Skemman (Island)
Not a member yet
50783 research outputs found
Sort by
Hvernig áhrifavaldar hvetja fylgjendur sína til hreyfingar. Áhrif einhliða sambands við líkamsræktaráhrifavald á hvata til hreyfingar miðlað í gegnum útlitstengdan samanburð við áhrifavaldinn
No full textÁhrifavaldar eru gríðarlega árangursríkt tól í markaðssamskiptum fyrirtækja. Einkum vegna þeirra miklu áhrifa sem þeir hafa á neytendur. Neytendur geta myndað einhliða sambönd við áhrifavalda sem þeir fylgja á samfélagsmiðlum. Einhliða sambandið líkist raunverulegu vinasambandi sem er þó einungis einhliða vegna þess að áhrifavaldurinn þekkir ekki fylgjendur sína eins og fylgjendurnir þekkja hann. Þá hafa samfélagsmiðlar ýtt undir aukinn útlitstengdan samanburð við áhrifavalda. Útlitstengdur samanburður felst í því að fylgjendur bera sig saman við og vilja líkjast áhrifavöldum sem þeir fylgja. Rannsóknir hafa einnig sýnt fram á að áhrifavaldar geti hvatt fylgjendur sína til reglulegrar hreyfingar.
Markmið rannsóknarinnar var að skoða hvort einhliða samband við áhrifavald hafi áhrif á hvata til hreyfingar, miðlað í gegnum útlitstengdan samanburð við áhrifavaldinn. Sérstök áhersla var lögð á að kanna hvort og þá hvernig þessi áhrif birtast með ólíkum hætti eftir því hvort um er að ræða innri eða ytri hvata til hreyfingar. Einnig var horft til þess hvort bein áhrif væru milli einhliða sambands og hvata til hreyfingar. Lagðar voru fram sjö tilgátur ásamt því að rannsóknarlíkan var lagt fram út frá þeim atriðum sem voru til skoðunar. Þá var þróað megindlegt mælitæki sem var í formi spurningalista. Spurningalistanum var dreift á samfélagsmiðlum og alls bárust 169 fullkláruð svör.
Niðurstöður rannsóknarinnar sýndu fram á það að einhliða sambandið hefur ekki bein áhrif á hvata til hreyfingar. Niðurstöður sýndu hins vegar fram á að einhliða sambandið hefur óbein áhrif á hvata til hreyfingar ásamt því að hafa óbein áhrif á ytri hvata til hreyfingar, miðlað í gegnum útlitstengdan samanburð. Með öðrum orðum einhliða sambandið hefur áhrif á hvata til hreyfingar hjá neytendum en einungis í gegnum útlitstengdan samanburð. Fylgjendur sem sýna fram á einhliða samband sem bera sig saman við áhrifavaldinn finna fyrir auknum hvata til hreyfingar.
Rannsóknin bætir við þekkingu um hvað það er sem hvetur fólk til hreyfingar en einnig um hvaða áhrif áhrifavaldar hafa á hegðun neytenda. Rannsakandi telur niðurstöðurnar geta nýst bæði fyrir áhrifavalda og fyrirtæki til að þekkja hegðunarmynstur neytenda betur og átta sig á hvaða þættir það eru sem hafa áhrif á hegðun þeirra
Listaverkafalsanir: Gildi og áhrif á Listasafn Íslands
No full textÍ þessari ritgerð verður fjallað um listaverkafalsanar, eðli þeirra, gildi og áhrif á listasöfn. Einkum og sér í lagi verður horft til áhrifa falsaðra verka á starfsemi Listasafns Íslands frá lok 20. aldar til samtímans. Spurt er hvaða áhrif stóra málverkafölsunarmálið frá lok 20. aldar hafði á starfsemi og stefnu Listasafns Íslands. Hvernig brást safnið við uppljóstrun um aldamótin og hvaða gildi – ef nokkurt – geta fölsuð verk haft fyrir listasöfn? Fjallað verður um skilgreiningu listaverkafalsana og hvernig hún hefur þróast. Þar er lögð áhersla á tvöfalt eðli fölsunar, sem getur bæði ögrað og auðgað skilning okkar á áreiðanleika og listrænu gildi. Niðurstöður ritgerðarinnar eru að listaverkafalsanir hafa bæði jákvæð og neikvæð áhrif á menningararf og listasögu. Listasafn Íslands hefur þróað stefnu til að takast á við falsanir, en siðferðileg og efnahagsleg málefni tengd þeim kalla á ábyrgð seljenda og kaupenda, sem og rannsóknir á fölsuðum verkum.
