri nýting getur skilað mikilli verðmætaaukningu fyrir fyrirtæki og því er mikilvægt að tryggja rétta vinnsluferla með þetta í huga.In this study the yield and stability of lightly salted cod fillets during freezing and storage is investigated. The project was conducted in collaboration with Ísfélag hf. in Þórshöfn and with the object to compare the effects of different packaging methods and freezing durations on the quality and water holding capacity of the fillets. Temperature was monitored during the freezing and storage stages, and the fillets were weighed at key points in the processing chain: before and after freezing, after glazing, after storage, and post-thawing. Four groups were analysed. Results showed that the fillets experienced weight loss during freezing and storage, but gained weight from glazing. The greatest weight loss occurred in the group subjected to only four hours of spiral freezing, suggesting that insufficient freezing time may negatively impact stability and yield. Additionally, storage temperature was more stable in the center of the freezer room compared to the area near the shipping door, where significant temperature fluctuations were recorded. These fluctuations can adversely affect product quality.
The study highlights the importance of maintaining consistent temperatures, using optimal freezing techniques, and employing appropriate packaging to preserve the quality of lightly salted cod fillets. Improving these processes could significantly increase product yield and overall value for seafood processing companies
Að byggja samfélag upp að nýju: Hlutverk félagsráðgjafa og félagsþjónustu í endurreisn eftir náttúruhamfarir
No full textFélagsráðgjafar og félagþjónusta sveitarfélaga gegna mikilvægu hlutverki á tímum hamfara og taka þátt í aðgerðum allt frá bráðaaðstoð í neyð til langtíma endurreisnar. Náttúruhamfarir geta haft bæði skammtíma- og langtímaáhrif ekki aðeins á efnahags- og umhverfisþætti heldur einnig á félagslega og sálræna velferð íbúa. Félagsráðgjafar veita sálfélagslegan stuðning, samhæfa úrræði og sjá til þess að tjónnæmir hópar fái nauðsynlega aðstoð. Einnig stuðla að valdeflingu íbúa, samfélags og félagsþjónusta sveitarfélaga mikilvægum skyldum að gegna gagnvart íbúum á tímum hamfara. Rannsóknir sýna að öflug velferðarþjónusta og góð samhæfing á öllum stigum viðbragða getur styrkt viðnámsþrótt samfélaga. Á sama tíma hefur skortur á úrræðum, samhæfingu og skýrum verkferlum reynst hindrun í vegi árangursríkrar endurreisnar. Niðurstöður rannsókna benda einnig til þess að samþætt þjónusta, skýr stefnumörkun og markviss undirbúningur eru meðal mikilvægustu þátta árangursríkrar endurreisnar eftir náttúruhamfarir. Markmið ritgerðarinnar er að varpa ljósi á hlutverk félagsþjónustu sveitarfélaga og félagsráðgjafa í endurreisn samfélaga eftir náttúruhamfarir, hvernig þau úrræði sem beitt er taka mið af fjölbreyttum þörfum og stuðla að félagslegu réttlæti. Endurreisn þarf að byggjast á sjálfbærum lausnum sem taka mið af fjölbreyttum þörfum samfélagsins og stuðla að félagslegu réttlæti fyrir alla hópa.
