30935 research outputs found
Sort by
Journey to a sustainable future: The importance of renewable hydrogen in industrial and domestic applications
No full textThis study analyzes the potential of renewable hydrogen in industrial and domestic applications, production, storage and transportation methods with a comparative approach. Renewable hydrogen plays an important role in the energy sector with its potential to increase energy supply security, reduce carbon footprint and become independent from fossil fuels. These roles include integration with renewable energy systems, use as a sustainable fuel source and energy storage solutions. In the study, the economic and environmental effects of water electrolysis, thermochemical and photoelectrochemical production methods and hydrogen storage technologies were comprehensively examined. In addition, it was revealed that hydrogen has the potential to be integrated with energy systems, increase energy efficiency and reduce energy costs. The study emphasizes the role of renewable hydrogen in sustainable energy transition and argues that more research should be done in this area. As a result, it is stated that infrastructure investments should be accelerated and appropriate policy supports should be provided for the widespread use of hydrogen technologies
Investigation of antihyperglycemic potentials of seven Centaurea L. species through in vitro studies and characterization of possible bioactive phenolics by LC–MS/MS and molecular docking approach
No full textThe taxon Centaurea L., a natural wealth with a high endemism rate in Türkiye, has been traditionally used in treating diabetes. This study aimed to determine the diabetes-associated biological activities and phytochemical content of different solvent extracts of Centaurea benedicta (L.) L, C. cariensis Boiss. subsp. microlepis (Boiss.) Wagenitz, C. drabifolia Sm. subsp. cappadocica (DC.) Wagenitz, C. iberica Trev. ex. Sprengel, C. solstitialis L. subsp. solstitialis, C. urvillei DC. subsp. stepposa Wagenitz, and C. virgata Lam. via in vitro and in silico methods. The antihyperglycemic potentials were estimated by determining the extracts’ α-amylase, α-glucosidase, and DPP-4 enzyme inhibitory abilities. The antioxidant capacities along with the total phenolic and flavonoid contents of the plant extracts were estimated by various methods. An LC-MS/MS analysis was used for the quantitative determination of the phytochemical components of the active extracts. In silico docking approach pointed out possible substances accounting for biological activity. Evaluating the α-glucosidase inhibitory activity of the plant extracts, the methanol and ethyl acetate extracts of C. urvillei were identified as the most active plant extracts with the lowest IC50 values on α-glucosidase (17.9 and 17.6 µg/mL, respectively). None of the tested extracts inhibited α-amylase and DPP-4. The most abundant compounds in the active extracts were achieved by the LC-MS/MS method. Among those, cosmosiin and cynaroside were identified as promising antihyperglycemic agents based on molecular docking studies, suggesting their potential accounting for α-glucosidase inhibitory activity. Alcoholic and hydroalcoholic plant extracts generally exerted high antioxidant capacity. To conclude, specifically C. urvillei extracts along with cosmosiin and cynaroside were determined as potential and promising antihyperglycemic agents. The traditional usage of Centaurea species was verified, leading to the design of forthcoming projects associated with the antihyperglycemic potential of Centaurea species.Hacettepe University THD-2021-1941
Effect of irrigation solution temperature on bioceramic sealer bond strength
No full textBackground: Different temperature conditions can affect the efficiency of irrigation solutions and consequently the ability of canal sealers to bond to root canal walls. The aim of this endodontic study was to evaluate the effect of irrigation solutions at different temperatures on the bond strength of a bioceramic-based root canal sealer. Material/Methods: Root canal preparations were completed through irrigation with the following solutions: Group 1 was irrigated with 5 ml NaOCl (sodium hypochlorite) +5 ml EDTA (Ethylenediamine tetra-acetic acid) (22 degrees C); Group 2 was irrigated with 5 ml NaOCl +5 ml EDTA (37 degrees C); Group 3 was irrigated with 5 ml NaOCl +5 ml GA (Glycolic acid) (22 degrees C); Group 4 was irrigated with 5 ml NaOCl +5 ml GA (37 degrees C), Group 5 was irrigated with 20 ml Dual Rinse (R) HEDP (Etidronate) - NaOCl mixture (22 degrees C); and