Skemman (Island)
Not a member yet
50783 research outputs found
Sort by
Áhrif húsnæðisverðs á barneignir
No full textÍ þessari rannsókn eru áhrif húsnæðisverðs á barneignir metin. Frjósemi á Íslandi hefur farið lækkandi síðustu ár og náði sögulegu lágmarki árið 2024. Frjósemi ungs fólks hefur lækkað mest, aldur kvenna þegar að þær eignast sitt fyrsta barn hefur farið hækkandi, en fram yfir árið 1980 var meðalaldur frumbyrja undir 22 ára en árið 2024 rétt undir 30 ára. Samhliða lækkandi frjósemi hefur fasteignaverð hér á landi hækkað og sífellt erfiðara er fyrir einstaklinga að komast inn á fasteignamarkaðinn. Við gerð greiningarinnar var notast við gögn frá 40 löndum yfir tímabilið 1990-2023. Framkvæmt var aðhvarfsgreiningu með föstum áhrifum sem dregur úr hugsanlegri skekkju vegna ómældra breytna. Grunnlíkanið, áhrif húsnæðisverðs á barneignir var metið ásamt því að bæta við skýribreytum, verg landsframleiðsla, atvinnuþáttaka kvenna og opinber útgjöld til fjölskyldumála.
Niðurstöður grunnlíkansins bentu til þess að hækkandi húsnæðisverð tengist lægri frjósemi, en þegar stjórnað var fyrir skýribreytunum breyttist sambandið. Heildarlíkanið, þegar öllum skýribreytum var bætt við, gaf til kynna að jákvætt samband væri á milli húsnæðisverðs og barneigna. Þetta sýnir fram á að áhrif húsnæðisverðs er háð efnahags- og félagslegu samhengi. Samkvæmt niðurstöðunum er því ekki hægt að telja að húsnæðisverð séu orsök lækkandi frjósemis.
Niðurstöður hafa sýnt að helstu ástæður fyrir minni eða barnslausum fjölskyldum er aukin þátttaka kvenna á vinnumarkaði, hræðsla vegna framtíðarinnar, tap á frítíma, meiri lífsgæði og aukinn aðgangur að getnaðarvörnum. Samfélög þurfa því að stuðla að jafnvægi milli atvinnuþátttöku og fjölskyldulífs til þess að frjósemi haldi ekki áfram að lækka
Verðmætasköpun kolmunna (Micromesistius poutassou) til manneldis Vinnslunýting, afköst og gæðamat
No full textThe abundantly available pelagic fish blue whiting (Micromesistius poutassou), which has been significantly used in the past to produce fish meals and fish oil, can be a new potential source of protein for humans. The current study aimed to evaluate the potential of blue whiting as a source of human food production via fully automatic processing machines. The process comprised a thorough and comprehensive evaluation of the yield of the catch, the overall quality of the fish, and microbial, proximate, and sensory analysis of the whole fish, headed and gutted (HG), and fish fillets to monitor any deviations through processing.
The filleting was performed using a Baader 221 (Baader, Luebeck, Germany) machine in two setups, assessing the processing yield and processing deformity in both individual and a batch tests. Filleting yields an average of 29–31%, and headed and gutted (HG) comprised approximately 50% of the yield. Other quality markers, such as Total Volatile Based Nitrogen (TVB-N), decreased under safety limits while Total Viable Count (TVC) increased significantly to 4.2 log10 CFU/g during filleting. The presence of histamine along with pathogenic microorganisms remained undetected during all the stages of processing.
The defilleting revealed that cut deformities were dominant among HG fish, and filleting defects were observed due to the soft muscle and short size of the blue whiting. No relationship was discovered between the weight and the severity of the defects. The study encountered a few limitations, which could act as pathways for future studies, such as having a limited sample size for the yield analysis and size grading limitations.
The study concluded that although the commercial Utilization of blue whiting for human consumption is possible, it needs strict processing and handling measures, specifically catering to this fish species. Ultimately, leading to a potential increase in the market space and opportunities in the valorisation of blue whiting.Uppsjávarfisktegundin kolmunni (Micromesistius poutassou), sem áður hefur að verulegu leyti verið nýtt til framleiðslu á fiskimjöli og lýsi, er mögulegur nýr próteingjafi í vörur til manneldis. Markmið þessarar rannsóknar var að meta möguleika á vinnslu kolmunna til manneldis með nýtingu véla. Framkvæmt var ítarlegt og heildstætt mat á nýtingu aflans við vinnslu, gæðum fisksins og framkvæmdar örveru- og Efnamælingar auk skynmats á heilum fiski, hausuðum og slægðum fiski (HG) og flökum sem framleidd voru við iðnaðar aðstæður. Greiningar voru gerðar til að meta gæði vinnslunnar og greina mögulegar áskoranir innan vinnsluferlisins.
