30935 research outputs found
Sort by
Liveweight estimation in ki̇lis goats with image processing and machine learning
No full textBu çalışma Kilis keçisi oğlaklarında görüntü işleme ve makine öğrenimi yöntemlerini kullanarak canlı ağırlığın tahmin edilmesi amaçlanmıştır. Çalışma, Dicle Üniversitesi Ziraat Fakültesi Araştırma ve Uygulama Çiftliği Küçükbaş Biriminde 2023 Temmuz ile 2024 Mart tarihleri arasından gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, 9 baş Kilis keçisi oğlağından elde edilen morfolojik ölçümler ile sırt görüntüleri, 10 aylık bir süre boyunca düzenli olarak kaydedilmiştir. Oğlaklar, benzer yaş aralığında olan bireyler arasından seçilmiştir. Sırt görüntüleri, saniyede 30 kare (fps) çekim yapabilen 4K çözünürlükteki GoPro cihazı ile alınmıştır. Bu görüntüler, makine öğrenmesi için kullanılacak veri setinde özellik çıkarımı amacıyla işlenmiştir. Görüntüler, Python üzerinden Labelme programı ile etiketlenmiş, ardından sırt görüntülerinin arka planları çıkarılarak ImageJ programında analiz edilmiştir. Bu analizlerle elde edilen morfolojik ölçümler kullanılarak, farklı makine öğrenmesi modellerinin (Random Forest, SVR, MARS ve XGBoost) test performansları karşılaştırılmıştır. Modellerin tahmin performansları, test verilerinde R², MAE ve RMSE gibi istatistiklerle değerlendirilmiştir. Sonuçlar, XGBoost modelinin eğitim veri setinde en yüksek performansı gösterdiğini (R² = 0.98, MAE = 0.50, RMSE = 0.64), ancak test veri setinde R² = 0.01, MAE = 0.01, RMSE = 5.36 ile düşük performans sergilediğini ortaya koymuştur. Diğer modellerin performansları sırasıyla; Random Forest için R² = 0.85, MAE = 1.55, RMSE = 1.89; SVR için R² = 0.51, MAE = 2.26, RMSE = 3.19; MARS için ise R² = 0.19, MAE = 3.10, RMSE = 3.91 olarak bulunmuştur. Sonuçta, görüntü işleme ve makine öğrenmesi tekniklerinin küçükbaş hayvanların canlı ağırlıklarının tahmin edilmesinde güvenilir ve pratik bir alternatif sunduğunu göstermektedir. Bunun yanı sıra, hayvancılık sektöründe teknolojik gelişmelerin entegrasyonu ve sürü yönetiminde dijital dönüşümün gerçekleştirilmesi adına önemli bir adım teşkil etmektedir.The aim of this study is to predict the live weight of Kilis goat kids using image processing and machine learning techniques. The research was conducted at the Small Ruminant Unit of the Faculty of Agriculture, Dicle University, between July 2023 and March 2024. The study's material consisted of morphological measurements and back images obtained from 9 Kilis goat kids, which were collected regularly over a period of 10 months. The goats were selected based on similar age ranges within the Kilis breed. The back images were captured using a GoPro device with 4K resolution (3840x2160 pixels) and 30 frames per second (fps). These images were used to extract features for the dataset intended for machine learning. The images were initially labeled using the Labelme program in Python, with the labels being generated based on the references in the images. After the background removal of the back images, the resulting images were analyzed using ImageJ to obtain morphological measurements. Various machine learning models (Random Forest, SVR, MARS, and XGBoost) were employed to compare different datasets and test performance. The predicted performance of these models was evaluated based on statistics such as R² (Coefficient of Determination), MAE (Mean Absolute Error), and RMSE (Root Mean Squared Error) for the test data. The results indicated that the XGBoost model exhibited the best performance on the training dataset with R² = 0.98, MAE = 0.50, and RMSE = 0.64, but showed lower performance on the test dataset with R² = 0.01, MAE = 0.01, and RMSE = 5.36. The performance of the other models was as follows: Random Forest (R² = 0.85, MAE = 1.55, RMSE = 1.89), SVR (R² = 0.51, MAE = 2.26, RMSE = 3.19), and MARS (R² = 0.19, MAE = 3.10, RMSE = 3.91). This research demonstrates that image processing and machine learning techniques offer a reliable and practical alternative for predicting the live weight of small ruminants. Moreover, it represents a significant step towards the application of technological advancements in the livestock industry and the digital transformation of flock management
Examining the empathy levels of medical students using CHAID analysis
