Akademia Ignatianum w Krakowie: Czasopisma
Not a member yet
2764 research outputs found
Sort by
Atrakcyjność i autentyczność obiektu dziedzictwa kulturowego w opinii turysty: Studium przypadku Ojcowskiego Parku Narodowego
Get PDFThe quest for authenticity is often cited as a key trend in cultural tourism. However, some researchers argue that contemporary tourism increasingly undervalues authenticity when assessing the attractiveness of sites. This article examines these perspectives through a case study of Ojców National Park (ONP), analyzing data from Tripadvisor, Google, Polskie Szlaki, and ZamkoMania websites to evaluate the popularity and appeal of cultural heritage sites within the park. The study investigates how tourist opinions and ratings correlate with their perceptions of authenticity. It finds that authenticity is a significant factor for only a small segment of visitors to ONP, and there is notable variability in how authenticity is understood. Tourists often struggle to accurately and consistently evaluate the authenticity of attractions such as historic buildings, including castles and ruins.Poszukiwanie autentyczności, zdaniem części badaczy, jest jednym z głównych trendów w turystyce kulturowej; w odmiennym stanowisku współczesną turystykę charakteryzuje spadek znaczenia autentyczności w ocenie atrakcyjności obiektów. Na podstawie analizy danych pozyskanych z internetowych agregatorów opinii, w tym serwisów Tripadvisor, Google, Polskie Szlaki i ZamkoMania, dokonano oceny popularności i atrakcyjności obiektów dziedzictwa kulturowego na terenie Ojcowskiego Parku Narodowego. Zwrócono uwagę na potencjalny związek wystawionych przez turystów opinii i ocen z percepcją autentyczności obiektów. Autentyczny charakter wybieranych atrakcji jest elementem wpływającym na doświadczenie niewielkiego odsetka turystów przebywających w OPN, a dodatkowo różnią się oni w rozumieniu autentyczności. Turyści mają problem z jednoznaczną i poprawną oceną autentyczności atrakcji turystycznych, jakimi są zabytkowe budowle, przykładowo zamki i ruiny zamków
Padwa w dziennikach polskich arystokratek Walerii Tarnowskiej i Rozalii Dunin-Borkowskiej
Get PDFThe Enlightenment era facilitated greater mobility for women, allowing them to travel more freely and document their experiences. This article explores the distinctive contributions of Waleria Tarnowska and Rozalia Dunin‑Borkowska through their diaries, which offer rich, nuanced descriptions of Italian landscapes and art. Far from mere personal recollections, these diaries provide valuable insights into the cultural dimensions of their journeys and the early 19th-century Polish aristocracy. The study employs an intertextual approach to analyze the motivations and experiences of these two women as they explored the beauty of Italy. It highlights how their travels were transformative, expanding their cultural perspectives and influencing their personal expressions. This transformation is evident in their reflective and expressive writing, which adds a new layer to their self-presentation and self-creation. The findings underscore the significant educational and intellectual benefits of their foreign travels, revealing how such experiences broadened their cultural horizons. The detailed accounts from these well-educated and perceptive travelers allow readers to appreciate the allure of 19th-century Italy through the refined lens of their literary skills.Epoka Oświecenia stworzyła także głównie kobietom możliwości swobodnego podróżowania. Problem ten rzetelnie omówiony w europejskiej historiografii stanowi jednak lukę w odniesieniu do ówczesnych Polek. Niniejszy artykuł porusza kwestię oryginalności dzienników Walerii Tarnowskiej i Rozalii Dunin-Borkowskiej. Ich nietuzinkowe opisy, a także wnikliwe analizy dotyczące krajobrazu oraz wartości estetycznych włoskiej sztuki sprawiają, że na pozór banalne wspomnienia polskich arystokratek, będąc świadectwem kulturowego wymiaru wojażu autorek, stają się wprost unikatową wiedzą źródłową o obu Polkach i mentalności epoki na początku XIX stulecia. Celem artykułu była – w perspektywie intertekstualnej – refleksja nad motywacjami i doznaniami kobiet, które poznały i odkryły piękno Italii. Zastosowana metodologia pozwoliła także dowieść, iż podróż okazała się momentem przełomowym w ich życiu, a zainteresowanie inną kulturą umożliwiło poszerzenie horyzontów, a także przeżycie swoistej przemiany. Ta ostatnia – manifestując się m.in. dopuszczeniem do głosu subiektywnych odczuć – nadała nowy wymiar pisarstwu, osobliwemu rodzajowi autokreacji Tarnowskiej i Dunin-Borkowskiej, których dzienniki uznać można za punkt przełomowy w badaniach dotyczących podróży kobiecych. Wnioski doprowadziły do stwierdzenia, iż wojaże zagraniczne kobiet miały niewątpliwie ogromny walor edukacyjny i były intelektualnie stymulującym doświadczeniem. Dzięki relacjom ciekawych świata obserwatorek, wykształconych i świadomych podróżniczek, czytelnik jest w stanie docenić uroki dziewiętnastowiecznej Italii, odmalowane w mistrzowski sposób dzięki doskonałej znajomości języka Moliera
