Skemman (Island)
Not a member yet
50783 research outputs found
Sort by
CUDA implementation of the EM algorithm for transcript compatibility counts (TCCs) produced by kallisto
No full textThis report presents a GPU-accelerated implementation of the Expectation-Maximization (EM) algorithm operating on transcript compatibility count (TCC) data produced by kallisto. The implemented EM procedure mirrors the quantification step used by kallisto to estimate transcript abundances.
Development began with a Python prototype to understand the algorithmic structure and validate correctness. A single-threaded C++ CPU reference was later implemented to be algorithmically equivalent to the first GPU implementation (EMv1), enabling fair performance comparison.
Three CUDA implementations (EMv1--EMv3) were developed and benchmarked end-to-end to explore different accumulation strategies. EMv1 was ultimately selected as the final baseline after benchmarking showed it to be the fastest, achieving a
speedup over the CPU reference implementation. Profiling reveals that computing the per-equivalence-class denominators and distributing transcript counts dominate runtime, providing clear insight into remaining bottlenecks.
Overall, this work demonstrates that the EM algorithm can be efficiently expressed using GPU-parallel primitives and that insight into the memory model of the GPU, along with careful kernel design, are critical for performance. The report concludes with limitations and concrete next steps for further optimization
Structural Controls of Holocene Age Volcanism along the Ljósufjöll Lineament, West Iceland
No full textVolcano-tectonic interactions are critical for understanding crustal dynamics in regions of active tectonics. However, although significant progress has been made through research over the last few decades, several key questions remain about the interplay between surface deformational features and subsurface processes, in particular within the geologically complex Snæfellsjökull Volcanic Belt (SVB) in W-Iceland.
This study investigates volcanism and tectonism on the Ljósufjöll Volcanic System (LVS) of the SVB. The LVS lies perpendicular to, and roughly 60 km west of the axial rift segment commonly referred to as the Western Volcanic Zone (WVZ). The LVS has not had an eruption in over 1000 years but has featured increasing seismic unrest since 2021. Using a combination of field-and image based geologic and structural mapping and remote sensing in ArcGIS, as well as fit for purpose drone mapping to generate high resolution digital elevation models, this research examines structural patterns on the surface and their connection to the Holocene volcanic products. Eighteen postglacial eruptions are identified and produced lava flow fields with volumes ranging from 0.004 to 0.51 km3 (average, 0.16 km3). The vent systems that generated these flow fields are short, ranging from a few hundred meters to 2-3 km. Products (i.e., hyaloclastite) of 31 subglacial Quaternary eruptions are also identified within the LVS.
Tectonic structures, defining five distinct groups, are also identified within the LVS, including NW-SE striking faults with strike slip and normal characteristics, NE striking dikes with associated surface fabrics likely correlated with rift re-location at ~ 6 Ma rifting, N-NW to S-SE striking faults that are likely associated with Riedel shearing (specifically R’ shears) due to the main right-lateral strike slip faults, and NW-SE striking faults that may be splay faults or related to rotation in a transform system. NE-SW extension is observed in the region (perpendicular to the main NW-SE striking fabric of the axial rift) expressed through distinct grabens that most likely are linked to the Holocene volcanism. Post-glacial volcanic vent systems are preferentially located at junctures of tectonic trends. During the Holocene, the LVS has produced ~ 2.3 km3 (DRE= dry rock equivalent) magma, erupted during a series of Holocene unrest events. This is significantly greater magma volume than that produced by the 1975-84 Krafla Fires (~0.25 km3) or the current (i.e. 2021-26) unrest on the Reykjanes Peninsula, which has featured 12 eruptions with total magma output of 0.30 km3 (DRE), implying that the LVS has been rather productive over both Quaternary and Holocene times. Finally, an assessment, which included all the geological data generated and used the model VOLCANBOX, was undertaken. This assessment provides insight into the most likely future eruption sites