Skemman (Island)
Not a member yet
50783 research outputs found
Sort by
„Það var pressa að halda áfram þó þetta passaði ekki fullkomlega fyrir mig“ : reynsla brotaþola af sálfræðiviðtölum eftir að hafa kært kynferðisbrot
No full textRitgerðin er lokuð til 29.01.2027Bakgrunnur rannsóknar: Kynferðisofbeldi hefur alvarlegar og langvarandi afleiðingar fyrir brotaþola, bæði sálrænar og líkamlegar. Rannsóknir sýna að vandinn er umfangsmikill á Íslandi og að þjónusta við brotaþola þarf að byggja á áfallamiðaðri og einstaklingsmiðaðri nálgun til að fyrirbyggja frekari skaða.
Tilgangur rannsóknarinnar var að skoða reynslu einstaklinga sem hafa kært kynferðisbrot og í kjölfarið farið í sálfræðiviðtöl hjá áfallateymi Landspítala (LSP). Markmiðið er að auka þekkingu og dýpka skilning á upplifun brotaþola , með áherslu á að greina þá þætti sem reynast styðjandi fyrir bataferli og þá þætti sem geta aukið á vanlíðan.
Aðferð: Rannsóknin byggir á fyrirbærafræðilegri aðferðafræði Vancouver-skólans sem er eigindleg rannsóknaraðferð. Þátttakendur voru átta, sjö konur og einn karl á aldrinum 20-60 ára, sem höfðu öll kært kynferðisbrot og lokið sálfræðiviðtölum hjá áfallateymi LSP. Þátttakendur voru valdir með tilgangsúrtaki í samvinnu við áfallateymi LSP. Gagnasöfnun fór fram með hálfstöðluðum viðtölum og voru tekin tvö viðtöl við hvern þátttakanda.
Niðurstöður: Greining leiddi fram fjögur meginþemu: 1) „Móttaka og viðmót lögreglu til fyrirmyndar, úrvinnslan ekki svo mikið“ 2) Þjónusta fyrir brotaþola eða réttarvörslukerfið? 3) „Eins og þú hafir aldrei orðið fyrir öðru áfalli“ og 4) Kalt og kvíðavaldandi umhverfi. Hvert meginþema samanstóð af nokkrum undirþemum sem lýstu þeirri upplifun sem brotaþolar áttu sameiginlegt. Flestir þátttakendur upplifðu jákvætt viðmót frá lögreglu og sálfræðingum, en ferlið í heild var talið óskýrt, langdregið og ekki sniðið að þörfum einstaklingsins. . Allir fengu hugræna atferlismeðferð (HAM) óháð þörfum eða óskum. Biðstofu var lýst sem kaldri, ópersónulegri og í sumum tilvikum óöruggri. Heilt yfir lýstu þátttakendur skorti á heildrænni og áfallamiðaðari nálgun, sem jók stundum vanlíðan þeirra og tilfinningu um að viðtölin væru í þágu réttarvörlsukerfisins.
Ályktun: Rannsóknin bendir til að sálfræðiviðtöl á vegum áfallateymis LSP mæti ekki að fullu þörfum brotaþola kynferðisofbeldis. Þörf er á að endurskoða verklag með áherslu á heildræna og áfallamiðaða nálgun, þar sem tekið er mið af fyrri áföllum, líðan og samverkandi félagslegum aðstæðum hvers þolanda.Background: Sexual violence has severe and long-lasting psychological and physical effects on survivors. Research indicates that the problem is extensive in Iceland, emphasizing the need for trauma-informed and person-centered services to prevent further harm.
Purpose: The study explores the experiences of individuals who reported sexual assault to the police and subsequently participated in psychological interviews conducted by the trauma team at Landspítali (LSP). The aim was to deepen understanding of how these interviews are experienced and identify which elements support recovery and which may contribute to distress or mistrust toward the system.
Method: The research follows the phenomenological methodology of the Vancouver School, a qualitative approach. Eight participants took part: seven women and one man aged 20–60, who had all reported sexual assault and completed interviews with the LSP trauma team. Participants were recruited through purposive sampling in collaboration with the trauma team. Data were collected through open, semi-structured interviews.
