6717 research outputs found
Sort by
Filozofia w nauce – studium przypadku recepcji szczególnej i ogólnej teorii względności w Krakowie oraz we Lwowie przed rokiem 1925
Get PDFA centenary of Einstein’s General Theory of Relativity brings forward some questions with regard to the impact of Einstein’s theory on philosophy. This theory, and the chronologically earlier Special Theory of Relativity, have had many important philosophical implications. In Poland they provoked interesting philosophical discussions before WWII. The history of those discussions reveals numerous noteworthy facts concerning the relationships between mathematics, physics and philosophy.A case study of the reception of the Special and General Theory of Relativity in Kraków and Lwów before 1925 focuses on the peculiar specificity of exact sciences and philosophy in Polish Galicia. The concept of “philosophy in science” coined by Michael Heller is particularly suitable for describing this specificity.The article begins with a short overview of the early reception of the Special Theory of Relativity in Kraków. Next, it shows how the discussions during the 10th and 11th Congresses of Polish Physicians and Natural Scientists (Lwów 1907, Kraków 1911) influenced the reception of the STR. What is also discussed are the roots of the specificity of the reception in Lwów, i.e. the influence of the considerations about the foundations of mechanics and a public philosophical debate around Einstein’s theories. In order to demonstrate how different the reception of these theories was in Kraków, a description is provided of a methodological debate between S. Zaremba and T. Banachiewicz. Some notes are also added about the concurrent styles of philosophy of science (philosophy of nature). The article ends with conclusions about the specificity of Kraków’s and Lwów’s styles of philosophy in science.This study reveals that in this period Einstein’s theories significantly stimulated philosophical considerations in Poland. These considerations have become an important supplement to the scientific activity in Kraków and Lwów.Setna rocznica sformułowania przez Alberta Einsteina ogólnej teorii względności jest doskonałą okazją do ponownego postawienia pytań o wpływ wspomnianej teorii na filozofię. Interesującą perspektywę oferują badania z zakresu historii nauki i historii filozofii, które pozwalają dokładniej przyjrzeć się procesowi recepcji wspomnianej teorii. Proces ten jest waż- nym źródłem wiedzy o kształtowaniu się relacji nauk przyrodniczych i filozofii, gdyż poprzez analizę wskazywanych trudności i kontrowersji pozwala zidentyfikować wiele ukrytych założeń o charakterze filozoficznym, które trudno dostrzec na innych etapach rozwoju nauki. Dzięki temu analiza procesu recepcji nowych teorii naukowych staje się wyróżnionym przedmiotem analiz relacji matematyki, nauk przyrodniczych i filozofii. Z tych względów warto przyjrzeć się interesują- cym dyskusjom i polemikom, które miały miejsce w obrębie nauki polskiej.Szczególnie interesujące polemiki i dyskusje wokół teorii względności rozegrały się w Krakowie i we Lwowie przed rokiem 1925. Wspomniane ośrodki zostały wybrane również z tego względu, że w początkach XX wieku, wykorzystując możliwości polityczno-kulturalne powstałe w związku z istnieniem stosunkowo szerokiego zakresu autonomii Galicji, stały się one najważniejszymi centrami rozwoju nauki polskiej. Sytuacja ta zadecydowała również o połączeniu wymienionych ośrodków stosunkowo silną siecią powiązań, widocznych szczególnie na gruncie fizyki. W obu miastach powstała również specyficzna (choć z zachowaniem pewnych lokalnych odrębności) odmiana refleksji nad nauką, którą dogodnie jest określić przy pomocy pojęcia „filozofii w nauce” stworzonego przez M. Hellera.Opracowanie rozpoczyna się od krótkiego przybliżenia historii recepcji szczególnej teorii względności w Krakowie. W procesie tym najistotniejszą rolę odegrał August Witkowski, który już w 1905 roku docenił znaczenie pierwszych prac Einsteina. Kolejne punkty zwrotne w procesie recepcji teorii Einsteina wyznaczyły dwa kolejne Zjazdy Lekarzy i Przyrodników Polskich, które odbyły się kolejno we Lwowie w 1907 r. i w Krakowie w 1911 r. Pierwszy z nich zadecydował o popularyzacji idei relatywistycznych pośród przyrodników polskich, a kolejny – o popularyzacji ich wśród filozofów. Dla zrozumienia lokalnej specyfiki filozoficznych rozważań prowadzonych w ośrodku lwowskim odwołamy się do rozwoju recepcji wokół podstaw mechaniki. Zagadnienie to szczególnie mocno interesowało lwowskich uczonych z tej racji, że Lwów był do 1915 roku jedynym polskim ośrodkiem akademickim rozwijającym nauki techniczne i koncentrował w naturalny sposób większość polskich uczonych zajmujących się nauką mechaniki. To właśnie środowiska związane z lwowską Szkołą Politechniczną odegrały ważną rolę w późniejszych dyskusjach wokół szczególnej i ogólnej teorii względności.W dalszej kolejności szkicowo zaprezentowana zostanie lwowska polemika wokół teorii względności i