University of Maria Curie-Skłodowska (UMCS): Scientific e-Journals / Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej: e-czasopisma naukowe
Not a member yet
11584 research outputs found
Sort by
Bezpieczeństwo transgraniczne na przykładzie wschodniej granicy Rzeczypospolitej Polskiej i Unii Europejskiej
Full text linkProblematyka bezpieczeństwa transgranicznego jest często pomijana w rozważaniach doktrynalnych skupiających się głównie na zagadnieniach międzynarodowych lub narodowo–wewnętrznych. Mając to na uwadze, autor artykułu podejmuje próbę sformułowania teoretycznego ujęcia bezpieczeństwa transgranicznego oraz analizy jego podstawowych zagrożeń. Materia ta poddana została analizie na przykładzie wschodniej granicy Rzeczpospolitej Polskiej i Unii Europejskiej. Artykuł składa się z dwóch części. Pierwsza jest twórczym poszukiwaniem definicji bezpieczeństwa transgranicznego w aspekcie uwarunkowań międzynarodowych oraz narodowo–wewnętrznych. Część druga została poświęcona przedstawieniu głównych zagrożeń bezpieczeństwa transgranicznego na omawianym obszarze w latach 2016 – 2021. Szczegółowej analizie poddane zostały zagrożenia bezpieczeństwa transgranicznego związane z nielegalną imigracją, przemytem broni, amunicji i materiałów wybuchowych, narkotyków oraz wyrobów przemysłu spirytusowego i tytoniowego
Nierynkowy aspekt gospodarki Republiki Mołdawii
Full text linkCelem artykułu jest naukowa próba opisania części gospodarki Republiki Mołdawii, funkcjonującej głównie na obszarze kontrolowanym przez rząd w Kiszyniowie, choć utrzymującej także związki z partnerami z separatystycznego regionu Naddniestrza, której uczestnicy przez lata wypracowali model biznesowy oparty o kontakty osobiste, obchodzenie lub łamanie obowiązujących przepisów prawa oraz wykorzystywanie majątku państwowego do generowania przychodów na poziomie, który trudno byłoby osiągnąć w warunkach rządów prawa, konkurencji i saturacji rynkowej przy aktywnie działających służbach zwalczających korupcję. Eksplanacja skupia się na osobach polityków i przedsiębiorców Vladimira Plahotniuca oraz Ilana Șora, przypadkach czołowych mołdawskich przedsiębiorstw i branży hazardowej. Wyzwaniem dla badacza jest dostępność oficjalnych dokumentów i danych. Analiza skupia się na dokumentach, publikacjach medialnych oraz wydarzeniach, które były szeroko komentowane przez opinię publiczną. Zebrane w toku procesu badawczego informacje oraz opinie pozwalają podjąć próbę oceny skali zawładnięcia mołdawskiej gospodarki przez niektóre grupy interesów, a także prześledzić działania mające na celu przeciwdziałanie korupcji i umniejszania zapłaty należności publiczno-prawnych
Międzynarodowy wymiar polityki klimatycznej Ukrainy w kontekście pełnoskalowej inwazji Rosji
No full textThis article examines how the Russian–Ukrainian war has reshaped Ukraine’s environmental policy by causing large-scale damage to ecosystems, destroying critical infrastructure, and generating long-term environmental threats. It analyses how warfare – particularly the use of explosives, attacks on industrial and energy facilities, and extensive mining of territories – contributes to soil, water, and air pollution, biodiversity loss, and land degradation. Special attention is devoted to ecocide and its im plications for achieving the Sustainable Development Goals. The article further explores the wartime transformation of Ukraine’s environmental governance, highlighting the role of international climate platforms –especially the UN climate process (UNFCCC/COP) – in communicating Ukraine’s position on ecocide, linking war-related environmental harm to climate change, and promoting national environ mental initiatives. The study shows that the war has accelerated the reassessment of natural resource management, stimulated “green recovery” planning, and strengthened efforts to integrate environmen tal priorities into post-war reconstruction. Emphasising the international dimension, it demonstrates how Ukraine continues to engage in global initiatives such as the Paris Agreement and the Global Me thane Pledge despite ongoing aggression. Finally, the article argues that the war intensifies the need for international cooperation in environmental policy and for systematic documentation of environmental crimes as a basis for future compensation and recovery.W artykule przedstawiono analizę wpływu wojny rosyjsko-ukraińskiej na politykę środowi skową Ukrainy, ze szczególnym uwzględnieniem wielkoskalowych zniszczeń ekosystemów, degradacji infrastruktury krytycznej oraz powstawania długofalowych zagrożeń środowiskowych. Ukazano, w jaki sposób działania zbrojne – w szczególności użycie materiałów wybuchowych, ataki na obiekty przemy słowe i energetyczne oraz masowe zaminowanie terytoriów – prowadzą do zanieczyszczenia gleb, wód i