Results: Analysis revealed four main themes: 1) “The reception and attitude of the police were exemplary, but the processing not so much” 2) Service for individuals affected by sexual violence or the justice system? 3) “As if you had never experienced any other trauma” and 4) Cold and anxiety-inducing environment. Most participants described positive initial interactions with police and psychologists, but the overall process was perceived as unclear, prolonged, and insufficiently individualized. All received cognitive behavioral therapy (CBT) regardless of need or preference. The interview environment was described as cold, impersonal, and sometimes unsafe. Participants expressed a lack of holistic and trauma-informed care, which occasionally intensified distress and reinforced feelings that the process primarily served the justice system.
Conclusion: The findings suggest that psychological interviews provided by the LSP trauma team do not fully meet survivors’ needs. A revision of current procedures is recommended, emphasizing holistic, trauma-informed, and individualized care that considers prior trauma, emotional state, and social context
Mannfjöldasjóður Sameinuðu þjóðanna - Hlutverk Norðurlandanna eftir brotthvarf Bandaríkjanna
No full textÍ ritgerð þessari er gerð greining á þróun fjárframlaga ríkja til Mannfjöldastofnunar Sameinuðu þjóðanna (UNFPA) á árunum 1997-2022, með sérstakri áherslu á viðbrögð Norðurlandanna við ákvörðun Bandaríkjanna að hætta fjárveitingum til stofnunarinnar árið 2017. Rannsóknin byggir á blandaðri aðferðarfræði þar sem töluleg gögn um fjárframlög eru greind samhliða ígrundaðri þemagreiningu á opinberri orðræðu Norðurlandanna. Niðurstöður sýna að fá ríki standa að baki meginhluta fjármögnunar UNFPA og að Norðurlöndin juku stuðning sinn á umræddu tímabili. Greiningin veitir innsýn í viðbrögð Norðurlandanna við breytingum í alþjóðlegu pólitísku umhverfi á sviði SRHR.Jafnréttissjóður Ísland
Gaming Politics: Gatewatching of Nerd Masculinity and the Rise of the Far-Right in Gaming Communities
No full textRannsóknir benda til þess að öfgahægri hugmyndafræði og kvenfyrirlitning hafi fest sér sess í ákveðnum hópum tölvuleikjaspilara. Í þessari ritgerð er tölvuleikjasamfélagið skoðað með sérstakri áherslu á netleiki með það að markmiði að greina hvers vegna það geti reynst frjór jarðvegur fyrir öfgahægri hugmyndafræði og kvenfyrirlitningu. Kenningar úr rannsóknum á samfélagsmiðlum eru settar í samhengi við tölvuleiki í ljósi svipaðra einkenna netleikja og samtvinnunar þeirra við samfélagsmiðla. Stuðst er við hugmyndir um bergmálshella, staðfestingarhlutdrægni, hliðvörslu og hliðvöktun, auk kenninga um nördakarlmennsku, einmanaleika karlmanna og tæknilega nauðhyggju. Í ritgerðinni er framkvæmd fræðileg greining sem byggir á fyrri rannsóknum á samfélagsmiðlum, greiningu á sögu tölvuleikjaiðnaðarins og greiningu á dæmum úr tölvuleikjasamfélaginu. Ekki bendir til þess að tölvuleikirnir sjálfir séu einir og sér beinn orsakavaldur öfgahægri skoðana heldur skiptir félagslega og menningarlega umgjörðin meira máli. Uppruni tölvuleikjasamfélagsins, nördakarlmennska, einmanaleiki og viðkvæm staða sumra ungra karlmanna á stærri þátt í að auka móttækileika fyrir öfgahugmyndum. Netleikir og samfélagsmiðlar tengdir þeim mynda þannig rými hliðvöktunar, bergmálshella og staðfestingarhlutdrægni þar sem fordómar geta viðgengist, meðal annars með áhrifavaldamenningu sem dylur öfgaskoðanir sem „grín“. Ritgerðin bendir þó á að þörf er á frekari megindlegum og eigindlegum rannsóknum á tengslum spilunar tölvuleikja, samfélagsumhverfis og pólitískra skoðana.Research indicates that far-right ideology and misogyny have become established within certain groups of video game players. This thesis examines the video game community, with a particular emphasis on online games, with the aim of analyzing why it may constitute fertile ground for far-right ideology and misogyny. Theories from social media research are placed in the context of video games in light of similar characteristics of online games and their intertwinement with social media. Concepts of echo chambers, confirmation bias, gatekeeping and gatewatching are employed, alongside theories of nerd masculinity, male loneliness and technological determinism. The thesis undertakes a theoretical analysis based on previous research on social media, analysis of the history of the video game industry and analysis of examples drawn from the video game community. The findings do not indicate that video games themselves are the sole direct causal factor in the development of far-right views; rather, the social and cultural framework plays a greater role. The origins of the video game community, nerd masculinity, loneliness, and the vulnerable position of some young men play a significant role in increasing receptiveness to extremist ideas. Online games and their associated social media environments thus form spaces of gatewatching, echo chambers and confirmation bias in which prejudices can proliferate, including through influencer culture that disguises extremist views as “humor”. The thesis nonetheless points to the need for further quantitative and qualitative research on the relationships between video game play, social environments and political views
Applied predictive customer analytics for loyalty and retention
No full textTryggð viðskiptavina er lykilþáttur í arðsemi í smásölu, en erfitt reynist að spá fyrir um hvaða viðskiptavinir halda áfram viðskiptum, hverjir draga úr eyðslu og hverjir verða óvirkir. Í þessari ritgerð eru skoðaðar aðferðir til spá fyrir um eyðslu, tryggð og brottfall, byggt á raungögnum frá íslensku olíufélagi, Orkunni.
