Skemman (Island)
Not a member yet
50783 research outputs found
Sort by
Konur, karlar og kynjahlutverk: Þróun kynjaskiptingar á íslenskum vinnumarkaði frá 1991-2024
No full textÍ þessari rannsókn er þróun kynjaskiptingar á íslenskum vinnumarkaði greind og tengsl hennar við kynbundinn tekju- og launamun. Þrátt fyrir miklar framfarir í jafnréttismálum og aukna atvinnuþátttöku kvenna á síðustu áratugum er tekju- og launamunur karla og kvenna enn til staðar. Rannsóknin fjallar um tengsl kynjaskiptingar atvinnugreina og starfsstétta við kynbundinn tekju- og launamun og metur hvort þessi skipting geti skýrt hluta hans. Ein af megin niðurstöðum rannsóknarinnar leiðir líkur að því að tekju- og launamunur skýrist að hluta af kynjaskiptum vinnumarkaði.
Greiningin byggir á gögnum Hagstofu Íslands um íslenskan vinnumarkað yfir tímabilið 1991-2024. Kynjaskipting er skoðuð bæði eftir atvinnugreinum og starfsstéttum auk þess sem þróun kynbundins tekju- og launamunar er greind. Notast er við Duncan aðskilnaðarvísitölu til að meta umfang kynjaskiptingar yfir tíma auk gagnstæðagreiningar (e. \textit{counterfactual analysis}) til að kanna áhrif breytinga á drefingu karla og kvenna og launaþróun innan atvinnugreina og starfsstétta. Einnig er íslenskur vinnumarkaður settur í alþjóðlegt samhengi með samanburði við Norðurlönd og önnur Evrópulönd.
Þá kemur í ljós að Norðurlöndin deila líkri kynjaskiptingu þar sem hún er mælist hærri eftir starfsstéttum en atvinnugreinum.
Ísland mælist ofarlega meðal Evrópulanda þegar kemur að kynjaskiptingu milli atvinnugreina en þegar kemur að starfsstéttum er Ísland fyrir miðju.
Niðurstöðurnar sýna að íslenskur vinnumarkaður hefur orðið hlutfallslega jafnari fyrir konur og karla frá upphafi tíunda áratug síðustu aldar en kynjaskipting er þó enn rótgróin. Þegar litið er til atvinnugreina hefur kynjaskipting dregist saman hins vegar hefur kynjaskipting meðal starfsstétta staðið í stað.Kynbundinn tekju- og launamunur hefur dregist saman en er áfram til staðar og tengist meðal annars viðvarandi kynjaskiptingu vinnumarkaðarins. Rannsóknin sýnir að launamunur er margþætt fyrirbæri og að kynjaskipting vinnumarkaðarins er einn mikilvægur þáttur í stærri mynd
"Hvað ef enginn kemur til baka?" Fjölmiðlaumfjöllun um skriðurnar á Seyðisfirði 2020
No full textMarkmið þessarar rannsóknar var að auka skilning á því hvernig fjölmiðlar skrifa fréttir á áfallatímum og hvernig þeir tengjast inn í skilvirkari áfalla- og kríustjórnun með sínu hlutverki. Á sama tíma var lagt kapp á að draga fram hvort og þá hvaða áhrif fjölmiðlaumfjöllun hefði á þolendur áfalla. Til að afmarka verkefnið var tekin fyrir fjölmiðlaumfjöllun í kring um aurskriðurnar á Seyðisfirði í desember 2020. Tilgangur rannsóknarinnar var að draga fram lærdóm og finna út úr því hvað mætti betur fara upp á framtíðar áföll að gera, en einn af lykilþáttum áfallastjórnunar er lærdómur og hvernig samfélög nýta hann til að koma sterkari til baka og tilbúnari fyrir það ef að svipaður atburður kemur upp aftur. Vonast var til að sá lærdómur sem kæmi út frá þessari rannsókn myndi nýtast bæði viðbragðsaðilum og fjölmiðlum en samspil þessara tveggja hópa er gífurlega mikilvægt á krísutímum.