Group 6 was irrigated with 20 ml of Dual Rinse (R) HEDP mixture (37 degrees C). Obtained test specimens were subjected to the push-out test. Three-way ANOVA was used to compare bond strength values. Results: The main effect of temperature (P<0.05), the main effect of the solution (P<0.05), and the main effect of the section (P<0.05) were significantly associated with the mean values of the bond strength. Heating irrigation solutions increased the bond strength of bioceramic-based canal sealers. Conclusions: The bond strengths of the solutions increased as the temperature increased. EDTA solution significantly increased the bond strength compared to Dual Rinse (R) HEDP solution. Meanwhile, the bond strengths in the apical region were lower than those in the middle region.Dicle University Scientific Research Projects Coordinatorship [DIS.23.008]This study is based on a specialization thesis supported by the Dicle University Scientific Research Projects Coordinatorship, Project No: DIS.23.008
The relationship between healthcare system distrust and intention to use violence against health professionals: The mediating role of health news perceptions
No full textBackgroundHealth news refers to media coverage that informs the public about health-related issues, policies and healthcare systems, shaping public perception and understanding. While prior research has examined media's impact on public health behaviour, limited studies have focused on how perceptions of health news affect attitudes towards healthcare professionals, especially in the context of violence against them. This study addresses this gap, examining the mediating role perception of health news on the relationship between distrust in healthcare systems and intentions to use violence against healthcare professionals.AimThis research aims to explore how the perception of health news influences the relationship between distrust in healthcare systems and the intention to use violence against healthcare professionals.MethodologyA survey was conducted with 693 participants over the age of 18 who had received healthcare services in the last year. The study utilized an intermediary model to assess the role of perception of health news in the relationship between distrust in the healthcare system and the intention to use violence against healthcare professionals.ResultsThe findings indicate a positive correlation between distrust in healthcare systems and the intention to use violence against healthcare professionals. Additionally, the perception of health news was found to significantly mediate this relationship.ConclusionThe study concludes that negative perceptions of healthcare systems, exacerbated by the portrayal of health news, can escalate the risk of violence against healthcare professionals.Patient or Public ContributionThere was no direct patient or public involvement in the design, conduct, reporting, or dissemination plans of this research. The study primarily relied on data collected through surveys and questionnaires administered to participants. Although the research addresses issues pertinent to the public and healthcare professionals, such as violence against healthcare professionals and the role of media in shaping public perceptions, the public's role was limited to responding to the survey. The findings and implications of this research are intended to benefit the public and healthcare community by informing future strategies and interventions, but the public did not actively contribute to the research process itself.Turkiye Bilimsel ve Teknolojik Arastirma Kurumu (TUBITAK) [2209-A]This study was supported by the Turkiye Bilimsel ve Teknolojik Arastirma Kurumu (TUBITAK) 2209-A University Students Research Projects Support Progra
Examination of market shopkeepers' voice hygiene awareness levels and voice fatigue
No full textAmaç: Bu çalışmanın amacı Diyarbakır ilinde Pazar esnafı olarak çalışmakta olan bireylerin ses hijyeni hakkındaki farkındalık düzeyleri ve ses yorgunluklarının demografik bilgiler açısından incelemektir. Gereç ve Yöntem: Çalışmada nicel araştırma yöntemi kullanılmış ve 100 Pazar esnafının katıldığı anket uygulaması yapılmıştır. Demografik Bilgi Formu, Ses Yorgunluğu Ölçeği ve Ses Hijyeni Farkındalık Düzeyi Bilgi Formu aracılığıyla veriler toplanmıştır. Diyarbakır ilindeki pazarcılara yönelik anket uygulaması ile toplanan veriler SPSS (Statistical Package for Social Sciences) paket programı ile analiz edilmiştir. Bulgular: Araştırmanın bulguları, bazı demografik değişkenlerin ses hijyeni ve ses yorgunluğunu etkilediğini göstermektedir. Sesi aktif