Akademia Ignatianum w Krakowie: Czasopisma
Not a member yet
2764 research outputs found
Sort by
Jezuickie Archiwum Cyfrowe: www.jac.ignatianum.edu.pl
Full text linkThe Jesuit Digital Archive (JAC) is a research tool developed through a project that was part of the “Science for Society” competition. The JAC aims to provide free and easy access to digitized sources, supporting materials, and scientific studies on the significance of the Society of Jesus in Polish history. The tool is available on the website of Ignatianum University in Krakow at www.jac.ignatianum.edu.pl. The JAC focuses on making little-known manuscripts and prints available, primarily from the Archives of the Southern Polish Province of the Society of Jesus in Krakow. These materials, comprising over 100,000 scans, are accompanied by professional archival descriptions, distinguishing JAC from many other digital libraries. The entire JAC content is divided into four collections: “Archive” (323 manuscripts and old prints), “Bibliographies” (three volumes), “Inventories” (six units), and “Books” (56 publications). JAC’s creation responds to contemporary trends in digital humanities and the principles of open science. JAC fulfills the role of a scientific workshop by collecting archives, subject literature, and catalogs in one place, providing a foundation for in-depth research. Thus, JAC significantly contributes to deepening and disseminating knowledge about the Jesuits’ role, especially in Małopolska.Jezuickie Archiwum Cyfrowe (JAC) to narzędzie badawcze, stworzone w ramach projektu realizowanego w konkursie „Nauka dla Społeczeństwa”. Jego celem jest zapewnienie łatwego i darmowego dostępu do zdigitalizowanych źródeł, materiałów pomocniczych oraz opracowań naukowych dotyczących znaczenia Towarzystwa Jezusowego w historii Polski. Narzędzie jest dostępne na stronach internetowych Uniwersytetu Ignatianum w Krakowie pod adresem: www.jac.ignatianum.edu.pl. JAC skupia się na udostępnianiu mało znanych rękopisów i druków pochodzących głównie z Archiwum Prowincji Polski Południowej Towarzystwa Jezusowego w Krakowie. Materiały te, obejmujące ponad 100 tysięcy skanów, zostały opatrzone profesjonalnymi opisami archiwalnymi, co wyróżnia JAC na tle wielu innych bibliotek cyfrowych. Całość zasobu JAC jest podzielona na cztery główne kolekcje: „Archiwum” (323 rękopisy i starodruki), „Bibliografie” (3 opracowania), „Inwentarze” (6 jednostek) oraz „Książki” (56 publikacji). Powstanie JAC jest odpowiedzią na współczesne trendy w humanistyce cyfrowej i założenia otwartej nauki. Doskonale spełnia funkcję warsztatu naukowego, który w jednym miejscu gromadzi archiwalia, literaturę przedmiotu i katalogi, stanowiąc fundament dla pogłębionych badań. Tym samym JAC znacząco przyczynia się do pogłębiania i upowszechniania wiedzy o roli jezuitów, szczególnie w Małopolsce
Reading as an Affective and Discursive Event: Its Contribution to Reshaping Human Identity
Full text linkThis paper deals with a twofold understanding of the notion of event. The first construal of the latter draws upon the philosophical framework of Marc Richir, in which that concept event corresponds to a process of phenomenalization occurring within a schematism that serves as a transcendental matrix for individual phenomena. It enables access to a sphere of fluctuating phenomena correlated with the non‑intentional activity of phantasia, which precedes their symbolic institution. According to Richir, the experience of reading literature can exemplify this kind of phenomenalization, one that activates interaction with human affective experience.
The second concept of event referred to in the study is derived from the thought of Paul Ricoeur, and may be characterized as a discursive one, since the latter thinker emphasizes the transcendence of the merely event‑referring dimension of discourse in favour of the meaning it conveys. In his elaborated theory of reading, Ricoeur describes the process as both active and passive: a wandering point of view on the world opened up by the text, a dynamic synthesis of sentential retentions and proten‑ tions, a bidirectional modification of the reader’s expectations and memories, a search for meaning and a struggle with its absence, and a breakdown and reconstitution of narrative coherence. Yet Ricoeur’s category of the world of the text appears to suggest a certain kind of symbolic and ontological institution. At the stage of exis‑ tential appropriation of textual proposals, these proposals are directed toward the imagination (operating intentionally), not toward fantasy (non‑intentional).
