Skemman (Island)
Not a member yet
50783 research outputs found
Sort by
Tengsl milli hreyfingar, svefns og syfju hjá atvinnuflugmönnum
No full textIntroduction. Airline pilots work irregular shifts but need to maintain good performance. Irregular shift work can disrupt circadian rhythms and impair sleep regulation and timing. Insufficient or poor-quality sleep may lead to excessive sleepiness or fatigue, adversely affecting pilots health, performance and ultimately aviation safety. Objective. The aim of this study was to evaluate objective sleep parameters, including total sleep time (TST), sleep efficiency (SE), wake after sleep onset (WASO) and number of awakenings (NWAK) and sleep onset (SOL), b) Sleepiness across four flight types and three flight stages, c) associations between sleep parameters and physical activity.
Materials and method. Fifty-three airline pilots participated in the study (age 41.0 ± 8.1 years). Objective data on sleep and activity was collected for two weeks via wrist-worn actigraphy. A two-way ANCOVA was conducted to examine differences in sleep parameters. A two-way within-subjects ANOVA to assess sleepiness across flight types and stages. Associations were examined using correlation and regression analyses.
Results Duty type affected all sleep parameters (p< .001). Physical activity had a covariate effect on TST (p=.022). Sleep before early-morning flights was associated with the shortest sleep duration.Layover
sleep was characterized by lower SE and greater WASO compared to most other duty-types. Sleepiness differed across all flight types and stages (p< .001), with night-flights showing the steepest rise and the highest level of sleepiness. Correlation was between physical activity and TST (r= -0,51, p< .001), WASO (r= -0,32, p = .023) and SOL (r= 0,35, p = .012). Conclusion. Sleep duration, sleep quality, and subjective sleepiness among pilots are strongly influenced by duty timing and flight characteristics. Physical activity was associated with shorter sleep duration, longer sleep onset latency and shorter wake after sleep onset. These findings highlight the importance of well designed duty schedules, as a fundamental component of sleep and sleepiness of pilots and consequently on aviation safety.Inngangur. Atvinnuflugmenn vinna vaktavinnu, öllum tímum sólarhrings, og þurfa að viðhaldi góðri frammistöðu.
Hins vegar, getur vaktavinna truflað dægursveiflu og haft áhrif á svefn. Skerðing á svefni og/eða svefngæðum
getur leitt til dagsyfju og síþreytu sem hefur neikvæð áhrif á frammistöðu flugmanna, og endanlega, á flug- öryggi. Markmið. Markmið rannsóknarinn-ar voru að meta: a) hlutlægar svefnbreytur, þar á meðal svefntíma, svefnnýtni, vöku eftir svefnbyrjun og fjölda vaknanna og tími að sofna, eftir sjö mismunandi vakta týpum, b) syfja flugmanna var metin á þremur stigum flugs í fjórum mismunandi flugum, c) tengsl svefnbreyta og hreyfingar voru skoðuð. Aðferð. Fimmtíu og þrír atvinnuflugmenn tóku þátt í rannsókninni, (aldur 41.0± 8.1 ár). Hlutlægar mælingar á svefni og hreyfingu voru gerðar með hröðunarmælum í tvær vikur. Tvíhliða-dreifigreining (ANCOVA) var framkvæmd til að meta áhrif flug-vakta á svefnbreytur, með tilliti til hreyfingar. Tvíhliða dreifigreining (ANOVA) til að meta áhrif syfju eftir flugum og stigum flugs. Samband svefns og hreyfingar var skoðað með dreifigreiningu, fylgni-greiningu- og aðhvarfsgreiningu.
Niðurstöður. Tegund vakta hafði marktæk áhrif á allar svefnbreytur (p< .001). Hreyfing hafði marktæk
samverkandi áhrif á svefnlengd (p = .022). Svefn fyrir snemmt-morgunflug var marktækt styttri en fyrir önnur flug (öll p< .003). Svefn í viðdvöl einkenndist af lægri svefnnýtni og lengri vökum eftir svefnbyrjun, samborið við flestar aðrar vaktir. Tegund flugs hafði marktæk áhrif (p< .001) á syfju sem og á stig flugs (p< .001).