Zmysł równowagi u dzieci z przedszkoli tradycyjnych i leśnych
Get PDFThe area of interest in this article is the sense of balance in preschool children, its aim is to present research on the comparison of the ability to maintain balance in static and dynamic tests of children attending traditional and forest kindergartens. The inspiration for writing was my own observations showing that children from forest kindergartens (from the age of 3) are much better at overcoming natural obstacles and performing difficult coordination tasks requiring balance than children from other kindergartens. The introductory part of the article presents the importance of the vestibular system in anatomical and pedagogical aspects. The tests consisted in conducting 2 tests to check the static balance - standing on one leg with eyes open and closed and 2 tests to check the dynamic balance - free walking on the beam and walking with a measuring step. The author's own research shows that in all tests, children from forest kindergartens obtained better results than children from traditional kindergartens. Statistical inference using the z (normal) distribution was based on the Mann-Whitney U test. This test showed that these differences were statistically significant. The article ends with general pedagogical and practical educational recommendations.Obszarem zainteresowania w tym artykule jest zmysł równowagi u dzieci w wieku przedszkolnym, jego celem przedstawienie badań dotyczących porównania zdolności utrzymania równowagi w próbach statycznych i dynamicznych dzieci uczęszczających do przedszkoli tradycyjnych i do przedszkoli leśnych. Inspiracją do napisania były obserwacje własne wskazujące, że dzieci z przedszkoli leśnych (od 3 roku życia) znacznie lepiej radzą sobie z pokonywaniem naturalnych przeszkód i z wykonywaniem trudnych zadań koordynacyjnych wymagających utrzymania równowagi, niż dzieci z innych placówek przedszkolnych.
W części wstępnej artykułu przedstawiono znaczenie układu przedsionkowego w aspekcie anatomicznym i pedagogicznym. Badania polegały na przeprowadzeniu 2 prób sprawdzających równowagę statyczną – stanie jednonóż z oczami otwartymi i zamkniętymi i 2 prób sprawdzających równowagę dynamiczną – swobodne przejście po belce i przejście krokiem mierniczym. Z badań własnych autorki wynika, że we wszystkich próbach dzieci z przedszkoli leśnych uzyskały lepsze rezultaty niż dzieci z przedszkoli tradycyjnych. Wnioskowanie statystyczne z wykorzystaniem rozkładu z (normalnego) przeprowadzono na podstawie testu U Manna Whitney`a. Test ten wykazał, że wspomniane różnice były istotne statystycznie. Artykuł kończą rekomendacje ogólnopedagogiczne i praktycznoedukacyjne
Uczestnictwo w kulturze w rzeczywistości pandemicznej: Wyzwania dla instytycji kultury w Polsce
Get PDFThe subject of the considerations was cultural participation in a pandemic reality and the resulting consequences and challenges for cultural institutions in Poland. Their identification was the main objective of the exploratory and problem-oriented article. The conclusions were based on rich literature, the results of research conducted by various specialized institutions in the form of reports and exemplification of selected practices used by cultural institutions in the field of access to cultural goods. The results obtained revealed changes in the ways and forms of cultural participation observed under the conditions of pandemic reality. The basis of their development is modern technologies that allow participation in culture in a hybrid way, allowing the reception of culture through online communication. In addition, based on the analysis, the key challenges facing cultural institutions in Poland were identified. The author’s intention was to identify possibilities for improving the activities of these entities in the new hybrid reality that most likely awaits us all in the coming years.Przedmiotem podjętych rozważań było uczestnictwo w kulturze w rzeczywistości pandemicznej i wynikające z tego stanu konsekwencje oraz wyzwania dla instytucji kultury w Polsce. Ich rozpoznanie stanowiło główny cel artykułu o charakterze eksploracyjnym i problemowym. Sformułowane wnioski oparto na bogatych źródłach literaturowych, wynikach badań prowadzonych przez różne wyspecjalizowane instytucje w postaci raportów oraz egzemplifikacji wybranych praktyk stosowanych przez instytucje kultury w zakresie dostępu do dóbr kultury. Uzyskane wyniki ujawniły zmiany w sposobach i formach uczestnictwa w kulturze obserwowane w warunkach rzeczywistości pandemicznej. Podstawą ich rozwoju stają się nowoczesne technologie, które pozwalają na uczestnictwo w kulturze w sposób hybrydowy, dopuszczający odbiór kultury za pośrednictwem komunikacji online. Na podstawie przeprowadzonej analizy zidentyfikowano ponadto najważniejsze wyzwania, jakie pojawiają się przed instytucjami kultury w Polsce. Zamierzeniem autorki było wskazanie możliwości usprawnień działań tych podmiotów w nowej, hybrydowej rzeczywistości, jaka nas wszystkich najprawdopodobniej czeka w najbliższych latach