kullanma süresi, kronik hastalık olma durumu ve yaş değişkenlerinin anlamlı etkileri bulunmaktadır. Buna karşın cinsiyet, eğitim düzeyi, çalışma süresi, tıbbi rahatsızlık, ses ile ilgili profesyonel eğitim alma durumu değişkenlerinin ise bir etkisi tespit edilememiştir. Sonuç: Çalışmanın sonuçları, Pazar esnafının demografik değişkenlerin ses hijyeni ve ses yorgunluklarını etkilediğini göstermektedir. Ulaşılan sonuçlar ses hijyen/vokal hijyen hakkında bilgisi olan Pazar esnafının ses yorgunluk düzeyinin ses hijyen/vokal hijyen hakkında bilgi sahibi olmayanlardan daha yüksek olduğunu göstermektedir. Ulaşılan sonuçlar eşliğinde Pazar esnafının ses kullanımı konusunda eğitim almaları önerilmektedir. Bu sayede ses hijyeni ve ses yorgunluğu farkındalıklarının artması mümkün olacaktır.Aim: The aim of this study is to examine the awareness levels of voice hygiene and voice fatigue of individuals working as market tradesmen in Diyarbakır province in terms of demographic information. Material and Method: Quantitative research method was used in the study and a survey was conducted with the participation of 100 market traders. Data were collected through Demographic Information Form, Voice Fatigue Scale and Voice Hygiene Awareness Level Information Form. Data collected through the survey application for market traders in Diyarbakır province were analyzed with SPSS (Statistical Package for Social Sciences) package program. Results: The findings of the study show that some demographic variables affect voice hygiene and voice fatigue. The duration of active voice use, chronic disease status and age variables have significant effects. However, no effect was detected for the variables of gender, education level, working hours, medical illness and professional training status related to voice. Conclusion: The results of the study show that demographic variables affect voice hygiene and voice fatigue of market tradesmen. The results obtained show that the voice fatigue level of market tradesmen who have knowledge about voice hygiene/vocal hygiene is higher than those who do not have knowledge about voice hygiene/vocal hygiene. In light of the results obtained, it is recommended that market tradesmen receive training on voice use. In this way, it will be possible to increase their awareness of voice hygiene and voice fatigue
Comparison of the 1858 Land Code and the 1929 Land Code and their effects on the agricultural sector
No full textBu çalışma, Türkiye'de tarım reformu kapsamında önemli bir dönüm noktası olan 1945 tarihli Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu ile bu yasanın izleyen yıllarda, 1973 yılına kadar geçirdiği dönüşüm ve etkililiğini incelemektedir. 1945'te yürürlüğe giren bu kanun, Cumhuriyet'in kuruluşundan itibaren hedeflenen tarımsal kalkınmanın gerçekleştirilmesi ve topraksız köylülerin üretim sürecine dâhil edilerek toplumsal adaletin sağlanması amacıyla çıkarılmıştır. Araştırma, söz konusu yasanın uygulama alanlarını, karşılaştığı siyasal, toplumsal ve ekonomik engelleri değerlendirmenin yanı sıra, 1945-1973 yılları arasında çıkarılan tamamlayıcı veya düzenleyici nitelikteki yasal düzenlemeleri de analiz etmektedir. Çalışma kapsamında, ilgili yasaların mülkiyet yapısını dönüştürmedeki rolü, tarımsal üretim üzerindeki etkisi, toprak dağılımı politikalarının sınıf temelli sonuçları ve uygulamadaki başarısızlık nedenleri tarihsel belgeler ve resmi kayıtlar ışığında ele alınmıştır. Aynı zamanda bu süreç, dönemin politik aktörlerinin yaklaşımı, toprak ağalarının direnci ve köylülerin beklentileri bağlamında incelenmiştir. Sonuç olarak, 1945'te büyük umutlarla yürürlüğe giren Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu'nun hedeflerine tam anlamıyla ulaşamadığı; bunun temelinde ise uygulama eksiklikleri, siyasal irade yetersizliği ve sınıfsal çıkar çatışmalarının yattığı tespit edilmiştir. 1973 yılına kadar yapılan yasal müdahaleler ise genellikle reformun derinliğini artırmak yerine var olan yapıyı muhafaza etmeye yönelik olmuştur. Bu bağlamda çalışma, Türkiye'de toprak reformu girişimlerinin neden köklü bir dönüşüm yaratamadığını tarihsel bir perspektiften analiz etmektedir.This study examines the Land Distribution Law for Farmers (Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu) enacted in 1945, a pivotal moment in Turkey's agrarian reform efforts, as well as the legislative developments and changes that occurred until 1973. The 1945 law was introduced to support agricultural development—a fundamental goal of the early Republic—and to promote social justice by integrating landless peasants into the production