within the LVS. When the very recent “bullseye” zone of ongoing seismicity beneath the Grjótárvatn region is included, that region stands out as the most likely site for the next eruption. Interestingly, this is also the vent site for the last eruption, the ~900 CE Rauðhálsar event, within the LVS. This study provides a better understanding of the interaction between volcanic and tectonic processes on Snæfellsnes Peninsula, in conjunction with increasing seismicity and the uncertain future and eruptive potential of the LVS.Samspil eldfjalla og jarðhniks er mikilvægt til að skilja jarðhræringar á virkum umbrotasvæðum. Og þrátt fyrr það að miklar framfarir á þessum skilningi á undanförnum áratugum eru nokkrar lykilspurningar útistandandi um samspil yfirborðsaflögunar og tektónísku ferlanna undir yfirborðinu á hinu jarðfræðilega flókna Snæfellsnesgosbelti. Þessi rannsókn kannar eldvirkni og jarðskorpuhreyfingar innan Ljósufjalla-eldstöðva-kerfisins sem er austasta kerfið á Snæfellsnes gosbeltinu og liggur hornrétt á og ~ 60 km vestur af Vesturgosbeltinu. Eldstöðvakerfi Ljósufjalla hefur ekki gosið í yfir 1000 ár en þar hefur verið vaxandi jarðskjálftaórói síðan 202. Markmið þessarar rannnsóknar er að kanna ummerkijarðskorpuhreyfinga (þ.e. misgengi og sprungur) innan Ljósufjalla-kerfisins og samspil þeirra við gosmyndanir frá Nútíma (c.a., síðustu 15000 ár), út frá jarðfræðikortlagningu á vettvangi, myndgreiningu og fjarkönnun með ArcGIS, ásamt flygildiskortlagningu til að setja saman hágæða stafræn hæðarlíkön. Ummerki um átján Nútíma eldgos eru innan Ljósufjallakerfisins og þessi gos voru á stuttum (500-3000 m löngum) gossprungum og mynduðu hraunbreiður með rúmmál á bilinu 0,004 til 0,51 km3 (meðaltal 0,16 km3). Ummerki um þrjátíu og eitt eldgos undir jöklinum sem lá yfir svæðinu á síðasta jökulskeiði finnast innan Ljósufjallakerfisins sem stök móbergshrúgöld á víð og dreif. Fimm mismunandi misgengis-/gangasveimar eru greind innan Ljósufjallakerfisins. Aðalsveimurinn einkennist af sniðgengjum og siggengjum sem stefna norðvestur-suðaustur. Síðan eru það gangafyllt siggengi með norðausturstefnu, sem án efa tengjast gosbeltaflutningnum sem átti sér stað fyrir ~ 6 milljón árum. Þá kemur norðnorðvestur til suður-suðaustur stefnandi sveimur sniðgengja sem hugsanlega tengjast hægri-hliðrun á megin sniðgengjunum. Síðan er það norðvestur-suðaustur sveimur sem hafa annað hvort myndast sem vængmisgengi eða við snúning á spennusviðinu. Norðaustur-suðvestur gliðnun einkennir tektóníska mynstrið í Ljósufjallakerfinu og sést best sem syrpa af norðvestur-suðaustur stefnandi sigdölum sem án efa tengjast eldvirkninni á Nútíma. Móbergshrúgöldin frá síðasta jökulskeiði eru yfirleitt staðsett þar sem tvær sprungu- eða misgengisstefnur mætast. Á nútíma hefur LVS framleitt ~ 2,3 km3 (DRE = þurrbergsjafngildi) af kviku í að minnsta kosti 18 goshrinum. Þetta er töluvert meira kvikumagn en það sem myndaðist í Kröflueldum 1975-84 (~0,25 km3) eða núverandi (þ.e. 2021-26) umbrotahrinu á Reykjanesskaga, með 12 gosum og heildar kvikuframleiðslu upp á 0,30 km3 (DRE), sem bendir til þess að LVS hafi verið frekar afkastamikið bæði á fjórðungs- og nútímatímabilinu. Að lokum, mat, sem tók tillit til allra jarðfræðilegra gagna, var keyrt með reiknilíkaninu VOLCANBOX til þess að fá innsýn í líklegustu gosstaði framtíðarinnar innan Ljósufallakerfisins. Þegar tekið er tillit til jarðskjálftavirkninnar undir Grjótárvatnssvæðinu, þá stendur það svæði upp úr sem næsti gosstaður. Það er athyglisvert að þetta svæði er einnig upptakasvæði Rauðhálsa-gossins upp úr 900 e.Kr., sem er síðasta gosið innan kerfisins. Þessi rannsókn veitir betri skilning á samspili eldvirkni og tektónískra ferla á Snæfellsnesi, sér í lagi í ljósi vaxandi jarðskjálftavirkni og auknar líkur á gosi innan Ljósufjallakerfisins
The effects of rapid growth on organization, processes, and division of responsibility in the software development industry: „When the coffee machine chat doesn‘t cut it anymore“
No full textMeginmarkmið rannsóknarinnar var að leggja til fræðilega og hagnýta sýn sem nýtist bæði stjórnendum og fræðimönnum til að skilja og stýra umbreytingarferlum í hugbúnaðargeiranum. Sjónum var sérstaklega beint að því hvaða þætti þarf að hafa í huga varðandi skipulagsbreytingar, ferlavæðingu og ábyrgðarskiptingu þegar fyrirtæki vaxa hratt og taka á sig flóknari mynd, í von um að svara rannsóknarspurningu verkefnisins: Hvernig hefur hröð stækkun hugbúnaðarfyrirtækja áhrif á skipulag, ferla og ábyrgðarskiptingu innan fyrirtækjanna?
