30935 research outputs found
Sort by
Imam al-Ghazali's work al-Wasit and its place in Shafi'i jurisprudence: The example of the book of prayer (Kitab al-Salat)
No full textİmam Gazzâlî, İslamî ilimlerde geniş bir etkiye sahip, fıkıh alanındaki eserleriyle, Şâfiî mezhebine önemli etkileri olmuştur. Özellikle el-Vasît adlı eseri, Şâfiî medreselerinde asırlar boyu okutulmuş ve mezhebin literatürüne önemli bir kaynak oluşturmuştur. Gazzâlî'nin fıkh alanınıdaki telifleri, onun sadece diğer ilimlerdeki başarılarıyla değil, aynı zamanda fıkıh alanındaki üretkenliğiyle de öne çıktığını göstermektedir. Fıkıh alanında yaklaşık yirmi eser kaleme almış olan Gazzâlî, el-Vasîtile Şafiî literatüründeki önceki metinlerde bulunan karmaşayı düzenleyip konuları daha anlaşılır hâle getirmiştir. Ayrıca, eserde farklı mezheplerin görüşlerine de yer verilmesi, onu mukayeseli bir fıkıh metni olarak öne çıkarmaktadır. Bu araştırma, İmam Gazzâlî'nin el-Vasîtadlı eseri ve Şâfiî fıkhındaki yerini ve önemini, özellikle "Kitâbü's-salât" bölümü örneğiyle incelemeyi amaçlamaktadır. Gazzâlî'nin el-Vasît adlı eseri, Şâfiî mezhebinin müteahhirûn döneminde önemli bir yere sahip olup, mezhebin sonraki gelişimi üzerinde derin etkiler bırakmıştır. Çalışmanın amacı, Gazzâlî'nin fürû fıkıh alanındaki katkılarını tespit ederek, onun mezhebe olan etkisini ortaya koymaktır. Üç bölümden oluşan bu çalışmada, ilk bölümde Gazzâlî'nin hayatı ve fıkıh alanındaki eserlerine genel bir bakış sunulacak, ikinci bölümde el-Vasît, metot açısından incelenerek diğer Şâfiî eserleri ile karşılaştırılacak, üçüncü bölümde ise eserin muhtevası değerlendirilerek Şâfiî fıkhındaki yeri ve etkisi belirlenecektir. Gazzâlî'nin fürû fıkıh alanındaki eserleri modern dönemde yeterince incelenmemiştir; bu çalışma, söz konusu eksikliği gidermeyi hedefleyerek, Gazzâlî'nin fıkıh ilmine olan katkılarını daha iyi anlamaya katkı sunmayı amaçlamaktadır.Imam al-Ghazālī had a broad influence in Islamic sciences, and his works in the field of jurisprudence significantly impacted the Shafi'i school. His book al-Wasīt in particular was taught in Shafi'i madrasas for centuries and served as an important source in the literature of the madhhab. Ghazālī's contributions to fiqh highlight not only his success in other fields of knowledge but also his productivity in jurisprudence. Having authored approximately twenty works in the field of fiqh, Ghazālī, through al-Wasīt, organized the complexity found in earlier Shafi'i texts and presented the topics in a more comprehensible manner. Moreover, the inclusion of the views of different madhhabs in the work distinguishes it as a comparative legal text. This study aims to examine the place and importance of Imam al-Ghazālī's al-Wasīt within Shafi'i jurisprudence, with a particular focus on the chapter "Kitāb al-Ṣalāh" (The Book of Prayer). Al-Wasīt holds a significant position in the later period of the Shafi'i school, having left a profound impact on the subsequent development of the madhhab. The objective of this research is to identify Ghazālī's contributions to the field of furū' al-fiqh and to reveal his influence on the school. This study consists of three chapters. The first chapter offers a general overview of Ghazālī's life and his works in the field of jurisprudence. The second chapter analyzes al-Wasīt in terms of methodology and compares it with other Shafi'i works. The third chapter evaluates the content of the book to determine its place and influence in Shafi'i jurisprudence. Ghazālī's works in the field of furū' al-fiqh have not been sufficiently studied in the modern era; this study aims to fill that gap and contribute to a better understanding of Ghazālī's contributions to Islamic jurisprudence
A model proposal for regulating architectural professional practice