Podcasting true crime jako medialny gatunek hybrydyczny
Get PDFThe article describes the hybrid of medium and the narrative genre, which is true crime (TC) podcasting. Combining new technology and old storytelling, it blends activism with consumerism, information with entertainment, and the real with the virtual. It may be an example of the media demassification trend and for this reason it is worth researching. The author shows that it should also become the subject of analyzes of the engaged humanities. TC podcasts not only verbalize and promote certain attitudes towards crime, but also constitute a tool of social criticism. Contrary to earlier TC texts, they redirect the audience’s attention from the crime itself and the criminal to the problem of the failure of the security services to fulfill the tasks entrusted to them.Artykuł omawia genezę i charakterystykę hybrydy medium i gatunku narracyjnego, jaką jest podcasting true crime (TC). Łącząc nową technologię i stary typ opowieści, kontaminuje on aktywizm z konsumpcjonizmem, informację z rozrywką oraz to, co rzeczywiste, z tym, co wirtualne. Stanowi przykład medium zdemasyfikowanego i choćby z tego względu jest wart badawczego zainteresowania. Autorka wykazuje, że powinien również stać się przedmiotem analiz humanistyki zaangażowanej. Podcasty TC bowiem nie tylko werbalizują i propagują określone postawy wobec przestępstw, ale także stanowią narzędzie krytyki społecznej. W odróżnieniu od wcześniejszych tekstów TC przekierowują uwagę odbiorców z czynów i osoby przestępcy na problem niewywiązywania się instytucji bezpieczeństwa państwa z powierzonych im zadań
Kultura (w) rzeczywistości hybrydalnej: Wstęp do części tematycznej numeru
Get PDFWspółczesny świat, w którym obecny jest człowiek, dzięki rozwojowi technologii nie ogranicza się już tylko do wymiaru realnego. Jego drugi „biegun” stanowi coraz szybciej konstruowany świat wirtualny, którego wyróżniającą cechą jest medialna transformacja atrybutów fizycznych. Dwa wymiary: realny i wirtualny, odmienne od siebie już w samych podstawach konstruowania i funkcjonowania, stały się obecnie wzajemnie przenikającymi i uzupełniającymi się formami. Trudno określić, który z nich zachowuję większą siłę sprawczości. Niewątpliwie oba na siebie oddziałują, korzystając ze swoich zasobów, czerpiąc ze swoich osiągnięć, inspirując, wspomagając, czasami też ograniczając. Coraz trudniej wyobrazić sobie przestrzeń kulturową współczesnego człowieka bez obustronnych przepływów pomiędzy wspomnianymi wymiarami. Tworzą one coraz bardziej rozbudowaną, swoiście zespoloną rzeczywistość hybrydalną, którą należałoby rozumieć jako zróżnicowaną funkcjonalnie konfigurację przestrzeni realnej i wirtualnej, umożliwiającą ich wzajemną dynamiczną koegzystencję przy zachowaniu ich odmienności i względnej niezależności. Hybrydalne połączenie rzeczywistości realnej z wirtualną nie oznacza tworzenia abstrakcji, a raczej zmianę sposobu istnienia procesów stymulujących transgresje działań ludzkich. Rzeczywistość hybrydalna znosi wcześniejsze sposoby przedstawiania świata, stając się otwartym modelem, w którym zanikają granice między wirtualnością i realnością
Konstrukcje kobiecości w polskim filmie: Szkic do analizy
Get PDFThe article aims to analyse the representation of women in Polish cinematography against the background of crucial political, economic and cultural transformations in the country, starting from the unstable interwar years, through the communist period, to a fully democratic state with a free market economy. The author argues that the social perception of femininity is modified whenever historical realities and social conventions change. Those reconstructed models of womanhood provide a defining framework for women’s expected and acceptable behaviours and attitudes in a given community. This has been particularly evident in Poland, where cultural transformations have constantly been intertwined with political and economic changes, while cinema remains a vital medium to convey cultural values and raise important social issues. The study examines how the changing socio-historical context has shaped the category of womanhood in Polish (film) culture and discusses the most distinctive constructions of femininity and female role models it has developed.Celem artykułu jest prześledzenie obrazu kobiety w polskiej kinematografii na tle najważniejszych przemian polityczno-gospodarczych oraz kulturowych w kraju, począwszy od niestabilnych lat międzywojennych, poprzez okres komunizmu, aż do w pełni demokratycznego państwa o gospodarce wolnorynkowej. Autorka