Akademia Ignatianum w Krakowie: Czasopisma
Not a member yet
2764 research outputs found
Sort by
Rola podarunków i nagród w misji dyplomatycznej kardynała Enrico Caetaniego do Królestwa Polskiego w latach 1596–1597
Full text linkThe article analyzes the issue of gifts and rewards in Cardinal Enrico Caetani’s diplomatic mission to the Kingdom of Poland in 1596–1597, within the context of negotiations concerning the organization of the anti-Turkish Holy League. Drawing on the legate’s correspondence and the travel diary authored by Giovanni Paolo Mucante, the author describes examples of rewards employed at the time and their influence on the relationships between the Catholic Church, secular authorities, and local communities. The article highlights the practical application of papal plenipotentiary powers held by the legate, which included a range of prerogatives related to resolving legal issues, benefice disputes, granting dispensations, and imposing ecclesiastical sanctions. According to the author, the reward system was not merely a tool of control but also a mechanism for fostering a sense of community during periods of religious and political tensions. Special emphasis is placed on receptions, hospitality, and the exchange of gifts during Cardinal Caetani’s stay in Kroměříž, Kraków, Warsaw, and Olomouc. Gifts exchanged between dignitaries on both sides held particular significance. The cardinal was hosted with great splendor by Bishop Stanisław Pawłowski in Kroměříž and resided in Cardinal Jerzy Radziwiłł’s palace in Kraków, where his comfort was personally ensured by the host.The course of Cardinal Caetani’s mission serves as a valuable example of the use of diplomatic and religious tools to strengthen the authority of the Roman Church in Central Europe during the early Counter-Reformation. Special attention is given to the diversity of approaches in Catholic and Protestant regions, such as Poland, Silesia, and Moravia. The article demonstrates how ceremonial gestures and gifts were utilized to foster social integration, strengthen loyalty to the Holy See, and counteract the influence of the Reformation.Artykuł analizuje kwestię podarunków i nagród w misji dyplomatycznej kardynała Enrica Caetaniego do Królestwa Polskiego w latach 1596–1597, w kontekście negocjacji dotyczących organizacji antytureckiej Ligi Świętej. Wykorzystując korespondencję legata oraz diariusz tej podróży autorstwa Giovanniego Paolo Mucantego, autor opisał przykłady stosowanych wówczas nagród oraz to, w jaki sposób wpływały one na relacje między Kościołem katolickim, władzą świecką i lokalnymi społecznościami. W artykule przedstawiono praktyczne zastosowanie pełnomocnictw papieskich, którymi dysponował legat. Obejmowały one szereg prerogatyw odnoszących się do rozwiązywania kwestii prawnych, sporów beneficjalnych, udzielania dyspens oraz wymierzania sankcji kościelnych. Zdaniem autora system nagród był nie tylko narzędziem kontroli, ale także mechanizmem budowania poczucia wspólnoty w czasach napięć religijnych i politycznych. Osobny akcent położono na przyjęcia, gościnę i wymianę darów podczas pobytu kardynała w Kroměřížu, Krakowie, Warszawie i Ołomuńcu. Szczególne znaczenie miały podarunki, którymi obdarowywali się wzajemnie dostojnicy obydwu stron. Kardynał był podejmowany z wielkim przepychem przez biskupa Stanisława Pawłowskiego w Kroměřížu, a w Krakowie rezydował w pałacu kardynała Jerzego Radziwiłła, który osobiście zadbał o jego wygodę. Przebieg misji kardynała Caetaniego stanowi dobry przykład zastosowania dyplomatycznych i religijnych narzędzi do umacniania autorytetu Kościoła rzymskiego w Europie Środkowej w dobie rozpoczynającej się kontrreformacji. Szczególną uwagę poświęcono różnorodności podejść do tej kwestii w regionach katolickich i protestanckich, takich jak Polska, Śląsk i Morawy. W artykule ukazano, jak ceremonialne gesty i podarunki były stosowane w celu integracji społecznej, umacniania lojalności wobec Stolicy Apostolskiej i przeciwdziałania wpływom reformacji
Wymiar sprawiedliwości w świetle Księgi złoczyńców żywieckich
