Skemman (Island)
Not a member yet
50783 research outputs found
Sort by
Mynstur í sérhæfingu fæðuöflunarfæra bleikjuafbrigða
No full textSpecialization to a particular niche can be a key mechanism driving adaptive divergence and the early stages of speciation. Polymorphic Arctic charr (Salvelinus alpinus) are known to exhibit morphologies related to distinct feeding strategies, yet the evolutionary processes shaping this variation and its contribution to ecological divergence remain poorly understood. In this thesis, craniofacial anatomy and bone shape in Arctic charr are quantified and analyzed in ecological and evolutionary contexts. Arctic charr were sampled across Iceland, as well as Brown trout (Salmo trutta), here representing an evolutionary outgroup. Linear measures and 2D landmarks were derived from internal and external craniofacial anatomy, using the Ecological Survey of Icelandic Lakes database and newly collected specimens. Variation in shape was studied across populations and species. The results show benthic-pelagic separation in shape in Arctic charr morphs. Using Brown trout as an outgroup indicated that the Arctic charr populations were specializing towards benthism. Icelandic Arctic charr show high variation in shape across populations, however allometry of shape traits was found to be more conserved. These results demonstrate that ecological niche specialization can drive morphological divergence within a single population and across populations, highlighting the role of trophic adaptation in the early stages of divergent evolution in fish.Sérhæfing lífvera að tiltekinni vist getur drifið þróunarfræðilega aðlögun og fyrstu stig tegundarmyndunar. Mismunandi afbrigði bleikja (Salvelinus alpinus) eru þekkt fyrir formgerðir sem tengjast ólíkri fæðu og vistum, en ekki er vitað hvernig þróunarferlar móta þennan breytileika og tengsl hans við vistfræðilega aðlögun. Í þessu verkefni er lögun og stærð höfuðkúpubeina í bleikjum greind í vistfræðilegu og þróunarfræðilegu samhengi. Bleikjum var safnað frá ýmsum svæðum á Íslandi, og einnig var urriðum (Salmo trutta) safnað og þeir notaðir sem þróunarfræðilegur úthópur. Línulegar mælingar og hnitun voru notuð til að lýsa breytileika í innri og ytri eiginleikum, á gögnum úr vatnaverkefninu og með sýnum frá þessari öld. Breytileiki í lögun var kannaðu milli stofna og tegunda. Niðurstöður sýna skýran aðskilnað í beina lögun milli botnlægra og sviflægra bleikjuafbrigða, og einnig milli landsvæða. Með hliðsjón af formi beina í urriðum, virðist sem bleikjur sérhæfi sig frekar að botnlægri fæðu. Íslenskar bleikjur sýna mikinn breytileika í lögun milli stofna, en tengsl vaxtar og lögunar (allómetría) virðist nokkuð stöðug milli stofnanna. Þessar niðurstöður sýna að sérhæfing að vissum vistfræðilegum vistum getur valdið sterkum formfræðilegum breytingum innan tegundar. Þetta undirstrikar mikilvægi fæðuaðlögunar fyrir fyrstu stig rjúfandi þróunar fiska
Goðamyrkvun: Hvernig maður stundar heimspeki með hamrinum
No full textÍ þessu verkefni legg ég fram þýðingu mína á fyrstu köflum Goðamyrkvunar (1889) eftir heimspekinginn Friedrich Nietzsche (1844-1900). Eðli málsins samkvæmt eru þýðingar þó alltaf huglægar að vissu leyti og því stendur þýðandi frammi fyrir því að velja oft eitt orð fram yfir annað, ef um er að ræða t.d. samheiti þar sem er blæbrigðamunur. Ég færi því rök fyrir ákveðnum orðum sem notuð voru framyfir önnur í hlutanum sem fylgir eftir ritgerðinni áður en kemur að þýðingunni sjálfri. Inngangi mínum að þessu þýðingarverkefni er skipt í þrjá hluta þar sem ég fer í fyrsta lagi yfir heimspekilegt innihald þýddra kafla, fjalla í öðru lagi um túlkun Martin Heidegger (1889-1976) á frumspeki Nietzsches með hliðsjón af innihaldi fyrstu kafla Goðamyrkvunnar í víðara samhengi heimspeki Nietzsche. Ég geri í þriðja lagi grein fyrir túlkun Heideggers á sannleikskenningu Nietzsche og útskýri afhverju Heidegger vill meina að Nietzsche ljúki vestrænni frumspeki frekar en að hafna henni, eins og viðteknar túlkanir þess tíma gerðu ráð fyrir
From Points to Performance: Gamification in Academic Evaluation Systems. A Project Management Case Study at the University of Iceland
No full textThis thesis examines whether the academic evaluation system at the University of Iceland exhibits characteristics of gamification and how it influences the behavior, priorities, and experiences of academic staff. Although not formally designed as a gamified structure, the
system uses a detailed point-based model that directly determines salary progression, bonuses, sabbatical eligibility, and career advancement. Through qualitative interviews with academic faculty and administrators, the research investigates how these incentives shape work practices, perceptions of fairness, and the balance between teaching and research.