The paper examines some consequences of both views of the act of reading through the lens of two selected narratives from Difficult Loves by Italo Calvino. The aim of this final investigation consists in assessing, from the perspective of reading literature, the joint contribution of both thinkers to an event‑oriented reshaping of human identity.This paper deals with a twofold understanding of the notion of event. The first construal of the latter draws upon the philosophical framework of Marc Richir, in which that concept event corresponds to a process of phenomenalization occurring within a schematism that serves as a transcendental matrix for individual phenomena. It enables access to a sphere of fluctuating phenomena correlated with the non‑intentional activity of phantasia, which precedes their symbolic institution. According to Richir, the experience of reading literature can exemplify this kind of phenomenalization, one that activates interaction with human affective experience.
The second concept of event referred to in the study is derived from the thought of Paul Ricoeur, and may be characterized as a discursive one, since the latter thinker emphasizes the transcendence of the merely event‑referring dimension of discourse in favour of the meaning it conveys. In his elaborated theory of reading, Ricoeur describes the process as both active and passive: a wandering point of view on the world opened up by the text, a dynamic synthesis of sentential retentions and proten‑ tions, a bidirectional modification of the reader’s expectations and memories, a search for meaning and a struggle with its absence, and a breakdown and reconstitution of narrative coherence. Yet Ricoeur’s category of the world of the text appears to suggest a certain kind of symbolic and ontological institution. At the stage of exis‑ tential appropriation of textual proposals, these proposals are directed toward the imagination (operating intentionally), not toward fantasy (non‑intentional).
The paper examines some consequences of both views of the act of reading through the lens of two selected narratives from Difficult Loves by Italo Calvino. The aim of this final investigation consists in assessing, from the perspective of reading literature, the joint contribution of both thinkers to an event‑oriented reshaping of human identity
Introduction
Full text linkWe present to you a volume devoted to a subject that is both essential to the human condition and deeply complex. The concepts of punishment and reward are fundamental principles that shape social life, yet they are also strikingly relative and subjective. It is not uncommon to encounter situations where a reward for one person becomes a source of trauma for another, effectively serving as a form of punishment. At the same time, these issues are remarkably universal, transcending social divisions and affecting both elites and marginalized groups alike. The study of such matters inevitably gives rise to challenges and controversies, making careful analysis all the more crucial. The most effective approach is to examine them through concrete historical examples, applying the highest standards of scholarly rigor and methodological precision
Prawne konsekwencje powstania chłopskiego w Czechach w 1775 roku
Full text linkThe 250th anniversary of the events of 1775, the largest peasant uprising in Bohemia, once again prompts an examination of the conditions in the Czech countryside between the Thirty Years’ War and the final third of the 18th century. This inquiry spans social, legal, economic, and demographic perspectives, addressing how rural society responded to increasing demands from landlords, adapted to crises, and underwent transformation. While smaller revolts are documented in the late 15th and 16th centuries, the first large-scale uprising occurred in 1680.