Fylgni var á milli hreyfingar og svefntíma (r= -0,51, p< .001), vöku eftir svefnbyrjun (r= -0,32, p = .023)
og tíma að sofna (r= 0,35, p = .012). Ályktanir. Vaktatími flugmanna hefur töluverð áhrif á svefnlengd, svefngæði og syfju. Hreyfing tengdist styttri svefntíma, lengri tíma að sofna, en einnig minna trufluðum svefni. Niðurstöður undirstrika mikilvægi vel skipulagðra vaktaáætlana í þreytustjórnun flugmanna, sem grundvallaþátt í svefn og syfju flugmanna og þar af leiðandi fyrir flugöryggi
Samskeiða einöld í 2-ríkjum
No full textConcurrent monads on ordered monoidal categories were recently defined by Rivas and Uustalu. The concurrent monads of Rivas and Uustalu have a lax-monoidal structure that interacts laxly with the monad structure and this allows parallel composition or execution to be modeled in the monad’s Kleisli category.
In this thesis, we begin by a short recap of monads and resolutions and then move onto ordered category and 2-category theory. Monoidal categories are also introduced and finally ordered monoidal categories, concurrent categories and concurrent monads. In this ordered monoidal setting, we then introduce laxly monoidal transformations which are weakened monoidal transformations. We also define ordered quasi-monoidal categories which are ordered monoidal categories without the triangle and pentagon and ordered quasi-monoidal functors which are ordered monoidal functors with weaker
monoidality.
With this data, we introduce a new 2-category whose 2-morphisms are laxly monoidal transformations. The internal monads of this category are then exactly concurrent monads. But the monads in this 2-category do not admit internal resolutions. We define another 2-category whose objects are ordered quasi-monoidal categories, 1-morphisms are ordered quasi-monoidal functors and 2-morphisms laxly monoidal transformations. We call the internal monads of this 2-category weak concurrent monads and they do admit internal resolutions. We also introduce weak concurrent categories which are concurrent categories with some conditions removed; we hypothesize that weak concurrent monads can be recovered from a weak concurrent categories, akin to a concurrent categories. The key results of this thesis are formalized in Agda, including the proof that concurrent monads can be recovered from concurrent categories and that the State monad is a concurrent monad.Menningar-, nýsköpunar- og háskólaráðuneytið í gegnum Iceproof verkefni
Sæstrengur frá Íslandi til Bretlands: Áhrif á raforkuverð, neyslukostnað og velferð á Íslandi í samanburði við reynslu Norðmanna
No full textRitgerð þessi fjallar um möguleg áhrif lagningar sæstrengs frá Íslandi til Bretlands á raforkuverð, neyslukostnað heimila og samfélagslega velferð á Íslandi. Slík tenging myndi fela í sér grundvallarbreytingu á íslenska raforkukerfinu, þar sem innlent raforkuverð yrði að einhverju marki tengt við evrópskan raforkumarkað með hærra og sveiflukenndara jaðarkostnaðarverði. Markmið ritgerðarinnar er að greina efnahagsleg og velferðaráhrif slíkrar markaðstengingar með hliðsjón af reynslu Noregs, sem hefur á undanförnum árum tengst Evrópu í gegnum sæstrengi til Þýskalands, Hollands og Bretlands. Greiningin byggir á opinberum gögnum, skýrslum og fyrri rannsóknum um raforkumarkaði, með áherslu á verðmyndun, flutningsgetu og dreifingu ábata og kostnaðar milli neytenda, framleiðenda og ríkisins.