No full textBackground: Empathy is a key factor in the medical field as it strengthens doctor-patient relationships, enhances communication, and leads to improved patient outcomes. This study aims to investigate the empathy levels of medical students, providing insights into the factors that influence these levels and using advanced analytical methods for accurate predictions. Methods: The study was conducted with 322 medical students from a public university in Turkey. A relational screening model was applied, using a “Personal Information Form” and an “Empathy Scale” to gather data. CHAID analysis was employed to identify the key predictors influencing empathy levels, whereas machine learning algorithms were utilized to classify and predict individuals' empathy levels. Results: The analysis revealed that 41.3% of students displayed high empathy, 44.7% moderate empathy, and 14.0% low empathy. Factors such as parental education, maternal occupation, and gender were significant in determining empathy levels, with gender being the most influential. The machine learning models achieved an 80.1% accuracy in predicting empathy levels. Conclusions: The findings indicate that targeted educational and social interventions, especially those addressing gender differences, could improve empathy in medical students, potentially leading to better patient care. Trial registration: Not applicable, as this study does not report results from a health care intervention involving human participants
Examination of satisfaction and psychological resilience of secondary school students taking Physical Education and Sports courses
No full textAmaç: Ortaokul düzeyinde beden eğitimi ve spor derslerine katılan öğrencilerin derslere yönelik memnuniyet düzeylerini ve psikolojik sağlamlık düzeylerini incelemektedir. Ergenlik dönemindeki bireylerin fiziksel, sosyal ve psikolojik gelişim süreçlerinde beden eğitimi ve spor derslerinin kritik rol oynadığı bilinmektedir. Ancak, öğrencilerin bu derslerden ne kadar memnun oldukları ve bu memnuniyetin onların psikolojik sağlamlıklarına nasıl yansıdığı hakkında yapılan çalışmalar sınırlıdır. Bu bağlamda, araştırma beden eğitimi ve spor derslerinin öğrencilerin bireysel ve sosyal gelişimine olan etkilerini daha iyi anlamayı ve mevcut ders içeriklerinin geliştirilmesi için veri sağlamayı hedeflemektedir. Gereç ve Yöntemler: Araştırmada ilişkisel tarama modeli benimsenmiş olup nicel araştırma yöntemleri kullanılmıştır. Araştırmanın örneklem grubunu, bir eğitim yılında Diyarbakır'da öğrenim gören ortaokul öğrencileri oluşturmuştur. Veri toplama sürecinde, öğrencilerin beden eğitimi ve spor derslerine yönelik memnuniyet düzeylerini belirlemek için Beden Eğitimi ve Spor Dersi Memnuniyet ölçeği (BMÖ), psikolojik sağlamlık düzeylerini ölçmek için Çocuk ve Genç Psikolojik Sağlamlık Ölçeği (ÇGPSÖ) ve demografik bilgilerinin toplanması için bir bilgi formu kullanılmıştır. Araştırma verileri, betimsel istatistikler, Pearson korelasyon analizi, bağımsız örneklem t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) gibi istatistiksel yöntemler ile analiz edilmiştir. Bulgular: Öğrencilerin beden eğitimi ve spor derslerinden genel anlamda yüksek düzeyde memnuniyet duyduklarını ve bu memnuniyetin, psikolojik sağlamlık üzerinde olumlu bir etkisi olduğunu göstermiştir. Cinsiyet, yaş, sosyoekonomik durum ve sportif geçmiş gibi demografik değişkenlerin memnuniyet ve psikolojik sağlamlık düzeylerini farklı oranlarda etkilediği belirlenmiştir. Örneğin, düzenli sportif aktivitelerde bulunan öğrencilerin hem memnuniyet hem de psikolojik sağlamlık düzeylerinin daha yüksek puanlara sahip olduğu ortaya konmuştur. Sonuç: Beden eğitimi ve spor derslerinin yalnızca fiziksel sağlığı desteklemekle kalmayıp, öğrencilerin duygusal dayanıklılık ve stresle başa çıkma becerilerini geliştiren bir araç olarak kullanılabileceğini göstermektedir. Araştırmanın sonuçları, eğitim programlarının öğrenci ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde yeniden yapılandırılması gerektiğini ve öğretim yöntemlerinin bu doğrultuda optimize edilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Elde edilen sonuçlar, eğitimciler, aileler ve eğitim politikası belirleyiciler için değerli bilgiler sunmaktadır.Aim: This study explores the relationship between students' satisfaction with physical education and sports courses and their levels of psychological resilience at the secondary school level. Physical