powietrza, utraty bioróżnorodności oraz degradacji gruntów. Szczególną uwagę poświęcono zjawisku ekobójstwa (ecocide) oraz jego konsekwencjom dla realizacji Celów Zrównoważonego Rozwoju. Po nadto zaprezentowano analizę transformacji polityki środowiskowej Ukrainy w warunkach wojennych, podkreślając rolę międzynarodowych platform klimatycznych – zwłaszcza procesu klimatycznego ONZ (UNFCCC/COP), jako narzędzi komunikowania stanowiska Ukrainy w sprawie ekobójstwa, powiązań między wojną a zmianami klimatu oraz promocji krajowych inicjatyw środowiskowych. Wykazano, że wojna przyspieszyła redefinicję podejścia do zarządzania zasobami naturalnymi, pobudziła prace nad koncepcją „zielonej odbudowy” oraz wzmocniła dążenia do włączenia priorytetów środowiskowych w proces powojennej rekonstrukcji. Akcentując wymiar międzynarodowy, wskazano, że Ukraina (mimo trwającej agresji) pozostaje aktywnym uczestnikiem globalnych inicjatyw klimatycznych, takich jak Porozumienie paryskie czy Global Methane Pledge. Podkreślono również, że wojna znacząco zwiększa znaczenie międzynarodowej współpracy w obszarze polityki środowiskowej oraz konieczność systematycznego dokumentowania zbrodni środowiskowych jako podstawy przyszłych roszczeń odszkodo wawczych i działań naprawczych
Review of "Artificial Intelligence in Journalism. Changing the News", by Tony Silvia, Jefferson: McFarland 2025. ISBN: 9781476694085 (pp. 204)
Full text linkZbycie rzeczy lub prawa objętych sporem (art. 192 pkt 3 k.p.c.) z perspektywy dyspozycyjności i efektywności polskiego procesu cywilnego
Full text linkThe disposal of items or rights covered by a dispute in civil proceedings is regulated to ensure stability of the process. However, this leads to a restriction of the principle of disposability and consequently reduces the effectiveness of the proceedings. Material disposals (settlement, acknowledgement of the claim or withdrawal of the claim with waiver of the claim) involving the seller should be deemed inadmissible by the court because the seller cannot dispose of the disputed subjective right freely. As a result of singular succession during the proceedings, this right has been transferred to the buyer, who is its sole disposer from that moment onwards.Zbycie rzeczy lub prawa objętych sporem w toku postępowania cywilnego zostało uregulowane w sposób zapewniający stabilizację procesu, ale zarazem prowadzi do ograniczenia zasady dyspozycyjności, a w konsekwencji również efektywności postępowania. Czynności dyspozycji materialnej (ugoda, uznanie powództwa czy cofnięcie pozwu ze zrzeczeniem się roszczenia) dokonane z udziałem zbywcy powinny być uznane przez sąd za niedopuszczalne, ponieważ zbywca nie może swobodnie dysponować prawem podmiotowym stanowiącym przedmiot sporu, które na skutek sukcesji singularnej dokonanej w toku postępowania zostało przeniesione na nabywcę – od tego momentu jego wyłącznego dysponenta
Odwołanie sędziego z delegowania w świetle przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej
Full text linkThis article addresses the matter of constitutionality of the provisions related to dismissal of a judge from delegation to another court. The paper first discusses the scope of a judge’s power connected with his or her appointment to adjudicate in a particular court. The stability of this power is guaranteed by the provisions of the Constitution of the Republic of Poland, indicating, i.a., the non-transferability of a judge. Next, it is clarified that delegation of a judge to rule in another court constitutes an extension of the judge’s power. However, this expanded scope is not protected by the Constitution of the Republic of Poland since a judge can be dismissed from delegation at any time by the Minister of Justice. Finally, the article presents the view that a court staffed by judges whose stability of judicial power is not guaranteed does not meet the requirement of an autonomous, impartial and independent court, as stipulated in Article 45 (1) of the Polish Constitution.W artykule poruszono problematykę konstytucyjności przepisów związanych z odwołaniem sędziego z delegowania do innego sądu. W pierwszej kolejności wyjaśniono zakres władzy sędziego, związanej z powołaniem do pełnienia urzędu w konkretnym sądzie. Stabilność tej władzy gwarantowana jest przepisami Konstytucji RP, wskazującymi m.in. na nieprzenoszalność sędziego. W dalszej kolejności wyjaśniono, że delegowanie sędziego do orzekania w innym sądzie stanowi rozszerzenie władzy sędziego. Ten rozszerzony zakres nie podlega jednak ochronie Konstytucji RP, ponieważ sędzia może być w każdym czasie odwołany z delegowania przez Ministra Sprawiedliwości. Ponadto zaprezentowano pogląd, że sąd obsadzony przez sędziego, którego stabilność władzy sądowniczej nie jest w żaden sposób gwarantowana, nie spełnia wymogu sądu niezależnego, bezstronnego i niezawisłego, o którym stanowi art. 45 ust. 1 Konstytucji RP
