Akademia Ignatianum w Krakowie: Czasopisma
Not a member yet
2764 research outputs found
Sort by
Polemika profesorów Fryderyka Skarbka i Feliksa Bentkowskiego dotycząca „dążności ludzi do bogactw i polepszenia bytu” na łamach „Pamiętnika Warszawskiego Umiejętności Czystych i Stosowanych” (1829): Jako wyraz niepokojów i obaw związanych z upowszechnianiem w kulturze polskiej nowych wzorów osobowych inspirowanych franklinizmem
Get PDFThe purpose of this article is to reconstruct and present, within a broader cultural context, a relatively unknown controversy that emerged in 1829 within the pages of the “Warsaw Memoir of Pure and Applied Sciences” (vol. 1), between two professors from the Royal University of Warsaw. The initial polemical article titled “Request for Clarification” was authored by Feliks Bentkowski, followed by a response titled “Reply to the Request for Clarification Published in the Memoir” penned by Count Fryderyk Skarbek. The impetus for this debate was Skarbek’s translation of Charles Ganilh’s work “Dictionary of Political Economy”, which he significantly augmented with his own annotations.
Although Ganilh’s work, as translated by Skarbek, primarily pertained to political economy, the ensuing debate also indirectly related to significant phenomena within the contemporary Polish culture, such as the dissemination of new (foreign) values, attitudes, customs, and cultural patterns. This article views the polemical exchanges between Bentkowski and Skarbek within a broad cultural context, recognizing them as reflections of the societal, cultural, and civilizational discussions and disputes of the time, as well as manifestations of the fears and anxieties typical for certain segments of the pre-uprising Polish society. Furthermore, this polemic indirectly offers an interesting perspective on the reception of Franklinian ideas in Poland during the early decades of the 19th century. The primary sources for this study are the two polemical publications from 1829. However, given that the controversy is situated within a wider cultural context, other texts from the culture of the Kingdom of Poland, including strictly literary works, were also consulted.Celem artykułu jest zrekonstruowanie oraz zaprezentowanie w szerszym kontekście kulturowym bardzo mało znanej w literaturze przedmiotu polemiki rozgorzałej w roku 1829 na łamach „Pamiętnika Warszawskiego Umiejętności Czystych i Stosowanych” (t. 1) między dwoma profesorami Królewskiego Uniwersytetu Warszawskiego. Autorem pierwszego z polemicznych artykułów pt. Prośba o rozwiązanie wątpliwości był Feliks Bentkowski. Kolejny tekst, zatytułowany Odpowiedź na prośbę o rozwiązanie wątpliwości umieszczoną w zeszycie Pamiętnika Warszawskiego, wyszedł spod pióra hr. Fryderyka Skarbka. Impulsem do podjęcia polemiki stał się dokonany przez Skarbka przekład pracy Charles’a Ganilha pt. Dykcjonarz ekonomii politycznej własnymi uwagami znacznie pomnożony.
Pomimo iż samo dzieło Ganilha przełożone przez Skarbka odnosiło się do zagadnień ściśle związanych z ekonomią polityczną, to jednak wspomniana polemika pośrednio wiązała się także z ważnymi zjawiskami dotyczącymi ówczesnej kultury polskiej, takimi jak m.in. upowszechnianie się nowych (obcych) wartości, postaw, obyczajów, a także nowych wzorów kulturowych. W niniejszym artykule spojrzano na polemiczne wystąpienia Bentkowskiego i Skarbka w szerokim kontekście kulturowym, dostrzegając w nich echa ówczesnych dyskusji i sporów społeczno-kulturowo-cywilizacyjnych, a także odbicie obaw i niepokojów charakterystycznych dla pewnej części przedpowstaniowego społeczeństwa polskiego. Ponadto wspomniana polemika (pośrednio) może być także interesująca w perspektywie recepcji idei Franklinowskich na ziemiach polskich w pierwszych dekadach XIX wieku. Materiał źródłowy stanowią przede wszystkim dwie polemiczne publikacje z roku 1829. Jednak ze względu na to, że owa polemika została tutaj osadzona w szerszym kontekście kulturowym, sięgnięto także do innych tekstów kultury z czasów Królestwa Polskiego, w tym do dzieł stricte literackich
Królestwo Chosŏn i jego mieszkańcy na trasie podróży fregaty „Pallada” (1852–1854) w relacji Iwana Gonczarowa w świetle wczesnych kontaktów rosyjsko-koreańskich