education and sports are widely recognized as essential components of adolescents' physical, social, and psychological development. Despite their significance, there is limited research investigating the extent to which students feel satisfied with these courses and how such satisfaction may influence their psychological resilience. Accordingly, this research seeks to deepen the understanding of how participation in physical education and sports contributes to students' personal and social growth, and to offer insights for enhancing the existing curriculum. Materials and Methods: In this study, a relational screening model was employed, utilizing quantitative research methods. The sample consisted of secondary school students enrolled in educational institutions located in Diyarbakır during a single academic year. To assess students' satisfaction with physical education and sports courses, the Physical Education and Sports Course Satisfaction Scale (PSS) was administered. Psychological resilience levels were measured using the Child and Youth Resilience Scale (CYRS), while demographic data were gathered through a structured information form. The collected data were analyzed using various statistical techniques, including descriptive statistics, Pearson correlation analysis, independent samples t-test, and one-way analysis of variance (ANOVA). Result: The findings of the study indicate that students generally report a high level of satisfaction with physical education and sports courses, and this satisfaction appears to positively influence their psychological resilience. Moreover, demographic factors such as gender, age, socioeconomic status, and prior engagement in sports were found to influence both satisfaction and resilience levels to varying degrees. Notably, students who regularly participate in sports activities demonstrated significantly higher levels of satisfaction and psychological resilience compared to those who do not. Conclusion: The findings suggest that physical education and sports courses serve not only as a means to enhance physical well-being but also as effective tools for fostering students' emotional resilience and their ability to cope with stress. These results highlight the necessity of revising educational curricula to better align with students' developmental needs and optimizing instructional strategies accordingly. The outcomes of this research offer valuable insights for educators, families, and policymakers involved in shaping educational practices and promoting student wellbeing
Occupational risks of the operating room staff and exploration of oxidant-antioxidant parameters: A university hospital case
No full textAmaç: Ameliyathane çalışanlarının maruz kaldığı risk ve tehlikeleri belirlemek; iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı kapsamında yapılan genel tarama testleri ile kan oksidatif stres düzeylerini değerlendirerek olası sağlık etkilerini ortaya koymaktır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel ve tanımlayıcı tipteki bu çalışma üç aşamada gerçekleştirilmiştir. İlk aşamada, çalışanların kan serumlarında total oksidan kapasite, total antioksidan kapasite, iskemi modifiye albümin, 8-hidroksi-deoksiguanozin ve malondialdehit düzeyleri ölçülmüştür. İkinci aşamada, yüz yüze anket uygulamasıyla işyeri riskleri belirlenmiş; üçüncü aşamada ise, iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı kapsamında yapılan yıllık tarama testleri değerlendirilmiştir. Bulgular: Araştırmaya katılanların %43,3'ü (n=39) anestezi teknikeri, %30'u (n=27) ameliyathane hemşiresi, %15,6'sı (n=14) post-op hemşiresi, %11,1'i (n=10) ameliyathane teknikeri olarak görev yapmaktadır (n=90). Meslekte ve ameliyathanede çalışma süreleri 14,58±6,65 yıl ve 12,26±5,97 yıl olarak saptanmıştır. Katılımcıların anket formuna verdikleri cevaplara göre mesleki risk ve sağlık yakınmaları; yoğun iş yükü %97,8(88), kan ve vücut sıvıları temas %96,7(87), kimyasallara maruziyet %94,4(85), kronik yorgunluk %77,8(70), stres-anksiyete %90(81) ve unutkanlık %63,3(57) olarak saptanmıştır. Genel tarama testleri değerlendirildiğinde; Anti Hbs %4,4(4), hemoglobin %20(18) ve hematokrit %16(14) düzeyinin referans değerden düşük çıktığı saptanmıştır. Erkek katılımcılarda iskemi modifiye albümin ve total antioksidan kapasite ortalamalarının kadın çalışanlara kıyasla daha yüksek olduğu saptandı. Oksidatif