Framkvæmd var eigindleg rannsókn og tekin voru hálf-opin viðtöl við níu einstaklinga sem starfa hjá fjórum fyrirtækjum. Öll vinna þau við hugbúnaðarþróun og hafa farið í gegnum hraða stækkun á undanförnum misserum. Niðurstöður sýna að hröð stækkun hugbúnaðarfyrirtækja leiðir kerfisbundið til þess að óformlegt og sveigjanlegt skipulag verður ósjálfbært og kallar á þróun yfir í formlegri uppbyggingu með skýrari boðleiðum, ferlum og stjórnunarhlutverkum. Eftir því sem verkefnaumfang og teymisfjöldi eykst verður nauðsynlegt að innleiða stöðluð vinnuflæði, samhæfingarferla og aðferðarfræði eins og Agile, Scrum, DevOps eða blandaða aðferð til að tryggja yfirsýn og samræmi. Þessar skipulags- og stjórnunarlausnir þurfa að samsvara sérstöðu hugbúnaðargeirans, þ.e. byggja á þekkingarmiðaðri starfsemi og hlutverki sérfræðinga. Fremur en að byggja eingöngu á almennum, stöðluðum nálgunum þurfa fyrirtæki að aðlaga kenningar og aðferðir að sinni starfsemi. Ábyrgðarskipting breytist jafnframt verulega, þar sem stjórnunarhlutverk verða sérhæfðari og auknar kröfur eru gerðar til formlegs leiðtogahlutverks, teymisstjórnunar og samhæfingar á milli eininga. Séu þessir innviðir ekki byggðir samhliða vexti skapast flöskuhálsar, óljós ábyrgðarstaða og aukið álag, sem getur haft neikvæð áhrif á bæði velferð starfsmanna og rekstrarárangur
In Tune with the Law — Copyright and Creative Freedom in Music: Covers, Remixes and Sampling
No full textÞessi rannsókn ^allar um síbreyKlegt samband höfundaréSar og sköpunarfrelsis í tónlist með sérstakri áherslu á ábreiður, endurhljóðblöndun og sömplun. Þessar tegundir endurnýKngar í tónlist leika lykilhlutverk í því hvernig tónlist er framleidd og samin nú Kl dags en þær ögra líka eldri hugmyndum um hlutverk höfunda, frumleika og mörkin á umbreyKngu á fyrirliggjandi tónverkum. Ritgerðin byggir á íslenskum höfundalögum, alþjóðlegu regluverki, erlendum dómsmálum og viðtölum við tónlistarmann og fulltrúa ré>ndasamtaka tónlistarmanna Kl að greina hvernig núverandi réSarkerfi bregst við togstreitu milli verndar og sköpunarfrelsis.
Aðferðafræðin sameinar lagalega greiningu og listræna nálgun þar sem tekið er mið af því að tónlistarsköpun byggist á áhrifum, Klvitnunum og endurtúlkun eldri verka fremur en algerri nýsköpun. Viðtölin og eigindleg gögn sýna hvernig tónlistarfólk lítur á endurnýKngu sem eðlilegan hluta listrænnar túlkunar. Hún beri bæði virðingu fyrir upprunalega verkinu og skapar um leið nýja merkingu og jafnframt hafa miklar tækniframfarir, aukning streymisveitna og sýnileiki listamanna byggður á algóriþmum gjörbreyS tónlistarumhverfinu.
