Akademia Ignatianum w Krakowie: Czasopisma
Not a member yet
2764 research outputs found
Sort by
Introduction
Get PDFThis issue of the Ignatianum Philosophical Yearbook is divided into two parts. The first part consists of scholarly articles devoted to Polish– Hungarian relations examined in the context of the rivalry between the Habsburgs and the Ottomans, from the Middle Ages to the early modern period. The second part includes a Varia section, bringing together contributions on diverse topics, as well as a reviews section devoted to recent scholarly publications.
Among the issues addressed in this volume, particular attention is given to research developed within the framework of academic cooperation between the scholarly communities of Kraków and Szeged. This cooperation has a long-standing tradition, shaped by successive generations of researchers, and in recent years has been continued through new scholarly and publishing initiatives. The editors express their conviction that the texts presented in this volume constitute a valuable contribution to research on the history of Central Europe and on the political and cultural interconnections of the region from the Middle Ages to the early modern era
Partnership in education: A parental view of art schools under pandemic constraints
Get PDFResearch objectives and problem(s): The aim of the study was to present the parental perspective on the partnership between art schools and families during remote education in the COVID-19 pandemic, based on a four-dimensional model of educational partnership (cognitive, volitional, emotional, and behavioral). The main research problem concerned the nature of this partnership emerging from parents’ assessments.
Research methods: A diagnostic survey was conducted among 461 parents of students attending art schools—music and visual arts institutions. The research instrument was an author-developed questionnaire grounded in the theoretical partnership model and validated using the VREP expert procedure. Statistical analyses (Mann–Whitney U test, Spearman’s rho, and Friedman’s ANOVA) were applied to assess levels of partnership and to compare different types of art schools.
Process of argumentation: The article outlines the adopted theoretical framework of educational partnership, presents the methodological assumptions, and subsequently analyzes differences across the defined partnership dimensions in various types of art schools. The findings are interpreted in relation to national and international research on education during the pandemic.
Research findings and their impact on the development of educational sciences: Parents perceived the partnership between art schools and families as incomplete and uneven across the dimensions. The behavioral and cognitive dimensions received the highest ratings, whereas the emotional and volitional dimensions were rated as the weakest. Significant differences were identified between music and visual arts schools. The findings reveal structural shortcomings in emotional support and collaboration mechanisms under crisis conditions, thereby contributing to knowledge on school–family relations and addressing a gap in research on art education.
Conclusions and recommendations: The results indicate a need to strengthen the emotional and volitional aspects of school–family collaboration, particularly in crisis situations. The study underscores the importance of further research into the relational and organizational factors shaping partnerships in crisis contexts, with particular attention to art schools
Critical thinking in teacCritical thinking in teachers’ perception: Critical remarks based on researchhers' perception/understanding. Critical remarks on the basis of research
No full textResearch objectives (aims) and problem(s): This study investigates teachers’ perceptions of critical thinking (CT) as an essential competence in contemporary education. It examines teachers’ self-assessed levels of CT, their preparedness to develop CT in students, and the barriers that hinder its effective implementation in teaching practice.
Research methods: A quantitative survey was conducted among 213 teachers from various educational levels in southern Poland. The structured questionnaire included self-assessment items and Likert-scale questions measuring teachers’ attitudes toward CT. Data analysis employed descriptive statistics, correlation analysis, and nonparametric tests (Mann–Whitney U and Kruskal–Wallis).
Structure of the article: The article begins with a conceptual overview of CT in the context of the information society, followed by a description of the research methodology. Subsequent sections present and discuss the empirical findings and their implications for educational practice.
Research findings and their impact on the development of educational sciences: Teachers highly value CT but often feel underprepared to teach it. Only 7.5% reported being very well prepared, and many cited obstacles such as a lack of methodological tools, insufficient training, and low student motivation. The results emphasize the need for systematic support and teacher education focused on CT instruction.
Conclusions: The study underscores the importance of professional development that enhances teachers’ competence and confidence in fostering CT. Strengthening CT-oriented curricula and training programs is vital for preparing students to think critically in a complex, information-driven world
Educational partnership in primary schools in light of the experiences of parents of students in grades 1–4
Get PDFResearch objective: The pilot study aimed to gather parents’ opinions on the implementation of the educational partnership concept in selected schools.
The research problem and methods: The research problem was formulated as follows: How do parents of students in grades 1–4 perceive the implementation of the educational partnership concept in primary schools? A diagnostic survey was conducted using an original questionnaire with a 5-point response scale. The research material was analyzed using statistical methods.
Structure of the article: The introduction refers to the humanistic principles underlying contemporary educational concepts. The essence of educational partnership is discussed, with an emphasis on the relationship between the school and parents. The subjects of cooperation, determinants of partnership relationships, and factors that may pose a threat to them are identified. The discussion is situated in the context of partnership models developed by Joyce L. Epstein and Urie Bronfenbrenner. The following section presents the methodological assumptions, statistical analysis results, and a discussion of the findings and conclusions.