stres indeks değeri ise erkek çalışanlarda kadın çalışanlarla kıyaslandığında daha düşük olduğu saptandı. Sonuç: Ameliyathane çalışanlarının yarıdan fazlası, fiziksel ve kimyasal risklere maruz kaldığını belirtmiştir. Sağlık yakınmaları olarak stres-anksiyete, yorgunluk ve ergonomik sorunlar öne çıkmaktadır. Elde edilen bulgular bireysel değil, yapısal düzeyde iyileştirmelere ihtiyaç duyulduğunu ve ameliyathane ortamının iş sağlığı ve güvenliği ile mevzuata uygun hale getirilmesi gerektiğini göstermektedir.Aim: This study sought to identify the risks and hazards faced by operating room personnel and to assess their potential health impacts. This was done by examining routine health screening results and blood oxidative stress levels, all within the framework of occupational health and safety regulations. Material and Method: This cross-sectional descriptive study was carried out in three phases. These included collecting blood samples to measure markers like total oxidant capacity, total antioxidant capacity, ischemia modified albumin, 8-hydroxydeoxyguanosine, and malondialdehyde. Additionally, face-to-face surveys were administered, and data from annual health examinations, conducted as per occupational health and safety laws, were utilized. Results: Among the 90 participants, anesthesia technicians made up the largest group at 43.3% (n=39), followed by operating room nurses 30% (n=27), post-op nurses 15.6% (n=14), and operating room technicians 11.1% (n=10). On average, participants had worked in their profession for 14.58 ± 6.65 years and specifically in the operating room for 12.26 ± 5.97 years. Survey responses indicated that common occupational risks and health issues included intensive workload 97.8% (88), contact with blood and body fluids 96.7% (87), exposure to chemicals 94.4% (85), chronic fatigue 77.8% (70), stress-anxiety 90% (81), and forgetfulness 63.3% (57). General health screenings showed that Anti Hbs 4.4% (4), hemoglobin 20% (18), and hematocrit 16%, (14) levels were below reference values in some participants. Male participants had higher average levels of ischemia modified albumin and total antioxidant capacity, but a lower oxidative stress index, compared to female participants. Conclusion: More than half of the operating room staff reported exposure to physical and chemical hazards. Stress-anxiety, fatigue, and ergonomic problems were prominent health complaints. These findings highlight that structural improvements are necessary within the operating room environment to align it with occupational health and safety legislation, rather than focusing solely on individual-level interventions
Multi-classification of skin lesion images including mpox disease using transformer-based deep learning architectures
No full textDünya Sağlık Örgütü tarafından bildirildiği üzere Maymun Çiçeği (Mpox), çoğunluğu Güney Asya ve Afrika'da olmak üzere 110 ülkede görülen önemli bir hastalıktır. Mpox vakalarının sayısı hızla artmıştır ve tıp dünyası yeni bir pandeminin ortaya çıkmasından endişe etmektedir. Mpox'un geleneksel yöntemlerle (test kitleri kullanılarak) tespit edilmesi maliyetli ve yavaş bir süreçtir. Bu nedenle, yüksek başarı oranlarına sahip ve derin öğrenme tabanlı otonom bir yöntemle cilt görüntülerinden Mpox hastalığını teşhis edebilecek yöntemlere ihtiyaç vardır. Bu çalışmada, Mpox hastalığı da dâhil olmak üzere, transformatör tabanlı derin öğrenme mimarileri ve cilt lezyon görüntülerini kullanarak çok sınıflı, hızlı ve güvenilir bir otonom hastalık teşhis modeli öneriyoruz. Diğer amacımız, çok sınıflı cilt lezyonu görüntüleri transformatör tabanlı derin öğrenme mimarileri ile eğitildiğinde, kendi kendine gözetimli öğrenme, kendi kendine damıtma ve kaydırılmış pencere tekniklerinin sınıflandırma başarısı üzerindeki etkilerini araştırmaktır. Çalışmanın eğitim, doğrulama ve test süreçlerinde 2024 yılında kamuya açık olarak yayınlanan Mpox Cilt Lezyonu Veri Seti, Sürüm 2.0 kullanılmıştır. Çalışmamızda önerdiğimiz SwinTransformer mimarisi, literatürdeki en yakın rakibine kıyasla yaklaşık %8 daha yüksek doğruluk değerlendirme metriği sınıflandırma başarısı elde etmiştir. ViT, MAE, DINO ve SwinTransformer mimarileri sırasıyla %93,10, %84,60, %90,40 ve %93,71 doğruluk sınıflandırma başarısı elde etmiştir. Çalışmada elde edilen sonuçlar, Mpox hastalığı ve diğer cilt lezyonu görüntülerinin