Fyrsti kafli þessarar ritgerðar veitir fræðilegan ramma til að skilgreina listfalsanir, rekja sögulega þýðingu þeirra bæði á Íslandi og á heimsvísu, með sérstakri áherslu á stóra málverkafölsunarmálið sem leiddi í ljós umfang slíkra athafna á íslenskum listamarkaði. Annar kaflinn greinir stefnu og rekstrarviðbrögð Listasafns Íslands við þeim áskorunum sem stafa af fölsun og leggur áherslu á þörfina fyrir aðlögunaraðferðir í breyttu menningarlandslagi. Síðasti kaflinn fjallar um efnahagslegar og menningarlegar afleiðingar fölsunar, með þeim rökum að þó að þær séu oft álitnar neikvæðar geti þær einnig verið hvatar að mikilvægum umræðum um listræn heilindi, markaðsvirkni og þróunarskynjun á verðmæti í list. Bendir þetta til þess að þær geti veitt dýrmæta innsýn í menningarlegar og sögulegar frásagnir listarinnar. Að lokum mælir ritgerðin fyrir ábyrgri og fræðandi nálgun við að taka þátt í fölsunum
Effect of CXCR4 oral inhibition in the development of heart failure under pressure overload
No full textBackground & aim
Pressure overload-induced cardiac remodelling leads to the development of cardiac hypertrophy, increased fibrosis and an impairment in cardiac function. Inflammation is expected to play an important role in this process, but its contribution is incompletely understood. This project aimed at elucidating the involvement of CXCR4 in PO-induced cardiac dysfunction and the effect of targeted pharmacological inhibition of CXCR4.
Materials & methods
Male C57BL/6N mice (n = 64) at the age of 9-12 weeks were employed. Mice were randomly assigned to 1) undergo transverse aortic constriction (TAC) or sham operation and 2) receive AMD070 or placebo. The inhibitor was administered in the drinking water available ad libitum at a dose of 10 mg/kg/day. Following 28 days of treatment, echocardiography was performed to assess cardiac structure and function. Tissue samples from the heart, the spleen and the bone marrow were also collected for analysis with flow cytometry at the time of sacrification on day 35.
Results
Heart rate was similar among all groups. TAC induced an increase in heart-weight-to-tibia-length ratio, left ventricular area and volume in systole, and a decrease in ejection fraction and fractional shortening. The pharmacological inhibition led to an improvement of these parameters. Immunophenotyping revealed that AMD070-treated mice had a reduction in macrophages in the heart. The T cell populations in the spleen and the bone marrow did not appear to change significantly in response to TAC or AMD070 treatment.
Conclusion
Overall, oral CXCR4 inhibition led to an improvement in structural and functional parameters in response to PO. Mechanistically, flow cytometry suggests a beneficial reduction in the numbers of macrophages in the heart while having no impact on the T cells systemically. Together, CXCR4 may be an appropriate target for immunotherapy in non-ischaemic cardiac disease, ultimately addressing a major unmet clinical need.This project was sponsored by the Icelandic Research Fund (217946-051)
ADHD lyfjameðferð og samhliða notkun annarra lyfja. Lýðgrunduð þversniðsrannsókn
No full textInngangur: Athyglisbrestur og ofvirkni er taugaþroskaröskun sem getur haft víðtæk áhrif á daglegt líf einstaklinga og framtíðarhorfur þeirra. ADHD-lyfjanotkun fer hækkandi með ári hverju og er margfalt meiri en á hinum Norðurlöndunum. Einstaklingar með ADHD eru líklegri að glíma við fylgiraskanir og eru útsettari fyrir því að fá ávísað öðrum lyfjum samhliða ADHD-lyfjameðferð. Markmið verkefnisins var að kanna samhliða notkun annarra lyfja meðal einstaklinga á ADHD-lyfjum í samanburði við einstaklinga sem notuðu önnur lyf. Jafnframt að meta umfang ADHD-lyfjanotkunar auk þess að kanna skammtastærðir á ADHD-lyfjum.