Í rannsókninni voru notaðar blandaðar aðferðir eða bæði megindlegar og eigindlegar. Tvennskonar eigindlegar rannsóknir voru framkvæmdar annars vegar var um að ræða eigindlega innihaldsgreiningu þar sem að fréttir frá þremur vefmiðlum landsins, Rúv.is, Mbl.is og Vísir.is, á tímabilinu 17.-20. desember voru rýndar og innihald þeirra greint í þemu. Hins vegar var um viðtal við viðbragsaðila á staðnum að ræða en þar var lögð áhersla á aðkomu viðbragðsaðila að upplýsingagjöf og samskiptum við fjölmiðla. Viðtalið var hálf – opið þar sem rannsakandi fór inn í það með fáar fyrirfram ákveðnar spurningar en þær voru til þess gerðar að dýpka skilning, en viðmælandi fékk síðan að ráða ferðinni og greip rannsakandi boltann ef hann sagði eitthvað sem tengdist efninu og spurði nánar út í það og svo koll af kolli. Megindleg spurningarkönnun var svo lögð fyrir á netinu með það að markmiði að dýpka skilning á því hvernig fólk sér fyrir sér hlutverk fjölmiðla á áfallatímum og þá sérstaklega hvernig fólk upplifði umfjöllunina um skriðurnar á Seyðisfirði. Könnuninni var dreift á samfélagsmiðla og var opin frá 6. – 1. nóvember eða í tæpan mánuð.
Niðurstöður rannsóknarinnar voru á þá leið að í heildina stóðu fjölmiðlar vörð um lykilhlutverk sitt þegar kom að því að tryggja gott upplýsingaflæði í atburðinum. Meirihluti þeirra sem komu að rannsókninni voru ánægðir með hvernig fjölmiðlar stóðu að málunum en 68% svarenda svaraði í spurningu um upplýsingagjöf að þeir væru almennt ánægðir með fjölmiðla og að greinargóðar upplýsingar hefðu verið settar út en 13,2% voru ekki jafn sammála því. Viðbragðsaðili sem talað var við og skýrslur sem hafa verið skoðaðar taka undir að í heildina hafi umfjöllun verið góð. Þrátt fyrir það kom fram ákveðin gagnrýni á fjölmiðla og viðbragðsaðila þegar kom að því að gleymst hefði að hugsa út í að hafa mikilvægar tilkynningar um ástandið á fleiri tungumálum en bara íslensku sem telst mikilvægt þar sem hluti íbúa á Seyðisfirði eru ekki með íslensku sem móðurmál. Niðurstöður sýndu einnig að fólk biðlar til fjölmiðla að sýna meiri nærgæti á erfiðum tímum, eðlilegt sé að vilja greina frá ástandinu en það verði að gerast í sátt og samlyndi við þá sem eru að upplifa áfallið á eigin skinni og fréttaflutningur og myndbirtingar megi ekki verða til þess að valda þolendum meiri og óþarfa sársauka.
Lykilorð: Áfallastjórnun, fjölmiðlar, aurskriður, almannavarnir, Seyðisfjörður.The aim of this study was to increase understanding of how the media report news during time of crisis and how they connect to structured crisis and disaster management through their role as communicators. At the same time, emphasis was placed on identifying whether, and if so how media coverage affect those who experience trauma. To define the project, the media coverage surrounding the landslides in Seyðisfjörður in December 2020 was examined. The purpose of the research was to draw lessons from the event and identify what could be improved in preparation for future crises. One of the key elements of crisis management is learning and for the communities to be able to use that knowledge to come back stronger and better prepared for future events. The lessons drawn from this research were expected to benefit both emergency responders and the media, as the interaction between these two groups is critically important during crises.
The study used mixed methods, combining both quantitative and qualitative approaches. Two types of qualitative research were conducted. First, a qualitative content analysis was carried out on news reports from the three largest media outlets in Iceland, Ruv.is, Mbl.is and Visir.is during the period of December 17-20, focusing on identifying recurring themes in the coverage. Secondly, an interview was conducted with a first responder on site, emphasizing the communication between emergency services and the media. The interview was semi – structured; the researcher entered with a few predefined question intended to deepen understanding, but the conversation was allowed to flow naturally, with follow-up questions based on the participant’s response.
A quantitative online survey was also conducted to deepen understanding of how people perceive the role of the media during crises, particularly how they experience the coverage of the landslides. The survey was distributed on social media and remained open from October 6th to 31st – nearly a full month.
The results of the study indicated that overall, the media fulfilled their key role in ensuring the effective flow of information during the event. Most participants expressed satisfaction with the media’s performance, 68% of respondents said they were generally pleased with the information provided and felt that it was clear and informative, while 13.2% disagreed. The interviewed responder, as well as official reports reviewed, supported the view that the coverage was generally good.