yüksek başarıyla teşhis edilebileceğini ve doktorlara karar vermede destek olabileceğini göstermiştir. Ayrıca çalışma, transformatör tabanlı mimari ve kullanılacak teknik açısından görüntü sayısının az olduğu diğer tıp alanlarında da kullanılabilecek önemli sonuçlar sunmaktadır.As reported by the World Health Organization, mpox (monkeypox) is an important disease present in 110 countries, mostly in South Asia and Africa. The number of Mpox cases has increased rapidly, and the medical world is worried about the emergence of a new pandemic. Detection of Mpox by traditional methods (using test kits) is a costly and slow process. For this reason, there is a need for methods that have high success rates and can diagnose Mpox disease from skin images with a deep-learning-based autonomous method. In this work, we propose a multi-class, fast and reliable autonomous disease diagnosis model using transformer-based deep learning architectures and skin lesion images, including for Mpox disease. Our other aim is to investigate the effects of self-supervised learning, self-distillation, and shifted window techniques on classification success when multi-class skin lesion images are trained with transformer-based deep learning architectures. The Mpox Skin Lesion Dataset, Version 2.0, which was publicly released in 2024, was used in the training, validation, and testing processes of the study. The SwinTransformer architecture we proposed in our study achieved about 8% higher accuracy evaluation metric classification success compared to its closest competitor in the literature. ViT, MAE, DINO, and SwinTransformer architectures achieved 93.10%, 84.60%, 90.40%, and 93.71% accuracy classification success, respectively. The results obtained in the study showed that Mpox disease and other skin lesion images can be diagnosed with high success and can support doctors in decision-making. In addition, the study provides important results that can be used in other medical fields where the number of images is low in terms of transformer-based architecture and technique to use
The crosses Held in the collection of the Diyarbakır Archeology Museum
No full textLiturjik eserlerin önemli bir grubunu oluşturan haç, Hristiyanlık dünyasında İsa'nın çarmıha gerilişi, tekrar dirilişi ve zaferini sembolize eden, kutsal bir güce sahip en önemli dini sembollerden biridir. Hristiyanlık inancında insanın kurtuluşunun simgesi haline gelen haç, zamanla dini ayinlerde, askeri törenlerde ve zafer kutlamalarında vazgeçilmez bir unsur olarak yerini almıştır. Ayrıca, farklı mezheplerin farklı tiplerde kullandığı bu sembol, Hristiyan toplumlarının sosyal, siyasal, sanatsal ve dini yapılarına ilişkin önemli ipuçları sunmaktadır. Bu yönüyle haç, hem dini bir objenin ötesine geçerek bir kültürel anlatı aracı olmuş hem de tarihsel süreçte pek çok farklı anlam ve işlev kazanmıştır. Bu çalışmada Diyarbakır Arkeoloji Müzesi'nde bulunan yirmi yedi tane haç sembollü liturjik eser kapsamlı bir şekilde incelenmiştir. Bu eserler pandantif haç, röliker haç ve tören haçından oluşmaktadır. Kronolojik olarak sıralanmış, formuna göre sınıflandırılmış ve teknik açıdan detaylı olarak incelenmiştir. Daha önce bu eserler üzerine yapılan çalışmalara bir katkı olması açısından, detaylı bir bilimsel çalışma bu eserlerin daha iyi tanıtılması bakımından araştırmanın önemini artırmaktadır. Bu bağlamda, eserlerin teknik özellikleri, kullanılan malzemeleri, süsleme detayları ve ikonografik anlamları analiz edilerek bilimsel bir tanımlama yapılmış ve kültürel bir değerlendirme sunulmuştur. Müzedeki liturjik eserlerin sayıca fazla olması nedeniyle çalışma, yalnızca müze tarafından belirlenen ve izin verilen haç sembollü eserlere odaklı yapılmıştır. Bu eserler üzerinden malzeme tercihleri, teknik detaylar ve tasarım özellikleri değerlendirilmiş; dönemin ekonomik durumu, kültürel ilişkileri, sanat anlayışı ve dini-manevi yapısı hakkında bilgi edinilmesi amaçlanmıştır. Ayrıca, bu liturjik eserlerin ibadet ve günlük yaşamda nasıl bir yere sahip olduğu, törenlerdeki işlevleri ve sembolize ettikleri olgular analiz edilerek Diyarbakır bölgesindeki dini ve kültürel bağlamda taşıdığı öneme değinilmiştir.The cross, which constitutes a significant group among liturgical artifacts, is one of the most important religious symbols in the Christian world. It symbolizes Jesus Christ's crucifixion, resurrection, and