Vinnsla, flökun eða hausun og slæging, var framkvæmd með Baader 221 (Baader, Lübeck, Þýskalandi) vél og árangur metinn með greiningu á vinnslunýtingu og vinnslutengdum göllum eða skemmdum. Meðalnýting við vélflökun reyndist vera 29–31% og nýting HG fisks HG nam um 50%. Aðrir gæðavísar, svo sem mælt heildarmagn rokgjarns köfnunarefnis (TVB-N), voru undir gæðamörkum í unninni afurð, á meðan heildarfjöldi örvera (TVC) jókst marktækt upp í 4.2 log10 CFU/g við aukna vinnslu. Hvorki histamín né sjúkdómsvaldandi örverur greindust á neinu stigi vinnsluferlisins.
Niðurstöður gæðamats inni í vinnslu leiddu í ljós að skurðskemmdir voru algengastar í hausuðum og slægðum fiski, og flökunargallar komu einnig fram, mögulega vegna þess hve mjúkur fiskurinn var. Engin tengsl fundust milli þyngdar sýnanna og gallanna sem greindust. Takmarkanir innan verkefnisins sem gott væri að horfa til við áframhaldandi rannsóknir á þessu sviði eru t.d. smá sýnastærð við greiningar á vinnslunýtingu og takmarkanir við stærðarflokkun á hráefninu.
Niðurstaða rannsóknarinnar sýndi þó að mögulegt sé að nýta kolmunna til manneldis sé hann rétt meðhöndlaður. Það krefst strangra vinnslu- og meðhöndlunarferla bæði á landi og sjó sem eru sérstaklega sniðnir að þessari fisktegund. Slík nálgun getur að lokum leitt til aukins markaðssvigrúms og nýrra tækifæra í virðisaukandi nýtingu kolmunna
Áhættur og óvissa í rekstri sjávarútvegsfyrirtækja: Hverjir eru helstu óvissu- og áhættuþættir í virðiskeðju íslenskra sjávarútvegsfyrirtækja?
No full textSjávarútvegur er hefur verið ein mikilvægasta atvinnugrein Íslands, mótað sögu landsins og íslensks efnahagslífs í áraraðir. Fiskveiðar í sjó eru flóknar í framkvæmd og þarf að huga að ýmsu þegar nýta á þá takmörkuðu auðlind sem fiskistofnar á Íslandsmiðum eru.
Ritgerð þessi felst í því að kynna flestar áhættur og óvissuþætti sem til staðar eru í rekstri sjávarútvegsfyrirtækja á Íslandi, taka nokkrar mismunandi af þeim fyrir og skoða nánar. Ýmsir þættir sem koma að rekstri tveggja íslenskra sjávarútvegsfyrirtækja, Brims og Síldarvinnslunnar eru settir undir smásjá með það að markmiði að koma auga á áhættuþætti í rekstrinum og þá hvort fyrirtækin séu að stunda einhverja virka áhættudreifingu eða verja sig fyrir óvissu á einn eða annan hátt. Afkoma þeirra og helstu tölur yfir 10 ára tímabil (2014-2024) verða svo bornar saman við afkomu nokkurra annarra félaga sem skráð eru á hlutabréfamarkað í Kauphöll Íslands og eitt sjávarútvegsfyrirtæki sem ekki er skráð á markað. Samanburðarfélögin sex eru: Festi, Icelandair, Reitir, Hagar, Ölgerðin og loks Hraðfrystihúsið Gunnvör en það er ekki er skráð í Kauphöll. Höfð var áhersla á að bera afkomu félagana tveggja við önnur félög þvert á atvinnugreinar og fá vísbendingar um hvort áhættu og óvissuþættir hafi beina áhrif á arðsemi.