Efni og aðferðir: Rannsóknin var lýðgrunduð þversniðsrannsókn sem náði til 6-79 ára einstaklinga sem leystu út ávísun fyrir ADHD-lyf árið 2023. Þeim var parað við einstaklinga sem leystu út önnur lyf. Rannsóknin byggði á gögnum úr lyfjagagnagrunni embættis landlæknis. Framkvæmdar voru tvíkosta aðhvarfsgreiningar til að meta líkindahlutföll fyrir samhliða notkun annarra lyfja.
Niðurstöður: Um 22 þúsund einstaklingar á aldrinum 6-79 ára leystu út ADHD-lyf árið 2023 og í samanburðahópi voru um 84 þúsund einstaklingar sem leystu út önnur lyf. Einn af hverjum þremur 30-79 ára fullorðinna sem notuðu örvandi ADHD-lyf var að jafnaði á lyfjaskömmtum yfir hæstu ráðlögðum dagskömmtum. Einstaklingar á ADHD-lyfjum voru marktækt líklegri til að nota fimm eða fleiri lyfjaflokka eftir fyrsta þrepi ATC-kerfisins. Þá var ADHD-hópurinn marktækt líklegri en viðmiðahópur að nota lyf sem verka á taugakerfið (OR = 2,2, 95% ÖB [2,1-2,2]). Jafnframt voru þeir líklegri að fá afgreidda nær alla tilgreinda geðlyfjaflokka.
Ályktanir: Niðurstöður rannsóknarinnar undirstrika mikilvægi vandaðrar og faglegrar greiningar sem byggja á mismunagreiningum til að tryggja að einkenni einstaklinga skýrist ekki af öðrum undirliggjandi orsökum. Leggja ætti aukna áherslu á að einstaklingar með ADHD fái þverfaglega og heildræna meðferð sem miðar að því að bæta lífsgæði með markvissri eftirfylgni til að lágmarka aukaverkanir og minnka lyfjabyrði og fjöllyfjanotkun.Introduction: Attention deficit hyperactivity disorder is a neurodevelopmental disorder that can substantially affect individuals‘ daily lives and future prospects. ADHD medication use has risen rapidly in recent years and is higher than in other Nordic countries. Individuals with ADHD are more likely to experience comorbidities and are frequently prescribed additional medications. This study aimed to examine the prevalence of comedication among individuals receiving ADHD treatment compared to those using other medications. Additionally, it aimed to assess the extent of ADHD medication use and determine dosage levels of stimulant medications prescribed for ADHD
Materials and Methods: This population-based cross-sectional study included individuals aged 6-79 years who filled at least one prescription for ADHD medication in 2023, along with a matched control group who filled prescriptions for other medications. Data were obtained from the National Prescription Medicine Database. Logistic regression was used to estimate the odds of comedication.
Results: Approximately 22 thousand individuals aged 6-79 years filled a prescription for ADHD medication in 2023. They were matched to 84 thousand controls. One in three adults aged 30-79 on stimulant ADHD medication regularly used daily doses above the recommended maximum. Individuals receiving ADHD medication were at higher risk of receiving five or more first level ATC medication classes. Moreover, they were significantly more likely to receive medications acting on the nervous system (OR = 2.2, 95% CI [2.1, 2.2]). Lastly, they were more likely to be dispensed nearly all listed psychotropic drug classes.