process through land ownership. The research evaluates the implementation scope of the law, the political, social, and economic challenges it faced, and analyzes the supplementary and regulatory legislation passed between 1945 and 1973. It also explores the impact of the law on land ownership structures, its influence on agricultural production, and the class-based consequences of land distribution policies, drawing on historical documents and official records. Additionally, the study situates the reform process within the broader context of the period's political dynamics, including the resistance of large landowners, the role of political actors, and the expectations of rural communities. The findings indicate that the law, although enacted with high hopes, failed to achieve its intended outcomes. The main reasons include implementation deficiencies, lack of political will, and conflicts of interest among social classes. Legislative interventions made until 1973 generally aimed to preserve the status quo rather than deepen the reform. Accordingly, this study offers a historical analysis of why agrarian reform efforts in Turkey did not lead to a transformative change in rural structures
Examinging the views of art and aesthetic education teacher candidates on the art and aesthetic course
No full textBu araştırmada, Dicle ve Harran Üniversitelerinde öğrenim gören Resim-İş Öğretmen 3 ve 4. Sınıf öğrencilerinin "Sanat ve Estetik" dersine yönelik algıları, eşzamanlı üçgenleme deseniyle yürütülen işbirlikli öğrenme kullanılarak incelenmiştir. Bu kapsamda, katılımcıların cinsiyet, sınıf düzeyi, üniversite ve mezun olunan lise türü gibi sosyo-demografik özellikleri ile derse ilişkin tutumları arasındaki ilişkiler değerlendirilmiştir. Nicel veriler anket aracılığıyla toplanmıştır. Açık uçlu anket sorular kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, cinsiyet ve lise türü değişkenlerinde anlamlı bir ilişki olmadığını, ancak üst sınıf düzeyindeki katılımcıların derse karşı daha olumlu tutum sergilediklerini göstermektedir. Ayrıca, Harran Üniversitesi öğrencilerinin "Sanat ve Estetik" dersi algılarının bazı alt boyutlarda Dicle Üniversitesi öğrencilerinden daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Bu sonuçlar, sanat ve estetik dersinin, öğretmen adaylarının mesleki yeterliklerini, estetik duyarlılıklarını ve yaratıcı düşünme becerilerini geliştirmede önemli bir işleve sahip olduğuna işaret etmektedir. Araştırma sonunda, dersin uygulama ve kuram dengesinin sağlanması, atölye etkinliklerinin artırılması ve öğrenci ihtiyaçlarına uygun bir müfredat geliştirilmesi önerilmektedir. Böylece, Resim-İş Öğretmen adaylarının mesleki alanda daha donanımlı, sanatsal farkındalığı yüksek ve estetik beğeni bilinci gelişmiş bireyler olarak yetişmesi hedeflenebilir.In this study, conducted through a the use of cooperative learning approach (concurrent triangulation design), the perceptions of "Art and Aesthetics" among prospective Art (Resim-İş) teachers at Dicle and Harran Universities were examined. In this context, the relationships between participants' socio-demographic characteristics—such as gender, grade level, university, and the type of high school they graduated from—and their attitudes toward the course were evaluated. Quantitative data were collected via a questionnaire. Contains open-ended survey questions. The findings indicate that there was no significant relationship concerning gender and high school type; however, students in the upper grades displayed more positive attitudes toward the course. Additionally, it was determined that some sub-dimensions of Harran University students' perceptions of the "Art and Aesthetics" course were higher compared to those of Dicle University students. These results suggest that the Art and Aesthetics course plays an important role in enhancing pre-service teachers' professional competencies, aesthetic awareness, and creative thinking skills. The study concludes by recommending a balance between theoretical and practical content, increasing workshop activities, and developing a curriculum that meets students' needs. In doing so, prospective art teachers can be better equipped in their field, develop heightened artistic awareness, and foster a more refined sense of aesthetic appreciation
Determination of the disaster preparedness perception level of health personnel who participated in the February 6 Kahramanmaraş Earthquake