Peasant uprisings in the Czech lands exhibited a distinct character compared to those in other European countries. They did not escalate into large-scale rebellions resulting in significant loss of life. Punishments were typically intended as exemplary deterrents, yet they were frequently mitigated. Protesters primarily expressed their grievances through written petitions, complaints, and formal requests. Initially, serfs appealed to historical privileges, but over time, their demands shifted toward the enforcement of corvée patents, the reduction of corvée obligations, or their complete abolition. These developments reflected broader societal tensions and a growing call for social change.The imposition—and frequent mitigation—of punishments fostered sympathy for the ruler while reinforcing a degree of detachment between serfs and landlords. These dynamics were subsequently echoed in the Josephine reforms, particularly the “Patent of the Abolition of Serfdom” and the “Patent of Toleration”.rocznica wydarzeń z 1775 r., największego powstania chłopskiego w Czechach, ponownie skłania do analizy warunków panujących na czeskiej wsi między wojną trzydziestoletnią a ostatnią tercją XVIII w. Badanie to obejmuje aspekty społeczne, prawne, ekonomiczne i demograficzne, koncentrując się na tym, jak wiejskie społeczności reagowały na rosnące wymagania ze strony właścicieli ziemskich, jak radziły sobie z kryzysami oraz jakie zmiany przechodziły. Choć mniejsze bunty odnotowywano już pod koniec XV i XVI w., pierwsze powstanie na dużą skalę miało miejsce w 1680 r. Powstania chłopskie na ziemiach czeskich miały odmienny charakter w porównaniu z podobnymi wydarzeniami w innych krajach europejskich. Nie przeradzały się w wielkie rebelie prowadzące do znacznych strat ludzkich. Kary miały zazwyczaj charakter przykładowy, jednak często były łagodzone. Protestujący wyrażali swoje żale głównie poprzez pisemne petycje, skargi i formalne wnioski. Początkowo chłopi odwoływali się do dawnych przywilejów, lecz z czasem ich żądania ewoluowały w kierunku egzekwowania patentów dotyczących pańszczyzny, jej ograniczenia lub całkowitego zniesienia. Zmiany te odzwierciedlały narastające napięcia społeczne i rosnące dążenie do reform. Nakładanie – i częste łagodzenie – kar wzbudzało sympatię wobec władcy, jednocześnie pogłębiając dystans między chłopami a właścicielami ziemskimi. Te procesy znalazły później odzwierciedlenie w reformach józefińskich, w szczególności w „Patencie o zniesieniu poddaństwa” oraz „Patencie tolerancyjnym”
Zastosowanie Nowych Technologii w Diagnozie i Terapii Logopedycznej - Raport z Badań
No full textThe main aim of this paper is to present experiences and opinions of Polish speech therapists on the use of modern technology in speech therapy and diagnosis. A total of 105 participants (n=105) took part in the online survey conducted from March to October 2023. The study showed that Polish speech therapists, in the 6 months preceding the survey, had never used modern technology when diagnosing their patients (32.4% responses) or had done rarely (35.2% responses). The situation is different for speech therapy. 47.6% of the respondents answered that during the six months preceding the survey, they had often used modern technology when working with patients, 5.7% of the respondents indicated that they had always done so. 8.6% of respondents had never conducted speech therapy sessions using modern technology, and 29.5% answered that they had done so rarely. The results showed also that Polish speech therapists have divergent opinions on the use of ICT in their profession, some see it as an opportunity, while others see it technology overload.W artykule przedstawiono doświadczenia i opinie polskich logopedów na temat wykorzystania nowoczesnych technologii oraz mediów cyfrowych w diagnozie, a także terapii logopedycznej. W badaniu przeprowadzonym online (w okresie od marca do października 2023 roku) wzięło udział 105 osób (n=105). Z badania wynika, że polscy logopedzi w ciągu 6 miesięcy poprzedzających badanie w ogóle nie korzystali z nowoczesnych technologii w diagnozowaniu swoich pacjentów (32,4% wskazań) lub robili to rzadko (35,2% wskazań). W przypadku terapii logopedycznej 47,6% respondentów odpowiedziało, że w ciągu sześciu miesięcy poprzedzających badanie często korzystało z nowoczesnych technologii w pracy z pacjentami, 5,7% wskazało, że robiło to zawsze, a 8,6% ankietowanych nigdy nie prowadziło zajęć logopedycznych z wykorzystaniem nowoczesnych technologii. 29,5% odpowiedziało, że robiło to rzadko. Opinie na temat użytkowania nowoczesnej technologii i mediów cyfrowych są podzielone – część logopedów widzi w nich szansę (np. dla osób z ograniczonym dostępem do terapii), inni zaś obawiają się ich wpływu na relacje międzyludzkie i przebodźcowanie
Szlachcic uzbrojony w kulturę, naukę czy przygody? : Rozważania nad rolą studiów padewskich w formowaniu polskich elit szlacheckich
Full text linkIl presente articolo si propone di analizzare l’importanza degli studi universitari a Padova nella formazione culturale e intellettuale delle élite della Confederazione polacco-lituana.
La questione è esaminata alla luce di un’ampia letteratura scientifica, significativamente arricchita negli ultimi anni grazie al lavoro del Comitato speciale per le iniziative legate alle celebrazioni dell’ottocentenario dell’Università di Padova, istituito presso il Ministero della Scienza e dell’Istruzione Superiore polacco.