Niðurstöður benda til þess að lagning sæstrengs myndi að öllum líkindum leiða til hækkunar og aukinnar sveiflu í innlendu raforkuverði, nema gripið yrði til markvissra mótvægisaðgerða. Slík þróun hefði neikvæð áhrif á neytendaábata og neyslukostnað heimila, þótt áhrifin væru vægari en í þeim löndum þar sem rafmagn er meginuppspretta húshitunar. Á sama tíma gæti sæstrengur skapað aukinn framleiðendaábata og þjóðhagslegar tekjur, einkum ef tekjur af útflutningi og flutningsgetu eru nýttar með skýrri stefnu um auðlindarentu og endurdreifingu. Ritgerðin sýnir að áhrif sæstrengs ráðast ekki einungis af tæknilegri eða fjárhagslegri hagkvæmni verkefnisins, heldur af stofnanalegri umgjörð og innlendri flutningsgetu. Án skýrra reglna um vernd heimila, tekjuskiptingu og samfélagslega sátt er hætta á að samfélagslegur kostnaður verði meiri en ávinningurinn, jafnvel þótt verkefnið standi undir sér í þröngum fjárhagslegum skilningi. Í heild sinni varpar ritgerðin ljósi á að ákvörðun um sæstreng frá Íslandi til Bretlands er fyrst og fremst stefnumótandi val um raforkuverð, áhættudreifingu og velferð, fremur en tæknilegt innviðaverkefni eitt og sér
Understanding gaps in attendance management : employee perceptions versus HR intentions at Reykjavíkurborg
No full textThis research examines how the city of Reykjavík’s attendance management policy is implemented in practice and how employees perceive its fairness, clarity, and supportiveness. Using a mixed-methods case study design, data were collected from an employee questionnaire and semi-structured interviews with managers within one department. The analysis was then informed by the intended–actual–perceived HR practices framework and attribution theory. The findings showed that although the policy is well-defined, its implementation varied across managers, particularly in how consistently procedures were communicated and applied. Employees generally reported supportive relationships in their work environment but had limited awareness of the policy itself, suggesting that interpersonal interactions shaped perceptions more strongly than written guidelines. Additionally, support was more strongly associated with clarity, flexibility, and job satisfaction than communication. Overall, the results highlighted a misalignment between HR’s intended goals and employee perceptions, shaped by uneven communication and managerial discretion. While restricted to one department, the study illustrates common challenges in translating standardized HR policies into consistent day-to-day practice and points to the importance of clearer communication and strengthened managerial support
Stafrænar leiðir til að breyta heiminum: #MeToo og #BlackLivesMatter
No full textÞetta er heimildaritgerð þar sem stafrænn aktívismi er skilgreindur frá félagsfræðilegu sjónarhorni. Jafnframt er því lýst hvernig hann fer fram og birtist á samfélagsmiðlum. Farið er yfir sögu #MeToo á Íslandi og í Bandaríkjunum og íslenski angi hreyfingarinnar greindur út frá kenningu Bourdieu um félagslegt auðmagn og kenningu Melucci um sameiginlega sjálfsmynd. Einnig er farið yfir sögu #BlackLivesMatter í Bandaríkjunum og hreyfingin tengd við hugmyndir félagsfræðinga um nýtt eftirlit. Helstu niðurstöður benda til þess að báðar hreyfingar hafi haft mælanleg áhrif. Í kjölfar #MeToo jukust tilkynningar um kynferðisofbeldi um 11% í Bandaríkjunum og afneitun á reynslu þolenda af kynferðisofbeldi minnkaði. Rannsóknir á Black Lives Matter benda til þess að hreyfingin hafi leitt til aukinnar athygli á andrasískri hugmyndafræði og að hreyfingin hafi haft áhrif á forsetakosningarnar í Bandaríkjunum árið 2020. Einnig fækkaði morðum af hendi lögreglu í kjölfar BLM mótmæla og notkun lögreglu á líkamsmyndavélum jókst. Stafrænn aktívismi gefur því aktívistum tækifæri til þess að hafa áhrif á samfélagið í gegnum samfélagsmiðla
Leiðin að jákvæðri vinnustaðamenningu „Að finna jákvæðni og bjartsýni daglega getur ekki annað en verið til góðs“
No full textMarkmið þessarar rannsóknar var að stuðla að jákvæðri og heilsueflandi vinnustaðamenningu í einum leikskóla á höfuðborgarsvæðinu. Sérstök áhersla var lögð á að skoða hvernig breyting á viðhorfi og hugarfari gagnvart aðstæðum sem erfitt er að hafa áhrif á gæti stuðlað að aukinni vellíðan og jákvæðara starfsumhverfi. Tilgangurinn var að skapa vinnuumhverfi þar sem jákvæð og heilbrigð samskipti eru í forgrunni og styrkja þannig faglegt sjálfstæði starfsfólks. Sú spurning sem leiddi rannsóknina var: Hvernig get ég sem skólastjóri í leikskóla fengið samstarfsfólk mitt með í að stuðla að jákvæðri og heilsueflandi vinnustaðamenningu?
Heilbrigður vinnustaður er skilgreindur sem staður þar sem samvinna ríkir milli stjórnenda og starfsfólks að umbótum í starfi sem horfa til öryggis, vellíðan og heilsu starfsfólksins og einkennist af gagnkvæmri virðingu, trausti og heilbrigðum samskiptum. Rannsóknin er starfendarannsókn sem fór fram í einum leikskóla á höfuðborgarsvæðinu og var unnin í samstarfi skólastjóra og fjögurra deildarstjóra. Gagnaöflun byggir á rannsóknardagbók, vettvangsathugunum og einstaklingsviðtölum við deildarstjórana í upphafi og lok rannsóknar sem fór fram á tímabilinu júní 2024 til október 2025. Gögnin voru greind með þemagreiningu til þess að bera kennsl á þær breytingar sem áttu sér stað frá upphafi rannsóknar þar til henni lauk.