Með nýtingu gagna úr ýmsum áttum, viðskiptasögu, samskiptum, vildarkerfi og ytri samhengi - þróum við og metum vélanámslíkön sem spá fyrir um eyðslu næstu 90 daga. AutoML-samstæðulíkön eru borin saman við einfalda grunnspá og stök líkön. Besta líkanið (Random Forest) nær R2 ≈ 0,51 og lækkar meðalskekkju (MAE) um 57% miðað við grunnspána---úr um 23.000 kr. í um 13.000 kr. á hvern viðskiptavin.
Mikilvægisgreining breyta leiðir í ljós að hegðunarbreytur---einkum RFM-skor (nýlægni, tíðni, virði) og viðskiptasaga---eru ráðandi, en breytur sem ekki eru beint tengdar viðskiptum, eins og samskipti, verðnæmni og ytri aðstæður, bæta einnig við. Stór hópur viðskiptavina með núll spáða eyðslu virkar sem nálgun á áhættu á brottfalli og gerir það kleift að greina viðskiptavini í hættu án formlegrar brottfallsmerkingar.
Niðurstöðurnar sýna að nútíma AutoML-ferlar geta dregið fram nytsamlegar spár úr fjölbreyttum smásölugögnum og stutt markvissa varðveislu- og tryggðaraðgerðir. Hagnýtar ályktanir fela í sér að forgangsraða viðskiptavinum með hátt lífstímavirði og nýta þætti sem fyrirtækið getur haft bein áhrif á.Customer loyalty is a critical driver of profitability in fuel retail, yet predicting which customers will remain active, reduce spending, or disengage entirely remains challenging. This thesis investigates the application of predictive analytics to customer loyalty and spending forecasting in the Icelandic fuel retail sector, using Orkan—one of Iceland’s leading fuel retailers—as a case study.
Drawing on a multi-source dataset comprising transactional records, CRM interactions, loyalty programme data, and external contextual signals, the thesis explores methods to predict 90-day spending. We compare AutoML-based ensemble methods against naive baselines and single-model approaches. The best performing model (Random Forest) achieves R2 ≈ 0.51 and reduces mean abso lute error by 57% compared to the naive baseline—from approximately 23,000 ISK to 13,000 ISK per customer.
Feature importance analysis reveals that behavioural indicators particularly RFM (Recency, Frequency, Monetary) scores and transaction history—dominate predictive power, but non-transactional signals including CRM engagement, pricing sensitivity, and external context provide meaningful incremental value. The substantial mass of customers with zero predicted spend serves as a dormancy proxy, enabling operational identication of at-risk customers without requiring a formal churn label.