Niðurstöðurnar sýna að þóS höfundarréSur sé mikilvægur Kl að vernda réS höfunda, geK eldri uppbygging hans illa ráðið við listræna sköpun sem einblínir á endurnýKngu og hraða tækniframfara. Sveiganlegri nálgun á höfundaré> í tónlist væri möguleg, nálgun sem viðurkennir virði umbreytandi notkunar (e. transformaKve use) en tryggir um leið að upprunalegi höfundur fái viðurkenningu fyrir sín verk og sanngjarna umbun. Að lokum bendir rannsóknin Kl þess að stöðugt höfundaréSarkerfi sem tekst að aðlagast að breySum emum sé lykilatriði í að ýta undir sköpunarfrelsi og varðveita tónlistarmenningu í síbreySri stafrænni veröld.This research explores the ever-changing relaKonship between copyright and creaKve freedom in music, while focusing on covers, remixes, and sampling. These forms of reuse in music play a key role in how music is produced and composed today, but they also challenge older ideas about authorship, originality, and the boundaries of transforming pre-exisKng musical works. This thesis draws on Icelandic copyright law, internaKonal regulaKons, foreign case law, and interviews with a musician and a representaKve of a composers rights organizaKon to analyze how the current legal system responds to the pressure between copyright and creaKve freedom.
The methodology used combines legal analysis with an arKsKc approach, taking into account that composiKon is based on influence, reference, and reinterpretaKon of older works rather than completely new creaKon. The interviews and qualitaKve data show how musicians view reuse as a natural part of arKsKc interpretaKon; it both respects the original work and simultaneously creates new meaning. At the same Kme, major technological advancements, the rise of streaming services, and arKst visibility based on algorithms have completely transformed the music landscape.
The findings in this research show that although copyright is important for protecKng authors' rights, its older structure may be ill-equipped to handle arKsKc creaKon that focuses on reuse and rapid technological progress. A more flexible approach to copyright in music would be possible, one that recognizes the value of transformaKve use while ensuring that the original author receives recogniKon for their work and fair compensaKon. Finally, the study suggests that a balanced copyright system that manages to adapt to changing Kmes is key to promoKng creaKve freedom and preserving music culture in an ever-changing digital world
ÖR - AS honest with Y
No full textAS this is a reflective thesis written about my final MA performance at the University of the Arts in Iceland. As I reach the conclusion of this academic journey, it is time to examine the process and personal inquiry behind ÖR, which premiered in January 2025.
As I set out to create a documentary theatre piece based on my personal experience, however, I moved away from direct representation and into a more abstract performance. As I found myself questioning the very impulse to narrate, explain, or resolve through art: What am I truly confronting?
As these questions deepened, I structured a baceline around two layers, isolation of once reality and a meeting framework. AS the idea was abstract as well as deeply introspective, I wanted to reflect the self-enclosed nature of therapeutic spaces as well as keep a close connection to the audiences. AS a result, the performance became less about confession and more about tension—between exposure and protection, control and surrender. AS I tended to lean toward abstraction, AS to fix things, to escape into dreams, rather than meet myself with clarity.
AS ÖR ultimately became a kind of surreal dreamlike state rather than a linear story. AS surprise meeting within a Program of Honesty. AS if ÖR blends inner and outer realities, flowing in a hybrid form of lived and performed experience. AS this is a four parts script, the opening scene, the search for truth, the program of honesty, and the closing scene. AS the opening and closing scenes form a mirror of each other. AS they are identical in visual form but played in reverse.AS the character moves backwards and ends the journey where it began.
AS are my initials,
they echo in my writing.