victory, and is believed to possess sacred power. In Christian belief, the cross has become a symbol of human salvation and, over time, has taken its place as an indispensable element in religious ceremonies, military rituals, and victory celebrations. Additionally, this symbol, which is used in different forms by various denominations, offers important insights into the social, political, artistic, and religious structures of Christian societies. In this respect, the cross has gone beyond being merely a religious object and has become a means of cultural expression, gaining many different meanings and functions throughout history. This study provides a comprehensive examination of twenty-seven liturgical artifacts bearing cross symbols housed in the Diyarbakir Archaeology Museum. These artifacts include pectoral crosses, reliquary crosses and processional crosses. The works have been arranged chronologically, classified by form, and examined in technical detail. This detailed scholarly study aims to contribute to the limited existing research on these artifacts and enhance their recognition and understanding. Within this scope, the technical features, materials used, decorative elements, and iconographic meanings of the pieces have been analysed to offer a scientific description and cultural interpretation. Due to the large number of liturgical artifacts in the museum, the study focuses solely on the cross-bearing artifacts selected and approved by the museum. Through these pieces, material preferences, technical details, and design characteristics were evaluated to gain insights into the economic conditions, cultural interactions, artistic understanding, and religious-spiritual structure of the period. Furthermore, the role of these liturgical objects in worship and daily life, their functions in ceremonies, and the concepts they symbolize were analysed to highlight their significance within the religious and cultural context of the Diyarbakir region
Makroekonomik istikrar Türkiye'de çevresel kazanımlar yaratıyor mu? Ekonomik ve çevresel faktörler bağlamında ampirik bir yaklaşım
No full textThis study aims to assess the impact of Türkiye's economic performance on environmental sustainability using annual data for the period 1990-2023. The main motivation of the study is how the Macroeconomic Stability Index for Türkiye, which of calculate using multiple economic dynamics, shapes carbon dioxide emissions. As a methodology, the ARDL (Autoregressive Distributed Lag Bound Test) bounds test developed by Peseran, Shin and Smith (2001), which allows us to see the relationship between variables in both the short and long run, is used. The results of the analysis show that there is a long-run cointegration relationship between all variables. The main findings reveal that macroeconomic stability in Türkiye reduced carbon dioxide emissions in the period in question. These main findings from the analyses emphasise that Türkiye's long-term economic plans are integrated with the principles of environmental sustainability and that these two objectives are complementary to each other.Bu çalışma, 1990-2023 dönemi için yıllık verileri kullanarak Türkiye'nin ekonomik performansının çevresel
sürdürülebilirlik üzerindeki etkisini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın temel motivasyonu, Türkiye
için çoklu ekonomik dinamikler kullanılarak hesaplanan Makroekonomik İstikrar Endeksi'nin karbondioksit
emisyonlarını nasıl şekillendirdiğidir. Metodoloji olarak, Peseran, Shin ve Smith (2001) tarafından geliştirilen ve
değişkenler arasındaki ilişkiyi hem kısa hem de uzun dönemde görmemizi sağlayan ARDL (Autoregressive
Distributed Lag Bound Test) sınır testi kullanılmıştır. Analiz sonuçları tüm değişkenler arasında uzun dönemli bir
eşbütünleşme ilişkisi olduğunu göstermektedir. Temel bulgular, Türkiye'deki makroekonomik istikrarın söz
konusu dönemde karbondioksit emisyonlarını azalttığını ortaya koymaktadır. Analizlerden elde edilen bu temel
bulgular, Türkiye'nin uzun vadeli ekonomik planlarının çevresel sürdürülebilirlik ilkeleriyle bütünleştiğini ve bu
iki hedefin birbirini tamamlayıcı nitelikte olduğunu vurgulamaktadır
Generating medical reports with a novel deep learning architecture