Full text linkThis article is dedicated to The Żywiec Book of Malefactors, which was kept from 1589 as part of town council records in Polish lands. This book documented verdicts for major crimes such as murder, robbery, and arson. It also included the wills of convicts, providing valuable insights into their crimes and assets. Until 1672, entries were detailed, but later became brief, mentioning only the convict’s name and execution method. From 1754, records became more extensive again. All trials in Żywiec resulted in death sentences, with torture used to obtain confessions. Most convicts came from lower social classes—peasants, tenants, and shepherds—often forming gangs. Their crimes involved robbing wealthy villagers, millers, farms, and travelers. The book also recorded other crimes, including infanticide, spousal murders, and one case of witchcraft. It was first published in 1952 by Stanisław Szczotka but gained full historical recognition through a new edition by Rafał Kosiński, based on a manuscript from the Jagiellonian Library. The Żywiec Book of Malefactors is a valuable source for studying crime and justice in Żywiec from the 16th to the 18th century.Niniejszy artykuł poświęcony jest Księdze złoczyńców żywieckich (The Żywiec Book of Malefactors), prowadzonej od 1589 r. jako część ksiąg radzieckich na ziemiach polskich. Dokumentowała ona wyroki w sprawach najcięższych przestępstw, takich jak morderstwa, rozboje i podpalenia. Zawierała również testamenty skazańców, dostarczające cennych informacji o ich zbrodniach i majątku. Do 1672 r. wpisy były szczegółowe, lecz później ograniczały się do imienia skazańca i sposobu wykonania wyroku. Od 1754 r. zapisy stały się ponownie bardziej rozbudowane. Wszystkie procesy sądowe w Żywcu kończyły się wyrokami śmierci, a do uzyskania zeznań stosowano tortury. Skazańcy pochodzili głównie z niższych warstw społecznych – chłopów, komorników i pasterzy – często działających w grupach rabunkowych. Napaści obejmowały grabieże domów bogatych chłopów, młynarzy, gospodarstw oraz podróżnych. Księga rejestrowała także inne przestępstwa, takie jak dzieciobójstwo, morderstwa małżonków oraz jeden przypadek czarów. Po raz pierwszy wydano ją drukiem w 1952 r. dzięki Stanisławowi Szczotce, lecz pełne znaczenie historyczne zyskała dopiero w nowym opracowaniu Rafała Kosińskiego, opartym na rękopisie z Biblioteki Jagiellońskiej. Księga złoczyńców żywieckich stanowi cenne źródło do badań nad przestępczością i wymiarem sprawiedliwości w Żywcu od XVI do XVIII w
Kulturowe inspiracje śląskich studentów (XVI – XVII wiek)
Full text linkIn the 16th and 17th centuries, European universities attracted students with their outstanding professors and modern educational methods. The steadily expanding University of Padua was also attractive to students from Silesia. Most of these students enrolled at the university and joined the German Nation of artists or jurists. The matriculation books of the these nations include the names of notable figures such as the physician and librarian Johann Dornau, the physician Tobias Pontanus, the botanist Achilles Cromer, the lawyer and philosopher Hans Heinrich I von Hochberg, and the physician Johann Crato von Krafftheim. Their résumés attest to the influence of educational travel on career development.Europejskie uniwersytety w XVI i XVII wieku przyciągały studentów wybitną kadrą profesorską oraz nowoczesnymi metodami kształcenia. Stale rozbudowująca się uczelnia w Padwie była atrakcyjna również dla studentów z terenu Śląska. Scholarzy ci najczęściej zapisywali się na uniwersytet, wybierając nację niemiecką artystów lub jurystów. W księgach immatrykulacyjnych wspomnianych nacji odnaleźć można nazwiska m.in. lekarza i bibliotekarza Johanna Dornaua, medyka Tobiasa Pontanusa, botanika Achillesa Cromera, prawnika i filozofa Hansa Heinricha I von Hochberga czy też medyka Johanna Crato von Krafftheima, których życiorysu są potwierdzeniem wpływu podróży edukacyjnych na rozwój kariery
Aleksandr Dugin, Manifest Wielkiego Przebudzenia i pisma czasu wojny, wstęp i red. Mateusz Piskorski : (Warszawa: Dom Wydawniczy Myśl Polska Sp. z o.o., 2022), ss. 194.