dowodzi, że społeczne pojmowanie kobiecości poddawane jest procesowi rekonstruowania lub modyfikowania zawsze wtedy, gdy zmieniają się realia historyczne i obyczajowe, a będące efektem owej rekonstrukcji reprezentacje kobiecości stają się definicją, według której funkcjonują pożądane i akceptowane w danej społeczności modele kobiety. Zjawisko to jest szczególnie widoczne na przykładzie kultury polskiej, której przemiany dokonywały się dotąd w cieniu politycznych transformacji, a dla której ważnym nośnikiem wartości pozostaje kino. Podjęta w artykule analiza nie tylko pokazuje, jak zmieniający się kontekst społeczno-historyczny kształtował kulturowe wizerunki kobiet i sposób rozumienia kobiecości przez polskich twórców filmowych, ale również określa najważniejsze i najbardziej typowe dla polskiej kultury konstrukcje kobiecości i kobiece wzorce osobowe
Znaczenie niematerialnego dziedzictwa kulturowego dla jego depozytariuszy na przykładzie społeczności współpracujących z Muzeum Krakowa
Get PDFThe main issue that is the subject of the article is the question of the importance of selected phenomena of the city of Krakow’s intangible cultural heritage for the identity of those who cultivate it. For more than 70 years, the Museum of Kraków has been working with communities that cultivate local Krakow traditions. Initially, these were communities associated with the Lajkonik parade, the Krakow nativity scenes and the longbow fraternity, joined in recent years by Vistula rafters and Cracovian lace makers. These communities work with the Museum of Kraków for the protection and popularization of their intangible cultural heritage. At the same time, the staff of the Museum of Kraków (Center for the Interpretation of the Intangible Heritage of Krakow, until 2020, the Department of Folklore and Traditions of Krakow) have been carrying out research projects aimed at a more thorough identification of the aforementioned communities, including the importance of the intangible cultural heritage they cultivate for their members’ identity and the role of intergenerational transmission. The material gathered in the course of these projects has not yet been fully utilized in the scholarly discourse on intangible cultural heritage. The article in preparation will be based on this extensive material. Conclusions will help provide answers to questions such as the impact of involvement in maintaining local traditions on the lives of individuals and families, intergenerational transmission and the values intangible heritage is associated with for its keepers. The importance of the issue also stems directly from the 2003 Convention’s definition of intangible cultural heritage, according to which intangible heritage is made up by phenomena that provide a sense of identity and intergenerational continuity.Głównym zagadnieniem będącym przedmiotem artykułu jest kwestia znaczenia wybranych zjawisk niematerialnego dziedzictwa kulturowego miasta Krakowa dla tożsamości osób je kultywujących (depozytariuszy). Muzeum Krakowa od ponad 70 lat współpracuje ze społecznościami, które podtrzymują lokalne krakowskie tradycje. Początkowo były to społeczności związane z pochodem Lajkonika, szopkarstwem krakowskim i bractwem kurkowym, do których w ostatnich latach dołączyli flisacy wiślani oraz koronczarki krakowskie. Społeczności te współpracują z Muzeum Krakowa w obszarze dotyczącym ochrony i popularyzacji ich niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Jednocześnie pracownicy Muzeum Krakowa (Centrum Interpretacji Niematerialnego Dziedzictwa Krakowa, a do 2020 r. Działu Folkloru i Tradycji Krakowa) realizowali w ostatnich latach projekty badawcze, których celem było dokładniejsze rozpoznanie wymienionych środowisk, obejmujące również znaczenie kultywowanego przez ich przedstawicieli niematerialnego dziedzictwa kulturowego dla ich tożsamości oraz rolę przekazu międzypokoleniowego. Zgromadzony w toku tych projektów materiał nie został jeszcze w pełni wykorzystany w naukowym dyskursie poświęconym niematerialnemu dziedzictwu kulturowemu. Przygotowywany artykuł będzie się opierał na tym obszernym materiale. Wnioski pomogą uzyskać odpowiedzi na pytania, jaki wpływ na życie osób i rodzin ma zaangażowanie w podtrzymywanie lokalnych tradycji, w jaki sposób odbywa się przekaz międzypokoleniowy oraz z jakimi wartościami łączy się niematerialne dziedzictwo dla jego depozytariuszy. Znaczenie tej kwestii wynika też bezpośrednio z definicji niematerialnego dziedzictwa kulturowego z konwencji z 2003 r., zgodnie z którą za niematerialne dziedzictwo mogą zostać uznane zjawiska będące źródłem poczucia tożsamości i ciągłości międzypokoleniowej
Ochrona niematerialnego dziedzictwa kulturowego: Wybrane przykłady działań na rzecz koronki
Get PDFIn the first part of this paper, I introduce the definition of the protection of intangible cultural heritage, based on the 2003 UNESCO Convention.