No full textThe writing of medical reports by doctors in hospitals is a critical and sensitive process that is time-consuming, prone to human error, and requires medical experts on site. Existing work on autonomous medical report generation using medical images as input has not achieved sufficiently high success. The goal of this paper is to present a new, fast, and high-performance method. For the autonomous generation of paragraph-level medical reports. A deep learning-based hybrid encoder–decoder architecture called G-CNX is developed to generate meaningful reports. ConvNeXtBase is used on the encoder side, and GRU-based RNN is used on the decoder side. Images and reports from the Indiana University Chest X-ray and ROCOv2 data sets were used in the training, validation, and testing processes of the study. The results of the experiments showed that the autonomously generated medical reports had the highest performance compared to other studies in the literature. In the Indiana University Chest X-ray data set, success rates of 0.6544, 0.5035, 0.3682, 0.2766, 0.2766, and 0.4277 were obtained in Bleu-1, Bleu-2, Bleu-3, Bleu-4, and Rouge evaluation metrics, respectively. In the ROCOv2 data set, success scores of 0.5593 and 0.3990 were obtained in Bleu-1 and Rouge evaluation metrics, respectively. In addition to numerical quantifiable analysis, the results of the study were also analyzed observationally and based on density plots. Statistical significance tests were also conducted to prove the reliability of the results. The results show that the test results obtained in the study have semantic properties similar to those of reports written by real doctors and that the autonomous reports produced are consistent and reliable. The proposed method can improve the efficiency of medical reporting, reduce the workload of specialized doctors, and improve the quality of diagnosis and treatment processes
Energy consumption estimation of Diyarbakir Maternity Hospital with LSTM and GRU
No full textKritik öneme sahip kurumlar arasında yer alan hastanelerde, enerji tüketiminin önceden tahmin edilmesi hayati derecede önemlidir. Bu tahmin hem maliyet optimizasyonu hem de enerji arz güvenliğinin sağlanması açısından stratejik bir öneme sahiptir. Literatürde enerji tüketimi ve tahmini üzerine birçok çalışma yapılmıştır. Ancak mevcut tahmin çalışmalarında gözlenen başarı oranlarındaki ciddi dalgalanmalar, bu alandaki araştırmaların henüz beklenen düzeye ulaşmadığının açık bir göstergesidir. Buna bağlı olarak, enerji tüketimini daha isabetli şekilde öngörebilecek modellere duyulan ihtiyaç ortaya çıkmaktadır. Bu motivasyonla bu çalışmada, Diyarbakır Kadın Doğum Hastanesi'nin 1 Haziran 2017 ile 30 Haziran 2024 tarihleri arasında kaydedilen yarım saatlik enerji tüketim verilerinden yararlanılarak, uzun kısa süreli bellek (LSTM, Long Short-Term Memory) ve geçitli tekrarlayan birim (GRU, Gated Recurrent Unit) modelleriyle hastanenin enerji tüketiminin tahmin edilmesi amaçlanmıştır. Modeller, 10, 20, 30, 60, 120 ve 240 adımlık farklı zaman pencereleriyle eğitilmiş ve bu farklı pencere boyutlarına göre performansları karşılaştırılmıştır. Yapılan analizler sonucunda; LSTM modelinin 60 adımlık pencere boyutu ve GRU modelinin ise 120 adımlık pencere boyutu ile en iyi tahmin performansını verdiği saptanmıştır. Performans metrikleri incelendiğinde, LSTM modeli için RMSE = 25.07, MAE = 13.87 ve R² = 0.98 değerleri elde edilmiştir. Benzer şekilde, GRU modeli için de RMSE = 25.11, MAE = 13.73 ve R² = 0.98 değerleri ölçülmüştür. Özellikle her iki modelin de R² değerinin yaklaşık 0.98 seviyesinde gerçekleşmesi, yapılan tahminlerin gerçek tüketim değerlerini büyük ölçüde yansıtabildiğine işaret etmektedir. Sonuç olarak, LSTM ve GRU tabanlı modellerin hastane gibi karmaşık yapılarda enerji yönetiminde etkin yaklaşımlar olarak değerlendirilebilir.Predicting energy consumption in hospitals, which are critical institutions, is vitally important because accurate forecasting is strategically necessary for both cost optimization and ensuring energy supply security. Numerous studies in the literature have addressed energy consumption forecasting, showing varying degrees of success across different sectors. However, significant fluctuations observed in the accuracy rates of existing forecasting studies clearly indicate that research in this area has not yet reached the desired standard. Consequently, there is a clear need for models capable of predicting energy consumption