Il Comitato ha avviato la pubblicazione della collana Natio Polona. Fontes et Studia ed è stato promotore e coorganizzatore di numerosi convegni scientifici, i cui risultati si sono concretizzati in una serie di volumi dedicati a temi afferenti al contesto delle celebrazioni del giubileo dell’Ateneo padovano nel 2022.
L’importanza che l’Universitas Iuristarum e l’Universitas Artistarum di Padova ebbero nella formazione delle élite polacche – in particolare nel XVI e nella prima metà del XVII secolo – è ben resa dal termine “padovano”, riferito in Polonia non tanto a un abitante di Padova, piuttosto a una persona formata in questa città e portatrice di una cultura raffinata, sia essa intellettuale, letteraria o politica.
L’autore dell’articolo richiama l’attenzione sugli umanisti che contribuirono a consolidare, nella cultura polacca, un’immagine positiva degli studi padovani; fa riferimento anche all’opinione secondo cui i rappresentanti degli Ultramontani provenienti dai territori della Prima Repubblica avrebbero assimilato solo in misura limitata i modelli culturali propri della Repubblica di Venezia, in rapido sviluppo nel corso del XVI secolo. Nella conclusione viene infine evidenziata la necessità di riaprire il dibattito sul significato storico delle più emblematiche figure padovane: rappresentano forse le élite sconfitte nel processo di modernizzazione della Polonia? Anche qualora così fosse, si può affermare con certezza che i loro sforzi contribuirono a far sì che la Polonia del loro tempo sia ancora oggi ricordata con ammirazione, in particolare per la sua singolare partecipazione, tra i Paesi slavi, alla cultura dell’umanesimo europeo.Celem artykułu jest zaprezentowanie znaczenia studiów w Padwie przedstawicieli I Rzeczpospolitej. Zagadnienie to omówione zostało na podstawie szerokiej literatury naukowej, uzupełnionej zwłaszcza w ostatnich latach dzięki pracy powołanego w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego specjalnego Zespołu do spraw inicjatyw podejmowanych z okazji jubileuszu 800-lecia Uniwersytetu w Padwie. Zespół ten zainicjował wydawanie serii Natio Polona Fontes et Studia oraz był organizatorem i współorganizatorem licznych konferencji naukowych, które zaowocowały publikacją szeregu tomów poświęconych studiom wpisującym się w zagadnienia omawiane przy okazji jubileuszu padewskiego Ateneum, przypadającego na rok 2022. Wagę padewskich uniwersytetów prawników i artystów dla wykształcenia elit w Polsce, zwłaszcza XVI i pierwszej połowy XVII wieku, oddaje funkcjonujące w języku polskim pojęcie „padewczyk”, określające nie tyle mieszkańca Padwy, ile osobę wykształconą w tym mieście i reprezentującą wyrafinowaną kulturę – intelektualną, literacką czy też polityczną. Autor artykułu zwraca uwagę na humanistów, dzięki którym utrwaliło się w kulturze polskiej pozytywne wyobrażenie studiów padewskich, ale również odnosi się do opinii o ograniczonym absorbowaniu przez przedstawicieli ultramontanów przybywających z terytoriów I Rzeczpospolitej, modeli kulturowych, charakterystycznych dla dynamicznie rozwijającej się w XVI stuleciu Republiki Weneckiej. Konkluzją opracowania jest wskazanie na konieczność powrotu do dyskusji, czy historia najbardziej rozpoznawalnych padewczyków jest historią elit, które przegrały walkę o nowoczesną Polskę. Nawet jednak jeśli tak jest, to bez wątpienia możemy potwierdzić, że ich wysiłki sprawiły, że o Polsce czasów, w których żyli, do dziś mówi się z podziwem, zwłaszcza za jej niezwykłe wśród państw słowiańskich uczestnictwo w kulturze europejskiego humanizmu
Polski medyk-„padewczyk” jako wzorzec człowieka uczonego w epoce nowożytnej i jego recepcja na ziemiach I Rzeczypospolitej