No full textAmaç: Bu çalışmada, 6 Şubat Kahramanmaraş Depremine katılan sağlık çalışanlarının afetlere hazırlık algı düzeylerinin belirlenmesi ve olası afet durumlarına ilişkin sağlık çalışanlarının süreçteki durumlarını belirlemek amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırmada sağlık çalışanlarının afetlere hazırlık algı düzeylerini tespit etmek için cinsiyet, yaş, eğitim durumları, çalışma süresi ve mesleki durumlarına ilişkin değişkenler üzerinde de analiz gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma nicel analiz araştırma türlerinden tanımlayıcı araştırma ile hazırlanmıştır. Araştırmanın verileri anket formu ile elde edilmiş olup araştırmaya katılan 288 sağlık çalışanına "Hastane Öncesi Acil Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Personelin Afetlere Hazırlık Algısı Ölçeği" aracılığıyla toplanmıştır. Sağlık çalışanlarına uygulanan ölçekler beş boyutu kapsayan toplam 28 sorudan oluşmaktadır. Birinci bölüm istek, ikinci bölüm önem, üçüncü bölüm öz yeterlilik, dördüncü bölüm müdahale becerisi ve beşinci bölüm yarar ile ilgili sorulardan oluşmaktadır. Bulgular: Araştırma kapsamında yer alan katılımcıların istek, önem, öz yeterlilik, müdahale becerisi, yarar ve afetlere hazırlık düzeyleri cinsiyet, yaş ve çalışma süresi değişkenlerine göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermemiştir. Ancak istek, öz yeterlilik, müdahale becerisi ve afetlere hazırlık düzeyleri, katılımcıların eğitim durumlarına göre anlamlı düzeyde farklılık göstermiştir. Yüksek lisans ve üzeri eğitime sahip katılımcıların istek düzeyleri, lisans mezunlarına kıyasla daha yüksek bulunmuştur. Ayrıca lise mezunu katılımcıların öz yeterlilik düzeyleri lisans mezunlarına göre daha yüksek çıkarken; müdahale becerileri düzeyleri ön lisans ve lisans mezunlarına göre daha yüksek bulunmuştur. Lise mezunlarının afetlere hazırlık düzeylerinin de ön lisans mezunlarına kıyasla daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Sonuç: Sağlık çalışanlarının afet durumuna ilişkin hazır olma düzeylerinde cinsiyetin herhangi bir etkisinin olmadığı, sağlık çalışanlarının afet durumlarına hazır olma düzeylerinde eğitim düzeylerinin oldukça önemli olduğu ve sağlık çalışanlarının meslekteki çalışma sürelerinin onların karşılaşılan afet durumlarına karşı performanslarını etkilediği belirlenmiştir.bjective: This study aims to determine the disaster preparedness perception levels of healthcare professionals who participated in the February 6th Kahramanmaraş Earthquake and to assess their status during potential disaster situations. Materials and Methods: To ascertain healthcare professionals' disaster preparedness perception levels, analyses were also conducted on variables such as gender, age, education level, length of service, and professional status. This study was prepared using descriptive research, a type of quantitative analysis. The research data were collected via a questionnaire from 288 healthcare professionals, utilizing the "Perception Scale of Disaster Preparedness for Personnel Working in Pre-hospital Emergency Health Services." The scales administered to healthcare professionals consisted of a total of 28 questions covering five dimensions: desire (willingness), importance, self-efficacy, intervention skills, and benefit. Findings: No statistically significant difference was found in the desire, importance, self-efficacy, intervention skills, benefit, and disaster preparedness levels of the participants based on gender, age, and length of service variables. However, desire, self-efficacy, intervention skills, and disaster preparedness levels showed a significant difference according to the participants' educational status. Participants with a master's degree or higher had a greater desire level compared to undergraduate graduates. Furthermore, high school graduates demonstrated higher self-efficacy levels than undergraduate graduates, and their intervention skills levels were also higher than those with associate's and bachelor's degrees. High school graduates were also found to have higher disaster preparedness levels compared to associate's degree graduates. Conclusion: It was determined that gender has no effect on healthcare professionals' readiness levels for disaster situations. Education levels are highly important in their readiness for disaster situations, and their length of service in the profession affects their performance during encountered disaster situations
The effect of titanium-zi̇rconium doping on some physical properties of CuO thin films