AS an ongoing loop,
AS every sentence starts,
AS
Battery cycling station : programmable electronic load in a charging station
No full textThis B.Sc. thesis documents a battery cycling station for Össur’s Power knee battery. It builds on an in-house charging station by adding an electronic load, enabling repeated charge/discharge cycles with defined current profiles. After prototyping, the design uses a DAC and op-amp voltage followers to drive MOSFET gates. The completed station runs a state-machine controller that automatically switches between charging and discharging. Using closed-loop control, it regulates a set current up to 1.5 A, supports constant-current cycling, and can execute custom current profiles for repeatable battery testing.Þessi B.Sc. ritgerð lýsir rafhlöðuhleðslustöð fyrir Össurs Power Knee rafhlöðu. Hún byggir á innanhúss hleðslustöð með því að bæta við breytilegum álagi, sem gerir kleift að endurtaka hleðslu-afhleðslu með skilgreindum straumferlum. Eftir frumgerð notar hönnunin DAC og aðgerðarmagnari til að knýja MOSFET hlið. Fullkláraða stöðin keyrir stöðuvél sem skiptir sjálfkrafa á milli hleðslu og afhleðslu. Með lokaðri lykkjustýringu stjórnar það stilltum straumi allt að 1.5 A, styður stöðugan straum og getur keyrt sérsniðnar straumprófíla fyrir endurteknar rafhlöðuprófanir
The Impact of COVID-19 on Study Progression and Graduation Probabilities among University of Iceland Students
No full textCOVID-19 faraldurinn hafði víðtæk áhrif á samfélög heimsins og leiddi til skyndilegra breytinga á starfsemi menntastofnana. Skólar og háskólar færðu kennslu að stórum hluta yfir í fjarnám og innleiddu ýmsar sóttvarnaraðgerðir, sem breyttu námsaðstæðum og námsupplifun nemenda verulega. Alþjóðlegar rannsóknir benda til þess að þessar breytingar hafi haft áhrif á námsframvindu, þátttöku og líðan nemenda, auk þess að skapa nýjar áskoranir fyrir gæði kennslu.
Markmið þessarar rannsóknar er að kanna hvort og hvernig COVID-19 faraldurinn tengdist námsframvindu og útskriftarlíkum nemenda við Háskóla Íslands. Rannsóknin byggir á megindlegri greiningu skráningargang frá Háskóla Íslands á tímabilinu 2017–2023. Bornir eru saman tveir árgangar nýnema: árgangur 2017, sem hóf nám fyrir faraldurinn, og árgangur 2020, sem hóf nám við upphaf faraldursins. Greiningin nær til nemenda á Verkfræði- og náttúruvísindasviði og Félagsvísindasviði.
Tvær meginútkomur eru til skoðunar: Annars vegar hvort nemendur ljúki við sama nám og þeir hófu og hins vegar hvort nemendur ljúki námi eða séu langt komnir í námi innan rannsóknartímabilsins. Tengsl bakgrunns- og námsferilsþátta við þessar útkomur voru metin með logístískri aðhvarfsgreiningu.
Niðurstöður sýna að bakgrunns- og námsferilsþættir tengdust námsframvindu og útskriftarlíkum marktækt, þar á meðal framhaldsskóli, fyrsta deild í námi, kyn (á Félagsvísindasviði), hvort um fyrsta nám við Háskóla Íslands væri að ræða og ár frá stúdentsprófi. Árgangur (2017 samanborið við 2020) reyndist hins vegar ekki marktækur forspárþáttur í líkönunum.The COVID-19 pandemic had widespread effects on societies worldwide and led to sudden changes in the operation of educational institutions. Schools and universities largely shifted to distance learning and implemented various public health measures, which substantially altered students’ learning conditions and educational experiences. International research suggests that these changes affected students’ academic progression, participation, and well-being, while also creating new challenges related to teaching quality.
The aim of this study is to examine whether and how the COVID-19 pandemic was associated with students’ academic progression and graduation probabilities at the University of Iceland. The study is based on a quantitative analysis of administrative student records from the period 2017–2023 and compares two cohorts of first-year students: those who began their studies in 2017, prior to the pandemic, and those who began in 2020, at the onset of the pandemic. The analysis includes students enrolled in the School of Engineering and Natural Sciences and the School of Social Sciences.
Two main outcomes are examined: Whether students completed the same programme they initially enrolled in, and whether they completed a degree or were well advanced in their studies within the observation period. Associations between background and study-path characteristics and these outcomes were assessed using logistic regression analysis.