more accurately. Motivated by this need, this study aims to forecast the energy consumption of Diyarbakır Maternity Hospital using half-hourly energy consumption data recorded between June 1, 2017, and June 30, 2024, employing Long Short-Term Memory (LSTM) and Gated Recurrent Unit (GRU) models. These models were trained using different time windows of 10, 20, 30, 60, 120, and 240 steps, and their performances were comparatively evaluated across these varying window sizes. The analyses revealed that the LSTM model performed best with a 60-step window, while the GRU model achieved its optimal performance with a 120-step window. When examining performance metrics, the LSTM model resulted in an RMSE of 25.07, an MAE of 13.87, and an R² of 0.98. Similarly, the GRU model achieved an RMSE of 25.11, an MAE of 13.73, and an R² of 0.98. The fact that both models reached an R² value of approximately 0.98 indicates that the predictions closely reflect actual energy consumption values. Consequently, LSTM and GRU-based models can be considered effective approaches for energy management in complex structures such as hospitals
The effect of drama-based Karagöz and Hacivat activities on students' academic achievement in teaching the topic of total shadow
No full textBu araştırmada, 5. sınıf Fen Bilimleri dersinde yer alan "Tam Gölge" konusunun Karagöz ve Hacivat etkinlikleriyle desteklenen drama temelli öğretiminin öğrencilerin akademik başarılarına etkisi incelenmiştir. Araştırma 2023-2024 eğitim öğretim yılında Van ilinin Özalp ilçesinde bulunan bir ortaokulun 5. sınıfında öğrenim gören 34'ü deney, 30'u kontrol grubunu oluşturan 64 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden biri olan yarı deneysel desen, veri toplama araçları olarak "Tam Gölge Başarı Testi" kullanılmıştır. Araştırma süresince elde edilen verilerin analizinde SPSS programı, testin güçlük ve ayırt edicilik indekslerinin hesaplanması için TAP programı ve açımlayıcı-doğrulayıcı faktör analizleri için JASP 0.18.3.0 programı kullanılmıştır. Deneysel işlem sonrasında öğrencilerin uygulama hakkında görüşleri alınmış ve içerik analiziyle toplanan verilerin analizi yapılmıştır. Araştırmanın sonucunda; kontrol grubu ve deney grubunun başarı ön ve son testi puanlarına bakıldığında iki grupta da son test lehine anlamlı farklılığın olduğu, deney ve kontrol grubunun başarı ön testi puanları kontrol edildiğinde başarı son testi puanları arasında deney grubu lehine anlamlı farklılığın olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca deney grubu öğrencilerinin belirttikleri görüşler doğrultusunda yapılan etkinliklerin eğlenceli, keyifli, zevkli, öğretici, bilgilendirici ve başarıyı arttırıcı olarak görüldüğü ve tekrarlanmasını istedikleri sonuçlarına ulaşılmıştır.In this study, the effect of drama-based instruction supported by Karagöz and Hacivat activities on students' academic achievement in the topic of "Total Shadow" within the 5th grade Science course was examined. The research was conducted in the 2023–2024 academic year with 64 students—34 in the experimental group and 30 in the control group— studying in the 5th grade of a middle school located in the Özalp district of Van province. A quasi-experimental design, one of the quantitative research methods, was employed, and the "Total Shadow Achievement Test" was used as the data collection instrument. During the research process, the SPSS software was utilized for data analysis, the TAP software for calculating the difficulty and discrimination indices of the test, and JASP 0.18.3.0 for exploratory and confirmatory factor analyses. After the experimental procedure, students' opinions regarding the implementation were collected, and the data obtained were analyzed through content analysis.The findings revealed that, when comparing the pre-test and posttest scores of both the control and experimental groups, a significant difference was observed in favor of the post-test. Furthermore, when the pre-test scores were controlled, the post-test scores showed a significant difference in favor of the experimental group. In addition, based on the students' opinions in the experimental group, it was concluded that the activities were perceived as enjoyable, entertaining, pleasant, instructive, informative, and achievementenhancing, and that students expressed a desire for such practices to be repeated