No full textBu araştırma, Türkiye'de mimarlık meslek pratiğine ilişkin yapısal sorunları çok boyutlu biçimde değerlendirmek ve bu sorunlara yönelik, ulusal bağlama özgü ancak uluslararası geçerlilik ilkeleriyle uyumlu bir mesleki model önerisi geliştirmek amacıyla tasarlanmıştır. Çalışma, yalnızca mevcut sistemi betimlemeyi değil; aynı zamanda uygulanabilir, veriye dayalı ve kavramsal temelli bir çözüm modeli üretmeyi hedeflemektedir. Bu yönüyle araştırma, tasarım temelli araştırma (design-based research) yaklaşımıyla yapılandırılmıştır. Araştırmada, model geliştirme sürecine yön verecek biçimde hem nicel hem de nitel veriler kullanılmış; bu doğrultuda eşit ağırlıklı eşzamanlı karma yöntem benimsenmiştir. Hem sayısal eğilimler hem de kurumsal yapılar birlikte analiz edilerek araştırma problemlerine bütüncül bir yaklaşım sunulmuştur. Nicel veri kaynağını oluşturan dört paydaş grubundan (lisanslı mimarlar, mimarlık öğrencileri, mimarla çalışan firmalar ve vatandaşlar) çevrim içi anket yoluyla toplam 2040 katılımcıdan veri toplanmıştır. Elde edilen veriler, Türkiye'deki mimarlık pratiğinde mesleki yeterlilik, uygulama deneyimi ve toplumsal güven gibi alanlardaki eksiklikleri ortaya koymuştur. Nitel veri kaynağı ise 11 ülkenin mimarlık mesleğine kabul süreçlerine ve tıpta uzmanlaşmaya ilişkin mevzuat, yönetmelik ve kurumsal belgelerin karşılaştırmalı analizi ile oluşturulmuştur. Bu analiz, önerilen modelin uluslararası sistemlerle uyum düzeyini belirleyerek yapısal bileşenlerinin kuramsal dayanaklarını sağlamıştır. Elde edilen bulgular, mevcut sistemin mesleğe yeterlilik temelli bir geçiş sunmadığını ve uygulama deneyimi, mevzuat bilgisi ve şantiye tecrübesi gibi kritik alanlarda önemli eksiklikler doğurduğunu göstermiştir. Ayrıca, uluslararası sistemlerle yapılan karşılaştırmalar, Türkiye'nin yeterlik, sınav ve sürekli gelişim gibi mekanizmalarda geri planda kaldığını ortaya koymuştur. Tez kapsamında önerilen "Mimarlık Meslek Pratiğini Düzenleyici Ana Model", "Yeni Yüzyıl Türkiye'si Modeli" ve "Motivasyon Kaynağı Modeli" olmak üzere iki alt bileşene sahiptir. Model, yalnızca kuramsal bir öneri değil, aynı zamanda farklı paydaşların görüşleriyle şekillenmiş, uygulanabilirliği yüksek bir reform önerisidir. Bu yönüyle tez, Türkiye'de mimarlık meslek pratiğinin yeniden yapılandırılmasına yönelik bütüncül ve stratejik bir çerçeve sunmaktadır. Sonuç olarak, bu çalışma yalnızca mevcut sorunlara eleştirel bir bakış sunmakla kalmayıp, Türkiye'deki mimarlık meslek pratiği için uygulanabilir, denetlenebilir ve uluslararası geçerliliği olan bütüncül bir reform modeli önermektedir. Çalışma, yasa yapıcılar, eğitim kurumları ve meslek örgütleri için stratejik bir referans niteliğindedir.This research is designed to evaluate the structural problems in architectural professional practice in Türkiye from a multidimensional perspective and to develop a profession-specific model proposal that is tailored to the national context while aligning with principles of international validity. The study aims not only to describe the current system but also to generate a feasible, data-driven, and conceptually grounded solution model. In this regard, the research is structured using the design-based research approach. Both quantitative and qualitative data were utilized to guide the model development process, adopting an equal-status concurrent mixed methods design. By jointly analysing numerical trends and institutional structures, the study offers a comprehensive approach to the research problems. Quantitative data were collected through an online survey from a total of 2,040 participants across four stakeholder groups: licensed architects, architecture students, firms working with architects, and the general public. The data revealed significant deficiencies in areas such as professional competency, practical experience, and public trust in architectural practice in Türkiye. The qualitative data consisted of a comparative analysis of legislation, regulations, and institutional documents concerning professional admission