Findings reveal that the system generates significant behavioral effects: faculty members adapt their publication strategies to maximize points and make strategic choices about collaborations. While participants disagreed on whether the system should be labelled
“gamified”, they consistently described game-like dynamics such as strategic optimization, system gaming, and reward-driven motivation.
The strong incentives create both positive and negative outcomes, motivating research productivity and collaboration, but also contributing to stress, disciplinary inequities, reduced
intrinsic motivation, and undervaluation of teaching. The study contributes to literature on gamification and incentive systems in higher education by demonstrating how game-like behaviors can emerge unintentionally from performance metrics. It concludes that although
the system is necessary for aligning institutional goals and securing research funding, improvements are needed in transparency and support for early-career academics. Enhancing clarity and balance within the evaluation framework could strengthen both academic well-being and the quality of research output
Dýrakróníkan: Greinargerð um verk í vinnslu
No full textÁ sama tíma og fjölmiðlar fjalla um læsi ungmenna og taka viðtöl við stjórnmálamenn og sérfræðinga sem lýsa yfir áhyggjum af stöðu mála, vann undirrituð að gerð meistaraverkefnis í ritlist. Markmiðið var að skapa skemmtilegan bókaflokk fyrir börn sem væru byrjuð að lesa, þar sem frásögnin væri hvorki of löng né flókin. Höfundur sótti innblástur til eigin bernsku auk fyrra náms, einkum og sér í lagi til bókmenntafræðinnar, og gerði tilraun til að skapa fantasíu með undirliggjandi hrollvekjueinkennum, án þess þó að taka of djúpt í hryllingsárina. Útkoman var bókaserían Dýrakróníkan, þar sem fyrstu tvær bækurnar fjalla um köttinn Kalla annars vegar og Klósettúlfinn ógurlega hins vegar. Í þessari greinargerð verður farið yfir ritunarferlið, greint frá hugmyndum og verkfærum höfundar, persónur bókanna settar fram og söguþráðurinn reifaður. Höfundur vonast til að verkið verði að lokum gefið út og að ungir lesendur fái notið þess. Enda ekkert leyndarmál að þörf er á meira og fjölbreyttara lesefni fyrir þennan lesendahóp á íslensku
„Það er svo gaman í tíma þegar við megum tala um dæmin“ Stærðfræði verður sameiginleg hugsun
No full textMarkmið rannsóknarinnar var að kanna hvernig breytingar á kennsluháttum í stærðfræði gætu stutt við inngildandi skólastarf og eflt trú nemenda á eigin getu, virkni þeirra og námsgleði. Rannsóknin byggir á starfendarannsókn sem fram fór í 6. og 7. bekk í grunnskóla á höfuðborgarsvæðinu. Hugmyndafræðilegur grunnur verkefnisins var sóttur í kenningar um vaxtarhugarfar, leiðsagnarnám og algilda hönnun náms. Gögnum var safnað með dagbókarfærslum kennara, viðtölum við nemendur og net¬könnun, og þau greind með eigindlegri þemagreiningu þar sem einnig voru skoðaðir vendipunktar í þróunarferlinu.