Niðurstöður eru að fjölmargir óvissuþættir og áhættur eru til staðar í rekstri sjávarútvegsfyrirtækja. Tímabilið sem tekið var fyrir spannar mismunandi árferði í efnahagskerfinu og höfðu einstaka atburðir bein áhrif. Margfalt meiri sveiflur voru í arðsemi Icelandair yfir tímabilið sem í þessum samanburði ætti að gefa vísbendingu um að rekstur í flugfélaginu mun áhættusamari en í sjávarútvegsfyrirtækjunum. Hagnaður Brims og Síldarvinnslunnar var mestur af öllum fyrirtækjunum í samanburðinum en vöxtur mun óstöðugri samanborið við samanburðarfélögin
Optimizing Complaint Handling in Tourism Through Lean Thinking and Quality Tools
No full textThis research investigates the application of lean thinking principles and quality management tools to optimize complaint handling processes within tourism organizations. The tourism industry faces unique challenges in managing customer complaints due to the experiential nature of services, cultural diversity of customers, and the emotional investment associated with travel experiences. Traditional complaint management approaches often result in fragmented processes, delayed responses, and missed opportunities for organizational learning. This study employs a mixed-methods approach, combining case study analysis with quantitative performance assessments across six tourism organizations implementing lean-based complaint handling transformations.
The research demonstrates that tourism organizations applying integrated lean-quality frameworks achieve significant operational improvements, including 30-50% reductions in complaint resolution time and 20-40% improvements in first-call resolution rates. Beyond operational metrics, the study reveals how lean thinking transforms organizational culture, shifting perspectives from viewing complaints as failures to embracing them as valuable improvement opportunities. The findings contribute to both theoretical understanding and practical application by developing a comprehensive framework that enables tourism organizations to create sustainable competitive advantage through superior complaint management capabilities.
Keywords: complaint handling, service recovery, lean management, quality tools, tourism, customer satisfaction, process optimizatio
Landspítali og skipuritsbreytingar: Hafa tíðar skipuritsbreytingar í kjölfar forstjóraskipta á Landspítala áhrif á starfsánægju og starfsöryggi stjórnenda með þríþætta ábyrgð á klínískum einingum?
No full textLandspítali varð til við sameiningu Sjúkrahúss Reykjavíkur og Ríkisspítala árið 2000. Frá þeim tíma hafa fimm einstaklingar gengt starfi forstjóra, auk afleysara. Skipuritsbreytingar hafa fylgt forstjóraskiptum.
Höfundur hefur starfað á Landspítala frá árinu 2006. Vegna starfssviðs síns hefur höfundur óhjákvæmilega orðið vitni að umræðum og vangaveltum stjórnenda og starfsmanna, um gagnsemi og skynsemi þeirra skipuritsbreytinga sem framkvæmdar hafa verið hverju sinni. Það kom fljótt upp í huga höfundar, er kom að því að velja viðfangsefni fyrir lokaverkefni, að kanna hvort þessar breytingar hefðu raunveruleg áhrif á stjórnendur eða hvort þetta væru bara fyrstu viðbrögð við breytingum. Höfundur ákvað að afmarka sig við að kanna hvort breytingarnar hefðu áhrif starfsánægju og starfsöryggi stjórnenda með þríþætta ábyrgð á klínískum einingum.
Framkvæmd var bæði eigindleg og megindleg rannsókn þar sem stuðst var við kenningar um hvatningu, markmiðasetningu og þá þætti sem hafa áhrif á starfsánægju og starfsöryggi
Í verkefninu er farið yfir tilurð Landspítala, þá sem gengt hafa stöðu forstjóra, eðli og inntak skipuritsbreytinganna, auk hlutverks forstjóra. Niðurstöður megindlegu rannsóknarinnar segja að starfsöryggi og starfsánægja hafi ekki minnkað og starfsfólk er stolt af störfum sínum. Hins vegar má lesa út úr niðurstöðum að bæta megi upplýsingagjöf og markmiðasetningu í aðdraganda skipuritsbreytinga.Landspitali was established in 2000 through the merger of Reykjavík Hospital and the State Hospital. Since then, five individuals have served as CEO, in addition to those who have temporarily filled the position. Organizational structure has followed the change of CEO.
The author has worked at Landspitali since 2006. Due to his role, he has inevitably witnessed discussions and reflections among managers and staff, regarding the usefulness and rationale of each organizational change. When choosing a topic for the final project, the author soon contemplated whether these changes truly affected managers, or if they were simply initial reactions to change. A decision was made to focus specifically on whether the changes affected the job satisfaction and job security of managers who bear a threefold responsibility over clinical units.