processes in architecture across 11 countries, as well as specialization processes in the field of medicine. This analysis established the theoretical foundations of the model's structural components and assessed its alignment with international systems. Findings indicate that the current system does not provide a competency-based transition into the profession and lacks critical elements such as practical training, legal knowledge, and on-site construction experience. Moreover, international comparisons highlighted that Türkiye lags behind in mechanisms such as professional qualification, licensing exams, and continuous professional development. The model proposed in this dissertation "Main Model for Regulating Architectural Professional Practice" includes two subcomponents: the "The New Century Türkiye Model" and the "Motivational Source Model". The model is not merely a theoretical suggestion; it is a highly applicable reform proposal shaped by the perspectives of diverse stakeholders. In this respect, the dissertation presents a comprehensive and strategic framework for the restructuring of architectural professional practice in Türkiye. In conclusion, this study not only offers a critical perspective on current problems but also proposes a practical, auditable, and internationally relevant reform model for architectural professional practice in Türkiye. It serves as a strategic reference for legislators, educational institutions, and professional organizations.YÖK 100/2000 Doktora Bursu ile desteklenmiştir
Investigation of groundwater pollution risk in Diyarbakır Organized Industrial Zone
No full textDiyarbakır Organize Sanayi Bölgesi (DOSB) çevresinde son yıllarda artış
gösteren sanayi faaliyetleri, bölgedeki yeraltı suyu kaynaklarının kalitesi
üzerinde olumsuz etkiler yaratmakta ve bu durum, halk sağlığı açısından
önemli bir risk unsuru teşkil etmektedir. Çalışma, Organize Sanayi Bölgesi
'nin çevresindeki yeraltı su kaynaklarının kirlilik riskini değerlendirerek,
içme ve sulama suyu olarak kullanım açısından uygunluğunu belirlemeyi
amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında, belirlenen beş farklı noktadan
alınan yeraltı suyu numuneleri fizikokimyasal ve biyolojik analizlere tabi
tutulmuştur. Numuneler; pH, elektriksel iletkenlik, nitrat, nitrit, sodyum ve
ağır metaller gibi çevresel açıdan önemli parametreler incelenmiş; elde
edilen veriler, ulusal ve uluslararası içme ve sulama suyu kalitesi
standartları ile karşılaştırılmıştır. Elde edilen bulgular, sanayi
faaliyetlerinin yeraltı suyu kalitesi üzerinde önemli etkiler yarattığını ve
bazı bölgelerde suyun doğrudan kullanımının sağlık açısından risk
oluşturabileceğini göstermektedir. Çalışmanın sonuçları, sanayi
bölgelerinde etkin atık yönetimi stratejileri geliştirilmesi ve yeraltı suyu
kirliliğinin izlenmesi gerekliliğini ortaya koymaktadır. Sanayi kaynaklı su
kirliliğinin önlenmesine yönelik sürdürülebilir su yönetimi politikalarının
uygulanması önerilmektedir. Ayrıca, ilgili kurum ve kuruluşların denetim
mekanizmalarını güçlendirmesi ve çevresel farkındalık düzeyini artırmaya
yönelik eğitim faaliyetlerinin yaygınlaştırılması da bu sürecin etkinliği
açısından büyük önem arz etmektedir.The increasing industrial activities around the Diyarbakır Organized
Industrial Zone (OIZ) have negatively impacted the quality of local
groundwater resources, posing potential risks to public health. This study
aims to assess the pollution risk in groundwater near the OIZ and evaluate
its suitability for drinking and irrigation purposes. Groundwater samples
were collected from five selected locations and analyzed through
physicochemical and biological tests. Parameters such as pH, electrical
conductivity, nitrate, nitrite, sodium, and heavy metals were measured and
compared with national and international water quality standards. The
results indicate that industrial activities significantly affect groundwater