Niðurstöður sýna að sameiginleg gildi, forysta, jákvæð samskipti og opið upplýsingaflæði eru lykilþættir í að byggja upp jákvæða og heilsueflandi vinnustaðamenningu. Rannsóknin gefur vísbendingar um að meðvitund og samvinna stjórnenda og starfsfólks um þessi atriði geti leitt til aukinnar starfsánægju og styrkt faglegt sjálfstæði innan leikskólans. Niðurstöðurnar hafa jafnframt hagnýtt gildi fyrir aðra skólastjórnendur sem vilja efla samskipti og jákvæða vinnustaðamenningu á sínum vinnustöðum.The path to a positive workplace culture: „Finding positivity and optimism daily can only be beneficial“.
The aim of this work was to promote positivity and wellness culture in a single preschool in the capital area. Particular emphasis was placed on investigating how change in perspective and mindset towards circumstances that are difficult to influence can improve well-being and promote a more positive working environment. The purpose was to strengthen the professional independence of workers by fostering an environment that promotes open communication. The leading research question was: How can I as preschool principal get my coworkers to help promote a positive and health promoting workplace culture?
A healthy workplace is defined as a place where managers and employees cooperate to improve work related factors such as employee safety, wellbeing and health and is characterized by mutual respect, trust and healthy communication. Data acquisition was based on a research diary, field observations and personal interviews with department managers at the start of the work in June 2024 and at its finish in October 2025. The data was analyzed thematically to identify the changes that occured over the timeframe of the research.
Results show that common values, leadership, positive communication and transparent exchange of information are key contributors to constructing a positive and health promoting workplace culture. The work also indicates that awareness and teamwork between managers and employees on these particular concepts can result in greater job satisfaction and strengthen professional independence within the preschool. The results may be practical for other principals that wish to improve communication and positive work culture at their respective preschools
Endurmat barna og lýðræði í leikskólastarfi: Raddir barna sem grundvöllur lýðræðis í leikskóla
No full textÞessi ritgerð er lögð fram til B.Ed.-prófs í leikskólakennarafræðum við Menntavísindasvið Háskóla Íslands. Umfjöllunarefni ritgerðarinnar er endurmat barna og hvernig það getur stutt við lýðræðislegt uppeldi á leikskóla.
Markmið ritgerðarinnar er að varpa ljósi á endurmatsaðferðir barna í leikskóla og hvernig slíkar aðferðir geta nýst til þess að auka lýðræðislega þátttöku leikskólabarna. Lýðræði í leikskóla er erfitt að skilgreina að því leitinu til að birtingarmynd þess er ólík hinu stofnanalega lýðræði sem flestir kannast við. Lýðræði í leikskóla snýst frekar um lýðræðislega umgjörð innan leikskólanna þar sem áherslan er lögð á á lýðræði sem lífsmáta. Gildi lýðræðis í leikskóla snýst um samræðu, jafnrétti, sjónarmið barna og þátttöku svo fleira sé nefnt en þau gögn sem aflað var fyrir ritgerðina lúta að endurmatsaðferð í leikskóla í Reykjavík. Leitast var við að svara því hvaða gildi slíkar endurmatsaðferðir hafa í sambandi við lýðræði á leikskóla og hvort að hægt sé að auka tækifæri barna til þátttöku í lýðræði með slíkum aðferðum
Endurspeglar Panem nútímasamfélög? Pólitík, stjórnun og sjónarspil í þríleiknum um Hungurleikana
No full textÞessi ritgerð er lögð fram til B.A.- prófs í almennri bókmenntafræði á Hugvísindasviði Háskóla Íslands. Fjallað er um þríleikinn um Hungurleikana (Hungurleikarnir, Eldar kvikna og Hermiskaði) eftir Suzanne Collins. Í ritgerðinni er sjónum beint að pólitísku kerfi Panem: stéttaskiptingu, ójöfnuði, alræði og hervæðingu, sem og notkun sjónarspils (frægðarmenningu, áróðri og táknheimi) og hvernig greina má þessa þætti í ljósi nútímasamfélaga. Stuðst er meðal annars við kenningar Karl Marx um kapítalisma og greiningu Guy Debord um samfélag sjónarspilsins
„Mér finnst þau bara svo til í hlutina“ Reynsla og viðhorf hönnunar- og smíðakennara til áhugahvatar grunnskólanemenda
No full textÞessi ritgerð er 30 eininga M.Ed.-rannsóknarverkefni í kennslu list- og verkgreina með áherslu á hönnun og smíði. Námsgreinin hönnun og smíði var vettvangur rannsóknarinnar og stuðst var við kenningar um áhugahvöt.