No full textBu çalışmada, katkı maddesi ilavesinin bakır oksit ince filmlerin yapısal özellikleri üzerindeki etkisini araştırmak amacıyla X-ışını kırınımı (XRD) analizleri gerçekleştirilmiştir. Katkısız, Zr ve Ti katkılı CuO ince filmler, 500 °C'de tavlanarak kristal yapıların oluşumu sağlanmış ve kristal özellikleri Rigaku Ultima III XRD cihazı kullanılarak detaylı biçimde analiz edilmiştir. Tüm örnekler, monoklinik yapıya sahip olup, polikristalin doğa sergilemiştir. Katkı maddelerinin varlığı temel faz yapısını bozmamış; CuO fazına ait karakteristik kırınım düzlemleri korunmuştur. Katkısız CuO filmlerinde (110), (−111) ve (200) düzlemlerine ait kırınım pikleri gözlemlenirken, katkı içeren filmlerde (−111) ve (200) düzlemlerine ait piklerin daha belirgin hale geldiği, ancak (110) düzlemine ait pikin şiddetinin azaldığı ve bazı örneklerde tamamen kaybolduğu görülmüştür. Bu durum, katkı maddelerinin kristal yönelim üzerinde etkili olduğunu ve yönelimli büyüme davranışını değiştirdiğini göstermektedir. (−111) ve (200) kristal düzlemlerine ait dislokasyon yoğunluğu ve mikro-gerinim değerleri, malzeme içerisindeki iç gerilimlerin ve kristal kusurlarının katkı türüne göre farklılık gösterdiğini ortaya koymaktadır. Elde edilen veriler doğrultusunda, mikro-gerinim değerlerindeki artışın kristalit boyutunda azalmaya neden olduğu belirlenmiştir. Bu durum, kristal yapı içerisinde biriken iç gerilimlerin kristal büyümesini kısıtlayarak daha küçük kristalitlerin oluşmasına yol açtığını göstermektedir. Dolayısıyla, kristalit boyutu ile mikro-gerinim arasında ters orantılı bir ilişki olduğu sonucuna varılmıştır. Bu araştırmada, katkısız, titanyum (Ti) katkılı, zirkonyum (Zr) katkılı ve Ti/Zr birlikte katkılanmış CuO ince filmlerinin optik özellikleri sistematik olarak incelenmiştir. İnce filmler, cam altlıklar üzerine yaygın olarak kullanılan ve üniform film oluşumu sağlayan dönel kaplama yöntemi ile biriktirilmiştir. Ti, Zr ve bu elementlerin birlikte katkılanması, CuO filmlerinin soğurma ve soğurma katsayısını azaltmış; bu da ışık geçirgenliğini artırarak ve yük taşıyıcılarının toplanmasını kolaylaştırarak fotovoltaik uygulamalar için uygunluklarını potansiyel olarak artırmıştır. Kırılma indisi, yüksek frekanslı dielektrik sabiti ve statik dielektrik sabiti gibi temel optik parametreler, Moss ilişkisi, Herve ve Vandamme modeli ile Ravindra denklemi gibi yerleşik teorik modeller kullanılarak hesaplanmıştır. Bu farklı teorik yaklaşımlardan elde edilen sonuçların güçlü bir uyum içinde olması, gerçekleştirilen optik karakterizasyonların sağlamlığını ve güvenilirliğini ortaya koymuştur. Değerlendirilen tüm örnekler arasında, katkısız CuO ince filmi, görünür spektrumda en yüksek soğurma katsayısını göstermiş ve bu da güneş enerjisi dönüşüm verimliliğini artırmak açısından temel bir faktör olan üstün ışık toplama kabiliyetine işaret etmiştir. Katkısız, %1 Zr, %1 Ti, %1 Zr+%1 Ti ve %1 Zr+%2 Ti oranlarında katkılanmış CuO ince filmler için, soğurma katsayısı ve foton enerjisi (hν) arasındaki ilişki, Tauc denklemi kullanılarak değerlendirilmiştir. 〖(αhν)〗^2–hν grafikleri yardımıyla optik bant aralığı değerleri belirlenmiş ve katkı oranlarına bağlı olarak 1,64 eV'den 2,09 eV'ye kadar bir artış gözlemlenmiştir. Bu bant aralığı genişlemesi, CuO kristal örgüsüne katkı maddelerinin başarılı bir şekilde nüfuz ettiğini ve bunun sonucunda taşıyıcı yoğunluğunda azalma meydana geldiğini göstermektedir. Yapısal kusurlar, tane sınırlarında meydana gelen değişiklikler ve kristal kalitesindeki iyileşmelerin de enerji bant aralığı üzerinde etkili olduğu değerlendirilmektedir. Ayrıca, katkı maddelerinin etkisiyle Fermi seviyesinin iletim bandına doğru kaymasına neden olan Burstein–Moss etkisi, görünen bant aralığının artmasında önemli bir rol oynamıştır. Bu etki, serbest taşıyıcı yoğunluğundaki artışa bağlı olarak daha yüksek enerjili fotonların soğurulması için gerekli kılmakta ve dolayısıyla optik bant aralığını büyütmektedir. Bant aralığına ek olarak, katkı maddelerinin CuO filmlerin optik geçirgenlik özellikleri üzerinde de belirgin etkileri olduğu gözlemlenmiştir. Özellikle %1 Zr + %2 Ti katkılı CuO ince filmde geçirgenlik, görünür bölgede yaklaşık %47 seviyelerine ulaşmış ve bu durum, fotovoltaik uygulamalar için önemli bir avantaj sağlamaktadır. Katkısız ve çeşitli oranlarda Zr ve Ti ile katkılanmış CuO ince filmler, n-tipi Si alttaşlar üzerine biriktirilerek heteroeklem diyot yapıları oluşturulmuş ve bu yapıların elektriksel özellikleri detaylı olarak incelenmiştir. CuO tabakasına %1 oranında Zr katkısı yapılmasının, diyotların doğrultma oranını artırdığını göstermiştir. Elektriksel karakterizasyon, Termiyonik Emisyon (TE) teorisi çerçevesinde gerçekleştirilmiş. İdealite faktörü, engel yüksekliği ve kısa devre akımı gibi parametreler hesaplanmıştır. Elde edilen sonuçlara göre, %1 Zr katkılı diyotta