quality, and in some locations, water use without treatment may pose
health hazards. The findings underline the need for effective waste
management strategies and regular monitoring of groundwater in industrial
regions. It is recommended that sustainable water management policies be
implemented to mitigate pollution risks. Additionally, strengthening
institutional inspection mechanisms and promoting environmental
awareness through educational programs are considered essential steps
toward ensuring the long-term protection of water resources
An analysis of the environmental, economic and biogas potential of solid waste management in Diyarbakır province
No full textBu tez çalışması, Diyarbakır ilinde oluşan evsel katı atıkların çevresel, ekonomik ve enerji üretim potansiyeli açısından değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Özellikle kent merkezindeki dört büyük ilçe olan Kayapınar, Bağlar, Yenişehir ve Sur ilçeleri odak alınarak, atık miktarları ve bu atıklardan elde edilebilecek biyogaz potansiyeli hesaplanmıştır. TÜİK verilerine göre günlük yaklaşık 1.226 ton evsel atığın oluştuğu tespit edilmiş; bu atıkların %45'inin organik içerikli olduğu varsayımıyla yıllık yaklaşık 130 milyon m³ biyogaz üretilebileceği hesaplanmıştır. Söz konusu biyogaz, 780 milyon kWh elektrik enerjisi üretimi sağlayabilecek düzeydedir. Bu enerji üretimi sayesinde yaklaşık 390 bin ton CO₂ salımının önüne geçilebileceği belirlenmiştir. Çalışma, biyogaz üretiminin yalnızca enerji üretimi açısından değil, aynı zamanda çevresel kirliliğin azaltılması ve ekonomik faydaların sağlanması açısından da stratejik önem taşıdığını ortaya koymuştur. Ayrıca mevcut atık yönetim altyapısının yetersizliği, kaynağında ayrıştırma eksikliği ve toplumsal farkındalık düzeyinin düşüklüğü gibi sorunlara dikkat çekilmiştir. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda, biyogaz üretim altyapısının güçlendirilmesi, yerel yönetimlerin teknik ve idari kapasitelerinin artırılması ve halkın bilinçlendirilmesine yönelik politikaların geliştirilmesi önerilmektedir. Bu bağlamda çalışma, Diyarbakır ili için sürdürülebilir bir katı atık yönetimi modeli sunmakta ve benzer şehirler için uygulanabilir stratejik bir örnek teşkil etmektedir.This thesis investigates the environmental, economic, and energy production potential of municipal solid waste management in the province of Diyarbakır. The study focuses on four central districts—Kayapınar, Bağlar, Yenişehir, and Sur—where population density and waste generation are high. According to data provided by the Turkish Statistical Institute (TÜİK), approximately 1,226 tons of household waste are produced daily. Assuming that 45% of this waste is organic in nature, the study estimates that around 130 million cubic meters of biogas could be generated annually. This amount of biogas could yield approximately 780 million kWh of electrical energy. Furthermore, replacing fossil fuels with this energy source would potentially prevent the emission of around 390,000 tons of CO₂ annually. The findings emphasize that solid waste should not be considered merely as an environmental burden but rather as a valuable resource for renewable energy and economic gain. The study also highlights existing structural problems such as inadequate infrastructure, lack of waste separation at the source, and low levels of public awareness. Based on these findings, the thesis recommends the expansion of biogas infrastructure, enhancement of the technical and administrative capacity of local governments, and the implementation of public education programs. Overall, the study presents a sustainable solid waste management model tailored to Diyarbakır and offers a strategic framework that could be adapted to similar urban settings facing parallel environmental and waste management challenges
Federated learning-based CNN models for orthodontic skeletal classification and diagnosis