Research results and their impact on the development of pedagogical sciences: Parents positively evaluate educational partnership across all key components (communication, cooperation, trust, and the nature of the relationship). They trust the school, feel like co-decision-makers in matters concerning their child, and receive the necessary support from teachers. Communication with teachers takes the form of dialogue. The findings expand knowledge in the field of educational partnership and serve as a reference point for further comparative studies.
Conclusions, innovations, and recommendations: Although the results confirm the implementation of educational partnerships, it should be noted that some parents expressed less positive assessments. This indicates the need to continue efforts to optimize school–parent relationships and to identify parents’ needs regarding communication with the school
Rola placówki edukacyjnej w kształtowaniu się dominacji stronnej u dzieci
Get PDFThe establishment of lateral dominance of the hand, eye, ear and leg, also known as lateralisation of function in the cerebral cortex, is one of the key processes in the development of preschool children. The aim of this article is to highlight the importance of pre-school setting in the establishment of the child's functional asymmetry. As a method, a review of the literature and the current state of research. The lateral dominance should form at the latest in the third year of life. On the basis of the literature review, it was found that the type of lateralisation can be correlated with other characteristics, i.e., language or motor skills. The pre-school period is a time in which the child, supported by the educational institution, attains new skills, develops his or her own potential and realises his or her potential. The pre-school period is a time in which the child, supported by the educational institution, attains new skills, develops his or her own potential and implements the developmental tasks the ontogenetic stage. Ultimately, the child in the care and support environment, gains the competence to enter school. An intensive time in terms of physical and mental development, requires special care and close observation on the part of the teachers involved. Disorders resulting from developmental disturbances can result, for example, in difficulties at school or even in the abnormal development of speech or motor skills. This article is about the tasks that pre-schools can do to support the child in achieving optimal functional asymmetry of the body.
Emphasising the role of the kindergarten in the formation of development of lateral dominance is important for the development of the child's intellectual potential.Ustalenie się dominacji stronnej ręki, oka, ucha i nogi, zwanej również lateralizacją funkcji w korze mózgowej to jeden z kluczowych procesów w rozwoju dziecka w wieku przedszkolnym. Celem artykułu jest zwrócenie uwagi na znaczenie placówki przedszkolnej w ustalaniu się asymetrii funkcjonalnej dziecka. Jako metodę wykorzystano przegląd literatury i aktualnego stanu badań. Dominacja stronna powinna się ukształtować najpóźniej w trzecim roku życia. Na podstawie analizy literatury przedmiotu ustalono, że typ lateralizacji może być skorelowany z innymi cechami tj. z kompetencjami językowymi czy ruchowymi, a okres przedszkolny to czas, w którym wspierany przez placówkę edukacyjną wychowanek osiąga nowe umiejętności, rozwija własny potencjał i realizuje zadania rozwojowe wynikające z danego etapu ontogenetycznego. Ostatecznie dziecko objęte opieką i wsparciem środowiska, zdobywa kompetencje do podjęcia nauki szkolnej. Intensywny czas w zakresie rozwoju fizycznego i psychicznego, wymaga szczególnej troski i wnikliwej obserwacji ze strony zaangażowanych nauczycieli. Powstałe w wyniku zakłóceń rozwojowych zaburzenia mogą skutkować np. trudnościami szkolnymi, a nawet nieprawidłowym kształtowaniem się mowy czy zdolności motorycznych. Niniejszy artykuł dotyczy zadań jakie placówka przedszkolna może realizować, by wspierać dziecko w osiągnięciu optymalnej asymetrii funkcjonalnej ciała. Podkreślenie roli przedszkola w kształtowaniu się dominacji stronnej jest ważne ze względu na rozwój potencjału intelektualnego dziecka
Krytyczna refleksyjność nauczycielek przedszkolnych i wczesnoszkolnych – w świetle ambitnych wzorów i rozczarowujących realiów
Get PDFThe aim of researches was to determine critical reflection correlates for 237 pre-school and early school teachers. Theoretical bases constituted author’s constructive criticism conception, models by D. Schön and H. Giroux, and researches of social psychologists. There were applied Critical Competencies Questionnaire and Scales: Need for Closure Scale and Dogmatism.