However, some criticism emerged, both toward the media and the emergency services for failing to provide important announcements in languages other than Icelandic. This was deemed significant, as a portion of the population in Seyðisfjörður does not have Icelandic as their first language. The findings also showed that people urge the media to exercise greater sensitivity during difficult times while it is natural to want to report on such events, it must be done with respect and empathy toward those directly affected. Reporting and image publication should not add to the pain or cause unnecessary distress for the victims.
Key words: Disaster management, media, landslides, civil protection, Seyðisfjörður
Áhrif tónlistar á nám og líðan nemenda
No full textÍ þessari rannsókn er sjónum beint að því hvernig unglingar nýta tónlist í námi og hvaða hlutverki hún gegnir í þeirra námsferli. Rannsóknin byggir á blandaðri aðferðafræði þar sem sameinaðar voru eigindlegar og megindlegar aðferðir. Lögð var fyrir stutt spurningakönnun meðal nemenda í unglingadeild Heiðarskóla í Hvalfirði til að afla bakgrunnsupplýsinga um tónlistarnotkun í námi. Að auki voru tekin viðtöl við bæði nemendur og kennara til að fá dýpri innsýn í viðhorf og reynslu þeirra af tónlist í skólastarfi.
Heiðarskóli var valinn sem rannsóknarvettvangur vegna aðgengis og samvinnuvilja, en einnig vegna þess að hann endurspeglar íslenskan grunnskóla í minni samfélagseiningu þar sem skapandi starf og einstaklingsmiðað nám fá aukið vægi. Markmið rannsóknarinnar var að greina upplifun unglinga af tónlistarnotkun í tengslum við nám og sköpun, og meta hvort og hvernig tónlist getur stutt við einbeitingu, áhuga og sjálfstæða vinnu.
Fræðilegur rammi rannsóknarinnar byggir á kenningum um flæði (Flow), sjálfsákvörðunarkenningu (Self-Determination Theory) og hugræna álagskenningu (Cognitive Load Theory). Niðurstöðurnar benda til þess að tónlist sé fyrir marga mikilvægt stuðningstæki í námi, þó áhrif hennar séu breytileg eftir aðstæðum, persónulegum þáttum og viðhorfum kennara. Rannsóknin varpar ljósi á hvernig tónlist getur haft áhrif á námsreynslu ungs fólks í nútímasamfélagi þar sem fjölbreyttar kröfur, tækninotkun og stöðugar truflanir hafa áhrif á einbeitingu og líðan.
Rannsóknin gefur þannig dýpri skilning á hlutverki tónlistar í skólastarfi og getur nýst kennurum, foreldrum og fræðasamfélaginu við að þróa aðferðir sem stuðla að aukinni vellíðan, hvatningu og einbeitingu nemenda í námi.
Lykilorð: Tónlist í námi; einbeiting; líðan nemenda; blönduð aðferðafræði; unglingar.This study explores how adolescents use music in their learning and the role it plays in their educational experience. The research is based on a mixed-methods approach combining both qualitative and quantitative methods. A short questionnaire was administered to students in the lower secondary level at Heiðarskóli in Hvalfjörður to gather background information on the use of music in learning. In addition, semi-structured interviews were conducted with both students and teachers to gain deeper insight into their attitudes and experiences regarding the use of music in schoolwork.
Heiðarskóli was chosen as the research site due to accessibility and willingness to participate, but also because it reflects the characteristics of an Icelandic compulsory school in a small community where creativity and individualized learning are emphasized. The aim of the study was to examine how adolescents experience the use of music in relation to learning and creativity, and to assess whether and how music can support concentration, motivation, and independent work.
The theoretical framework is based on the concepts of Flow (Csikszentmihalyi), Self-Determination Theory (Deci & Ryan), and Cognitive Load Theory (Sweller). The findings suggest that music serves as an important learning aid for many students, although its effects vary depending on context, individual factors, and teachers’ attitudes. The study highlights how music can influence the learning experience of young people in a modern educational environment characterized by high demands, constant digital stimulation, and potential distractions.
Overall, the study provides a deeper understanding of the role of music in education and may support teachers, parents, and educational policymakers in developing strategies that enhance students’ well-being, motivation, and focus through the mindful use of music in learning.