No full textBackground/Objectives: Accurate skeletal classification is essential for orthodontic diagnosis. This study evaluates the effectiveness of federated convolutional neural network (CNN) models for skeletal classification using cephalometric images from the ISBI and Dicle datasets. This research aims to evaluate the effectiveness of federated learning (FL) for orthodontic skeletal classification by comparing its performance against centralized learning (CL) and local learning (LL). The objective is to determine whether FL can achieve competitive performance while preserving data privacy and enabling collaborative model training across multiple institutions. Methods: The DenseNet121 model and its augmented versions, incorporating channel attention, spatial attention, squeeze and excitation, and spatial pyramid pooling blocks, are proposed and adapted for the study. Models are evaluated on the ISBI and Dicle datasets using accuracy, sensitivity, and specificity metrics, with performance gains benchmarked across CL, LL, and FL frameworks. Results: Accuracy improvements exceed 26% compared to the baseline model on FL framework. The DenseNet121_SA model, augmented with spatial pyramid pooling blocks, achieves a 20.86% performance gain over LL settings on the ISBI dataset. Similarly, the DenseNet121_SA model, augmented with spatial attention, and DenseNet121_SA_SE model, augmented with spatial attention and squeeze and excitation, obtain 16.58% and 15.22% by not sacrificing performance loss with respect to CL. The inclusion of the Dicle dataset provides additional validation for the models. Conclusions: Federated CNN models exhibit significant promise for orthodontic skeletal classification. These models demonstrate the potential of FL to enhance collaborative model training while preserving data privacy. This approach represents a step forward in leveraging precise orthodontic diagnostics technology by enabling a data-secure collaborative artificial intelligence among various orthodontic clinics
Methods of resolving tax disputes, examining the judicial resolution of disputes in the example of Diyarbakir tax court
No full textVergilendirme işlemi tesis edilirken kamu yararını gözeten idare ile menfaatleri zarara uğrayan mükellef arasında uyuşmazlıklar meydana gelebilmektedir. Çıkan uyuşmazlıklara ilişkin mükelleflerin önünde iki çözüm yolu bulunmaktadır. Bunlardan birincisi barışçıl çözüm yolu olarak nitelendirilen idari çözüm yollarıdır. İkinci yol ise yargı olarak karşımıza çıkmaktadır. Tarafların karşılıklı olarak anlaşmasından doğan idari çözüm yolu zaman, maliyet ve emek açısından taraflara tasarruf sağlamakla birlikte etkin olarak kullanılmadığı takdirde uyuşmazlıklar yargıya intikal edebilmektedir. Yargı önüne gelen uyuşmazlıklar mükellef ve idare açısından zaman, maliyet ve emek açısından olumsuzluklar doğurabilmektedir. Yapılan bu çalışmada Diyarbakır Vergi Mahkemesi'nde 2018 – 2023 yılları arasında açılan dava sayısı, türü ve verilmiş karar türü açısından bir tasnif yapılmıştır. Elde edilen veriler ışığında da vergilendirme sürecine ilişkin kapsamlı sorunların varlığı görülmüş olup çalışmanın sonunda tesis merci idare ile mükellef kaynaklı hatalar ve bu hataların çözümüne ilişkin çözüm önerinde bulunulmaya çalışılmıştır.While the taxation process is being established, disputes may occur between the administration that Decrees the public interest and the taxpayer whose interests are violated. There are two ways of solution for taxpayers related to the disputes that arise. The first of these is administrative solutions, which are characterized as a peaceful solution. The second is the judicial way in which the solution is final. The administrative solution method arising from the mutual agreement of the parties provides savings to the parties in terms of time, cost and labor, but if it is not used effectively, disputes may be transferred to the judiciary. Disputes that come before the judiciary provide disadvantages in terms of time, cost and labor for the taxpayer and the administration. In this study, a classification was made in terms of the number, type and type of Decrees filed at the Diyarbakir Tax Court between 2018 and 2023, and in the light of the data obtained, the existence of comprehensive problems related to the taxation process was observed, and at the end of the study, the facility authority administration and the taxpayer–caused deficiencies and solutions to these deficiencies were proposed