Results didn’t confirm some expectations as they indicated the lowest teachers competencies for reflectiveness, criticality and insight in comparison with distinguished groups. Teachers presented low critical constructiveness and high awareness of fallibility. There were identified positive correlations between critical reflectiveness and openness, liberalism, self-improvement and negative – with some dimensions of cognitive rigidity. Results may be commented with context of deterioration of teachers professional preparation with emerging deficits of under-evaluation and cognitive rigidity, low curiosity and tendency for criticism. In the light of obtained results, the possibility to realize the patterns of “reflective practitioner” or “transformative intellectualist” by teachers, should be questioned. Celem badań było określenie korelatów krytycznej refleksyjności w grupie 237 nauczycielek przedszkoli i klas 1–3. Teoretyczną podstawę analiz stanowiła autorska koncepcja konstruktywnego krytycyzmu, modele D. Schöna, H Giroux i badania psychologów społecznych. Wykorzystano Kwestionariusz kompetencji krytycznych oraz skale: potrzeby poznawczego domknięcia i dogmatyzmu.
Wyniki nie potwierdziły części oczekiwań, bowiem wskazały na najniższe kompetencje nauczycielek w zakresie refleksyjności, krytyczności i wnikliwości w stosunku do innych wyróżnionych grup zawodowych. Nauczycielki prezentowały niską konstruktywność krytycyzmu i wysoką świadomość omylności. Zidentyfikowano dodatnie korelacje pomiędzy krytyczną refleksyjnością a wnikliwością, otwartością, liberalizmem, samodoskonaleniem oraz ujemne z częścią wymiarów tzw. sztywności poznawczej. Dodatkowo poziom wykształcenia badanych nie różnicował wyników krytycznej refleksyjności. Uzyskane rezultaty można interpretować w kontekście pogarszającego się przygotowania nauczycielek do zawodu, z ujawniającymi się deficytami w postaci niedowartościowania i sztywności poznawczej, niskiej ciekawości oraz tendencji do krytykanctwa. W świetle otrzymanych wyników należy podać w wątpliwość możliwość realizacji przez nauczycielki wzorów „refleksyjnego praktyka” czy „transformatywnego intelektualisty”
Szczęśliwe dzieci uczą się lepiej – o roli dobrostanu psychicznego w powodzeniach szkolnych dzieci.
Get PDFThis article aims to enrich the literature on childhood happiness with considerations regarding the importance of psychological well-being for children's academic achievement. To address this goal, an attempt was made to answer the following research questions: what role does a child's psychological well-being play in achieving academic success, and what factors contribute to a child's sense of happiness? A literature review was used to construct the argument, reviewing empirical research on the relationship between selected factors related to child well-being and academic success. The first section highlights family factors that influence children's mental well-being, including parental happiness, parental involvement, family bonds, physical contact between parents and their children, time spent together, and father involvement. The following section examines the relationship between children's activity and their mental well-being regarding school success, focusing on the role of play, stress management, clear rules of conduct. The results of the analyses indicate that children's mental well-being is one of the most critical factors determining school success. The conclusions drawn constitute the basis for further empirical analyses in this area. They may also help develop programmes supporting the mental well-being of children and constitute a foundation for constructing interventions aimed at improving children's mental well-being.Celem artykułu jest wzbogacenie literatury poruszającej zagadnienia z obszaru dziecięcego poczucia szczęścia o kwestie dotyczące znaczenia dobrostanu psychicznego dla osiągnięć szkolnych dzieci. W odniesieniu do wyznaczonego celu podjęto próbę udzielenia odpowiedzi na następujące pytania badawcze: jaką rolę pełni dobrostan psychiczny dziecka w osiąganiu sukcesów szkolnych oraz jakie czynniki mają znaczenie dla dziecięcego poczucia szczęścia? W procesie konstruowania wywodu zastosowano metodę analizy literatury przedmiotu, dokonując przeglądu badań empirycznych dotyczących zależności pomiędzy wybranymi czynnikami związanymi z dobrostanem dziecka a jego sukcesami szkolnymi. W pierwszej części zwrócono uwagę na czynniki rodzinne mające znaczenie dla dobrostanu psychicznego dziecka, tj. poczucie szczęścia rodziców, ich zaangażowanie, więzi w rodzinie, fizyczny kontakt rodziców z dzieckiem, wspólnie spędzany czas, zaangażowanie ojca. W kolejnej części przeanalizowano zależności pomiędzy aktywnością dziecka a jego dobrostanem psychicznym w aspekcie sukcesów szkolnych, zwracając uwagę na rolę zabawy, umiejętność radzenia sobie ze stresem oraz jasne reguły postępowania. Wyniki przeprowadzonych analiz wskazują, że dziecięcy dobrostan psychiczny, którego wyznacznikiem jest poczucie szczęścia stanowi jeden z istotniejszych czynników determinujących sukcesy szkolne. Sformułowane wnioski stanowią podstawę do podejmowania dalszych analiz empirycznych w tym zakresie, a także mogą być przydatne do opracowywania programów wspierających kondycję psychiczną dzieci i stanowić fundament do konstruowania interwencji ukierunkowanych na poprawę dziecięcego dobrostanu psychicznego
Wprowadzenie
Get PDFIn view of the challenges of the modern world, teachers are expected not only to have solid theoretical and practical preparation, but also the ability to take creative initiative, flexibly adapt their actions to changing conditions, and function effectively in new situations where routine procedures prove insufficient. Pedagogical reflection is therefore not an addition, but an essential part of a teacher's toolkit.