dla kontrastu ukazana zostanie o wiele krótsza polemika rozgrywająca się w Krakowie. Szczególna uwaga zostanie poświęcona dorobkowi Zygmunta Zawirskiego, który w swej działalności podjął problematykę poruszoną w obu ośrodkach i przedstawił najbardziej interesujące rozważania ukazujące nowoczesną wizję filozofii uprawianej w ścisłym kontakcie z naukami przyrodniczymi.Prezentowany styl filozofii w nauce rozwijany w Krakowie i Lwowie został również skrótowo skonfrontowany z konkurencyjnymi filozoficznymi reakcjami na teorie Einsteina: z refleksją rozwijaną w obrębie Szkoły Lwowsko-Warszawskiej (Kazimierz Ajdukiewicz) i z wybraną refleksją neoscholastyczną (Feliks Hortyński SJ, Ludwik Wrzoł SJ, Jan Stepa). Na tym tle lepiej można dostrzec specyfikę filozofii analizowanej w tym studium przypadku – najważniejsze uwagi na ten temat zostały zawarte w zakończeniu niniejszej pracy.Niniejszy artykuł ukazuje fakt, że szczególna i ogólna teoria względności Einsteina znacząco wpłynęły na rozwój refleksji filozoficznej w Polsce. Warto również zaznaczyć, że refleksja filozoficzna stała się w opisywanym okresie ważnym uzupełnieniem pracy naukowej przyrodników, co decyduje również o specyfice rozwoju ówczesnej nauki
Narrativiser ses propres fantasmes et les vivre par la suite : l’amour et le corps dans la théorie de Roland Barthes
Get PDFSince the 70's a specific theory of reading, writing and narrative perception originates in the thinking of Roland Barthes. Influenced by author’s reading of psychoanalytical and phenomenological writings now he turns to mental space of the reader - he cares about reader’s experience and, subsequently, his subjectivity and mainly phantasms, inner scenarios motivated by desire which in the Barthes’s work A Lover’s discourse: Fragments equal to figures. The notion of figure refers to another of important features of Barthes’s theory: we mean theatricality. The figures present the dramatic play within the text but also they challenge the reader to the game of codes: they aspire to become the projection space of identification. Our article then in its first part tries to present the epistemologic shift to the perception of narration and, in the second part, deals with the A Lover’s discourse: Fragments whose figures also represent the illustrated examples from the In search of lost time by Marcel Proust
Exil de Saint-John Perse : résister par une poétique du vivant
Get PDFExile of Saint-John Perse: poetic of vivacity as a resistance act It is against a negative vision of the evolution of history and against the negligence of the work by some writers on behalf of social engagement that Saint-John Perse (1887-1975) refuses to consider his collection, Exile (1944) as a work of resistance. Loneliness is an essential condition for the creation and the dehistoricization included the theme of the artwork in a timeless and universal dimension. The function of the poet is to recall the importance of a dynamic language that resists to the tyranny of rationalism. The poetic creation is the means to resist any dehumanization. The lesson of optimism of the poet directs man towards a future and a horizon to conquer
The Role of Formal Belief and Religious Indifference in Accepting the Conformist Social Orientation in Post-Soviet Society: The Lithuanian Case
Get PDFThe studies of present religious situation in Eastern Europe based mainly on quantitative surveys show differencesfrom the Western Europe secularization process and detect more contradictory changes here, but they only draw inferences on the religious past about the post-Soviet situation in different Middle and Eastern European countries. The novelty of this study is to analyze how former social experiences have influenced the social life of present formal believers and the religious indifferent in Lithuania, who are representedby numerous vague Catholics as well as an indefinite group of religious indifferent formed during the Soviet regime and due to the peculiarities of their social and personal experiences. Two types of empirical research methods (quantitative and qualitative) are used for the research question,applying the development principlein a sequence with the ‘quantitative preliminary’ and ‘qualitative follow-up’ for elaboration, enhancement, illustration, and clarification of the results from one method with the results from the other one. This yieldsa better understanding of the religious attitudes and social behavior of this group. Meanwhile the complementarity principle,where two methods of empirical research are used to assess different aspects in forming a new social group of vague Catholics and religious indifferent,gives possibility to analyze how the experiences of the Soviet regime manifestthemselvesin their personal lives of the post-Soviet situation with forming a specific phenomenon in the direction of religious identity and general social orientations. On the basisof oral life histories three types of religious indifference are distinguished