Full text linkThe objective of this article is to provide an introduction to the subject of the formation of the Polish intellectual elite in the modern era. The author conducted an analysis of this phenomenon based on research into the medical community, which was the source of numerous eminent scholars who not only dealt with medicine, but also had a considerable impact on the development of culture in the First Republic. The author’s thesis, which is also reflected in the existing literature on the subject, posits that among this group of adepts of ars medica, a special place should be given to those who, in their search for knowledge, reached the city located on the Bacchiglione canal. Padua, the subject of our discussion, witnessed a remarkable evolution over several centuries, spanning the Renaissance and the Age of Enlightenment. This period saw Padua emerge as a hub for significant advancements in the natural sciences, including medicine. It is therefore unsurprising that a sizeable number of Polish-Lithuanian students were enrolled at the university there. The works of eminent graduates of the renowned Gymnasium Patavinum, as evidenced by the author, serve not only as a testament to the past, but also as a source of insight into the nature of intellectual development. Furthermore, they provide a rationale for examining the formation of a scholar’s personal model, informed by the biographies and achievements of physician-intellectuals. From this perspective, it is also necessary to consider the relationships that our scholars formed with their mentors during their university education. Evidence of profound respect for the Paduan professors can be discerned in the treatises published by Polish physicians. Mentions, dedications, and above all, the discernible continuity of ideas and the conviction of the moral value of the work done and of the constant expansion of knowledge possessed, which can still be found in the published texts of Polish „Paduan” scholars, serve as a key source of inspiration for those interested in the intellectual influences of eminent scientists who lived in the lands of the First Republic from the 16th to the 18th century.Celem artykułu jest przybliżenie czytelnikowi zagadnień związanych z procesem kształtowania się polskiej elity intelektualnej w epoce nowożytnej. Autor podjął się analizy tego zjawiska na podstawie badań dotyczących środowiska lekarskiego, z którego wywodziło się wielu znakomitych uczonych – zajmujących się nie tylko medycyną, ale mających również niebagatelny wpływ na rozwój kultury na obszarze I Rzeczypospolitej. Zgodnie z tezą przyjętą przez autora, obecną również w literaturze przedmiotu, w owym gronie adeptów ars medica szczególne miejsce należy przyznać tym, którzy w poszukiwaniu wiedzy dotarli do miasta położonego nad kanałem Bacchiglione. Padwa – o niej bowiem mowa – stała się w ciągu kilku stuleci, poczynając od renesansu do epoki oświecenia, miejscem imponującego postępu w zakresie nauk przyrodniczych (w tym medycznych). Nie budzi więc zdziwienia współczesnych badaczy fakt, że wśród studentów tamtejszego uniwersytetu znalazła się całkiem duża liczba przybyszy z ziem polsko-litewskich. Dzieła pozostawione przez znamienitych absolwentów słynnego Gymnasium Patavinum są dla autora nie tylko świadectwem przeszłości. Stanowią również pretekst do zwrócenia uwagi na zagadnienie formowania wzorca osobowego uczonego na podstawie życiorysów i dokonań lekarzy-intelektualistów. Przyjmując taką perspektywę, nie sposób nie odnieść się także do relacji, które nawiązywali nasi uczeni ze swymi mistrzami w okresie nauki na uniwersytecie. Sygnały głębokiego szacunku dla padewskich profesorów odnajdujemy bowiem w wydawanych przez polskich medyków traktatach. Wzmianki, dedykacje, ale przede wszystkim zauważalna ciągłość idei oraz przekonanie o moralnej wartości wykonywanej pracy i ciągłego poszerzania posiadanej wiedzy, które do dziś odnajdujemy w opublikowanych tekstach polskich „padewczyków”, są wskazówką dla wszystkich zainteresowanych inspiracjami wybitnych naukowców, żyjących na ziemiach I Rzeczypospolitej od XVI do XVIII stulecia
Camillo Boito: XIX-wieczny „gentiluomo” w służbie zachowania i promocji pamiątek polskich w Padwie
Full text linkL’obiettivo di questo articolo è presentare la figura di Camillo Boito (1836–1914), una delle figure più eminenti e riconosciute nella storia della cultura artistica italiana tra la fine del XIX e l’inizio del XX secolo. Figlio del pittore italiano Silvestro Boito e della contessa polacca Józefa Radolińska, egli è passato alla storia come architetto dotato di ampie competenze nel campo della progettazione e conservazione dei beni monumentali, docente universitario, funzionario pubblico, critico d’arte e letterato, il cui contributo è ancora oggi riconosciuto come fondamentale per la nascita della scuola italiana di conservazione.