The results indicate that background and study-path factors were significantly associated with academic progression and graduation probabilities, including upper secondary school attended, first department of enrolment, gender (within the School of Social Sciences), whether the studies constituted the student’s first enrolment at the University of Iceland, and time elapsed since completion of upper secondary education. In contrast, cohort membership (2017 compared with 2020) was not a statistically significant predictor in any of the models
Moisture in buildings and association with health outcomes: A systematic review
No full textBakgrunnur: Rakaskemmdir í byggingum eru þekktur áhættuþáttur fyrir heilsu, einkum öndunarfæraeinkenni og öndunarfærasjúkdóma, og geta tengst truflun í ónæmiskerfi. Faraldsfræðilegar rannsóknir hafa byggt á rakatengdum vísbendingum, svo sem sýnilegri myglu eða raka, myglulykt eða öðrum merkjum um raka, og slíkar vísbendingar hafa ítrekað sýnt stöðug tengsl við heilsufarslegar útkomur, oft sterkari en sértækar mælingar á einstökum líffræðilegum eða efnafræðilegum þáttum. Þrátt fyrir að slíkar mælingar séu mikilvægar hafa þær almennt ekki sýnt jafn sterk heilsufarslega marktæk tengsl og rakavísbendingar. Algengar rakavísbendingar byggja oft á sjálfsmati íbúa sem hefur takmarkanir eins og skekkju í skráningu og mati og takmarkaða getu til að greina faldar rakaskemmdir. Í bæði rannsóknum og framkvæmd hefur mat á útsetningu því oft byggt annaðhvort á sjálfsmati eða einangruðum líffræðilegum mælingum, þrátt fyrir þekkta annmarka beggja nálgana við að endurspegla
heilsufarslega mikilvægar aðstæður tengdar rakaskemmdum. Faglegt mat og hlutlægar rakamælingar gætu því nýst sem viðbót með því að veita samþættara yfirlit yfir ástand bygginga og þannig styrkja mat á heilsufarslegri áhættu.
Markmið: Markmið þessarar kerfisbundnu yfirlitsrannsóknar var að meta rannsóknir sem notuðu faglega metnar eða mældar vísbendingar um raka í íbúðarhúsnæði, og að meta hvort slíkar vísbendingar séu stöðugt tengdar skaðlegum heilsufarslegum afleiðingum og gætu nýst sem fyrsta stigs áhættumat í lýðheilsulegu tillit, fyrir áhrif á heilsu notenda byggingar. Aðferðir: Kerfisbundin heimildaleit var framkvæmd samkvæmt PRISMA leiðbeiningum í PubMed. Rannsóknir sem voru samþykktar inn í kerfisbundna yfirlitið þurftu að uppfylla skilyrði um að raki í
íbúðarhúsnæði væri metinn með mælingum eða stöðluðum, faglegum byggingarskoðunum og heilsufarslegar útkomur jafnframt metnar. Upplýsingar um rannsóknarsnið, þátttakendur, rakavísbendingar, matsaðferðir og heilsufarslegar niðurstöður voru dregnar saman. Vegna verulegs breytileika í skilgreiningu útsetningar og rannsóknarsniðum voru niðurstöður teknar saman með lýsandi greiningu.
Niðurstöður: Alls uppfylltu níu rannsóknir inntökuskilyrði, þar á meðal þversniðs-, tilfella-viðmiðunar- og ferilrannsóknir, auk tveggja rannsókna með óhefðbundnara sniði. Þvert á rannsóknir reyndust faglega metnar eða mældar rakavísbendingar, svo sem mat á rakaskemmdum,sýnilegri myglu og mældum raka, almennt tengdar aukinni tíðni öndunarfæraeinkenna, astma og öndunarfærasýkinga. Í sumum rannsóknum komu fram skýr tengsl við lífeðlisfræðilegar eða bólgutengdar mælingar og vísbendingar um skammtasvörun. Ályktun: Fyrirliggjandi gögn benda til þess að faglegt mat eða hlutlægar mælingar sem staðfesta raka í íbúðarhúsnæði tengist skaðlegum heilsufarslegum áhrifum, einkum á öndunarfæri. Þótt gagnagrunnurinn sé takmarkaður og aðferðir ólíkar, undirstrika niðurstöðurnar mikilvægi þess að þegar útsetning er metin sé hún metin með skipulögðu faglegu mati og mælingum á raka í rakaskemmdum
byggingum, fremur en að treysta eingöngu á sjálfsmat eða afmarkaðar líffræðilegar mælingar. Framtíðarrannsóknir ættu því að leggja áherslu á frekari samræmingu matsaðferða og þróun úttektaraðferða sem henta ólíkum byggingargerðum og loftslagsskilyrðum.Background: Moisture damage in buildings has been associated with adverse health outcomes, including respiratory disease and immunological changes. A large body of epidemiological research has relied on self-reported indicators such as visible mold, dampness or mold odor, which have often shown consistent and sometimes stronger associations with health outcomes than more specific microbial measurements. However, self-reported indicators are also subject to limitations, including reporting bias and limited ability to capture hidden or structural moisture damage. In both research and practice, exposure assessment has therefore commonly relied either on self-reported indicators or on microbial sampling, despite recognized limitations of both approaches in representing health-relevant moisture conditions. Professionally assessed or objectively measured moisture indicators may offer a more direct and transferable representation of building conditions of potential relevance for health.