Conclusions: These findings highlight the importance of accurate diagnostic assessments, including thorough differential diagnosis, to ensure that presenting symptoms are not attributable to other underlying conditions. Emphasis should be placed on interdisciplinary, patient-centered care for individuals with ADHD, aimed at improving quality of life through structured follow-up to minimize side effects, medication burden, and polypharmacy risk
Lítill refur á vetrardegi
No full textSkýin fara fyrir sólu, rigningin skellur á, vindurinn blæs, það kemur logn yfir og svo snjóar, allt á sama deginum. Lítill refur á vetrardegi er bók ætluð börnum á leikskólaaldri og segir sögu af litlum ref sem ferðast í umhverfi við fjöll og móa í íslenskri náttúru. Refurinn fylgist með veðrinu sveiflast fram og til baka. Himinninn og landslagið breytir um lit og refurinn fær að finna fyrir breytingum á veðrinu á eigin skinni. Þó að vindurinn blási og þó það komi rigning og slydda þá, gengur veðrið alltaf yfir
Veðmálastarfsemi og auglýsingar henni tengdar með hliðsjón af EES-rétti : eru lög um happdrætti nr. 38/2005 og lög um getraunir nr. 59/1972 í andstöðu við þjónustufrelsi EES-réttar?
No full textMeginmarkmið þessarar ritgerðar er varpa ljósi á hvort og hvernig íslensk lög um veðmálastarfsemi og auglýsingar tengdar henni samrýmast ákvæðum EES-samningsins um þjónustufrelsi. Tilgangurinn er að gera grein fyrir þeim þáttum sem hafa áhrif á stöðu íslenskrar löggjafar þegar kemur að aðgangi erlendra þjónustuveitenda að íslenskum fjárhættuspilamarkaði, með sérstakri áherslu á dómaframkvæmd Evrópudómstólsins og EFTA-dómstólsins. Í upphafi er fjallað almennt um sögu og þróun íslenskrar löggjafar um veðmál og happdrætti og greint frá því hvernig innlend löggjöf byggir á sérleyfiskerfi þar sem aðeins tilteknir aðilar með leyfi stjórnvalda sé heimilt reka og auglýsa slíka starfsemi. Því næst er fjallað um áhrif þessa fyrirkomulags á aðgengi erlendra fyrirtækja á íslenskum markaði og hvernig leyfisskylda og bann við auglýsingum þeirra hafa áhrif á samkeppni og frjálsa þjónustuveitingu innan EES. Ritgerðin fjallar einnig um dóma Evrópudómstólsins og EFTA-dómstólsins þar sem tekin hefur verið afstaða til sambærilegra takmarkana og lagt til grundvallar viðmið hvernig túlka megi þjónustufrelsi og mögulegar undantekningar á grundvelli brýnna almannahagsmuna. Að lokum verður fjallað um og greint hvort íslensk lög uppfylli skilyrði meðalhófsreglunnar eða hvort þau gangi lengra en nauðsynlegt er til að vernda þá hagsmuni sem lögunum er ætlað að gæta. Ritgerðin dregur þá ályktun að núgildandi fyrirkomulag í íslenskri löggjöf, bæði hvað varðar aðgang að markaði og auglýsingar, feli í sér óhóflegar takmarkanir á þjónustufrelsinu samkvæmt EES-rétti. Jafnframt er lagt til að endurskoða þurfi gildandi lög með það að markmiði að tryggja betra samræmi við skuldbindingar Íslands inna EES og stuðla að skýrari reglum og auknu réttaröryggi fyrir þjónustuveitendur sem og neytendur.Gambling and related advertising with regard to EEA law: Are the Lottery Act No. 38/2005 and the Lottery Act No. 59/72 in conflict with the freedom to provide services under EEA law?
The main objective of this thesis is to shed light on whether and how Icelandic legislation on gambling activities are compatible with the provisions of the EEA Agreement on freedom to provide services. The purpose is to explain the factors that affect the position of Icelandic legislation when it comes to the access of foreign service providers to the Icelandic gambling market, with particular emphasis on the case law of the European Court of Justice and the EFTA Court. The beginning of the thesis discusses in general terms the history and development of Icelandic legislation on gambling and lotteries and describes how domestic legislation is based on a franchise system where only certain parties with governmental permission can operate and advertise such activities. Next, it discusses the impact of the arrangement on the access of foreign companies to the Icelandic market and how the licensing requirement and ban on their advertising affect competition and the free provision of services within the EEA. The thesis also discusses the judgements of the European Court and the EFTA Court, which have taken a position on similar cases and laid down criteria for how to interpret the freedom to provide services and possible exceptions due to overriding public interest. Finally, it will be discussed and analyzed whether Icelandic law meets the requirements of the principle of proportionality or whether it goes beyond what is necessary to protect the interest that the law is intended to protect. The thesis concludes that the current arrangements in Icelandic law, both in terms of marketing and advertising, constitute excessive restrictions on the freedom to provide services under EEA law. It is also proposed that current legislation needs to be reviewed with the aim of ensuring better compliancy with Iceland’s obligations within the EEA and promoting clearer rules and increased legal certainty for service providers as well as consumer
Sparnaður ellilífeyrisþega: Fer sparnaður minnkandi á efri árum?