Fjallað er um þjónustuteymi Grindavíkur sem dæmi um samþætta og þverfaglega nálgun í þjónustu við íbúa í kjölfar þeirra hamfara sem staðið hafa yfir á Reykjanesi frá því 10. nóvember 2023. Félagsráðgjafar eiga í krafti þekkingar sinnar að vera virkir þátttakendur í stefnumótun hamfaraviðbragða og endurreisnaráætlana til að stuðla að skilvirkum stuðning og koma í veg fyrir langtíma félagslegan vanda. Með því að efla hlutverk félagsráðgjafa og félagsþjónustu, samhæfa þjónustu, auka fræðslu og úrræði er hægt að styrkja viðnámsþrótt samfélaga og stuðla að sjálfbærri endurreisn til framtíðar
Magnetic and petrological signature of a plagioclase ultraphyric basalt in Westfjords, Iceland - implications for origin and emplacement
No full textThe Westfjords of Iceland contain extensive flood basalt sequences whose stratigraphy include distinctive Plagioclase Ultraphyric Basalts (PUBs). PUBs are basaltic rocks with a composition of >25% total crystal content with anorthitic plagioclase and minor amounts of olivine and clinopyroxene crystals. The extreme crystallinity of PUBs may suggest unusual source compositions, igneous processes, and lava flow rheology. This study investigates their magmatic origin, emplacement mechanisms, and flow dynamics through integrated petrological, geochemical, and rock magnetic analyses to understand how such crystal-rich magmas could be emplaced as extensive flows. The studied PUBs are characterized by exceptionally high plagioclase contents reaching up to 66% - the highest value ever reported for these formations, significantly exceeding previously documented maximums of crystal cargos. Thermobarometric calculations suggest magma equilibration at mid-crustal depths (11.6±2.5 km) and magma temperatures of 1204±10°C. The composition of the crystal cargo suggest that plagioclase and olivine macrocryst cores (An85-89, Fo83-86) derived from a crystal mush, while their rims (An50-70, Fo48-84) crystalized from the carrier magma. The trace elements composition of the macrocryst-free groundmass compositions matches regional Westfjords basalts, and plagioclase trace elements show equilibrium with their host magma, indicating localized magmatic processes rather than exotic sources. While conventional rheological models would predict highly viscous behaviour for such crystal-rich magmas, field evidence such as sub-vertical vesicle pipes indicate these flows behaved similarly to typical basaltic lavas. This apparent discrepancy can be explained by several mechanisms: (1) the alignment of tabular prismatic plagioclase crystals reducing effective viscosity, (2) thermal exchange between cooling anorthite macrocrysts and host melt maintaining lower melt viscosities, and (3) shear thinning behaviour induced by high crystal concentrations under elevated stress conditions. Anisotropy of Magnetic Susceptibility analysis along the K1, K2, and K3 axes reveals predominantly SE oriented flow directions, consistent with the Arnarfjörður central volcano source. The AMS measurements show strain patterns associated with very fluid lava flows. These patterns, combined with observed pepperitic structures at flow bases, suggest that the high crystal content modified both flow rheology and thermal properties.
This multidisciplinary approach and the AMS data revealing distinct strain patterns not previously documented in PUB studies, contributes to refined models of magma dynamics. The results highlight the importance of considering more complex emplacement mechanisms when studying crystal-rich magmas that appear to defy traditional rheological models
„Líf mitt fór alveg í rúst og það bara breyttist allt“ : lífssaga um einelti á vinnustað
No full textRitgerðin er lokuð til 29.01.2027Bakgrunnur: Einelti á vinnustöðum er ofbeldi sem hefur alvarlegar afleiðingar á almenna heilsu og vellíðan þolenda. Á Íslandi verða 8-20% starfsmanna fyrir einelti á vinnustað og þörf á að skoða menningu og stjórnunarhætti til að koma í veg fyrir slíka hegðun.
Tilgangur: Að öðlast innsýn og skilning á þeirri upplifun að vera þolandi eineltis á vinnustað og fá heildarmynd af þeim áhrifum sem það getur haft á líf einstaklings. Á þann hátt má auka þekkingu á hugsanlegum áhrifum eineltis á vinnustöðum og leita leiða til að minnka líkur á hegðuninni.
Aðferðafræði: Fræðileg lífssaga þar sem lífssaga eins einstaklings er skoðuð til að greina samfélag og menningu í hans umhverfi. Einnig er leitast eftir skilningi á hvernig athafnir hans tengjast því félagslega umhverfi sem þær fóru fram í. Tekin voru sex djúp viðtöl við þátttakanda sem var valinn með tilgangsúrtaki.
Niðurstöður: Þátttakandi upplifði neikvæðar andlegar, líkamlegar, félagslegar og starfstengdar afleiðingar af eineltinu. Hann dró sig í skel og varð daprari, meyrari og fámálli en áður. Hann fékk háan blóðþrýsting, svaf illa og greindist með áfallastreituröskun, sorg og streitu. Gerendur voru stjórnendur og birtingarmyndir eineltisins var í formi hunsunar, lyga, öskra, afskiptasemi og skömmum. Eftir eineltið sagði þátttakandinn illa hafa gengið að tengjast vináttuböndum og hjónabandið hafi ekki orðið sterkara. Hann hætti á vinnustaðnum án úrlausna sinna mála og átti erfitt með að fóta sig á nýjum vinnustað.