Specific aims: The aim of this systematic review was to identify and evaluate studies that use professionally assessed or measured moisture indicators in residential buildings, and to evaluate whether such indicators are consistently associated with adverse health outcomes and may contribute to first-stage public health risk assessment for buildings in different context. Methods: A systematic literature search was conducted in PubMed. Studies were included if residential moisture was assessed through objective measurements or structured professional building inspections and if health outcomes were reported. Data were extracted on study design, population characteristics, moisture indicators, exposure assessment methods and health outcomes. Due to heterogeneity in exposure metrics and study designs, findings were synthesized narratively.
Results: Nine studies met the inclusion criteria, including cross-sectional, case–control and cohort studies, as well as one field study combining building material analyses with health measurements, and one toxicological investigation. Across studies, professionally assessed or measured moisture indicatorssuch as inspector-rated moisture damage, visible mold severity scales, dampness indices and moisture load were generally associated with adverse respiratory outcomes, including wheeze, asthma and respiratory infections with additional findings relating to objective markers of airway inflammation and lung function. Several studies reported exposure–response relationships, although substantial heterogeneity was observed in exposure metrics, outcome definitions and effect estimates. Conclusion: Within the scope of this review, the available evidence indicates a generally consistent association between professionally assessed or objectively verified moisture damage in residential buildings and adverse respiratory health outcomes. Although the evidence base remains limited and methodologically heterogeneous, the findings underscore the need for moisture-related research to better align with practical decision-making. Evidence should support structured risk-assessment approaches that can inform remediation, enable action based on credible information, and reduce the risk of persistent exposure. Future research should broaden the range of health outcomes to develop harmonised assessment frameworks adaptable to different building types and climatic contexts. These findings support the use of moisture indicators as pragmatic first-stage tools to inform timely remediation and public health decision-making
Sparnaður, fjárfestingar og skuldsetningar einstaklinga: Greining á hegðun viðskiptavina Landsbankans
No full textÁ undanförnum árum hefur fjármálahegðun einstaklinga tekið miklum breytingum meðal annars vegna hraðrar stafrænnar þróunar og aukins aðgengis að fjármálaþjónustu. Markmiðið með þessari rannsókn er að greina sparnaðar-, fjárfestingar- og skuldsetningarhegðun einstaklinga á Íslandi árið 2020-2025 og kanna hvort mynstur í hegðun sé ólík eftir aldri og kyni samhliða vaxtabreytingum. Rannsóknin byggir á ópersónugreinanlegum gögnum frá Landsbankanum meðal annars um sparnaðarlausnina „Spara í appi“, ný íbúðalán, lánsupphæðir, lánategundir og vexti, auk opinberra gagna um stýrivexti Seðlabanka Íslands. Greiningin er framkvæmd með lýsandi tölfræði, tímaraðagreiningu sett fram sem hlutfallsbreyting og hreyfanlegu meðaltali til þess að draga úr skammtímasveiflum. Þá eru metin aðhvarfslíkön fyrir lánsupphæðir og probit- líkan til að meta líkur á vali óverðtryggðs láns.