Both qualitative and quantitative research were conducted, drawing on theories of motivation, goal setting, and factors influencing job satisfaction and job security.
In the project, the origins of Landspitali are discussed, as well as the individuals who have served as CEO, the nature and content of the organizational changes, and the role of the CEO. The quantitative findings indicate that job security and job satisfaction have not decreased and employes are proud of their work. However, the results suggest that information sharing, and goal setting could be improved in the lead-up to organizational changes
Sérfræðiábyrgð: Helstu verkefni endurskoðenda og skaðabótaábyrgð þeirra
No full textÍ ritgerð þessari er gerð grein fyrir sérfræðiábyrgð endurskoðenda. Sérfræðiábyrgð fellur undir reglur íslensks skaðabótaréttar og kemur til þegar tjón verður af völdum vanrækslu sérfræðings. Farið verður yfir störf endurskoðenda og sérstaklega skoðaðir ársreikningar fyrirtækja og áritun endurskoðenda. Í því samhengi verður fjallað um sönnunarbyrði og þær kröfur sem þarf að uppfylla til að sanna skaðabótaábyrgð endurskoðanda. Farið verður yfir sönnun, sönnunarbyrði, sakarmat og litið til annarra atriða
Millefoglie di lingue. Da lingua straniera a lingua propria: traduzione e analisi di un brano dal romanzo «In altre parole» di Jhumpa Lahiri
No full textLa presente tesi consiste nella traduzione della prima parte del romanzo In altre parole della scrittrice di origine bengalese Jhumpa Lahiri, con particolare attenzione al duplice ruolo dell’autrice in quanto scrittrice e traduttrice. Il primo capitolo è dedicato alla figura di Jhumpa Lahiri, al ruolo centrale che la lettura e la scrittura hanno avuto nella sua vita e al suo passaggio dall’inglese all’italiano. Lahiri scrisse In altre parole interamente in italiano, ma spesso, per chiarire o precisare un pensiero, pensava anche in inglese e traduceva mentalmente da una lingua all’altra. Il secondo capitolo si concentra su In altre parole, analizzandone le origini e la particolare struttura priva di una trama lineare. Il tema della ricerca identitaria, del dislocamento e del desiderio di appartenenza risulta centrale, in continuità con le opere precedenti dell’autrice scritte in inglese. Tuttavia, rispetto a queste ultime, l’aspetto che maggiormente colpisce è la sincerità e l’affetto che Lahiri riserva alla lingua italiana, con cui instaura un legame profondo, spinta dal desiderio di conoscerla intimamente, parola per parola. In conclusione, descrivo anche come la scrittura di Lahiri sia ricca di metafore e come queste immagini siano particolarmente pregnanti. Nel terzo capitolo si affrontano alcune delle principali teorie della traduzione, con attenzione particolare alle sfide poste dalla resa di testi scritti in italiano da autori non madrelingua. Saranno esposte alcune riflessioni critiche sul processo traduttivo. Segue una sezione dedicata alle problematiche di traduzione incontrate. Le principali difficoltà sono state la punteggiatura e la sintassi. La punteggiatura nei testi di Lahiri è particolarmente distintiva, poiché le frasi sono spesso brevi e frammentate. Inoltre, è fondamentale mantenere il ritmo e la struttura delle frasi originali. Per affrontare i problemi sintattici, ho scomposto e analizzato il nucleo centrale delle frasi prima di ricomporle in islandese.
La tesi si conclude con la traduzione della prima parte del libro In altre parole
Áhrif unglinga með átröskun á fjölskyldur: Meðferðarvalmöguleikar
No full textHelsta viðfangsefni ritgerðarinnar er að fjalla um áhrif átraskana á unglinga og þeirra nánustu aðstandendur og hvaða meðferðarvalmöguleikar eru í boði. Í fjölskyldum þar sem barn eða unglingur glímir við átröskunarsjúkdóm getur reynt meira á samskipti og tengsl heldur en í fjölskyldum þar sem ekki er saga um átröskunarsjúkdóm. Unglingsárin
eru mikilvægt skeið í þroska, þar sem sjálfsmynd og þroski mótast ásamt því að unglingar eru áhrifagjarnir gagnvart umhverfi sínu, eins og kaflinn fræðilegur bakgrunnur fjallar um. Margir áhrifaþættir eru í átröskunum, þar getur kyn, sjálfsmynd, útlitsdýrkun, samfélagsog fjölmiðlar og athugasemdir frá foreldrum og öðrum nákomnum skipt sköpum.