Full text linkAleksandr Gielewicz Dugin bardzo często w polskich mediach jest przedstawiany jako ideolog Kremla. Podkreśla się jego silny wpływ na prezydenta Federacji Rosyjskiej Władimira Putina (1999–2008 i od 2012), nazywa się go „głównym ideologiem Putina”, „mózgiem Putina”, „współczesnym Rasputinem” czy „najniebezpieczniejszym filozofem świata”1. Przy tak przedstawianym wizerunku nie dziwi fakt, że postać ta wzbudza dużo emocji, o czym świadczy negatywna reakcja polskich polityków, środowiska naukowego i części społeczeństwa na recenzowaną książkę. W październiku 2022 roku niemal w ostatniej chwili została odwołana jej promocja przez władze Gdańskiej Szkoły Wyższej, a dyskusja o tym, kto promuje rosyjskiego filozofa i w jakim celu, długo była obecna w przestrzeni publicznej. Oczywiście nie była to jedyna tego typu sytuacja
Viaggio niekoniecznie buono: Problemy i dylematy dyplomatów papieskich podczas podróży tzw. via ordinaria di Moravia w XVI–XVII w.
No full textThe accounts of papal diplomats travelling from the Apennine Peninsula to the Polish–Lithuanian Commonwealth in the early modern period indicate that the journey through Moravia was one of the most difficult stages of their route, marked by numerous obstacles. Despite established procedures and careful preparations, most diplomats experienced delays, serious inconveniences, and stressful situations that threatened their own safety and that of their companions. The aim of this article is to present the difficulties and dilemmas faced by papal diplomats travelling through Moravia (via ordinaria di Moravia) in the early modern period, and to attempt to answer the question: how did nuncios cope with situations of threat and uncertainty resulting from political, climatic, infrastructural, and other conditions? This study is based on the correspondence of apostolic nuncios preserved in the Archivio Apostolico Vaticano and the Biblioteca Apostolica Vaticana and published in the series Acta Nuntiaturae Polonae.Z relacji dyplomatów papieskich, udających się z Półwyspu Apenińskiego do Rzeczypospolitej Obojga Narodów w czasach nowożytnych wynika, że przejazd przez Morawy był najtrudniejszym etapem podróży, naznaczonym licznymi przeszkodami. Mimo wypracowanych procedur oraz starannych przygotowań większość dyplomatów doświadczała opóźnień, poważnych niedogodności, sytuacji stresogennych, zagrażających bezpieczeństwu ich samych oraz towarzyszących im osób. Celem artykułu jest ukazanie trudności oraz dylematów, z jakimi mierzyli się papiescy dyplomaci, którzy w epoce nowożytnej podróżowali przez Morawy (via ordinaria di Moravia), oraz próba odpowiedzi na pytanie: jak nuncjusze radzili sobie w sytuacjach zagrożenia i niepewności, będących pochodną realiów politycznych, klimatycznych, infrastrukturalnych etc. Podstawę źródłową stanowi korespondencja nuncjuszy apostolskich przechowywana w: Archivio Apostolico Vaticano i Biblioteca Apostolica Vaticana oraz publikowana w serii Acta Nuntiaturae Polonae
Oczywiste bezprawie: cesarski Franz Philipp von Sternberg wobec porwania i uwięzienia Aleksandra Józefa Sułkowskiego w latach 1759– 1760 – uwagi wstępne
No full textThe article discusses the actions of imperial diplomacy in connection with the abduction and imprisonment of Aleksander Józef Sułkowski, formerly (until 1738) a friend and favorite of Augustus III Wettin, ruler of the Polish–Lithuanian Commonwealth and Saxony. The abduction took place on 24 February 1759, when a detachment of Prussian troops invaded his private estates in Greater Poland (Rydzyna) and carried him off first to Wrocław and then to imprisonment in the fortress of Głogów in Silesia. At that time, the Habsburg Empire, which was at war with the Kingdom of Prussia (the Seven Years’ War), was interested in securing the prince’s