Get PDFIn 1854, the Russian crew of the frigate Pallada had multiple encounters with the inhabitants of the Kingdom of Chosŏn on Kŏmundo Island and in several locations along the entire eastern coast of the country. This was the first and the most significant Russo-Korean meeting on the sea route, as previous contacts between representatives of the two civilizations were on land routes, during the battles for Albazino, and through the Orthodox mission in Beijing. The aim of this article is to analyze these encounters based on the account of Ivan Goncharov, contained in his work „The Frigate Pallada” (1852) set within a broader political and cultural context that includes both the history of early Russo-Korean contacts in the 17th and 18th centuries and the maritime rivalry of Western powers in North-East Asia during the Opium Wars, the Taiping Rebellion and the Crimean War. The significance of this exchange is also evidenced by the fact that references to it were recorded in Korean sources, particularly in the „Diaries of the Royal Secretariat” (Sŭngjŏngwŏn ilgi) and the „Annals of the Chosŏn Dynasty” (Chosŏn wangjo sillok).W 1854 roku rosyjska załoga fregaty „Pallada” wielokrotnie zetknęła się z mieszkańcami Królestwa Chosŏn na wyspie Kŏmundo oraz w kilku miejscach podczas rejsu wzdłuż całego wschodniego wybrzeża kraju. Było to pierwsze i zarazem najważniejsze rosyjsko-koreańskie spotkanie na trasie rejsów morskich, jako że wcześniejsze kontakty między przedstawicielami obydwu cywilizacji miały miejsce na trasach lądowych, podczas walk o Albazin oraz w trakcie misji prawosławnej w Pekinie. Celem artykułu jest przeanalizowanie tych spotkań opisanych w relacji Iwana Gonczarowa, zawartej w dziele Fregata Pallada w szerszym kontekście politycznym i kulturowym, uwzględniającym zarówno lądową historię kontaktów rosyjsko-koreańskich w XVII i XVIII wieku, jak również morską rywalizację mocarstw zachodnich w Azji Północno-Wschodniej w dobie wojen opiumowych, powstania tajpingów oraz wojny krymskiej. O znaczeniu tej wymiany świadczy również fakt, że wzmianki o niej zostały uwiecznione w źródłach koreańskich, w szczególności w „Dziennikach Sekretariatu Królewskiego” (Sŭngjŏngwŏn ilgi) oraz „Rocznikach Dynastii Chosŏn” (Chosŏn wangjo sillok)
Władze państw komunistycznych wobec papieża Jana Pawła II (1978–1981)
Get PDFThe subject of this article is the position of the authorities of communist states in Europe towards the election of Karol Wojtyla as Pope in 1978 and his first years at the Vatican. The text is an outline of the problem based primarily on the literature on the subject and source publications. The author’s attention is focused on Poland, as well as on other countries with a significant number of Catholics within their borders: Czechoslovakia, Hungary and the Soviet Union. In particular, the reactions of the authorities to John Paul’s visit to Poland are discussed, as well as measures taken to combat Vatican influence in the Soviet bloc countries. The closing caesura is the assassination attempt on the Pope on 13 May 1981.Tematem artykułu jest stanowisko władz państw komunistycznych w Europie wobec wyboru Karola Wojtyły na papieża w 1978 r. oraz pierwszych lat jego działalności w Watykanie. Tekst stanowi zarys problemu oparty przede wszystkim na literaturze przedmiotu i wydawnictwach źródłowych. Uwaga autora koncentruje się na Polsce, a także na innych państwach posiadających w swych granicach znaczącą liczbę katolików: Czechosłowacji, Węgrzech i Związku Sowieckim. W szczególności omówiono reakcje władz na wizytę Jana Pawła w Polsce oraz działania podejmowane w kierunku zwalczania wpływów Watykanu w państwach bloku sowieckiego. Cezurę końcową stanowi zamach na papieża 13 maja 1981 r
Pedagogika zabawy w edukacji muzycznej uczniów klasy trzeciej szkoły podstawowej – raport z badań
Get PDFClasses taught at school should be a space where students have the opportunity to fully develop, discover themselves, awaken and develop their potential and passions, as well as to acquire the knowledge necessary for effective functioning in the world. The use of properly selected methods during classes is essential to create an environment in which children can study and develop. Pedagogy of play incorporates a wealth of methods that offer a number of benefits and advantages that come with learning through play. Play triggers joy in children, creates space where they can be themselves, explore and be creative while improving the competencies necessary for life. Pedagogy of play also creates a favorable environment for working with children in music classes. The freedom and dynamics of play perfectly match the child’s musical activities. The main purpose of the study was to investigate how children function and perform during classes that incorporate musical pedagogy of play. The study was conducted using qualitative field research conducted at Bogdan Jański Elementary School in Kraków, Poland. The