Comparative performance of large language models in answering periodontology questions from the Turkish Dental Specialty Examination: a cross-sectional study on accuracy and coverage
No full textBackground: In recent years, several studies have explored the use of large language models (LLMs) such as ChatGPT-4, Claude, Gemini Advanced, and DeepSeek-R1 in dental education. Nevertheless, no study has yet reported a comparative evaluation of multiple LLMs specifically on the periodontology section of the Turkish Dental Specialty Examination (DUS), nor analyzed how their performance differs between fundamental knowledge questions and clinical decision-making questions. This study aims to fill this gap by comparing the accuracy and coverage performance of four contemporary LLMs on publicly available DUS periodontology questions. Methods: A total of 60 publicly available periodontology questions from the DUS (2010–2021) were included. Questions were categorized into Basic Sciences & Pathology and Clinical Applications & Treatment. Each question was administered in its original multiple-choice format (A–E) to ChatGPT-4, Claude, Gemini Advanced, and DeepSeek-R1. Model responses were scored for accuracy (correct/incorrect) and coverage (1–5 rubric). Two independent evaluators assessed coverage, with excellent inter-rater reliability (κ = 0.88). Accuracy rates were compared using Cochran’s Q and McNemar tests, while coverage scores were compared using the Wilcoxon test with Bonferroni correction. Results: ChatGPT-4 achieved the highest overall accuracy (73.3%), followed by DeepSeek-R1 (63.3%), Gemini Advanced (55.0%), and Claude (36.7%). Accuracy was significantly higher for knowledge-based questions (ChatGPT-4: 80.0%) than for clinical questions (ChatGPT-4: 66.7%). Claude showed the lowest performance in both categories (43.3% and 30.0%). Coverage scores were relatively high across models (means 3.8–4.2) with no statistically significant differences. Conclusion: Among the tested LLMs, ChatGPT-4 consistently outperformed others in accuracy, while DeepSeek-R1 and Gemini demonstrated moderate performance and Claude lagged behind. Accuracy was lower in clinical questions, reflecting the contextual complexity of clinical reasoning. Coverage scores did not differ significantly, indicating broadly similar comprehensiveness of responses
Effect of borax decahydrate and phytase enzyme supplementation in layer hen diets on performance, bone strength and egg quality characteristics
No full textBu araştırmada, yumurtacı tavuk yemlerine boraks dekahidrat (BDH) ve fitaz enzimi ilavesinin; verim performansı, yumurta kalite özellikleri ve kemik dayanıklılığı üzerindeki etkileri incelenmiştir. Araştırmada, 25 haftalık yaşta toplam 168 adet Atak-S yumurtacı tavuk kullanılmıştır. Tavuklar, her biri 6 hayvandan oluşan 7 tekerrürlü dört deneme grubuna rastgele dağıtılmıştır. Toplam 8 hafta süren deneme boyunca her grup, kendilerine tahsis edilen deneme rasyonlarıyla beslenmiştir. Kontrol grubuna yalnızca temel rasyon verilmiş, muamele gruplarının yemlerine ise sırasıyla kilogram başına 500 IU fitaz, 50 mg boraks dekahidrat ve her iki katkının kombinasyonu eklenmiştir. Araştırma kapsamında günlük yem tüketimi, yumurta verim oranı, yumurta ağırlığı ve yemden yararlanma oranı kaydedilmiş; haftalık olarak dış ve iç yumurta kalite analizleri gerçekleştirilmiştir. Ayrıca