release and even cooperated on this matter with French diplomacy. However, seeing the complete passivity of Augustus III Wettin on the international stage and the lack of interest of the Polish court in efforts to free Sułkowski. Franz Philipp von Sternberg, Maria Theresa’s diplomat at the Warsaw court, adopted a waiting attitude, leaving the matter of Sułkowski’s release entirely to the decision of the Prussian monarch Frederick II Hohenzollern, which ultimately took place in June 1760.W artykule poruszono problematykę działań dyplomacji cesarskiej wobec porwania i uwięzienia Aleksandra Józefa Sułkowskiego, niegdyś (do 1738 r.) przyjaciela oraz faworyta władcy Rzeczypospolitej i Saksonii Augusta III Wettyna. Do porwania doszło 24 lutego 1759 r. Wówczas to oddział wojsk pruskich najechał jego prywatne dobra w Wielkopolsce (Rydzyna) i uprowadził go stamtąd wpierw do Wrocławia, a następnie do więzienia w twierdzy głogowskiej na Śląsku. Cesarstwo znajdujące się wówczas w stanie wojny z Królestwem Prus (wojna siedmioletnia) było zainteresowane uwolnieniem księcia, współdziałało nawet w tej sprawie z dyplomacją francuską. Widząc jednak zupełną bierność Augusta III Wettyna na arenie międzynarodowej i brak zainteresowania dworu polskiej dla starań o zwolnienie Sułkowskiego, Franz Philipp von Sternberg, dyplomata Marii Teresy Habsburg na dworze w Warszawie, przyjął postawę wyczekującą, pozostawiając całkowicie kwestię zwolnienia A.J. Sułkowskiego decyzji monarchy pruskiego Fryderyka II Hohenzollerna, do czego ostatecznie doszło w czerwcu 1760 r
Instrumentalizacja języka tureckiego i symbolicznej siły strachu w formach ekspresji tożsamościowej w bułgarskich maskaradach kukierów
Full text linkBulgarian masquerades, known as kukeri games, are traditional carnival performances that continue to be enacted today. Now commonly perceived as elements of national folklore, their roots lie in ancient rural customs of the region. This paper explorees the acts of masking and participation in these masquerades, highlighting and interpreting elements through which individuals and communities articulate their identities in processes of differentiation and interaction. Particular attention is given to the symbolic power of fear embodied in the ritual role of the kuker, which serves to delineate, sustain, and reanimate intra-community boundaries within interpersonal relations. A notable focus is placed on the contemporary use of language, especially Turkish, as a tool for articulating identity in this multi-ethnic region.Bułgarskie maskarady, nazywane grami kukierskimi, to odgrywane do dzisiaj widowiska o charakterze karnawałowym, które współcześnie postrzegane są jako element folkloru, a ich genezy można się doszukiwać w pierwotnej, wiejskiej obrzędowości tego regionu. W artykule przeanalizuję akty maskowania się oraz uczestniczenia w maskaradzie, wskazując i interpretując te ich elementy, które pozwalają zdefiniować się jednostce i wspólnocie w procesach różnicowania i interakcji. Rozważania skupią się na analizie symbolicznej siły strachu, który uobecnia się w rytualnej roli kukiera, wyznaczając, podtrzymując i reanimując granice wewnątrzwspólnotowe w relacjach ponadjednostkowych. Ważną część, szczególnie w kontekście współczesnych praktyk widowiskowych z zamaskowanymi, stanowi opis sposobów wykorzystania języka reprezentującego określone formy ekspresji tożsamościowej w tym wieloetnicznym regionie
Gustaw Herling-Grudziński i Konstanty A. Jeleński o malarstwie Jana Lebensteina