Ritgerðin fjallar um skilgreiningar og þætti sem hafa áhrif á þessa sjúkdóma, svo sem erfðafræðilegra og umhverfisáhrifa. Helsta meðferðarúrræði í boði er Barna- og unglinga geðdeild, þar sem samstarf við fjölskyldur er haft í forgang. Markmið ritgerðarinnar er að draga fram hvernig átraskanir móta ekki aðeins einstaklinginn heldur einnig fjölskyldumeðlimi og nána aðstandendur. Rannsóknir benda til þess að umhverfið í kringum hvern og einn einstakling hafi mikil áhrif á framgang lífs þeirra. Leitast er eftir því að svara Hvaða meðferðir eru í boði fyrir unglinga sem glíma við átröskun og fjölskyldur þeirra? Hvaða áhrif hefur sjúkdómurinn átröskun á fjölskyldur? Niðurstöður benda til þess að þróa þurfi betur skilvirka meðferð sem byggir á heildstæðri nálgun. Fjölskyldumeðferð og fræðsla eru árangursrík áhersla til að styrkja og næra umhverfi unglinga
Ég stofna til ástarsambands
No full textÍ tilraun til að gera upp námið sem senn er á enda mistekst Grími að safna saman hans nánustu samstarfsfélögum, hljómsveitinni sem hann stofnaði í áfanganum Sviðsetning hins persónulega. Hann kemst að því að í raun var hljómsveitin ekki eins náin honum og hann hélt. Hann er... einn í þessu lífi. Og öll hans sambönd eru frat. En! Hann ætlar ekki að gefast upp í leitinni að sannri tengingu og nánd. Hann ætlar að stofna til ástarsambands
The impact of anxiety on sleep and cognitive function among university students
No full textSleep and cognitive function are key elements that help students at university. The study aimed to examine to what extent anxiety impacts sleep and cognitive function in university students in Iceland. The study used a sample of 310 Reykjavik University students to assess anxiety levels using the Generalized Anxiety Disorder 7-item scale (GAD-7), the Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI) to evaluate sleep quality, and a Patient-Reported Outcomes Measurement Information System to measure perceived cognitive abilities. The results showed a strong negative link between anxiety and perceived cognitive function (r = -.61, p <.001), but a significant positive correlation between anxiety and sleep difficulties (r =.38, p <.001). Multiple linear regression found anxiety to be a significant predictor of sleep quality (β =.36, p <.001) and cognitive function (β = -.62, p <.001), indicating that higher levels of anxiety lead to poorer sleep and cognitive performance. These results highlight the importance of early mental health interventions to help university students manage anxiety, thereby improving their general well-being and academic performance.
Keywords: Anxiety, sleep, cognitive function, GAD-7, PSQI, PROMIS, university studentsSvefn og hugræn virkni eru lykilþættir í því að styðja við námsárangur háskólanema. Markmið rannsóknarinnar var að kanna í hvaða mæli kvíði hefur áhrif á svefngæði og hugræna virkni hjá háskólanemum á Íslandi. Úrtak rannsóknarinnar samanstóð af 310 nemendum við Háskólann í Reykjavík. Kvíði var metinn með Generalized Anxiety Disorder 7-liða kvarðanum (GAD-7), svefngæði voru metin með Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI) og hugræn virkni var mæld með kvarða úr Patient-Reported Outcomes Measurement Information System (PROMIS). Niðurstöðurnar sýndu sterkt neikvætt samband milli kvíða og skynjaðrar hugrænnar virkni (r = –.61, p < .001), og marktækt jákvætt samband milli kvíða og svefnvandamála (r = .38, p < .001). Aðhvarfsgreining leiddi í ljós að kvíði var marktækur forspárþáttur bæði fyrir svefngæði (β = .36, p < .001) og hugræna virkni (β = –.62, p < .001), sem bendir til þess að aukinn kvíði leiði til verri svefns og lakari hugrænnar frammistöðu. Þessar niðurstöður undirstrika mikilvægi markvissra geðheilsuúrræða fyrir háskólanema til að draga úr kvíða og bæta þannig bæði líðan þeirra og námsárangur
Lykilorð: Kvíði, svefn, hugræn virkni, GAD-7, PSQI, PROMIS, háskóla nemendu