Mediatyzacja nauki. O roli naukowców w epoce paleo- i neotelewizji
No full textThe mediatisation of science. The role of scientists in the era of paleo- and neo-television The changes in the mechanisms of mass media functioning led by television forced a transformation within the relations between the media and the science. The article addresses issues related to the change in the status and role of scientists in the era of mass media dominance
Dziennikarska autopoiesis. Samoocena i samoregulacja dziennikarska w dyskursie
Get PDFThe journalistic autopoiesis. Journalistic self-regulation and self-esteem in discourseThis article examines journalism considered as a profession, an attitude towards the world, and a public and ethical duty requiring charisma and leadership. Through analyzing the media system the author concludes that the journalistic identity currently undergoes a crisis. This paper sketches out the assumptions on which a theory of self-definition, self-regulation and self-esteem in journalism is based, as well as the kind of insights it promises, and how it can be applied in journalism research and practice. The paper is an attempt to consider and compare the contemporary issues of professional identity based on the crisis of leadership in journalism and media
Kościoły rzymskokatolickie międzywojennego Wołynia: ich powstanie i zachowanie w kontekście pamięci/zapomnienia
Get PDFRoman Catholic churches of the interwar Volyn: their construction and preservation in the context of memory/oblivionThe sacral architecture of the interwar Volyn was one of the realizations of the national idea and reflected the nation-building processes in the interwar Poland, which were visualized on the levels of both space and objects. The formation of a new architectural layer became a symbol of socio-cultural and civilizational transformations, which took place in the region in 1920-30s. The integration of stylistically new objects into the existing urban environment meant transferring new social ideologemes and spiritual values and, as a result, creating a new symbolic system. At the same time, preserving old temples (as well as defensive buildings) in this environment made use of the past for the purpose of the present. Political changes in the second half of the 20th century concluded into a dual attitude to the sacral heritage of the interwar period in Volyn, which reflected the ideo-logical motivation of the “memory-oblivion” paradigm formation. On the one hand, the existence of this monument group was denied (they didn’t match the socialistic cultural model). On the other hand, the artistic value and esthetic potential criteria dominated in evaluation of certain buildings. The problem of the temple construction and heritage preservation in Volyn arises because of the essentiality of this process not only to regional history, but to the history of Poland, Ukraine and Europe in general
Zarządzanie dziedzictwem – czyli czym?
Get PDFHeritage Management – Managing What? Heritage management must begin by defining what is “heritage”. In this paper the author tries to find the best way to understand this term. The heritage is presented in relationship with culture. After analyzing the most popular culture definition and referring to the achievements of Polish theorists in this field, the author presents this problem as a process. The idea or value changes its character from the intangible form to become materialized in nature. Culture is the process of broadcasting. Heritage is the reverse of this process, and it uses the material elements (e.g. buildings, pictures) and forms of transmission (e.g. profession, works, painting, playing music) to find ideas or values. This perspective changes the image of heritage to portray it only as management of historic preservation. Heritage management in this approach needs to shift focus from the material to the intangible – to the spiritual and social dimensions
Laudacja prof. zw. dr. hab. Emila Orzechowskiego
Get PDFLaudacja prof. zw. dr. hab. Emila Orzechowskieg
Survie des diminutifs latins en français
Get PDFThe article deals with French words coming from Latin diminutives. The corpus, based mainly on the Reino Hakamies’ work (Étude sur l’origine et l’évolution du diminutif latin et sa survie dans les langues romanes, Helsinki, 1951) that has been verified and completed, includes 184 terms. It is shown that diminutives lose their original meaning, taking the sense of the primitive which has not survived (e.g. soleil ‘sun’ ← *sōlĭcŭlus, aiguille ‘needle’ ← *acūcŭla, while sōl and acŭs → ø). Sometimes they have been preserved next to the primitives, but with a particular meaning (e.g. chapelle ‘chapel’ ← cappella, chapeau ‘hat’ ← cappellus, while cappa → chap(p)e ‘cloak’). The purpose of the article is to point out some examples of Latin diminutives inherited in French and to characterise not only their historical development from the semantic and formal point of view, but also the evolution of their non-diminutive primitives