results of the study suggest that pedagogy of play creates a friendly environment for the development and formation of various competencies in children during a music class.Zajęcia prowadzone w szkole powinny być przestrzenią, w której uczniowie mają możliwość pełnego rozwoju, odkrywania siebie, rozbudzania i rozwijania swojego potencjału i pasji oraz zdobywania niezbędnej wiedzy do prawidłowego funkcjonowania w świecie. Stosowanie odpowiednio dobranych i wyselekcjonowanych metod podczas zajęć jest bardzo istotne, aby stworzyć im środowisko, w którym mogą się kształcić i rozwijać. Pedagogika zabawy, to bogactwo metod, które oferują szereg korzyści i zalet płynących z nauki poprzez zabawę. Zabawa wyzwala w dziecku radość, stwarza przestrzeń do bycia sobą, eksplorowania, twórczości oraz doskonali kompetencje niezbędne do życia. Pedagogika zabawy stwarza również bardzo korzystne warunki do pracy z dziećmi na zajęciach muzycznych. Wolność i dynamika zabawy idealnie komponuje się z muzyczną działalnością dziecka. Głównym celem badań było poznanie funkcjonowania dzieci podczas zajęć muzycznych z wykorzystaniem pedagogiki zabawy. W pracy posłużono się metodą jakościowych badań terenowych. Badania zostały przeprowadzone w Szkole Podstawowej im. Bogdana Jańskiego w Krakowie. Wyniki badań sugerują, że pedagogika zabawy stwarza przyjazne środowisko do rozwijania i kształtowania różnorodnych kompetencji dzieci podczas zajęć muzycznych
Przestrzeń kulturowa dziedzictwa niematerialnego a organizacja przestrzeni turystycznej
Get PDFThis article explores theoretical aspects of cultural space, cultural landscapes, and the organization of tourism space. Based on participatory observations conducted primarily in the Balkans since 2010, it identifies various interactions between cultural and tourism spaces in relation to the categories of intangible heritage defined by UNESCO. The study highlights the challenges of presenting traditions to tourists and examines the potential for both permanent and temporary adaptations of spaces to meet tourist needs, considering their impact on the authenticity of cultural processes. The article also proposes directions for future research.W artykule przybliżono zagadnienia teoretyczne dotyczące przestrzeni kulturowej, krajobrazu kulturowego oraz organizacji przestrzeni turystycznej. Dzięki obserwacjom uczestniczącym prowadzonym od 2010 r., głównie na Bałkanach, zanalizowano różnorodne formy relacji między przestrzenią kulturową a turystyczną w odniesieniu do kategorii dziedzictwa niematerialnego zaproponowanych przez UNESCO. W efekcie określono ograniczenia prezentacji tradycji oraz możliwości trwałego i czasowego dostosowania przestrzeni do potrzeb turystów, wpływające na autentyczność procesu kulturowego. Wskazano także kierunki dalszych badań
Dialog między chrześcijaństwem a judaizmem jako wartość w perspektywie historycznej, aktualnej i przyszłej
Get PDFThe dialogue between Christianity and Judaism has been marked by both similarities and differences that have evolved over time. The relationship between these two religious systems, as well as the interactions between their adherents, has been shaped by a complex web of historical connections. Advocates of Jewish-Christian dialogue have played a crucial role in fostering mutual understanding and cooperation, emphasizing the importance of recognizing both the unique aspects of each faith and their commonalities. This dialogue has underscored the value of each tradition while addressing their differences. Looking forward, the future of Jewish-Christian relations will be determined by ongoing dialogue characterized by mutual respect and the pursuit of a shared Lebenswelt, or world of life.Wczesne stosunki żydowsko-chrześcijańskie charakteryzowały się zarówno podobieństwami, jak i różnicami pomiędzy obiema tradycjami religijnymi. Relacje pomiędzy judaizmem i chrześcijaństwem jako systemami religijnymi oraz relacje między Żydami i chrześcijanami jako członkami tych wyznań zostały ukształtowane przez powiązania i interakcje historyczne. Propagatorzy dialogu żydowsko-chrześcijańskiego niewątpliwie przyczynili i przyczyniają się do promocji ducha zrozumienia i współpracy między wyznawcami obu religii. Poprzez swoje wysiłki podkreślili oni znaczenie uznania wyjątkowej wartości każdej wiary oraz istniejących między nimi podobieństw i różnic. Przyszłość stosunków żydowsko-chrześcijańskich będzie kształtowana przez ciągły dialog oparty na wzajemnym szacunku i próbie konstytuowania wspólnego świata życia (Lebenswelt)
Dialog między Synagogą a Eklezją w 2024 r.