femur ve tibia kemiklerinden kırılma dayanıklılığı ölçümleri ile mineral içerik analizleri yapılmıştır. Araştırma sonunda en yüksek yumurta randımanı (%88,9) ve günlük yumurta verimi (59,6 g/tavuk/gün) BDH+fitaz grubunda elde edilmiştir (P0,05). Femurda en yüksek Ca ve P düzeyleri fitaz+BDH grubunda belirlenmiştir. Ayrıca hem fitaz hem de BDH uygulamaları, kontrol grubuna kıyasla bu mineralleri anlamlı düzeyde artırmıştır (P0.05). The highest Ca and P levels in the femur were determined in the phytase+BDH group. Furthermore, both phytase and BDH applications significantly increased these minerals compared to the control group (P<0.01). Boron accumulation was detected highest in the phytase and phytase+BDH groups (P<0.01). Overall, borax and phytase supplements supported bone mineralization in laying hens, improved external egg quality criteria, and emerged as a potential strategy that could contribute to sustainable animal production
Transcription and analysis of the Major Hayreddin Bey's Work "Harb-i Bahri San'atı"
No full textTez çalışmasında ilk olarak Erzurum Atatürk Üniversitesi Seyfettin Özege Nadir Eserler Koleksiyonu aracılığıyla temin ettiğimiz ve Osmanlı Türkçesi ile kaleme alınmış olan Harb-i Bahri San'atı - Mülâzımlara Mahsus adlı eserin çevirisi sağlanmıştır. Ardından her bir bölüm kendi başlığı altında değerlendirilerek eserin daha anlaşılır kılınması ve kaynak değerine katkıda bulunulması amaçlanmıştır. Eser, Osmanlı Devleti'nin son döneminde askeri denizcilik üzerine yazılmış nadir bir kaynak olup, deniz savaşlarının sanatı ve bilimine odaklanmaktadır. Çalışmada, eserin içeriği tarihsel ve teknik bağlamda analiz edilmiş, Osmanlı denizcilik tarihinin kökenlerinden Cumhuriyet dönemine uzanan gelişim süreci ayrıntılı olarak incelenmiştir. Eser, 119 sayfadan oluşmakta olup, deniz savaşlarının teknolojik evrimi, stratejik yaklaşımlar ve gemi teknolojileri üzerine detaylı bilgiler sunmaktadır. Osmanlı Türkçesi metin, Şemsettin Sami'nin Kamûs-ı Türkî ve Ferit Develioğlu'nun Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lügat gibi kaynaklar kullanılarak günümüz Türkçesine çevrilmiştir. Eserin 16 ana bölümü ve alt başlıkları, denizcilik tarihine dair zengin bir içerik sunarken, Hayreddin Bey'in Karadeniz Bahriye Kumandanlığı ve Erkan-ı Harbiye Reisliği deneyimleri kaynak değerini artırmaktadır. Çalışma, Osmanlı denizciliğinin beyliklerden imparatorluğa evrilen yapısını, tersane faaliyetlerini, donanma teknolojilerindeki dönüşümleri ve önemli deniz savaşlarını (Çalıbey, İnebahtı, Çeşme, Navarin) tarihsel perspektifle değerlendirilmiştir. Ayrıca, 19. ve 20. yüzyılda modernleşme çabaları, zırhlı gemilerden denizaltılara geçiş ve Donanma Cemiyeti'nin faaliyetleri gibi konular incelenmiştir. Eserin teknik bölümleri, gemi türleri, zırh tahkimatı, silah sistemleri ve filo manevraları gibi konuları bilimsel bir yaklaşımla ele alarak dönemin denizcilik stratejilerine ışık tutmaktadır. Bu çalışma, Osmanlı denizcilik tarihine dair özgün bir kaynağı gün yüzüne çıkararak, akademik literatüre katkı sağlamayı ve Türk denizcilik mirasının anlaşılmasını güçlendirmeyi hedeflemektedir.In this thesis study, the primary objective was to translate and analyze the work titled Harb-i Bahrî San'atı – Mülâzımlara Mahsus, which was originally written in Ottoman Turkish and obtained from the Seyfettin Özege Rare Works Collection at Atatürk University in Erzurum. The work, a rare source on naval warfare from the late Ottoman period, focuses on the science and art of naval battles. Each chapter of the original text has been evaluated under separate headings to enhance its comprehensibility and increase its scholarly value. The work consists of 119 pages and provides detailed information on the technological evolution of naval warfare, strategic approaches, and warship technologies. The Ottoman Turkish text was transcribed into modern Turkish using key reference dictionaries