Keywords: music in learning; concentration; student well-being; mixed methods; adolescents
Samþætt þjónusta í þágu farsældar barna: innleiðing þvert á stjórnsýslustig
No full textOpinber stefna stjórnvalda birtist meðal annars í lögum og ræðst árangur stefnumótunar að verulegu leyti af því hvernig hún er innleidd. Lög um samþættingu þjónustu í þágu farsældar barna tóku gildi 1. janúar 2022 og mörkuðu umfangsmikla stefnumótun í þjónustu við börn og fjölskyldur þeirra á Íslandi. Lögin gilda þvert á stjórnsýslustig og kerfi og fólu í sér viðtækar breytingar á verklagi, samstarfi og ábyrgð í málefnum barna. Markmið þessarar rannsóknar er að greina innleiðingu laganna með áherslu á samspil ríkis og sveitarfélaga í innleiðingarferlinu. Rannsóknin er eigindleg og byggir á hálfstöðluðum viðtölum við þrjá verkefnastjóra innleið¬ingar laganna í þremur meðalstórum sveitarfélögum. Greiningin er sett í fræðilegt samhengi kenninga um opinbera stefnumótun og innleiðingu stefnu. Niðurstöður rannsókn¬arinnar sýna að innleiðing laganna grundvallast á flóknu samspili milli stjórnsýslu¬stiga þar sem ráðuneyti ber ábyrgð á framkvæmdinni og ríkisstofnun sem heyrir undir það á að leiða innleiðingu á landsvísu. Ljóst er að samvinna hefur að mörgu leyti verið góð enda er sterk sameiginleg sýn á stefnumótunina, framkvæmd hennar og markmið og stuðningur ríkis, leiðbeiningar og fræðsla, var lykilatriði. Jafnframt benda niðurstöður á að þrátt fyrirs stuðning frá ríkinu standa sveitarfélög frammi fyrir miklum áskorunum er varða innleiðingu laganna sem snúa að fjármagni, mannauði, breyttu verklagi og samþættingu kerfa. Niðurstöður rannsókn¬arinnar varpa þannig ljósi á að árangur laganna til lengri tíma ræðst ekki síður af samræmdri innleiðingu, skýru samspili stjórnsýslustiga og viðeigandi stuðningi við sveitarfélög en af lagasetningunni sjálfri.Public policy is often expressed through legislation, and its effectiveness largely depends on how it is implemented. The Act on Integrated Services in the Interest of the Prosperity of Children, which entered into force on the 1st of January 2022, marked a comprehensive policy shift in services for children and families in Iceland. The Act applies across administrative levels and systems and required extensive changes in working practices, cooperation, and respon¬sibilities in matters concerning children. The aim of this study is to examine the imple¬mentation of the Act, with particular emphasis on the interaction between central govern¬ment and municipalities. The study adopts a qualitative approach and is based on semi-structured interviews with three implementation managers responsible for the Act in three medium-sized municipalities. The analysis is informed by theories of public policymaking and policy implementation. The findings show that implementation is shaped by a complex interaction between levels of government, where a ministry holds overall responsibility and a subordinate state agency leads national implementation. Cooperation has largely been effective, supported by a shared vision of the policy and its objectives, as well as state guidance, training, and support. However, despite this support, municipalities face significant challenges related to funding, human resources, changes in working practices, and system integration. Overall, the study highlights that the long-term success of the Act depends not only on legislation, but equally on coordinated implementation, clear intergovernmental interaction, and adequate support for municipalities
Kostnaður hreyfingarleysis á Íslandi: Sjúkrahússkostnaður og framleiðslutap fyrir valda sjúkdóma
No full textHreyfingarleysi er eitt brýnasta lýðheilsumál samtímans og tengist fjölmörgum langvinnum sjúkdómum sem valda bæði heilsufarslegri og fjárhagslegri byrði. Ófullnægjandi hreyfing eykur m.a. líkur á hjarta- og æðasjúkdómum, sykursýki af tegund 2, brjóstakrabbameini og geðrænum vandamálum og eru þessir sjúkdómar til rannsóknar í ritgerð þessari. Þeir leiða til verulegs kostnaðar fyrir heilbrigðiskerfið og samfélagið í formi aukinna útgjalda og framleiðslutaps. Í ritgerðinni er lagt mat á rekjanlegan kostnað hreyfingarleysis á Íslandi árið 2024 með sjúkdómskostnaðargreiningu. Metinn er bæði beinn kostnaður vegna sjúkrahússþjónustu og óbeinn kostnaður vegna tapaðrar framleiðni. Rekjanlegur kostnaður var áætlaður út frá líkum á tengslum sjúkdómanna við hreyfingarleysi og þeim kostnaði sem þeir valda. Greiningin byggist á gögnum Landspítala og Sjúkrahússins á Akureyri fyrir fyrrnefnda sjúkdóma sem kunna að hafa þekkt tengsl við hreyfingarleysi með hliðsjón af áhættuhlutföllum úr fyrri erlendum rannsóknum. Heildarkostnaður sjúkdómanna nam 23,03 milljörðum ISK árið 2024. Beinn sjúkrahússkostnaður nam 18,49 milljörðum ISK og er hluti kostnaðarins sem rekja má til hreyfingarleysis reiknaður 1,474 milljarður ISK. Óbeinn kostnaður vegna framleiðslutaps reiknast 4,54 milljarðar ISK. Þar af eru 368 milljónir ISK rekjanlegar til hreyfingarleysis. Stærsti hluti kostnaðarins er tilkominn vegna hjarta- og æðasjúkdóma. Heildarmatið undirstrikar mikilvægi þess að draga úr hreyfingarleysi í íslensku samfélagi og minnka þar með fjárhagslega byrði auk þess að bæta heilsufar þjóðarinnar