idealite faktörü 2,128; engel yüksekliği 0,689 eV; kısa devre akımı ise 2,1 × 10-9 A olarak bulunmuştur. Bu değerler, katkının taşıyıcı geçişi üzerindeki düzenleyici etkisini ve heteroeklemde potansiyel bariyer oluşumunu desteklediğini ortaya koymuştur. Diğer katkı türleri ve oranlarında da elektriksel iyileşmeler gözlemlenmiş olmakla birlikte, idealite faktörlerinin tüm örneklerde 1'in üzerinde olması, yapının ideal Schottky davranışından belirli sapmalar sergilediğini göstermektedir.In this study, X-ray diffraction (XRD) analyses were conducted to investigate the effect of dopant incorporation on the structural properties of copper oxide thin films. Undoped, Zr-doped, and Ti-doped CuO thin films were annealed at 500 °C to promote the formation of crystalline structures, and their crystal properties were analyzed in detail using a Rigaku Ultima III XRD system. All samples exhibited a monoclinic structure with a polycrystalline nature. The presence of dopants did not alter the main phase structure; the characteristic diffraction planes of the CuO phase were preserved. While diffraction peaks corresponding to the (110), (−111), and (200) planes were observed in undoped CuO films, in doped films the peaks associated with the (−111) and (200) planes became more pronounced, whereas the intensity of the (110) peak decreased and, in some cases, disappeared entirely. This indicates that dopant elements influence the crystal orientation and modify the preferential growth behavior. The dislocation density and microstrain values corresponding to the (−111) and (200) crystal planes revealed that internal stresses and crystalline defects within the material varied depending on the type of dopant. Based on the obtained data, an increase in microstrain was found to result in a reduction in crystallite size, suggesting that internal stresses accumulated in the crystal structure limit crystal growth, thereby leading to the formation of smaller crystallites. Consequently, an inverse relationship between crystallite size and microstrain was established. In this research, the optical properties of undoped, titanium (Ti)-doped, zirconium (Zr)-doped, and Ti/Zr co-doped CuO thin films were systematically investigated. The thin films were deposited onto glass substrates using the widely adopted spin coating method, which ensures uniform film formation. The inclusion of Ti, Zr, and their combination reduced the absorption and absorption coefficients of CuO films, thereby increasing light transmittance and potentially enhancing their suitability for photovoltaic applications by facilitating charge carrier collection. Fundamental optical parameters such as refractive index, high-frequency dielectric constant, and static dielectric constant were calculated using established theoretical models including the Moss relation, Herve and Vandamme model, and Ravindra equation. The consistency of results obtained from these different theoretical approaches demonstrated the robustness and reliability of the optical characterizations. Among all evaluated samples, the undoped CuO thin film exhibited the highest absorption coefficient in the visible spectrum, indicating superior light harvesting capability, which a key factor for improving solar energy conversion efficiency. Additionally, the undoped CuO also demonstrated the highest optical conductivity in the wide band gap region, which is particularly advantageous for both solar cells and photodetectors. For undoped, 1% Zr, 1% Ti, 1% Zr + 1% Ti, and 1% Zr + 2% Ti doped CuO thin films, the relationship between absorption coefficient and photon energy (hν) was evaluated using the Tauc equation. Optical band gap values were determined from 〖(αhν)〗^2–hν plots, and an increase from 1.64 eV to 2.10 eV was observed depending on the doping concentrations. This band gap widening indicates the successful incorporation of dopant elements into the CuO crystal lattice, resulting in a reduction in carrier concentration. It is also considered that structural defects, modifications at grain boundaries, and improvements in crystal quality influenced the energy band gap. This effect requires higher energy photons to be absorbed due to an increase in free carrier concentration, thereby expanding the optical band gap. In addition to the band gap, dopants had significant effects on the optical transmittance properties of CuO films. Notably, the CuO thin film doped with 1% Zr + 2% Ti exhibited a transmittance of approximately 47% in the visible region, offering a substantial advantage for photovoltaic applications. This increased transmittance