The findings demonstrate that modern AutoML pipelines can extract actionable predictive signal from heterogeneous retail data, supporting segment-specific retention strategies. Practical implications include prioritising high-value customers for intervention and leveraging non-transactional levers that the organisation can directly influence
Lifandi borgarumhverfi: frá gráum minimalisma til leikandi borgarrýmis - söguleg þróun, fræðileg gagnrýni og nýjar leiðir í borgarhönnun
No full textGreining á borgarlandslagi 20. aldar afhjúpar viðvarandi spennu á milli hugmynda um hagkvæmni og einfaldleika annars vegar og raunverulegrar upplifunar íbúanna hinsvegar. Í þessari ritgerð verður rakið hvernig hugmyndir módernismans um einfaldleika, hagkvæmni og skynjun hafa átt sinn þátt í að móta borgarlandslag 20. aldar. Og hvaða fræðilegu rök styðja við samtímabreytingu í átt að litríkari, líflegri og manneskjumiðaðri endurhönnun almenningsrýma? Greiningin skiptist í þrjá meginhluta til að varpa ljósi á þessa þróun. Í fyrsta lagi verða kannaðar þær hugmyndafræðilegu og fagurfræðilegu rætur sem lágu til grundvallar naumhyggju 20. aldarinnar í arkitektúr og borgarskipulagi. Í öðru lagi verður sú nálgun tekin til gagnrýninnar skoðunar út frá sjónarhorni fyrirbærafræði, sálfræði og félagsfræði, þar sem áhersla er lögð á upplifun íbúans. Í þriðja lagi verða lögð fram fræðileg og hagnýt rök fyrir litríkri og leikandi borgarhönnun sem hefur það að markmiði að efla vellíðan og félagslegan styrk meðal íbúa.
Grundvallarkenning þessa rits er sú að hreyfingin frá naumhyggjukenndri óhlutstæðni í átt að ríkulegu, skynrænu og leikandi borgarumhverfi sé ekki einungis stílbreyting. Heldur sé hún nauðsynleg þróun sem byggir á dýpri skilningi á mannlegri skynjun, félagslegu gangverki (e. social structure) og almennri lýðheilsu
Child-staff ratio in early education - Comparing policy in Iceland and Norway
No full textLeikskólastarf á Norðurlöndum byggir á sterkum velferðargildum, fagmennsku og áherslu á jafnan aðgang barna að ECEC. Í fræðilegri umræðu um gæði leikskólastarfs er lögð áhersla á skipulag og aðstæður sem skapa forsendur fyrir vellíðan barna, faglegt starf starfsfólks og daglegt uppeldis- og menntunarstarf. Barngildi hefur samhliða því verið mikilvægur þáttur í stefnumótun og reglusetningu, þó með ólíkum áherslum milli ríkja. Markmið ritgerðarinnar er að greina hvernig stefnumótun um barngildi er mótuð og útfærð á Íslandi og í Noregi, með sérstakri áherslu á hvernig hugmyndir um öryggi og vellíðan barna birtast í ákvörðunum um fjölda barna á hvern starfsmann í leikskólum. Ritgerðin er byggð á greiningu á lögum, reglugerðum og stefnumótandi gögnum í báðum löndum, auk alþjóðlegra samanburðargagna um mönnun leikskóla. Niðurstöður ritgerðarinnar sýna að íslensk stefnumótun hefur þróast frá skýrum tölulegum viðmiðum um barngildi yfir í sveigjanlegra fyrirkomulag þar sem faglegt mat leikskólastjóra og sveitarfélaga gengur fyrir. Áhersla er lögð á heildstætt mat sem tekur mið af aldri barna, dvalartíma, húsnæði og samsetningu starfsmannahóps. Þessi nálgun veitir aukið svigrúm en felur á sama tíma í sér aukna ábyrgð þeirra sem starfa í leikskólum á að tryggja öryggi og velferð barna. Í Noregi hefur þróunin verið með öðrum hætti, þar sem lögfest hafa verið skýr lágmarksviðmið um mönnun sem kveða á um hámarksfjölda barna á hvern starfsmann eftir aldri barna. Viðmiðin eru sett fram sem réttindi barna og þeim er ætlað að tryggja lágmarks gæði og jafnræði óháð rekstrarformi leikskóla. Alþjóðleg samanburðargögn sýna að þrátt fyrir svipað hlutfall barna á hvern starfsmann í báðum löndum er hlutfall barna á hvern kennara almennt hærra í Noregi en á Íslandi. Í heild benda niðurstöður ritgerðarinnar til þess að leiðir Íslands og Noregs sýni fram á ólík sjónarmið hvað varðar ábyrgð, faglegt sjálfstæði og hlutverk ríkis og sveitarfélaga í mótun leikskólastarfs. Áherslur í íslenskri stefnumótun byggja á trausti til faglegs mats og sveigjanleika á meðan norskar áherslur leggja meiri áherslu á skýra reglusetningu og lögfest viðmið. Í báðum tilvikum eru ákvarðanir um barngildi órjúfanlega tengdar hugmyndum um gæði, öryggi, vellíðan barna og starfsumhverfi leikskóla