„Jedno źródło – jedna nazwa wody” jako ogólna zasada znakowania i wprowadzania do obrotu naturalnych wód mineralnych i wód źródlanych. Glosa do wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 3 kwietnia 2025 r. w sprawie C-462/23 Komisja przeciwko Republice Bułgarii
Full text linkIn the commented judgment, the Court of Justice clarified, in connection with Article 8 (2) of Directive 2009/54/EC, the definition of the term “spring” as an autonomous concept of EU law. Referring to its earlier case law, in particular to the judgment in Case C-207/14 Hotel Sava Rogaška, the Court confirmed that a Member State which allows marketing natural mineral water (or spring water) originating from one and the same spring and extracted from one or several water exits (bore exits), under more than one trade description fails to fulfil its obligations under Article 8 (2) of Directive 2009/54/EC. The commented judgment is of significant importance for Poland. In the light of the judgment, it must be acknowledged that § 7 (2) of the Regulation of the Minister of Health of 31 March 2011 on natural mineral waters, spring waters, and table waters, which allows natural mineral water to be marketed under a single trade description when it originates from one or more natural or bore exits forming one water exit, incorrectly transposes Article 8 (2) of Directive 2009/54/EC into Polish law.W glosowanym wyroku Trybunał Sprawiedliwości doprecyzował, w związku z art. 8 ust. 2 dyrektywy 2009/54/WE, definicję pojęcia „źródła” jako autonomicznego terminu prawa Unii Europejskiej. Odwołując się do swojego wcześniejszego orzecznictwa, w szczególności do wyroku w sprawie C-207/14 Hotel Sava Rogaška, Trybunał potwierdził, że państwo członkowskie, które zezwala na wprowadzanie do obrotu pod więcej niż jedną nazwą handlową naturalnej wody mineralnej pochodzącej z jednego i tego samego źródła i wydobywanej z jednego lub z wielu ujęć (otworów), uchybia zobowiązaniom wynikającym z art. 8 ust. 2 dyrektywy 2009/54/WE. Glosowany wyrok ma istotne znaczenie dla Polski. W jego świetle należy uznać, że § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 31 marca 2011 r. w sprawie naturalnych wód mineralnych, wód źródlanych i wód stołowych, który pozwala wprowadzać do obrotu naturalną wodę mineralną pod jedną nazwą handlową, gdy pochodzi ona z jednego otworu lub z zespołu otworów tworzących ujęcie, wadliwie transponuje do prawa polskiego art. 8 ust. 2 dyrektywy 2009/54/WE
Lithuanian Cybersecurity Strategy Development Model for 2022-2024
Full text linkAneksja Krymu w 2014 roku oraz agresja Rosji przeciwko Ukrainie w 2022 roku w istotny sposób zmieniły postrzeganie środowiska bezpieczeństwa przez Litwę, zwłaszcza że państwo to aktywnie wspiera Ukrainę, co czyni je jednym z głównych celów rosyjskich cyberataków. Cyberprzestrzeń stała się dla Litwy nową domeną bezpieczeństwa, co wymusiło liczne zmiany zarówno w praktykach operacyjnych, jak i w prawnych oraz organizacyjnych aspektach funkcjonowania państwowego systemu bezpieczeństwa. Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie modelu strategii cyberbezpieczeństwa Litwy oraz określenie roli litewskich instytucji państwowych w przeciwdziałaniu cyberatakom na infrastrukturę krytyczną ze strony podmiotów zewnętrznych. Wyniki analizy wskazują, że Litwa będzie kontynuować rozwój nowych strategii i metod zwalczania zagrożeń cybernetycznych w celu ochrony zarówno narodowej infrastruktury krytycznej, jak i zasobów sektora prywatnego
Historia jako komponent wojny informacyjnej i kognitywnej Federacji Rosyjskiej przeciwko Ukrainie
Full text linkAgresji militarnej Rosji przeciwko Ukrainie w latach 2014–2024 towarzyszą również działania o charakterze niemilitarnym. Wojna informacyjna odgrywa istotną rolę w tym segmencie operacji. Historia stanowi fundamentalny komponent wojny informacyjnej i poznawczej prowadzonej przez Rosję przeciwko Ukrainie w celu wsparcia działań zbrojnych. Rosyjska propaganda intensywnie wykorzystuje zagadnienia historyczne jako element wojny informacyjnej i poznawczej przeciwko Ukrainie w dwóch głównych celach. Pierwszym z nich jest uniemożliwienie ukształtowania się na Ukrainie skonsolidowanego państwa narodowego z własną pamięcią historyczną. Drugim celem jest uzasadnienie prowadzenia wojny zbrojnej przeciwko Ukrainie. Wspólnym mianownikiem powyższych działań rosyjskiej propagandy jest twierdzenie Władimira Putina o Ukrainie jako państwie upadłym. Historia pokazuje jednak, że wbrew tym założeniom prezydent Federacji Rosyjskiej osiągnął rezultat przeciwny do zamierzonego – w postaci narodu i państwa ukraińskiego skutecznie przeciwstawiających się rosyjskiej agresji, w tym również w sferze wojny informacyjnej i poznawczej