Padova, e in particolare la basilica di sant’Antonio, furono luoghi grazie ai quali la sua attività professionale divenne nota anche negli ambienti di intellettuali e artisti polacchi. Ciò avvenne soprattutto grazie al suo diretto coinvolgimento nella sistemazione della cappella di san Bartolomeo, situata nella medesima basilica, trasformata in cappella nazionale polacca in occasione della direzione, da parte di Camillo Boito, dei lavori di restauro e ristrutturazione volti a celebrare degnamente il 700º anniversario della nascita di uno dei patroni di Padova, sant’Antonio.
Il grande coinvolgimento di Camillo Boito in ogni aspetto del progetto – dalle scelte strutturali e decorative al programma iconografico, dalla selezione dell’artista incaricato degli affreschi alla progettazione personale del nuovo altare, degli arredi liturgici e della grata d’ingresso alla cappella polacca – si comprende appieno alla luce delle sue origini familiari e della formazione ricevuta, improntata al culto delle idee capaci di ispirare le nazioni nel loro cammino verso la libertà.. Ciò conferma l’ipotesi che le questioni nazionali legate al Paese di origine di sua madre — diviso tra stati occupanti e cancellato dalla cartina geografica d’Europa — gli fossero profondamente care lungo l’intero corso della sua attività.Celem artykułu jest przedstawienie postaci Camilla Boito (1836–1914), będącego jedną z najbardziej rozpoznawalnych i cenionych postaci w historii włoskiej kultury artystycznej przełomu XIX i XX stulecia. Ten syn włoskiego malarza Silvestra Boito oraz polskiej hrabianki Józefy Radolińskiej zapisał się w historii jako architekt posiadający szerokie kompetencje w dziedzinie projektowania i konserwacji zabytków, wykładowca akademicki, urzędnik państwowy, krytyk sztuki i literat, którego zasługi uzupełnia po dziś dzień miano twórcy podwalin włoskiej szkoły konserwatorskiej. Padwa, a w szczególności znajdująca się w tym mieście bazylika św. Antoniego, były miejscami, dzięki którym jego działalność zawodowa stała się dobrze znana również w środowisku polskich intelektualistów i artystów. Stało się tak głównie za sprawą osobistego zaangażowania Boito w aranżację znajdującej się w tej świątyni kaplicy św. Bartłomieja i przekształcenie jej w polską kaplicę narodową w czasie, gdy Camillo Boito kierował pracami konserwatorskorestrukturyzacyjnymi prowadzonymi w celu godnego uczczenia 700. rocznicy urodzin jednego z patronów Padwy – św. Antoniego. Zaangażowanie Camilla Boito we wszystkie wybory strukturalne i dekoracyjne, program ikonograficzny, wybór artysty realizującego freski w kaplicy, a także osobiste zaprojektowanie nowego ołtarza oraz wyposażenia w postaci sprzętów liturgicznych czy też kraty zamykającej wejście do kaplicy polskiej jest zrozumiałe ze względu na pochodzenie architekta i jego wychowanie w kulcie dla idei poruszających narody ku wolności. Dowodzi to tezy, że kwestie narodowe, dotyczące kraju pochodzenia jego matki, podzielonego między państwa zaborcze i wymazanego z mapy Europy, były mu bardzo bliskie przez cały okres jego działalności
Czynniki warunkujące dostępność przestrzeni miejskiej dla wszystkich
Full text linkThe article aims to analyze and compare the key determinants of the systemic implementation of universal design in urban spaces. The research clarifies the concepts of system-based approaches and effectiveness, and discusses the necessary criteria and outcomes to achieve them. The effectiveness of universal design is analyzed through three main approaches: the implementation of universal design according to the PN-EN 17161:2019 standard; design for all based on the HUMBLES method; and inclusive design adopting the Head, Heart, Hand approach (Empathy, Clarity, Creativity) and the Design Thinking methodology. The article presents three accessibility implementation tools used in select European countries. In the United Kingdom, it is the RIBA Outlay Inclusive Design Outlay. In Ireland, it is the Disability Access Certificate. In Poland, it is the Model Accessibility Description employed in Warsaw. The