No full textMarkmið ritgerðarinnar er að meta hvort sparnaður ellilífeyrisþega fari minnkandi á efri árum. Notast verður við gögn úr skattframtölum sem hafa að geyma upplýsingar um tekjur, eignir og skuldir einstaklinga, og munum við beita sérstakri aðferð til þess að meta sparnað út frá gögnunum. Gögnin skoðum við aðallega myndrænt, og reynum að draga ályktanir um sparnaðarhegðun eftirlaunaþega út frá myndunum.
Helstu niðurstöður ritsins eru þær að sparnaður manna, án lífeyrissparnaðar og séreignar, virðist lækka í kringum eftirlaunaaldurinn, en eftir að lágmarki er náð virðist hann aukast nær samfellt fram til loka. Og ef sparnaður er skoðaður sem hlutfall af ráðstöfunartekjum virðist hann verða nær helmingi hærri en hápunkturinn sem næst fyrir eftirlaunaaldurinn. Stór hluti sparnaðarins virðist einfaldlega enda á bankabók, en bankainnistæður úrtaks okkar virðast hækka óslitið allt aldurstímabilið.
Við förum yfir nokkrar kenningar sem settar hafa verið fram um sparnaðarhegðun manna, og skoðum einnig hvaða skýringar fræðimenn hafa gefið fyrir sparnaði á eftirlaunaaldri
Repurposed for Creativity
No full textHafnarfjörður is a historic coastal town in Iceland, known for its vibrant sporting culture, extensive athletic facilities, and rich history in fishing and international trade. The town’s industrial past has left behind numerous underutilized factory buildings, particularly in the old seafront industrial area, which is now largely abandoned and facing demolition but needs a new purpose. Currently, Hafnarfjörður boasts over 20 buildings dedicated to sports such as soccer, handball, gymnastics, golf, and boxing. However, the arts and cultural sectors are significantly underserved. Music is the only art form with a designated facility, while visual arts, theater, and dance lack permanent spaces. The nearest art school is located in another municipality, requiring nearly an hour of bus travel to access the school. This absence highlights a massive void in the town’s cultural infrastructure. My connection to this issue is both personal and longstanding. Over the past five years, I have created and led summer art courses for children in Hafnarfjörður, serving around 160 students annually. The consistent demand for these programs underscores the pressing need of a permanent creative space for youth. As a Master of Architecture student with deep roots in Hafnarfjörður, I have chosen an abandoned factory in the town’s harbor as the site for my final design project. Once a vital part of the local industrial landscape, this building will be reimagined as a space where children can explore and engage with art, fostering a sense of belonging and creative freedom. The long-term goal is to create a shared cultural environment that welcomes individuals of all ages
Starfsánægju mælingar með Moodup : hvernig nýtist Moodup stjórnendum fyrirtækja til þess að bæta líðan starfsfólks?
No full textRitgerðin er lokuð 30.04.2145Megin viðfangsefni verkefnisins var að skoða hvort starfsánægju kannanir geta nýst stjórnendum sem árangurríkt verkfæri til þess að auka vellíðan og ánægju starfsmanna í starfi. Í nútíma vinnuumhverfi gera stjórnendur fyrirtækja og stofnana auknar kröfur til sjálfs síns að skilja hvernig starfsfólk líður í vinnunni. Það er orðinn algengur mælikvarði í rekstri fyrirtækja og stofnana að það séu til staðar en það jákvæð vellíðan starfsfólks getur haft góð áhrif á rekstur fyrirtækja.
Nokkur verkfæri og aðferðir eru til þess að fylgjast með líðan starfsmanna. Í verkefninu er skoðað hvernig markvissar aðferðir innan fyrirtækja með áherslu á smásölufyrirtæki geta stuðlað að bættri ánægju í starfi.