„Alltaf að hugsa um persónuverndina“ : greining á því hvernig persónuvernd mótar starf kennara og afstöðu til gervigreindar
No full textMarkmið þessarar meistararitgerðar er að kanna hvernig persónuverndarlög nr. 90/2018 hafa áhrif á starfshætti grunnskólakennara á Íslandi og hvernig þau móta afstöðu þeirra til notkunar gervigreindar í skólastarfi. Rannsóknin sameinar megindlega og eigindlega aðferðafræði til að draga fram bæði almenn mynstur og dýpri innsýn í reynslu kennara. Megindlegur hluti byggir á spurningakönnun sem lögð var fyrir kennara víðs vegar um landið, en eigindlegi hluti byggir á viðtölum við átta kennara sem deildu sjónarmiðum sínum og daglegri reynslu.
Niðurstöður benda til þess að persónuverndarlögin hafi haft djúpstæð áhrif á daglegt starf kennara. Kennarar eru orðnir meðvitaðri um ábyrgð sína, forðast skráningu og birtingu persónugreinanlegra gagna og nota að jafnaði aðeins samþykkt kerfi sveitarfélaga. Þrátt fyrir að lögin séu almennt talin mikilvæg vernd barna, upplifa margir kennarar þau jafnframt sem íþyngjandi og að þau takmarki sveigjanleika í kennslu, sérstaklega þar sem leiðbeiningar og samþykktarferli eru óljós eða seinvirk. Gervigreind er sífellt meira til umræðu í skólum en er enn að mestu leyti notuð af einstaka kennurum á tilraunastigi. Kennarar telja mikilvægt að notkun hennar sé studd af skýrum reglum, stefnumótun skóla og markvissri fræðslu.
Heildarniðurstaðan er sú að persónuvernd er orðin órjúfanlegur hluti af fagmennsku kennara og mótar verulega bæði dagleg vinnubrögð og viðhorf til nýrrar tækni. Á sama tíma er ljóst að framtíðarnýting gervigreindar í skólastarfi mun ráðast af því hvernig persónuverndarlögin eru túlkuð í framkvæmd og hvort kennarar fái viðeigandi stuðning og fræðslu til að nýta tæknina á ábyrgan hátt.The aim of this Master’s thesis is to examine how the Icelandic Data Protection Act No. 90/2018 affects the professional practices of compulsory school teachers in Iceland and how it shapes their attitudes towards the use of artificial intelligence (AI) in education. The study applies a mixed-methods approach in order to capture both general patterns and deeper insights into teachers’ experiences. The quantitative part is based on a nationwide survey among teachers, while the qualitative part draws on interviews with eight teachers who shared their perspectives and everyday practices. The findings indicate that the Data Protection Act has had a profound impact on teachers’ daily work. Teachers have become increasingly aware of their responsibilities, avoid recording or disclosing personally identifiable information, and generally use only systems formally approved by municipalities. While the legislation is widely regarded as essential for protecting children, many teachers also perceive it as restrictive and burdensome, particularly where guidelines and approval processes are unclear or slow. Artificial intelligence is gradually emerging in schools but is still mostly used experimentally by individual teachers. Teachers emphasize that its implementation must be supported by clear regulations, school policies, and targeted professional development. Overall, the study concludes that data protection has become an integral part of teachers’ professionalism, significantly shaping both daily practices and attitudes towards new technologies. At the same time, the future use of AI in schools will largely depend on how data protection legislation is interpreted in practice and whether teachers receive adequate support and training to apply the technology responsibl
The key factors influencing the adoption of AI in the tourism and hospitality industry
No full textÞessi ritgerð fjallar um þá þætti sem hafa áhrif á upptöku gervigreindar (AI) innan íslenskrar ferðaþjónustu. Þrátt fyrir að gervigreind sé orðin sífellt mikilvægari innan alþjóðlegrar ferðaþjónustu er innleiðing og notkun hennar á Íslandi enn misjöfn, þar sem fyrirtæki tileinka sér gervigreindarlausnir í mismiklum mæli. Markmið rannsóknarinnar er að greina helstu hindranir og hvatningaþætti sem móta þetta ferli, með því að nota TOE ramma (Technology–Organisation–Environment) sem greiningartæki.