The issue we are presenting to you is an invitation to reflect on how to shape teachers' reflective competences – both in the process of preparing for the profession and in everyday practice. It is also an opportunity to ask questions about an educational culture that supports critical thinking, dialogue, and readiness for change. We believe that reflectiveness is not just a theoretical postulate, but a real challenge and opportunity for contemporary education.Wobec wyzwań współczesnego świata od nauczyciela oczekuje się nie tylko solidnego przygotowania teoretycznego i praktycznego, lecz także zdolności do twórczej inicjatywy, elastycznego dostosowywania działań do zmieniających się warunków oraz efektywnego funkcjonowania w sytuacjach nowych, w których rutynowe procedury okazują się niewystarczające. Refleksja pedagogiczna staje się zatem nie dodatkiem, lecz istotnym elementem warsztatu nauczyciela.
Numer, który oddajemy w Państwa ręce, jest zaproszeniem do namysłu nad tym, jak kształtować kompetencje refleksyjne nauczycieli – zarówno w procesie przygotowania do zawodu, jak i w codziennej praktyce. To także okazja do postawienia pytań o kulturę edukacyjną, która wspiera krytyczne myślenie, dialog i gotowość do zmiany. Wierzymy, że refleksyjność nie jest jedynie postulatem teoretycznym, lecz realnym wyzwaniem i szansą dla współczesnej edukacji
Reportażowe meandry niepamięci: Na marginesie Kajś Zbigniewa Rokity
Get PDFThe aim of this article is to present how the idea of non-memory is expressed in the reportage Kajś. A Tale of Upper Silesia by Zbigniew Rokita. The text was analyzed using the close reading method and situated within the field of memory studies. The research showed that the reportage – as an important medium of memory – currently plays a crucial role in shaping images of the past. Rokita’s reconstruction of the family history allowed him to immortalize his ancestors in individual memory, and additionally – because of the book publication – their history became an important component of Silesian cultural memory.Celem artykułu jest ukazanie, w jaki sposób problematyka niepamięci została przedstawiona w reportażu Kajś. Opowieść o Górnym Śląsku Zbigniewa Rokity. Analizy tekstu przeprowadzone zostały przy wykorzystaniu metody close reading i osadzone w obszarze memory studies. Badania wykazały, że reportaż – jako istotny nośnik pamięci – pełni obecnie ważną funkcję w kształtowaniu obrazów przeszłości. Dokonana przez Rokitę rekonstrukcja dziejów rodzinnych pozwoliła mu utrwalić losy bliskich w indywidualnej pamięci, a dodatkowo – za sprawą publikacji reportażowego tomu – historia ta zaczęła funkcjonować jako ważny komponent współtworzący śląską pamięć kulturową
Turecki modlitewnik uzdrawiający, ochronny i spełniający życzenia z drukarni Gasprinskiego
Get PDFThe article presents the Turkish section of a prayer book published by ‘Alī Efendi, printed in Ismail Gasprinskiy’s printing house in Bahçesayar in 1902. The prayers are in Arabic and include Qur’anic verses, non-Qur’anic prayers, and well-known religious formulae. each prayer is preceded by Turkish instructions describing its benefits and intended use, such as healing, protection, and wish-fulfillment. Some guidelines take the form of short commentaries. The article demonstrates that manuscripts of this type circulated in Turkey at least from the sixteenth century onward, and probably as early as the fourteenth century, while printed prayer books began to appear from the mid-nineteenth century. However, neither manuscripts nor printed versions have been critically edited or discussed, apart from one BA and one MA dissertation.Artykuł przedstawia część tureckojęzyczną modlitewnika wydanego nakładem Alego Efendi w drukarni Ismaila Gasprinskiego w Bachczysaraju na Krymie w 1902 r. Modlitwy są w języku arabskim. Składają się z wersetów koranicznych, tekstów modlitewnych niekoranicznych oraz znanych formuł religijnych. Poprzedzają je wskazówki w języku tureckim, mówiące o zaletach modlitwy i jej przeznaczeniu: uzdrawiającym, ochronnym lub życzeniowym. Pewne wskazówki podano w formie krótkich komentarzy. Jak wykazano, rękopiśmienne modlitewniki tego typu znane są w Turcji już od co najmniej XVI w., choć najprawdopodobniej istniały one już w XIV w., zaś od połowy XIX w. zaczęły się pojawiać w druku. Żaden rękopis ani druk nie został dotąd opracowany ani krytycznie wydany poza jedną pracą magisterską i jedną licencjacką