Þróun manndrápa á Íslandi 1952-2023: Kynbundin mynstur og manndráp í nánu sambandi
No full textÍ langtímarannsóknum er þróun manndrápa talið vera áreiðanlegasti mælikvarði á þróun ofbeldis, þvert á tímabil, lönd og heimshluta. Rannsóknin beinir sjónum að þróun manndrápstíðni yfir 72. ára tímabil á Íslandi, landi sem einkennist af efnahagslegum jöfnuði og miklu jafnrétti meðal kynja í alþjóðlegum samanburði. Áhersla er lögð á að greina kynbundin mynstur meðal gerenda og þolenda manndrápa. Sömuleiðis er litið til þróunar meðal manndrápa í nánu sambandi og annarra tegunda manndrápa. Rannsóknin nær til allra manndrápsmála sem áttu sér stað á Íslandi frá 1952 til 2023 (n= 125 mál, 138 gerendur, 132 þolendur). Gögnin voru kóðuð samkvæmt leiðarvísi European Homicide Monitor og fengin frá Lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu og embætti ríkislögreglustjóra. Niðurstöður eru birtar með lýsandi tölfræði manndrápa á hverja 100.000 íbúa yfir tímabil rannsóknar og niðurstöður túlkaðar í ljósi kenninga og fyrri rannsókna.
Niðurstöður rannsóknar sýna að þróun manndrápstíðni á Íslandi var ólík þeirri þróun sem að hluta var alþjóðleg, einkum meðal vestrænna ríkja. Kynbundin mynstur meðal gerenda og þolenda á Íslandi er að jafnaði nokkuð áþekkt niðurstöðum fyrri erlendra rannsókna. Ísland sker sig helst úr í því samhengi að konum fór fjölgandi sem gerendur manndrápa á seinni helmingi tímabils, þó er sjaldgæft að konur fremji manndráp á Íslandi. Tíðni manndrápa í nánu sambandi og fjöldi mála var að jafnaði hærri á fyrri helming tímabils og fór lækkandi þegar líða fór á tímabilið, þó með undantekningum. Meira jafnvægi var á milli manndrápa í nánu sambandi og annarra tegunda manndrápa á fyrri hluta tímabils, eftir u.þ.b. 1989 fór öðrum tegundum manndrápa að fjölga talsvert umfram manndráp í nánu sambandi.In long-term analysis, homicide is regarded as the most reliable indicator of trends in violence across time periods, countries and regions. This study examines the trends in homicide rates over a 72 year period in Iceland, a country characterized by high economic equality and a high level of gender equality in a global context. Particular emphasis is placed on analysing gendered patterns among offenders and victims of homicide. The study also examines trends in intimate partner homicide and other types of homicide. The analysis includes all homicide cases that occured in Iceland from 1952 to 2023 (n= 125 cases, 138 offenders, 132 victims). The data was coded according to the European Homicide Monitor guidelines and obtained from the Metropolitan Police and The Office of the National Commissioner of Police. The findings are visualized with descriptive statistics of homicide rate per 100,000 inhabitants over the study period and are interpreted in light of existing theories and prior research.
The results indicate that the trends in homicide rates in Iceland differed from trends partly observed internationally, particularly among Western countries. Gendered patterns among offenders and victims in Iceland are generally consistent with the findings of previous studies. Female offending increased over the latter half of the period, although female offending remains rare. The rate and number of cases of intimate partner homicide were generally higher in the first half of the period and declined over time, although with some exeptions. There was greater parity between intimate partner homicide and other types of homicide in the earlier part of the period, after approximately 1989, other types of homicide increased markedly in comparison to intimate partner homicide
No referee, no game : factors influencing intention to leave officiating among Icelandic sport referees
No full textReferees play a crucial role in ensuring that games are played fairly and safely. However, sports organizations face numerous challenges in recruiting and retaining referees. Understanding what influences referees' intention to leave officiating is therefore important for the sustainability of organized sport. The aim of this study was to examine psychological, organizational, and demographic factors that predict intention to leave among Icelandic sport referees.