Eigindlegri rannsóknaraðferð var beitt með því að sameina fimm hálfopin viðtöl við stjórnendur, sérfræðinga og eigendur íslenskra fyrirtækja í ferðaþjónustu af mismunandi stærðum, ásamt greiningu á mörgum tilviksrannsóknum. Gögnin voru greind með þemagreiningu til að greina mynstur sem komu fram á sviðum tækni, skipulags og umhverfis.
Niðurstöðurnar sýna að fyrirtæki gera sér grein fyrir skýrum tæknilegum ávinningi gervigreindar, einkum hvað varðar aukna skilvirkni og bætt samskipti við viðskiptavini. Skipulagslegir þættir, svo sem stuðningur leiðtoga og vilji stjórnenda til að prófa nýjar lausnir, reynast einnig mikilvægir hvatningaþættir, sérstaklega í stærri fyrirtækjum. Umhverfisþættir á borð við samkeppnisþrýsting innan greinarinnar og vaxandi væntingar viðskiptavina hvetja fyrirtæki enn fremur til að kanna möguleika gervigreindar. Hins vegar hamla veikleikar í gagnainnviðum, takmörkuð frammistaða gervigreindar á íslensku máli, fjárhagslegur kostnaður, skortur á hæfni og færni, auk takmarkaðs ytri stuðnings, víðtækari og þróaðri upptöku gervigreindar.
Í heildina benda niðurstöðurnar til þess að upptaka gervigreindar í íslenskri ferðaþjónustu sé enn á frumstigi og einkennist af könnun og tilraunum. Fyrirtæki sýna áhuga og hafa hafið fyrstu skref, en tæknilegar, skipulagslegar og umhverfislegar hindranir leiða til hægari og varfærnari nálgunar. Rannsóknin varpar ljósi á þau svið þar sem aukinn stuðningur og frekari þróun gætu styrkt getu greinarinnar til að nýta gervigreind með skilvirkari hætti
Tengsl persónulegra gilda við afstöðu til inngöngu Íslands í Evrópusambandið
No full textMarkmið þessarar ritgerðar var að kanna hvernig persónuleg gildi tengjast afstöðu Íslendinga til inngöngu Íslands í Evrópusambandið. Sérstaklega var skoðað hlutverk alheimshyggju og varfærnisgilda, þar sem alheimshyggja hefur verið tengd stuðningi við alþjóðlegt samstarf en varfærni hefur verið tengd andstöðu við samfélagslegar breytingar. Með rannsókninni var leitast við að skýra hvort sálfræðilegir þættir geti varpað ljósi á þann ágreining sem einkennir umræðu um aðild að Evrópusambandinu. Rannsóknin byggir á gildakenningu Schwartz og notar fyrirliggjandi gögn úr European Social Survey sem lögð var fyrir á Íslandi árið 2024. Niðurstöður sýna að alheimshyggja tengist auknum stuðningi við inngöngu Íslands í Evrópusambandið en varfærnisgildi tengjast andstöðu við aðild. Þessi tengsl skýrast að hluta til af viðhorfum til innflytjenda og tilfinningalegum tengslum við Ísland og Evrópu. Rannsóknin bendir til þess að afstaða til aðildar endurspegli ekki eingöngu efnahagsleg rök eða mat á staðreyndum heldur einnig persónulegt gildismat fólks og forgangsröðun markmiða. Slíkur skilningur getur stuðlað að dýpri innsýn í pólitískan ágreining og lagt grunn að málefnalegri og yfirvegaðri umræðu um aðild að Evrópusambandinu auk þess að stuðla að bættri upplýsingagjöf
Sapphism in the Seventeenth Century: Female Writers’ Language Allowing Authentic Sapphic Relationships
No full textThe purpose of this paper is to examine how Aphra Behn and Margaret Cavendish used language in their respective works The History of the Nun and The Convent of Pleasure to show sapphic relationships with the ambiguity of female friendships to avoid social fall back. Additionally, Same-Sex Desire in the English Renaissance: A Sourcebook of Texts, 1470-1650 by Kenneth Borris, Visual Pleasure and Narrative Media by Laura Mulvey and other scholarly articles are used to show how Behn and Cavendish succeeded at writing authentic