is believed to stem from improvements in crystal structure and increased surface smoothness, which reduce light scattering and enhance the optical performance of the film. CuO thin films with undoped and doped with various concentrations of Zr and Ti were deposited onto n-type Si substrates to form heterojunction diode structures, and their electrical properties were thoroughly examined. The inclusion of 1% Zr in the CuO layer was found to improve the rectification ratio of the diodes. Electrical characterization was conducted within the framework of Thermionic Emission (TE) theory, and parameters such as ideality factor, barrier height, and leakage current were calculated. According to the obtained results, the diode with 1% Zr doping exhibited an ideality factor of 2.128, a barrier height of 0.689 eV, and a leakage current of 2.1 × 10-9 A. These values support the role of doping in regulating carrier transport and facilitating potential barrier formation at the heterojunction. Although electrical improvements were observed for other doping types and concentrations as well, ideality factors greater than 1 in all samples indicate deviations from ideal Schottky behavior
Sufism and sufi orders in Safavid Iran
No full textTasavvuf ve tarîkatlar, tarih boyunca yalnızca manevî hayatı besleyen yapılar değil, aynı zamanda toplumların dinî, kültürel ve siyasal düzenlerinde belirleyici rol oynayan kurumlardır. Bu bakımdan Safevîler dönemi, tasavvufun bir inanç biçimi olmaktan çıkarak mezhep inşasında ve siyasal otorite kurulumunda nasıl etkili bir araç haline geldiğini göstermesi bakımından dikkat çekici bir tarihsel dönemeçtir. Ülkemizde Safevîler üzerine birçok çalışma yapılmış olsa da, özellikle bu dönemde tasavvuf ve tarîkatları odağına alan doktora düzeyinde kapsamlı bir çalışmanın bulunmayışı, bu alanı yeniden ele almayı gerekli kılmıştır. Bu tez, söz konusu eksikliği gidermeyi ve konuya akademik bir katkı sunmayı amaçlamaktadır. Çalışma, nitel doküman analizi yöntemiyle kronik eserler, klasik metinler ve modern araştırmaları kronolojik ve tematik bir çerçevede değerlendirmektedir. Bulgular, Safeviyye tarikatının Şeyh Safiyyüddîn Erdebilî ile Sünnî-Şâfiî çizgide başladığını, Şeyh Cüneyd ve Şeyh Haydar dönemlerinde Şiîleşmeye yöneldiğini ve Şah İsmâil döneminde mezhep kurucu bir yapıya dönüştüğünü göstermektedir. Safevî iktidarının Şiîliği devlet ideolojisine taşıması Sünnî çevrelere baskı oluşturmuş ve bu durum tasavvufî yapılar arasında da ayrışmaya yol açmıştır. Şiî tarikatlar devlete yakın durdukça varlıklarını sürdürebilirken, Sünnî kökenli yapılar tasfiye edilmiş veya Osmanlı topraklarına yönelmiştir. Böylece tez, Safevîler döneminde tasavvufun dönüşümünü, tarikatların bu süreçteki konumunu ve mezhebî kimlik inşasındaki rolünü ortaya koyarak alana özgün bir katkı sunmaktadır.Throughout history, Sufism and Sufi orders have served not only as structures that nourish spiritual life, but also as institutions playing a decisive role in shaping the religious, cultural, and political fabric of societies. In this regard, the Safavid period represents a significant historical turning point, demonstrating how Sufism evolved from a spiritual tradition into an effective instrument for sectarian construction and the establishment of political authority. Although many studies have been conducted on the Safavids in Turkey, the absence of a comprehensive doctoral-level study focusing specifically on Sufism and Sufi orders during this period has necessitated a renewed academic inquiry. This dissertation aims to address that gap and contribute meaningfully to the scholarly literature. Employing a qualitative document analysis method, the study examines chronicles, classical texts, and modern research within a chronological and thematic framework. The findings indicate that the Safaviyya order initially emerged under Shaykh Safi al-Din of Ardabil along a Sunni-Shafi'i line, but gradually shifted towards Shiism during the leadership of Shaykh Junayd and Shaykh Haydar, eventually transforming under Shah Ismail into a sect-establishing structure. The Safavid regime's adoption of Shiism as state ideology exerted pressure on Sunni circles and led to a division among mystical communities. While Shii-oriented orders survived through their proximity to the state, Sunni-rooted structures were either suppressed or migrated to Ottoman territories. This dissertation, therefore, offers an original contribution by analyzing the transformation of Sufism during the Safavid era, the evolving role of Sufi orders, and their involvement in the formation of sectarian identity