such as Şemsettin Sami's Kamus-ı Türki and Ferit Develioğlu's Ottoman-Turkish Encyclopedic Dictionary. The book contains 18 main chapters and various subheadings, offering a rich and multifaceted content on maritime history. Binbaşı (Major) Hayreddin Bey's experiences as the Commander of the Black Sea Naval Forces and as the Chief of Staff of the Ottoman Navy significantly enhance the source value of the text. In addition to a historical overview of Ottoman naval history from its early stages to the Republican era, the work also provides a comprehensive analysis of shipyard activities, transformations in naval technology, and significant sea battles (such as Çalıbey, Lepanto, Çeşme, and Navarino). Furthermore, the study discusses modernization efforts during the 19th and 20th centuries, the transition from ironclads to submarines, and the role of the Ottoman Navy League (Donanma Cemiyeti). The technical sections of the work shed light on naval strategies of the time by addressing topics such as ship types, armor systems, weapons, and fleet maneuvers through a scientific lens. By bringing this unique and underexplored primary source to light, this work aims to contribute to the academic literature and deepen the understanding of Turkey's maritime heritage
Confiscating without expropriating
No full textKamulaştırmasız el atma, idare tarafından gerçekleştirilen, hukuki bir dayanağı bulunmayan ve haksız bir nitelik taşıyan bir müdahale biçimidir. Bu kavram, doktrin ve Yargıtay içtihatları ışığında zaman içinde gelişmiş ve şekillenmiştir. Aynı zamanda, günümüzde de bu kurumun evrimi devam etmektedir. Kamulaştırmasız el atma, idarenin kamu yararı amacıyla özel mülkiyet üzerindeki haklara müdahale etmesiyle ortaya çıkan bir durum olup, bu süreç hukuki bağlamda sürekli olarak tartışılmakta ve çeşitli yasal düzenlemelere göre değerlendirilmektedir. Araştırmamız literatürdeki görüşler ve doktrindeki örnekler niteliğinde, Yargıtay kararları ışığında, yeri geldiğinde mahkeme kararlarına da yer verilerek, unsurların ve kavramların açıklanması amaçlanmıştır. Bununla beraber Türk hukukundaki yeri, kanunların kamulaştırmasız el atma unsurlarına etkileri, kamulaştırmasız el atmada unsurların tespiti ve kamulaştırmasız el atma ile karşılaşınca başvurulacak hukuki yollar açıklanmış ve incelenmiştir. Literatür bilgilerinin yanı sıra, konuyla bağlantılı kanuni düzenlemelere de yer verilmeye çalışılmıştır. Kamulaştırmasız el atma durumunda açılabilecek davaların detaylı bir şekilde incelenmesi ve bu kavrama ilişkin daha açık bir anlayış oluşturulması, çalışmamızın özünü oluşturmaktadır.Expropriation without compensation is an intervention carried out by the administration, lacking a legal basis and characterized as unjust. This concept has developed and taken shape over time in light of doctrine and the decisions of the Court of Cassation. Furthermore, the evolution of this institution continues today. Expropriation without compensation arises from the administration's intervention in private property rights for the purpose of public benefit, and this process is continuously discussed and evaluated according to various legal regulations. Our research aims to clarify the elements and concepts of this issue, referring to views in the literature and examples from doctrine, and where appropriate, including judicial decisions. Additionally, the position of expropriation without compensation in Turkish law, the effects of laws on the elements of expropriation without compensation, the identification of these elements, and the legal remedies to be pursued in such cases are explained and examined. Alongside the information from the literature, relevant legal regulations have also been included. The detailed examination of lawsuits that can be filed in cases of expropriation without compensation and the development of a clearer understanding of this concept constitute the core of our study