sapphic relationships, without objectification of female characters and social ramifications. Male writers do not have the same authenticity when writing about sapphic relationships, which can be seen in the language they use compared to Behn and Cavendish. While men often use language that describes women as simple sexual organs, Behn and Cavendish give their female characters their own desires, and allow them to be sexual beings. They are able to write female relationships more freely, due to them using locations that are female-centric, which also allows them to openly discuss women’s desires. Behn and Cavendish show that women are not just passive participants, who have to be part of sexual acts just to help men reproduce. They add onto the lacking writing of women that is authentic, and not just added onto support a man’s purpose, or to be a shock factor
Beneath the Surface. Understanding Russian and Chinese Actions in Submarine Cable Context: A Comparative Analysis
No full textSubmarine cables carry the vast majority of global communications. However, since 2015, submarine cables have increasingly become targets of geopolitical competition between states. Russia and China are the subject of analysis. The two states’ strategies are analyzed and compared. The comparison highlights how differences in state power shape their behaviour in the international system. The theoretical framework of the study is offensive realism, which analyses how great powers seek to maximise relative power by targeting critical communication infrastructure. The analysis of Russia’s and China’s strategies shows that Russia primarily employs deniable disruption and sabotage as part of hybrid warfare, aiming to impose costs on rivals without escalating to open conflict. China, meanwhile, seeks long-term structural influence through investment, ownership, and control over cable construction and maintenance. The findings identify potential chokepoints and intelligence opportunities, demonstrating that submarine cables can serve as strategic assets in contemporary great power competition. This demonstrates that control over submarine cables has become an increasingly important dimension of power projection in the international system.Sæstrengir flytja langstærsta hluta samskipta milli ríkja. Síðan 2015 hafa sæstrengir verið í auknum mæli skotmörk og viðfangsefni í samkeppni milli ríkja. Þessi ritgerð beinir sjónum að Rússlandi og Kína. Aðgerðir þeirra gangvart sæstrengjum eru skoðuð og borin saman. Samanburðurinn varpar ljósi á hvernig mismunandi staða ríkjana í alþjóðakerfinu mótar hegðun þeirra gangvart sæstrengjum. Fræðilegi rammi ritgerðarinnar er sóknarraunhyggja sem greinir meðal annars hvernig stórveldi leitast við að hámarka hlutfallslegt vald sitt með hvaða hætti sem er, eins og sæstrengjum. Greiningin sýnir að Rússland beitir fyrst of fremst fjölþáttaaðgerðum gangvart sæstrengjum. Markmiðið er að veikja stöðu samkeppnis ríkja Rússa án þess að átökin stigmagnist í hernaðarátök. Kína leitast hins vegar við að ná langtíma kerfislægum áhrifum. Þetta er gert með fjárfestingum, eignarhaldi og mikla hlutdeild í lagningu og framleiðslu sæstrengja. Niðurstöður benda á að kínversk áætlun skapi mögulegar Flöskuháls áhrif (e. Chokepoint effect) og tækifæri til upplýsingaöflunar. Ritgerðinn sýna fram á að sæstrengir eru í auknum mæli að verða skotmörk fyrir stórveldi í átökum þeirra á milli. Þar með verður yfirráð og áhrif á slíkum innviðum sífellt mikilvægari þáttur innan alþjóðakerfisins