The study included 145 referees officiating basketball, football, and handball in Iceland. The seven Referee Retention Scale (RRS) factors (administrator consideration, intrinsic motives, mentoring, remuneration, sense of community, lack of stress, and continuing education) and demographic factors (age and perceived support from home) were included as potential predictors of referees' intention to quit officiating.
Results showed that participants with higher intrinsic motivation and a stronger sense of community had a lower intention to leave officiating. Results also suggested that older referees were slightly more likely to consider quitting officiating than younger referees.
Findings highlighted the importance of intrinsic and social factors in referee retention. Referees who experience enjoyment, personal meaning, and a strong sense of belonging within the referee community are less likely to consider leaving officiating. Sports organizations may benefit from supporting strategies to strengthen referees' intrinsic motivation and social connectedness, such as recognizing referees' contributions, creating meaningful engagement opportunities, facilitating peer interaction, and fostering a supportive community within the referee group. These results provide the first empirical evidence on referee retention in Iceland and offer practical implications for improving referee sustainability.
Keywords: sport referees; Referee Retention Scale (RRS); referee retention; intrinsic motivation; sense of community.Íþróttadómarar gegna lykilhlutverki í því að tryggja að keppni fari fram með sanngjörnum og öruggum hætti. En þegar kemur að því að halda í starfandi dómara eða finna nýja þá standa íþróttasamböndin frammi fyrir margvíslegum áskorunum. Mikilvægt er að öðlast skilning hvaða áhrifaþættir það eru sem verða til þess að dómarar velja að hætta og nýta þá vitneskju til að finna leiðir til að fjölga starfandi dómurum. Markmið þessarar rannsóknar er að kanna, meðal annars með notkun Referee Retention Scale (RRS) hvernig vinnuaðstæður ásamt sálfræðilegum og lýðfræðilegum þáttum geta spáð fyrir um áform íslenskra dómara um að hætta störfum.
Í rannsókninni tóku 145 fótbolta-, handbolta- og körfubolta dómarar sem Íslandi. RRS er saman settur af sjö þáttum (tillitssemi stjórnenda, innri áhugahvöt, stuðningur, fjárhagsleg umbun, að upplifa sig hluta af hópi, að vera laus við streitu og möguleikar á endurmenntun) ásamt lýðfræðilegum þáttum (aldur og stuðningur að heiman) voru rannsakaðir sem mögulegir spáþættir varðandi áform um að hætta sem dómari.
Niðurstöður rannsóknarinnar sýna að dómarar sem sýndu fram á meiri innri áhugahvöt og upplifðu sig sem hluta af samfélagi dómara hafa síður áform um að hætta í dómgæslu. Einnig gefa niðurstöðurnar til kynna að eftir því sem dómarar eldast því líklegra er að þeir hafi áform um að hætta sem dómarar.
Niðurstöður undirstrikuðu mikilvægi þess að dómarar hafi mikinn áhuga að starfa sem íþróttadómarar (innri áhugahvöt) og að þeir upplifi sig sem hluta af samfélagi dómara. En þeir þættir spáðu best fyrir um þá dómara sem höfðu ekki áform um að hætta í dómgæslu. Dómarar sem upplifa ánægju í dómarstarfinu, líkar áskorunin sem fylgir því og upplifa sig sem hluta af samfélagi dómara eru líklegir til að vera ekki að íhuga að hætta í dómgæslu. Íþróttasamböndin hafa þar af leiðand ávinning af því að efla þessi þætti. Það er hægt að gera meðal annars með að viðurkenna framlag þeirra og mikilvægi til íþrótta eða skapa stuðningsríkt umhverfi þar sem íþróttadómarar geta átt í samskiptum við hvorn annan á jafningja grundvelli. Þessi rannsókn er sú fyrsta sem rannsakar áhrifaþætti í starfsumhverfi íþróttadómara og nýta má niðurstöðurnar til að bæta starfsumhverfi þeirra og með því fjölga íþróttadómurum.