Rannsóknin var unnin í samstarfi við íslenskt fyrirtæki og byggir á gögnum úr reglulegum starfsánægjukönnunum sem framkvæmdar eru af fyrirtækinu Moodup. Spurningalistar eru sendir út á tveggja mánaða fresti og niðurstöðurnar greindar af mannauðsdeild fyrirtækisins í samstarfi við milli stjórnendur. Í verkefninu er farið er yfir niðurstöður rannsóknarinnar og sett eru markmið til að bregðast við vanda og efla starfsánægju í hverri verslun.
Rannsókn þessi leiddi í ljós að mælitækið Moodup getur nýst stjórnendum sem öflugt tæki til þess að þess að greina reglulega líðan starfsfólks, ákveða fyrirbyggjandi aðgerðir og stuðla þannig að bættri starfsánægju. Með því er hægt að veita stöðuga eftirfylgni og veitir stjórnendum á sama tíma innsýn inn í þróun lykilþátta yfir ákveðið tímabil. Þeir veikleikar sem komu fram tengdist óöryggi stjórnenda við notkun á mælitækinu og ákvörðun varðar fyrirbyggjandi aðgerðir. En rannsóknin sýndi fram á að til þess að bregðast við þeim veikleika þá virkar vera með stuðning við stjórnendur í formi fræðslu, þjálfun og aðlögunar. Höfundur telur einnig að áhugavert væri að sjá mælitækið þróast með sterkari eigindlegum þáttum eða sveigjanlegri nálgun sem styður fjölbreyttan mannauðsstíl.The main focus of this project was to examine whether employee satisfaction surveys can be used as effective tools by managers to enhance employee well-being and job satisfaction. In the modern workplace, managers in both companies and institutions are placing increased emphasis on understanding how their employees feel at work. Positive employee well-being has become a common performance indicator within organizations, as it can have a significant positive impact on business operations.
There are various tools and methods available to monitor employee well-being. This project explores how targeted strategies within companies—particularly in the retail sector—can contribute to increased job satisfaction.
The research was carried out in collaboration with the Icelandic retail company and is based on data from regular employee satisfaction surveys conducted by the company Moodup. These surveys are sent out every two months, and the results are analyzed by the human resources department in cooperation with store managers. The project reviews the results of the study and outlines goals designed to respond to challenges and improve employee satisfaction in each store.
This study revealed that the Moodup measurement tool can serve as a powerful resource for managers to regularly assess employee well-being, determine preventive actions, and thereby contribute to improved job satisfaction. It allows for continuous follow-up while simultaneously providing managers with insight into the development of key factors over a defined period. The weaknesses identified were related to managers’ uncertainty in using the tool and in making decisions regarding preventive measures. However, the study showed that these weaknesses can be addressed effectively by providing support to managers in the form of education, training, and adaptation. The author also believes it would be interesting to see the tool evolve with stronger qualitative elements or a more flexible approach that accommodates diverse human resource management styles
Endurbætur á deigluhitara
No full textVerkefnið fjallar um hvort úrbætur sé hægt að gera á búnaði sem notaður er til að baka fóðringar í deiglum fyrir Elkem Ísland. Deiglurnar eru bakaðar til að fjarlægja raka úr eldföstum efnum eftir endurfóðringu. Raunveruleg bakstursgögn voru notuð sem inntak í tímaháða varmagreiningu (e. Transient thermal) í ANSYS, byggða á einfölduðu 3D líkani þar sem hitaleiðni, varmageislun og varmaburður voru skilgreind.
Markmiðið er að auka hitastig í botni deiglanna. Prófaðar voru nokkrar útfærslur af ryðfríum endurvörpum með mismunandi hallahornum. Niðurstöðurnar sýna að 15° endurvarpi skilar hæsta meðalhitastigi í botni og jafnara hitasviði en viðmiðunar hermunin án endurvarpa. Meðalhiti í botni hækkaði um um það bil 3%.
Niðurstöður benda til að endurvarpi geti verið einföld viðbót sem bætir hitadreifingu og gæti stytt baksturstíma