Full text linkThe article compares the views of Gustaw Herling-Grudziński and Konstanty A. Jeleński on Jan Lebenstein’s painting. Drawing on observations and reflections voiced by Grudzinski in his diaristic works (1971–1999) and an essay (1994), as well as Jeleński’s critical writings – primarily reviews and essays written between 1960 and 1985 in Polish and French – the article highlights their shared perspectives on Lebenstein’s art. Their opinions on the art and artistic demeanor of the creator of Axial Figures were constant and notably similar. The article also identifies key differences in their approaches: specifically, Jeleński’s complex critical discourse is contrasted with with diaristic format of Herling-Grudziński’s concise observations. Additionally, the article examines their differing opinions on avant-garde and experimental trends in 20th-century art, against which they position Lebenstein’s oevre.W artykule dokonano zestawienia poglądów Gustawa Herlinga-Grudzińskiego i Konstantego A. Jeleńskiego na twórczość Jana Lebensteina. Na podstawie spostrzeżeń i refleksji wyrażanych przez Grudzińskiego w diarystycznych zapisach (1971–1999) i eseju (1994), w tekstach krytycznych Jeleńskiego, przede wszystkim recenzjach i esejach (pisanych w latach 1960–1985, po polsku i po francusku), wskazano powinowactwa w odbiorze sztuki Lebensteina. Ich oceny twórczości i postawy artystycznej autora Figur osiowych były pokrewne i stałe. Zaznaczono także różnice w ich wypowiedziach, zarówno te formalne: rozbudowany dyskurs krytyczny (Jeleński) i diarystyczny zapis błyskawicznych spostrzeżeń (Herling-Grudziński), jak i dotyczące oceny awangardowych i eksperymentatorskich nurtów sztuki XX w., na tle których prezentują oni malarstwo Lebensteina
Sposoby przedstawiania techne w sztuce współczesnej w perspektywie filozofii techniki
Full text linkThe article examines the representation of techne in contemporary art, focusing on how artworks assign meaning to technology – either by expressing fear of machines or by familiarizing art audiences with technological creations. The notion of “taming” is understood here as the reduction of fear associated with the incomprehensible or potentially dangerous. The article aims to identify how techne is portrayed in selected examples of contemporary art. The author distinguishes four modes of representation: instrumental, mythological, diagnosing threats, and adaptive. The analyzed works of art demonstrate that techne is an essential theme in artistic expression. Moreover, through art, the relationship between humans and technical devices – more broadly, the technological system – enters the sphere of public discourse. The article’s author treats artistic statements about technology as part of the cultural imaginarium. The analytical framework draws on concepts from the philosophy of culture and the philosophy of technology. The article employs hermeneutic methods to interpret technological artifacts and visual representations.Artykuł dotyczy analizy sposobów obrazowania techne w sztuce współczesnej, nadawania im znaczenia przez ukazywanie strachu przed maszynami bądź oswajania odbiorców sztuki z wytworami techniki. Oswajanie należy rozumieć jako sposób na zmniejszenie lęku przed tym, co niezrozumiałe lub niebezpieczne. Celem artykułu jest ukazanie sposobów przedstawiania wytworów techne w sztuce na przykładzie wybranych przykładów sztuki współczesnej. Autor wyróżnia cztery takie sposoby: instrumentalny, mitologiczny, diagnozujący zagrożenia i adaptacyjny. Wybrane do analizy dzieła sztuki wskazują na to, że techne stanowi ważny temat wypowiedzi artystycznych. Jednocześnie dzięki sztuce relacje łączące człowieka z urządzeniami technicznymi, szerzej systemem techniki, stają się elementem dyskursu publicznego. Autor artykułu traktuje artystyczne wypowiedzi na temat techniki jako część imaginarium kulturowego. Kontekstem dla prezentowanych analiz są koncepcje z zakresu filozofii kultury i filozofii techniki. W artykule zastosowano metodę hermeneutyki rozumienia wytworów techniki i hermeneutyki obrazu