Get PDFThis article examines the current state of Catholic-Jewish relations in 2024, focusing particularly on significant documents published over the past century. The author highlights the pivotal roles of Nostra Aetate (1965) and Dabru emet (2000), providing a detailed commentary and interpretation of these texts while incorporating insights from other scholars. The analysis identifies shortcomings in the efforts of both Catholic and Jewish communities to establish meaningful and qualitative relationships. The article advocates for renewed efforts in dialogue, emphasizing the importance of friendship, mutual respect, and collaborative engagement.Autor skupia się na relacjach katolików z Żydami w 2024 r., opierając się zwłaszcza na dokumentach wydanych na przestrzeni ostatnich stu lat. Rozmyślając nad znaczeniem Synagogi i Eklezji, podkreśla wagę dokumentów Nostra aetate (1965) oraz Dabru emet (2000), które komentuje, interpretuje i powołując się na innych autorów, uzupełnia. Dostrzega niedopatrzenia zarówno po stronie katolików, jak i Żydów w budowaniu jakościowych więzi. Sugeruje działanie, którym powinna towarzyszyć przyjaźń, braterstwo i spotkanie w dialogu
Wstęp
Get PDFKolejny tom „Rocznika Filozoficznego Ignatianum” zawiera w części tematycznej artykuły przygotowane z okazji obchodów jubileuszu 70-lecia Archiwum Państwowego w Opolu, jednej z 33 tego typu instytucji wchodzących w skład sieci polskich archiwów państwowych. Rocznice, których świętowanie rozpoczęło się w 2019 roku w stulecie ogłoszenia Dekretu o organizacji archiwów państwowych i opiece nad archiwaliami przez Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego, są okazją do ponownego spojrzenia na zgromadzone w magazynach bezcenne źródła historyczne. Jubileusz opolskiego archiwum obchodzony w 2023 roku zainspirował badaczy do wdrożenia w życie idei powrotu to źródeł, stąd przedstawione teksty opierają się na analizie archiwaliów i mieszczą się przede wszystkim w szeroko pojmowanym dyskursie o dziejach Śląska
Statuty szpitala św. Wojciecha w Opolu – fundamentem działalności placówki
Get PDFThe functioning of any institution, regardless of its scope of activity, is rooted in legal foundations. These include both general laws issued by higher authorities and internal regulations that govern the specific operations of the institution. Such internal regulations are often formalized through statutes and guidelines. The statutes of St. Adalbert’s Hospital in Opole were drafted by its Board of Trustees and are particularly significant. They pertain to the city’s oldest healthcare facility, which operated under the curatorship of the Catholic parish during the 19th and mid-20th centuries. These statutes are noteworthy as they are among the few preserved documents detailing the principles of patient admission and treatment at the hospital. The statutes, published as a booklet by the Raabe printing house in Opole, are believed to have originally been created as a manuscript. Unfortunately, the original manuscript has not survived among the archival materials stored in the State Archives in Opole.Funkcjonowanie każdej instytucji, niezależnie od charakteru jej działalności jest oparte na podstawach prawnych. Z jednej strony jest to prawo ogólnie obowiązujące, wydane przez organy nadrzędne. Z drugiej zaś wewnętrzne przepisy, regulujące funkcjonowanie konkretnej placówki, zazwyczaj wydane są w formie statutu i regulaminu. Takie statuty zostały opracowane przez zarząd Kuratorium szpitala św. Wojciecha w Opolu, najdłużej funkcjonującej placówki zdrowotnej na terenie miasta w XIX i połowy XX w., działającej pod kuratelą parafii Kościoła katolickiego. Zredagowane statuty są interesujące ze względu na fakt, że stanowią w zasadzie jedyne zachowane w zasobie opolskiego archiwum, przepisy dotyczące podstawowych zasad przyjmowania i leczenia pacjentów do Szpitala św. Wojciecha w Opolu. Prezentowane statuty są broszurą wydaną przez drukarnię Raabe z Opola. Oryginał dokumentu powstał najpewniej w formie rękopisu. Jednak nie zachował się on wśród archiwaliów przechowywanych w Archiwum Państwowym w Opolu