Rannsóknin byggðist á eigindlegri aðferðafræði þar sem tekin voru hálfopin viðtöl við kennara í hönnun og smíði haustið 2025. Markmið rannsóknarinnar var að kanna reynslu og viðhorf grunnskólakennara til áhugahvatar nemenda í hönnun og smíði.
Unnið var með eftirfarandi rannsóknarspurningar:
1. Hvað vekur og viðheldur áhuga nemenda í námsgreininni hönnun og smíði?
2. Hvernig geta hönnunar- og smíðakennarar stutt við áhugahvöt nemenda sinna?
Helstu niðurstöður rannsóknarinnar gefa til kynna að námsgreinin hönnun og smíði hafi sérstöðu innan grunnskólans þar sem hún er verkgrein. Mikill meirihluti nemenda vinnur verkefni sín af áhuga og sýnir frumkvæði. Áhugi nemenda virðist mótast af námsmenningunni í smíðastofunni, kennsluáherslum, samskiptum kennara og nemenda, viðhorfum nemenda til námsins, verkefnavali þeirra og frelsi þeirra til sköpunar. Kennararnir telja að áhugi nemenda eflist þegar þeir fá að velja viðfangsefni sín, ef verkefnin tengjast áhugasviði þeirra, og ef þeir finna að kennarinn styður þá. Jafnframt kemur fram að frelsi nemenda ýti undir frumkvæði þeirra og sjálfstæði. Sé frelsi nemenda hins vegar of mikið geta þeir upplifað skort á stuðningi og orðið óöruggir. Þetta getur dregið úr trú nemenda á eigin getu og þar með áhuga þeirra. Niðurstöður rannsóknarinnar undirstrika ennfremur mikilvægi þess að kennarar í hönnun og smíði móti hvetjandi námsmenningu þar sem jafnvægi er á milli frelsis og leiðsagnar og tekið er tillit til ólíkra þarfa nemenda.This thesis is a 30‑credit M.Ed. research project in Design and Craft education in Iceland, with a particular focus on students’ motivation. The study was situated within the field of Design and Craft education, and theories of motivation formed the basis for the analysis.
The research was conducted using a qualitative methodology, drawing on semi‑structured interviews with Design and Craft teachers in the fall of 2025. The aim was to explore teachers’ experiences and perspectives regarding students’ motivation in Design and Craft education.
The study addressed the following research questions:
1. What factors arouse and sustain students’ interest in Design and Craft education?
2. How can Design and Craft teachers enhance their students’ motivation?
The findings indicate that Design and Craft education holds a distinctive position within compulsory schooling due to its handicraft nature. Most students approach their projects with enthusiasm and show initiative. Their motivation appears to be shaped by the learning culture, teaching emphases, teacher-student relationships, student’s attitudes towards learning, their choice of projects and their freedom to create.
Teachers reported that students’ interest increases when they are allowed to choose projects that align with their personal interests and when they feel supported by the teacher. The study also shows that autonomy fosters students’ initiative and independence. However, excessive freedom may lead to feelings of insufficient support and insecurity, which can undermine students’ confidence and interest.
Overall, the results highlight the importance of establishing a learning culture in Design and Craft education that balances autonomy with guidance and accommodates the diverse needs of students
Identification of Leather Tannages in Icelandic Historical Artifacts
No full textInvestigations into leather from Icelandic archaeological sites have been relatively superficial until recent years, often only focused on count and weight of samples. In recent reports, more effort has been made in the attempts to identify what purpose the leather artifact was created for, rather than simply recording it as leather patches, scraps, or other similar terms. In an attempt to gain more information from artifacts this project investigates the different methods of determining how the leather artifacts were tanned. The two major methods found to be of use are X-ray fluorescence analysis and microscopic analysis of fibers and fiber networks. Using these methods, I was able to identify 36 out of 50 sampled leather artifacts from a number of sites dating to different periods. Many of the unidentified specimens suffered from heavy staining and decay but possibly could still be identified by creating fresh cross sections. This project should show that researchers can identify the tannages of leather samples using a variety of means, including several relatively inexpensive and accessible ones like microscopic study