Niðurstöður sýna að sparnaðarvöxtur var tiltölulega hár og sveiflukenndur í kjölfar fyrstu stýrivaxtahækkunar í maí 2021 en varð jafnari og minni þegar leið á tímabilið, sem bendir til þess að aðlögun að nýju vaxtastigi hafi átt sér stað. Aldur virðist skýra meiri breytileika í sparnaði en kyn þar sem eldri aldurshópar spara meira en yngri aldurshópar. Greining á íbúðalánum bendir til þess að hærri vextir tengist almennt lægri lánsupphæðum og að áhrif vaxta séu mismunandi eftir lánategundum. Probit-líkanið sýnir að vaxtamunur milli óverðtryggðra og verðtryggðra lána hefur marktæk áhrif á lánaval þar sem hækkun vaxta óverðtryggðra lána dregur úr líkum á vali þeirra en hækkun vaxta verðtryggðra lána eykur líkur á vali óverðtryggðs láns. Að lokum benda niðurstöður til tímabundinna tilfærslna í fjármálahegðun í kringum fyrstu stýrivaxtahækkunina á rannsóknartímabilinu, þar sem vöxtur sparnaðar var um tíma meiri en vöxtur íbúðalána en munurinn varð minni þegar leið á tímabilið. Heildarniðurstöður undirstrika að vaxtabreytingar tengjast ekki aðeins umfangi fjármálaákvarðana heldur einnig samsetningu þeirra sem hefur hagnýtt gildi fyrir mat á hegðun heimila og þróun fjármálaþjónustu
„Maður hefur bara svo ógeðslega mikla trú á hugmyndinni“ Tækifæri og áskoranir hringrásarfrumkvöðla á Íslandi
No full textRannsóknin fjallar um íslenska hringrásarfrumkvöðla og upplifun þeirra á stöðu innleiðingar hringrásarhagkerfis á Íslandi. Markmiðið er að greina tækifæri og áskoranir sem þessir frumkvöðlar standa frammi fyrir og upplifun þeirra á vistkerfi frumkvöðla.
Rannsóknin var framkvæmd með eigindlegri aðferðafræði og byggir á níu hálfopnum viðtölum við tíu frumkvöðla sem hafa komið hugmyndum sínum í framkvæmd innan hringrásarhagkerfisins. Viðtölin fóru fram bæði í persónu og í gegnum fjarfundarbúnað, voru hljóðrituð og afrituð orðrétt. Gögnin voru greind með eigindlegri innihaldsgreiningu þar sem leitað var að þemum og mynstrum sem tengdust rannsóknarspurningum um innleiðingu hringrásarhagkerfisins og upplifun frumkvöðla af vistkerfi frumkvöðla á Íslandi.
Niðurstöður sýna að innleiðing hringrásarhagkerfisins er á byrjunarstigi enda kerfislega flókin. Skortur er á samhæfingu, raunverulegum hvötum og breytingum á hegðun, innviðum og regluverki, þrátt fyrir aukna vitund og stefnumótun. Vistkerfi frumkvöðla er bæði hvetjandi og hamlandi. Aðgengi að styrkjum, tengslaneti og faglegum stuðningi styður við velgengni, en flókið regluverk, ófyrirsjáanleiki og ósamræmi í stuðningi draga úr stöðugleika fyrirtækjanna. Innri hvatar, persónulegur drifkraftur, félagsleg tengsl og seigla reynast lykilþættir í áframhaldandi starfsemi. Frumkvöðlarnir leggja áherslu á mikilvægi endurhönnunar ferla, breytinga á neysluhegðun og langtímaverðmætasköpun fremur en einungis tæknilegu nýnæmi eða hröðum vexti.
Rannsóknin hefur skýra hagnýta þýðingu fyrir stefnumótendur, stuðningsaðila og frumkvöðla. Niðurstöðurnar benda til þess að heildræn stefnumótun sem byggir á samhæfingu kerfa, stuðningi við rekstrarhæfi frumkvöðla, óformlegu tengslaneti og félagslegum stuðningi geti aukið líkur á varanlegri og sjálfbærri nýsköpun innan hringrásarhagkerfisins á Íslandi. Enn fremur undirstrikar rannsóknin mikilvægi þess að meta árangur frumkvöðla út frá margþættri verðmætasköpun og langtíma- og samfélagslegum áhrifum fremur en skammtíma fjárhagslegum ávinningi