Niðurstöðurnar sýna að markviss umbreyting frá hefðbundinni, einstaklingsmiðaðri bókavinnu yfir í kennslu sem byggist á opnum þrautum, samtali og samvinnu, skapaði sveigjanlegt, inngildandi og lýðræðislegt námsumhverfi. Kennarahlutverkið færðist frá stýringu yfir í að vera leiðsögn og stuðningur, þar sem lögð var áhersla á að skapa öruggt rými fyrir dýpri hugsun og virkni nemenda. Í greiningu kom fram að nemendur upplifðu aukna trú á eigin getu, betri skilning og meiri ánægju í stærðfræðinámi. Einnig kom í ljós að félagsleg tengsl, samkennd og sameiginleg ábyrgð á námi efldust. Mistök urðu hluti af námsferlinu og samvinna reyndist lykill að dýpri skilningi og þrautseigju.
Rannsóknin bendir til þess að þegar kennsla er mótuð út frá hugmyndum um vaxtarhugarfar, leiðsagnarnám og algildri hönnun náms verði til námsmenning sem styður við hæfni allra nemenda, eflir sjálfstæði og ýtir undir skapandi og samstarfsmiðaðri vinnu nemenda. Slíkt námsumhverfi samræmist markmiðum Aðalnámskrár grunnskóla 2025 um hæfniþróun, lýðræðislegt skólasamfélag og nýtingu fjölbreytileika sem styrks. Framlag rannsóknarinnar felst í því að draga fram mikilvægi þess að hefja slíka þróun snemma og viðhalda henni með markvissri starfendarannsókn og faglegri teymisvinnu kennara
„Að vera partur af einhverju stærra“ Starfsánægja og hollusta starfsfólks með langan starfsaldur í þjónustugeiranum
No full textVinnustaðamenning gegnir mikilvægu hlutverki í því hvernig starfsfólk upplifir starfið sitt, líðan í vinnu og tengsl við vinnustaðinn. Sérstaklega á þetta við í þjónustugeiranum þar sem dagleg samskipti, samstarf og félagslegt samhengi eru stór hluti starfsins. Rannsóknin fjallar um upplifun starfsfólks með langan starfsaldur af vinnustaðamenningu og starfsánægju, með áherslu á hvernig menning er mótuð, ræktuð og viðhaldið í daglegu starfi. Jafnframt er skoðað hvaða þættir stuðla að því að starfsfólk velur að starfa lengi á sama vinnustað.
Eigindleg aðferð var notuð og tekin voru hálfopin viðtöl við átta einstaklinga sem höfðu starfað á sama vinnustað í 14–37 ár innan þjónustugeirans. Viðmælendur lýstu upplifun sinni af starfinu, samskiptum, forystu og breytingum í gegnum starfsferilinn. Gögnin voru greind með þemagreiningu og leiddu í ljós fjögur meginþemu: stjórnendur og traust, vinnustaðamenning og samskipti, starfsánægja og vellíðan, og þróun, breytingar og starfsaldur.
Niðurstöður rannsóknarinnar sýna að starfsánægja og langvarandi hollusta tengjast fyrst og fremst félagslegum og menningarlegum þáttum vinnuumhverfisins. Sýnilegir og stuðningsríkir stjórnendur skipta miklu máli fyrir traust, öryggi og jákvæða upplifun af starfi. Félagsleg tengsl, samheldni og góður starfsandi stuðluðu að vellíðan og tilfinningu fyrir því að tilheyra. Starfsánægja tengdist einnig upplifun af merkingu og tilgangi í starfi. Þá kom fram að breytingar voru upplifaðar með ólíkum hætti eftir því hvernig þær voru kynntar og studdar, og að langur starfsaldur gat styrkt seiglu og aðlögunarhæfni þegar vinnustaðamenning var traustvekjandi.