article examines the extent to which each tool addresses user needs and evaluates the impact of such an approach on the effectiveness of actions. The final section of the article presents the results of a doctoral thesis titled A Systemic Approach to Implementing Universal Design and Architectural Accessibility Standards in Warsaw, which analyzed factors shaping universal design implementation mechanisms. Interpretations of the PN-EN 17161 standard and the Accessibility Strategy developed by Historic England showcase effective strategies for systemic accessibility implementation.Celem artykułu jest analiza i porównanie kluczowych uwarunkowań skuteczności w systemowym wdrażaniu projektowania uniwersalnego w przestrzeni miejskiej. W badaniach wyjaśniono pojęcia systemowości i skuteczności, a także omówiono niezbędne kryteria i efekty działań konieczne do ich osiągnięcia. Przeanalizowano trzy główne podejścia warunkujące skuteczność projektowania uniwersalnego, porównując implementację projektowania uniwersalnego według normy PN-EN 17161:2019, projektowania dla wszystkich według metody HUMBLES oraz projektowania włączającego, przyjmując podejście Head, Heart, Hand (Empathy, Clarity, Creativity) i metodologię Design Thinking. Artykuł prezentuje również trzy narzędzia wdrażania dostępności stosowane w wybranych krajach europejskich: w Wielkiej Brytanii – mapę drogową RIBA Outlay Inclusive Design, w Irlandii – certyfikat dostępności Disability Access Certificate oraz w Polsce – Wzorcowy Opis Dostępności stosowany w Warszawie. Opisano, w jakim stopniu każde z narzędzi uwzględnia potrzeby użytkowników i komunikację z nimi, oraz oceniono wpływ takiego podejścia na efektywność działań. W końcowej części artykułu przedstawiono wyniki badań przeprowadzonych w ramach pracy doktorskiej pt. „Systemowe podejście do wdrażania projektowania uniwersalnego a standardy dostępności architektonicznej w Warszawie”, w których analizowano czynniki kształtujące mechanizmy wdrażania projektowania uniwersalnego. Interpretacja normy PN-EN 17161 oraz skuteczne strategie wdrażania dostępności w sposób systemowy
Zabawa po japońsku: Konwencja battle royale w japońskiej kinematografii
Full text linkThis article aims to explore how literary elements permeate other forms of cultural expression. It is based on an analysis of films that draw on the model presented in the novel Battle Royale by Japanese writer Koushun Takami. Its central motif is a “deadly game” in which only one participant survives. In addition to attempting to identify shared features between the literary prototype and the films Signal 100 and As the Gods Will, this article also references Johan Huizinga’s concept of homo ludens, which highlights the key role of play as a cultural element. Following his line of thought, we must ask whether the threat of death—which once served to morally instruct people through the evocation of horror and suffering— has, in contemporary culture, become a source of hedonistic entertainment and whether that which is now reconfigured into popular play can still rightly be called “play.”Artykuł ma na celu prześledzenie tego, w jaki sposób elementy literackie przenikają do innych form wyrazu w kulturze. Podstawę stanowi analiza filmów czerpiących z wzorca zawartego w powieści Battle Royale, napisanej przez japońskiego pisarza Koushuna Takamiego. Jej głównym motywem jest „śmiertelna gra”, kończąca się przetrwaniem tylko jednej osoby z biorących udział w rozgrywce. W niniejszym artykule oprócz podjęcia się próby ukonstytuowania pewnych cech wspólnych dla literackiego pierwowzoru i filmów Signal 100 oraz As the Gods Will, odwołuję się także do koncepcji homo ludens, zaproponowanej przez Johana Huizingę. Dotyczy ona kluczowej roli zabawy jako elementu kultury. Podążając za myślą holenderskiego filozofa, należy rozważyć, czy groźba śmierci, która moralizowała człowieka poprzez wizję grozy i cierpienia, we współczesnej kulturze staje się okazją do hedonistycznej rozrywki. I czy to, co jest współcześnie rekonfigurowane w popularną zabawę, dalej można zabawą nazywać