Lykilorð: íþróttadómarar; Referee Retention Scale (RRS); halda íþróttadómara í starfi; innri áhugahvöt, upplifa sig hluta af hóp
Nauðgunarmenning þrífst í þögninni
No full textÞessi ritgerð fjallar um nauðgunarmýtur og þolendaskömm sem eiga sinn þátt í að viðhalda nauðgunarmenningu. Markmið ritgerðarinnar er að greina slíkar hugmyndir og það félagslega samhengi sem gerir kynferðisofbeldi mögulegt, réttlætanlegt og að mörgu leyti ósýnilegt, sem og að draga fram hvernig ólíkir þættir fléttast saman á kerfisbundinn hátt. Rannsóknarspurning ritgerðarinnar er: Hvernig stuðla nauðgunarmýtur og þolendaskömm að viðhaldi nauðgunarmenningar? Leitað er í kenningar um kynjakerfið, ráðandi karlmennsku, styðjandi kvenleika og valdakerfi til þess að varpa ljósi á hvernig hugmyndir um „alvöru nauðgun“, „rétta“ hegðun þolenda og félagslega ábyrgð, sem sett er á konur, endurskapa ríkjandi valdatengsl. Byggt er á rannsóknum sem sýna hvernig þolendaskömm birtist í orðræðu, viðhorfum, fjölmiðlum og réttarkerfinu, og hvernig incel-hreyfingin og kvenfyrirlitning á stafrænum vettvangi endurspegla og styrkja sömu undirliggjandi hugmyndafræði. Niðurstöður ritgerðarinnar sýna fram á að nauðgunarmýtur og þolendaskömm eru ekki tilviljanakenndar eða jaðarsettar hugmyndir, heldur virkar hugmyndir í samtímanum sem setja kynferðisofbeldi fram sem eitthvað sem er eðlilegt. Þær hafa áhrif á það hvort brotaþolar treysta sér til þess að tilkynna brotið, hvernig samfélagið túlkar frásagnir þeirra og hvernig réttarkerfið bregst við. Lögð er áhersla á að til þess að vinna gegn nauðgunarmenningu þurfi að vinna gegn þessum hugmyndum á öllum sviðum samfélagsins, ásamt því að styrkja gagnrýna umræðu um kyn, vald og menningarleg norm.This thesis examines rape myths and victim blaming as mechanisms that sustain rape culture. Its aim is to analyze these ideas and the social context that renders sexual violence possible, justified, and in many ways invisible, as well as to highlight how multiple factors intersect in systemic ways. The research question guiding the thesis is: How do rape myths and victim blaming contribute to the maintenance of rape culture? Drawing on theories of the gender system, hegemonic masculinity, emphasized femininity, and structures of power, the thesis explores how notions of the „real rape“, the „proper“ behavior of victims, and the social responsibility placed on women reproduce dominant power relations. The thesis builds on research demonstrating how victim blaming appears in discourse, attitudes, media representations, and the legal system, and how the incel movement and misogyny in digital spaces reflect and reinforce the same underlying ideological patterns. The findings suggest that rape myths and victim-blaming narratives are neither accidental nor marginal beliefs, but active contemporary ideas that frame sexual violence as something natural or inevitable. They influence whether survivors feel able to report assaults, how their accounts are interpreted by society, and how the criminal justice system responds. The thesis emphasizes that addressing rape culture requires confronting these ideas across all sectors of society, alongside strengthening critical discussions about gender, power, and cultural norms
Using otolith shape and DNA to identify the stock structure of the spotted wolffish (Anarhichas minor) around Iceland
No full textProper stock identification is a cornerstone of sustainable fisheries management. The spotted wolffish is overfished in Icelandic waters, primarily due to its capture as bycatch in other fisheries. To determine whether one or more stocks of spotted wolffish (Anarhichas minor) inhabit the waters of Iceland, genetic samples and otoliths were collected during the annual spring survey of the Icelandic Marine and Freshwater Research Institute in 2022. Genetic and otolith samples were collected from 185 individuals from Iceland’s West, North, and East coasts. Genetic material from 167 individuals and otoliths from 145 were usable in this study. Stock identification was performed using otolith shape analysis and single-nucleotide polymorphism (SNPs) analysis. Otolith shape coefficients were measured with the ShapeR package in R. The differences in otolith shape between the regions were deemed statistically significant in ANOVA (p < 0.01). Analysis of the genetic material yielded 20.576 SNPs with a mean sample depth of 6,8. Further analysis of the genetic data suggests that a single stock of spotted wolffish occurs around Iceland. The findings of the two methods indicate a cryptic stock structure within a metapopulation. Further research is needed to establish the movement patterns and the reasons for the apparent genetic homogeneity of the stock, despite life history traits suggesting otherwise.Hafrannsóknastofnu