Rannsóknin veitir innsýn í hvernig vinnustaðamenning mótast yfir langan tíma og hvernig hún styður við vellíðan, starfsánægju og langvarandi tengsl starfsfólks við vinnustaðinn. Niðurstöðurnar sýna að hollusta starfsfólks byggist síður á formlegum umbunum en á upplifun af trausti, tilheyrandi vinnustaðamenningu og merkingarbæru starfi sem mótast í daglegum samskiptum og forystu. Þessar niðurstöður geta nýst stjórnendum og mannauðsfólki við að móta og viðhalda vinnuumhverfi sem styður vellíðan starfsfólks og eflir slík tengsl
Jane Austen’s Patriarchs: Fathers That Shaped the Heroines of Emma and Pride and Prejudice
No full textJane Austen is known for her proto-feminist heroines, such as Elizabet Bennet from Pride and Prejudice and Emma Woodhouse from Emma. These heroines appeal to modern readers and audience through their independent and outspoken nature. Due to their popularity and continued relevance to the modern feminist movement, Emma and Elizabeth have been thoroughly discussed and analyzed. However, the paternal figures that influenced and shaped them have comparatively received lesser attention. This essay analyses Mr. Bennet and Mr. Woodhouse as important and often overlooked characters that contribute to Jane Austen’s underlying criticism of the patriarchal society of Regency era England. The essay explores how both men serve to reveal the flaws and fragility of the patriarchal system while simultaneously making choices that subvert that system. Mr. Bennet’s permissive approach to parenting and education challenges conventional ideas of paternal responsibility. Yet that permissive approach allows Elizabeth Bennet to grow up with the freedom to make her own choices regarding education and marriage. Contrastingly to Mr. Bennet, Mr. Woodhouse is an anxious man that dislikes change and is overly dependent on his daughter. Emma and Mr. Woodhouse have an inverted parent-child dynamic that subverts societal expectations and gives Emma the authority role in their household. In the 2005 film adaptation of Pride and Prejudice and 2020 movie Emma. these two father figures are reinterpreted to better reflect contemporary cultural values. The adaptations emphasize emotional expressiveness and healthier relationships for the modern audience. By focusing on the fathers in place of the heroines the analysis reveals that Austen’s novels critique the fragility and constraints of the broader patriarchal system, in addition to the limitation of women’s role within it
Hver er upplifun íslenskra þingmanna á því að þingmál ganga ekki sjálfkrafa til næsta löggjafarþings?
No full textRitgerðin fjallar um það fyrirkomulag að þingmál falla niður við lok hvers löggjafarþings og ganga ekki sjálfkrafa áfram á næsta þing. Markmið rannsóknarinnar er að kanna hver upplifun þingmanna er af þessu fyrirkomulagi, skýra uppruna þessarar skipunar innan íslensks stjórnskipulags, rökin fyrir henni og afleiðingar og bera hana saman við löggjafarferli á Norðurlöndum. Rannsóknin byggir á eigindlegri viðtalsaðferð þar sem þingmenn lýstu reynslu sinni og viðhorfum til núverandi kerfis, ásamt samanburðargreiningu á þingsköpum og stjórnarskrárákvæðum annarra norrænna ríkja. Niðurstöðurnar benda til þess að fyrirkomulagið endurspegli sögulega og stjórnskipulega sérstöðu Íslands þar sem lögð er áhersla á sjálfstæði Alþingis og reglulegt upphaf og endalok þingstarfa. Þrátt fyrir að þetta fyrirkomulag stuðli að formlegu jafnræði og skýrleika í málsmeðferð getur það engu að síður dregið úr skilvirkni löggjafar og valdið endurteknum vinnuferlum sem veikja stefnumótun til lengri tíma. Í samanburði við nágrannaríki sem leyfa málum að lifa milli þinga, virðist íslenska kerfið fremur varðveita verklag fortíðar en aðlagast nútíma kröfum um samfelld vinnubrögð og faglegt aðhald. Rannsóknin varpar ljósi á hvernig þingsköp Alþingis í samhengi við stjórnskipulega hefð móta tengsl milli lýðræðislegrar ábyrgðar, skilvirkni og pólitískrar stöðugleika
FATF grey-listing and capital flows : a generalized synthetic control approach