Ályktanir: Einelti á vinnustöðum getur verið skaðlegt þolandanum og öllu starfsumhverfinu. Nauðsynlegt er að byggja upp jákvæða menningu og fræða starfsfólk og stjórnendur um birtingarmyndir eineltis á vinnustöðum. Eineltisáætlanir virðast ekki skila nægjanlegum árangri og þörf á frekari aðgerðum. Mikilvægt er að virkja starfsfólk til frásagnar sem verður vitni að einelti á vinnustaðnum til að stöðva hegðunina.Background: Workplace bullying is a form of violence that impacts the health and well-being of the victims. In Iceland approximately 8-20% of employees experience bullying and to prevent such behaviour, culture and management must be examined in the workplace.
Purpose: To get a deeper understanding of the experience of workplace bullying and its holistic impact on individuals. That way it becomes possible to increase awareness of the potential effects of bullying within the workplace and explore ways to reduce the likelihood of such bullying behaviour.
Method: Life history research method was used where an individual’s life story is examined to understand the societal and cultural systems from which the experience originated. This method allowed for an in-depth exploration of how an individual´s actions are interconnected with the social environment in which they take place. Six in-depth semi-structured interviews were conducted with the participant that was chosen with purposive sampling.
Result: The participant experienced negative mental, physical, social and work-related consequences. He withdrew socially and became sad, more emotionally sensitive and increasingly quiet. He developed high blood pressure, suffered from sleep disturbances and was diagnosed with post-traumatic stress disorder and grief. The perpetrators were managers, and the bullying was in the form of ignoring, lies, shouting, interference and shaming. After the bullying the participant had difficulty forming friendships and experienced negative effects on his marriage. He left the workplace without resolution and had a hard time settling into a new one.
Conclusion: Workplace bullying can be harmful to the victim and the entire work environment. It is necessary to build a positive culture and educate staff and managers about the manifestations of bullying in the workplace. Antibullying action plans do not seem to deliver the results they are intended for, and further measures are needed. It´s important to mobilize staff who witness bullying to tell their side of the story to stop the behaviour
When Professionals Become Victims: Violence Against Social Workers as Reflected in Icelandic Court Rulings
No full textMarkmið rannsóknarinnar var að varpa ljósi á það hvernig ofbeldi gegn félagsráðgjöfum birtist í íslenskum dómum á árunum 2004 til 2024, hvaða tegundir og birtingarmyndir koma fram og hverjar helstu afleiðingar þess eru. Notast var við eigindlega innihaldsgreiningu á dómum sem fundnir voru í gagnagrunni Fons Juris. Dómar sem uppfylltu fyrir fram skilgreind viðmið voru skráðir á staðlað skráningareyðublað, gögnin voru kóðuð og þemu þróuð í kjölfarið. Niðurstöður rannsóknarinnar byggðu á ellefu dómum sem féllu á öllum dómsstigum landsins. Aðdragandi ofbeldis tengdist oft ósætti skjólstæðinga við ákvarðanir og inngrip barnaverndaryfirvalda, félagsþjónustu eða heilbrigðisþjónustu og endurspeglaði valdaójafnvægi og langvinna samskiptaerfiðleika. Algengasta birtingarmyndin var andlegt ofbeldi, einkum endurteknar hótanir og áreiti sem náðu stundum til fjölskyldna félagsráðgjafa og yfir á samfélagsmiðla, til dæmis með birtingu persónuupplýsinga. Líkamlegt ofbeldi kom sjaldnar fyrir en var alvarlegt þegar það átti sér stað og gat verið hluti af stigvaxandi ferli sem þróaðist frá hótunum í beitingu líkamlegs ofbeldis. Afleiðingar ofbeldisins voru bæði andlegar og líkamlegar og höfðu þær áhrif á öryggistilfinningu og daglegt líf félagsráðgjafanna. Komu fram einkenni á borð við kvíða, óöryggi, félagslega einangrun og þreytu. Sumir félagsráðgjafanna lýstu einkennum áfallastreitu eins og endurteknum hugsunum um atburðinn, martröðum, forðun og ótta við að ofbeldið endurtæki sig. Viðbrögð vinnustaða voru misjöfn, í fáum tilvikum var greint frá stuðningi það er formlegum stuðningi á vinnustað. Rannsóknin bendir til þess að ofbeldi gegn félagsráðgjöfum í starfi geti verið fjölbreytt, langvinnt og tengt kerfislegum aðstæðum. Niðurstöðurnar undirstrika þörf á skýrum öryggisráðstöfunum, viðbragðsferlum og félagslegum stuðningi innan vinnustaða ásamt þörf á áframhaldandi rannsóknum á umfangi og eðli ofbeldis gegn fagaðilum í starfi þeirra.