Zaburzenia języka i mowy w kategoriach ucieleśnionego poznania
Get PDFThe primary aim of the article is to analyze language and speech disorders within the framework of embodied cognition. The authors attempt to elucidate the nature and mechanisms of disorders such as aphasia, dysarthria, and apraxia of speech through this lens and to highlight the resulting implications for their diagnosis and therapy. The theoretical foundation for the discussion is based on the concept of embodied metaphors proposed by George Lakoff and Mark Johnson, in conjunction with Maurice Merleau-Ponty’s phenomenological concept of pre-reflective intentionality, as well as contemporary research in experimental psychology, cognitive linguistics, and neuroscience. Particular attention is devoted to the role of the sensorimotor system, including the function of mirror neurons, and to theoretical phonological models. The research methodology involves a comparative analysis of theoretical models of embodied cognition and their application in explaining the specific mechanisms underlying language and speech disorders. The article integrates phenomenological findings with empirical results from neuropsychology, establishing a foundation for an interdisciplinary approach to language studies. The central thesis of the article posits that linguistic processes are intrinsically linked to sensorimotor mechanisms and bodily experiences, and that disruptions in these processes should be interpreted as disturbances in the interaction between the body and cognitive functions. The conclusions emphasize the necessity of incorporating bodily dimensions of language into diagnostic and therapeutic practices. The authors highlight the effectiveness of body-oriented methods, such as melodic intonation therapy and movement-based techniques, in rehabilitating language disorders. Furthermore, the article advocates for continued interdisciplinary research combining psychology, neuroscience, and linguistics to deepen our understanding of the connections between the body, mind, and language.Wiodący cel artykułu stanowi analiza zaburzeń języka i mowy w kategoriach ucieleśnionego poznania. Autorzy podejmują w nim próbę pokazania natury i mechanizmów takich zaburzeń jak na przykład afazja, dyzartria, apraksja mowy w świetle tego ujęcia, oraz wskazują na wynikające z tego implikacje dla ich diagnostyki i terapii. Podstawę materiałową dla prezentowanych rozważań stanowi koncepcja ucieleśnionych metafor George’a Lakoffa i Marka Johnsona w powiązaniu z fenomenologiczną koncepcją prerefleksyjnej intencjonalności Maurice’a Merleau-Ponty’ego oraz współczesne badania z zakresu psychologii eksperymentalnej, lingwistyki kognitywnej i neuronauki. Szczególną uwagę poświęcono pod tym względem zagadnieniu roli układu sensomotorycznego, w tym funkcji neuronów lustrzanych, oraz teoretycznym modelom fonologicznym. Metodologia badawcza opiera się na analizie porównawczej teoretycznych modeli ucieleśnionego poznania oraz ich aplikacji w wyjaśnieniu specyfiki mechanizmów zaburzeń języka i mowy. Artykuł integruje wyniki badań fenomenologicznych z empirycznymi ustaleniami neuropsychologicznymi, tworząc podstawy dla interdyscyplinarnego podejścia do problematyki języka. Główną tezę artykułu stanowi założenie, iż procesy językowe są ściśle związane z mechanizmami sensomotorycznymi oraz doświadczeniami o charakterze cielesnym, a ich zakłócenia należy interpretować jako zaburzenia interakcji między ciałem a procesami poznawczymi. Wnioski wskazują na konieczność uwzględnienia cielesnych uwarunkowań języka w praktyce diagnostycznej i terapeutycznej. Autorzy podkreślają efektywność metod angażujących ciało, takich jak terapia intonacyjno-melodyczna czy techniki ruchowe, w rehabilitacji zaburzeń języka. Artykuł stanowi również argument na rzecz dalszych badań interdyscyplinarnych, łączących psychologię, neuronaukę i lingwistykę, w celu lepszego zrozumienia związków między ciałem, umysłem i językiem