No full textIn the presence of time-varying confounding, traditional inference methods such as Difference-in-Differences (DiD) are vulnerable to bias because they rely on fixed additive differences between treated and control units when imputing counterfactual outcomes (Xu, 2017a). This motivates inference methods that implicitly or explicitly model time-varying counfounding. This report examines the performance of the Generalized Synthetic Control (GSC) method studying as an application the effects of grey-listing by the Financial Action Task Force (FATF) on components of gross capital inflows and outflows. This is followed by Carlo simulation evidence that considers the performance of the GSC method against the DiD model and Interactive Fixed Effects (IFE) model by Bai (2009). Limited evidence of listing effects on components of gross capital flows were identified. Model fit concerns, however, reframe this conlusion as a question of limited statistical power rather than evidence that grey-listing generally has no impact on capital flows outcomes. Monte Carlo evidence suggests that the GSC method is a competitive inference method in the presence of lacking common support in factor loadings between treated and control units. When the relevance of factor structure is weak for control units specifically, the GSC method is generally biased. Finally, simulation exercises showed that factor-based estimators, IFE and GSC, incur an estimation penalty from a misspecified data-generating process in a regime characterised by an overall weak factor structure and covariate relevance along with a high magnitude of unstructured idiosyncratic noise. Under this regime, the DiD remains comparatively stable, although generally biased
Og kraftaverkið varð: 12 konur eftir Svövu Jakobsdóttur í þýðingu milli lítilla tungumála
No full textVerkefnið samanstendur af hollenskri þýðingu á sjö smásögum úr smásagnasafninu 12 konur (1965) eftir Svövu Jakobsdóttur og greinargerð um frumtextann, þýðingarferlið og viðkomandi fræðiefni. Þegar þýtt er á milli lítilla tungumála svo sem íslensku og, að vissu leyti, hollensku verður þýðandinn að fást við skort á hjálpargögnum svo sem tvímálaorðabókum. En slík hjálpargögn geta verið nauðsynleg þegar um er að ræða flókinn marktexta eins og bókmenntaverk Svövu, sérstaklega þegar þýðandinn skilur ekki fullkomlega frummálið eins og í mínu tilfelli. Marktexti þessarar greinargerðar samanstendur af sjö smásögum sem segja frá reynslu og sjónarhorni kvenna á afdrifaríku tímabili í sögu Íslands og eru blæbrigðaríkar og margslungnar. Þær einkennast af sálrænni dýpt, kaldhæðni og notkun myndmáls og þarfnast því afar nákvæmrar þýðingar. Í greinargerðinni er skoðað hvernig þýðandinn getur þýtt flókinn texta með þeim takmörkuðu hjálpargögnum sem fáanleg eru. Þar sem íslensk-hollensk orðabók sem er nógu nákvæm og ítarleg fyrir bókmenntaþýðingar er ekki enn þá til þurfti ég að nota „millimálsorðabækur“ svo sem íslensk-enskar og ensk-hollenskar. Í slíkum óbeinum aðferðum er hins vegar meiri hætta á þýðingarvillum. Þýðandinn verður þá að tileinka sér nýjar aðferðir til að tryggja góða þýðingu.This thesis consists of a Dutch translation of seven short stories from Svava Jakobsdóttir´s 12 konur (1965) as well as an essay on the source text, translation process and relevant scholarly materials. When translating between small languages such as Icelandic and — to some degree — Dutch, the translator has to contend with a lack of translation aids such as bilingual dictionaries. Yet such aids may be vital for translating complex texts such as the works of Svava Jakobsdóttir, especially when the translator isn´t fully fluent in the source language, as is my case. The source text of this translation thesis consists of seven stories that describe the experiences and perspective of women during an eventful time in Iceland´s history. They are complex, highly nuanced and are characterised by psychological depth, irony and figurative language; as such, they must be translation with great precision. The essay part of this thesis therefore examines how the translator can translate complex texts with the limited aids available to her. In the absence of a sufficiently detailed and precise Icelandic-Dutch dictionary, I had to make use of “intermediary dictionaries” such as Icelandic-English and English-Dutch dictionaries. However, such indirect methods carry a greater risk of translation errors and the translator will have to adopt news methods to ensure an acceptable translation