Lykilorð: Dómar, andlegt ofbeldi, líkamlegt ofbeldi, félagsráðgjafar, stuðningurThe aim of the study was to shed light on how violence against social workers is manifested in Icelandic court judgments from 2004 to 2024, what types and manifestations appear, and what its main consequences are. A qualitative content analysis was used on judgments found in the Fons Juris database. Judgments that met predefined criteria were recorded on a standardized registration form, the data was coded, and themes were subsequently developed. The results of the study were based on eleven judgments delivered at all court levels in the country. The prelude to the violence was often related to clients' dissatisfaction with decisions and interventions by child protection authorities, social services, or health services, and reflected power imbalance and long-term communication difficulties. The most common manifestation was psychological violence, particularly repeated threats and harassment that sometimes extended to the social workers' families and onto social media, for example, through the publication of personal information. Physical violence occurred less frequently but was serious when it did happen and could be part of an escalating process that developed from threats to the use of physical violence. The consequences of the violence were both psychological and physical and affected the social workers' sense of security and daily life. Symptoms such as anxiety, insecurity, social isolation, and fatigue were reported. Some of the social workers described symptoms of post-traumatic stress, such as recurring thoughts about the event, nightmares, avoidance, and fear that the violence would be repeated. The response from workplaces varied; in a few cases, support from formal workplace support systems was reported. The study suggests that violence against social workers in their work can be diverse, long-lasting, and linked to systemic conditions. The findings underscore the need for clear security measures, response processes, and social support within workplaces, as well as the need for continued research on the scope and nature of violence against professionals in their work.
Keywords: Court rulings, psychological violence, physical violence, social workers, suppor
Market eligibility of Icelandic companies: An analysis of listing readiness on Nasdaq Iceland
No full textRitgerðin fjallar um skilyrði og matsatriði sem greina hvað það er að eiga erindi á skipulegan verðbréfamarkað. Greint er frá formlegum skráningarskilyrðum Nasdaq Iceland, hvernig fyrirtæki undirbúa sig fyrir skráningu og hver áhrif ytri sem og innri aðstæðna og stjórnunarstefnu geta verið. Greind eru fyrirtæki sem annað hvort hafa skráð sig eða íhuga skráningu og dregið fram hvernig huglægt mat á framtíðarvexti, áhuga fjárfesta og orðspori hefur áhrif á skráningarhæfi.
Helstu niðurstöður ritgerðarinnar eru þær að hvort að fyrirtæki eigi erindi á markað ræðst ekki eingöngu af formlegu skráningarhæfi skv. reglubók Nasdaq, heldur af samspili ýmissa rekstrarlegra þátta, trúverðugleika, vaxtartækifæra og trausts fjárfesta til framtíðaráforma fyrirtækisins. Aðalmarkaðurinn er ætlaður traustum, gagnsæjum og öguðum fyrirtækjum sem búa yfir skýrri framtíðarsýn, stöðugum rekstri og þola það gagnsæi á reksturinn sem skráð fyrirtæki eru krafin um. Slík fyrirtæki njóta aukins sýnileika og trausts og geta styrkt samkeppnisstöðu sína á betri hátt.
Hins vegar eiga félög ekki erindi á markað ef þau búa við óstöðugleika, óskýran rekstur eða skort á gagnsæi. Einnig getur ytri áhætta, t.d. viðvarandi eldgos, sveiflukenndur rekstur og hvers kyns óstöðugur rekstur sem ekki er unnt að halda út allt árið í kring haft áhrif á áhuga fjárfesta. Oft er það beinlínis mat eigenda fyrirtækjanna að ekki sé hægt að skrá fyrirtækið á markað, enda sé óboðlegt að bjóða fjárfestum upp á þær sveiflur sem kunna að skapast af skráðu fyrirtæki.