The second part shortly characterises the needle lace and bobbin lace technique traditions along with lace elements from the Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity. The examples show both the historical outlook and contemporary practice. As case studies the Alençon Lace, the lefkaritika in addition to laces from Slovenia and Croatia are presented.W pierwszej części artykułu przytoczyłam definicję ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego na podstawie konwencji UNESCO z 2003 r. (Convention for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage).
W drugiej części pokrótce scharakteryzowałam koronkę klockową jako technikę oraz przedstawiłam przykłady koronki klockowej i igiełkowej objętej szczególną ochroną i wpisem na listę reprezentatywną niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzkości (Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity). Przykłady obejmują zarówno rys historyczny, jak i obecną praktykę. Case studies to koronka z Alençon, lefkaritika, a także zbiorowe wpisy koronek ze Słowenii i Chorwacji
Kastylijczyk Pero Tafur i jego egipska misja dyplomatyczna z 1437 r. w służbie cypryjskich Lusignanów
Get PDFBetween Cyprus, which remained under the rule of the French Lusignan dynasty, and the Mamluk Sultanate, there were relatively frequent exchanges of deputies throughout the 15th century. In 1426, the Mamluks, provoked by actions of pirates supported by the rulers of Cyprus against Muslim shipping and the Syrian-Palestinian coast, invaded the island. In the course of it, they defeated the Lusignan army at the Battle of Khirokitia, and captured King Janus as a captive and abducted him to Cairo. As a result, the Kingdom of Cyprus came under Mamluk sovereignty. The rulers of Cyprus, Janus and his successors Charlotte and James II, made attempts to shed this sovereignty, for example, by sending envoys to Poland (1432), among others. Descriptions of the diplomatic missions maintained by the kings of Cyprus to Egypt come from several sources, including the account of the Castilian nobleman Pero Tafur, who visited three continents between 1436 and 1439. He was sent by King John II to Cairo in 1437 before the Sultan to end the onerous need for Cypriots to pay an annual tribute. Tafur’s account is also interesting for its descriptions of the ceremonies then present at the Sultan’s court and the special procedures that diplomats intending to obtain an audience with the Mamluk ruler had to undergo.Pomiędzy pozostającym pod panowaniem francuskiej dynastii Lusignanów Cyprem a sułtanatem Mameluków dochodziło do stosunkowo częstej wymiany posłów na przestrzeni XV stulecia. W 1426 r. Mamelucy, sprowokowani wspieranymi przez Lusignanów i działającymi z cypryjskich portów piratami atakującymi żeglugę muzułmańską i wybrzeże syryjsko-palestyńskie, dokonali inwazji na wyspę. W jej trakcie pokonali wojska Lusignanów w bitwie pod Chirokitią, króla Janusa pojmali w niewolę i uprowadzili do Kairu, a Królestwo Cypru znalazło się pod zwierzchnictwem Mameluków. Władcy Cypru, zarówno Janus, jak i jego następcy Szarlota i Jakub II, podejmowali próby zrzucenia tego zwierzchnictwa, na przykład wysyłając poselstwa z prośbami o pomoc finansową i militarną m.in. do Polski (1432). Opisy misji dyplomatycznych kierowanych przez królów Cypru do Egiptu pochodzą z kilku źródeł, w tym z relacji kastylijskiego szlachcica Pero Tafura, który w latach 1436–1439 odbył podróż aż po trzech kontynentach. Został on w 1437 r. wysłany przez króla Cypru Jana II do Kairu przed oblicze sułtana w celu ustalenia formy płacenia corocznego trybutu. Relacja Tafura jest również interesująca z uwagi na opisy ceremoniałów obecnych wówczas na dworze sułtana oraz specjalnych procedur, którym musieli się poddawać dyplomaci zamierzający uzyskać audiencję u władcy Mameluków