Að auki getur kostnaður við skráningu og rekstur skráðra félaga verið hlutfallslega þungur fyrir minni fyrirtæki. Kostnaður vegna skráningar á Íslandi er að jafnaði lægri en í norrænum kauphöllum en árgjöld Nasdaq Iceland eru hins vegar nokkuð hærri í samanburði við norrænu kauphallirnar, bæði fyrir lítill og stór fyrirtæki . Til að mynda má áætla að árgjöld nemi allt að 0,78% af hagnaði hjá minni félögum á Íslandi, á meðan stærri félög greiða innan við 0,1%
Evaluating Actuarial Assumptions: Mortality Modeling and Demographic Analysis for Stapi Pension Fund
No full textAs the Icelandic pension system grows in size and significance, so does the need for transparency in risk management of the pension funds. This includes annual actuarial assessments of each fund and their underlying assumptions. This thesis aims to develop a mortality model tailored to Stapi Pension Fund and evaluate how well the standard actuarial assumptions on mortality rates align with Stapi-specific data. Gompertz-Makeham models were used to capture mortality rates in the Stapi population. When possible, methodology was adopted from reports by the Icelandic Actuarial Association (FÍT). The comparison indicated that FÍT models, particularly the newest iterations, might underestimate mortality rates in the Stapi population. The demographic composition of the fund was analyzed to identify trends relevant to risk management and to provide context for the findings of the mortality models. Life expectancy estimates derived from Stapi models were compared to those by FÍT, showing consistent discrepancy between the Stapi estimates and FÍT estimates. The difference in life expectancy at 60 years old, without adjusting for disability rates, was 2 years for women while it was 4 years for men. Recent research indicating a widening longevity gap based on socioeconomic factors, such as education level, might explain some of the findings but would need further investigation. Additionally, a Cox proportional hazards model and Aalen’s additive regression model were implemented to investigate the influence of key demographic variables, including gender, nationality, and occupation, on mortality rates within the Stapi population.
Although the results were consistent and plausible, limitations need to be considered. This includes refining the methods used to estimate parameters for Gompertz-Makeham models to be further aligned with FÍT and extending the modeling to include disability rates that are known to vary between funds.Eftir því sem umfang og mikilvægi íslenska lífeyriskerfisins vex, eykst þörfin á gagnsæi í áhættustýringu lífeyrissjóðanna. Þar á meðal eru árlegar tryggingafræðilegar úttektir á hverjum sjóði og þær forsendur sem liggja til grundvallar. Markmið þessarar ritgerðar var að þróa dánarlíkön byggð á gögnum frá Stapa lífeyrissjóði og meta hversu vel tryggingafræðilegar staðalforsendur um dánartíðni endurspegla reynslu sjóðsins. Gompertz-Makeham líkön byggð á gögnum frá Stapa voru þróuð, aðferðafræði var byggð á skýrslum frá félagi íslenskra tryggingastærðfræðinga (FÍT) þegar kostur var á. Niðurstöður benda til þess að líkön FÍT, þá sérstaklega nýjasta útgáfa, vanmeti dánartíðni meðal sjóðfélaga Stapa. Lýðfræðileg samsetning sjóðsins var einnig greind í þeim tilgangi að bera kennsl á þróun sem gæti gefið aukið samhengi við niðurstöður dánarlíkananna eða haft þýðingu fyrir áhættustýringu sjóðsins. Lífslíkur, sem reiknaðar voru útfrá dánarlíkönum Stapa, voru bornar saman við lífslíkur sem FÍT gefur út og sýndi samanburður mun á lífslíkum við 60 ára aldur uppá 2 ár fyrir konur og 4 ár fyrir karla. Nýlegar rannsóknir, sem benda til vaxandi mun á lífslíkum eftir félags- og efnahagslegri stöðu, svo sem menntunarstigi, gæti útskýrt hluta af þessum niðurstöðum en frekari rannsóknir eru nauðsynlegar. Til viðbótar voru Cox og Aalens líkön byggð á gögnum frá Stapa notuð til að meta áhrif kyns, þjóðernis og starfsstéttar á dánartíðni meðal sjóðfélaga Stapa.
Þrátt fyrir að niðurstöður ritgerðarinnar séu samhljóma og rými að mörgu leiti við nýlegar rannsóknir þarf að horfa til ákveðna takmarkana sem eru til staðar. Breyta mætti aðferðafræði til að samræmast enn frekar FÍT , þá helst við mat á stiklum fyrir Gompertz-Makeham líkön. Einnig væri gagnlegt að bæta inn mati á áhrifum örorku á dánartíðni, en þekkt er að tíðni örorku er ólík milli sjóða og gæti það útskýrt hluta niðurstaðna