Akademia Ignatianum w Krakowie: Czasopisma
Not a member yet
2764 research outputs found
Sort by
Ikony Mandylionu w zbiorach Muzeum Historycznego w Sanoku
Get PDFThe aim of this article is the presentation of Mandylion icons from the collection of the Historical Museum in Sanok. On the example of twelve icons, dating from 16th to 19th centuries, the author discusses and compares their iconography, style and form.Celem artykułu jest prezentacja ikon Mandylionu ze stałej kolekcji znajdującej się w Muzeum Historycznym w Sanoku. Autorka na przykładzie 12 ikon datowanych na XVI–XIX w. omawia i porównuje każdą z nich w kontekście zmieniającej się na przestrzeni wieków ikonografii, stylu i formy
Jak „widzą” niewidomi? Problematyka nowych widzialności i reprodukcji pola społecznego „widzenia” u osób niewidomych jako „podmiotów wizualnych” w perspektywie studiów kultury wizualnej
Get PDFThe paper deals with the issues of new visibility and reproduction of the field of social “seeing” in blind people as “visual subjects” in the perspective of Visual Culture Studies. Taking an assumption that visual culture entails considerations on blindness, the invisible, the unseen, and the unseeable in social perspective, the author tracks the ways in which the blind function as visual subjects in a visual society, i.e., people who are constituted as an active social agent of sight (regardless of his or her biological capacity to see) and as the effect of a series of categories of visual subjects. In this context, Nicholas Mirzoeff refers to the example of the blind, who became an object of social state concern at the beginning of the panoptic era, leading to the establishment of state institutions for the blind. Panopticism created the blind as what has now become a “natural” target of social and state and concern precisely because “seeing” and “being seen” has become problematic in the concern of the disciplinary nation-state. In his essay The Question of Cultural Identity, Stuart Hall distinguishes three types of subjects: the enlightenment, sociological, and postmodern. The reference to the rational subject also applies to the blind. Mitchell mentions René Descartes’s Optics, in which the philosopher considered sight an “extended form of touch,” comparing it to “a staff used by the blind” to strengthen the path in real space. Similarly, in the perspective of the postmodern subject, it is worth recalling Paul Virilio’s model of “sightless vision” – the reproduction of an intense blindness that is the last form of the “industrialisation of the non-gaze” by “the vision machines.” Jean Baudrillard’s concept of the fractal subject proves that the life of the blind is “the social construction of vision.” The visual subject that we find in the concept of biopictures by W.J.T. Mitchell leads us to the conclusion that images can be created in a way like creating images of an object, by feeling them in the imagination of blind people. Nicholas Mirzoeff suggests an introduction to the term “visual event” instead of the concept of “visual subject,” which is generated in an interface with visual technology on computer-mediated communication process, in which blind people can be also participated. Finally, The Passing by Bill Viola has been interpreted in the context of internal images. It is difficult not to recall this concept when talking about pictures that are the result of the blind “seeing.” The images generated by the “mind’s eye” come from dreams, memories, images, and imaginations in which we see ourselves, but from the observer’s point of view as a blind person. Viola assigns this function of internal images to the video camera which acts as a tool of awareness as it becomes a reflection of our “I.” According to Viola, one can describe the dynamics of consciousness, which at one end places external images (also perceived by the blind) and internal images (states of feelings, emotions, dreams, and the social effects of “seeing”).Artykuł porusza problematykę nowej widzialności i reprodukcji pola społecznego „widzenia” u osób niewidomych jako „podmiotów wizualnych” w perspektywie studiów kultury wizualnej. Przyjmując założenie, że kultura wizualna pociąga za sobą rozważania na temat ślepoty, niewidzialnego, niewidomego w perspektywie społecznej, autor śledzi, w jaki sposób niewidomi funkcjonują jako podmioty wizualne w społeczeństwie wizualnym, czyli osoby konstytuujące aktywny społecznie środek wzroku (niezależnie od jego biologicznej zdolności widzenia) oraz jako efekt szeregu kategorii podmiotów wzrokowych. W tym kontekście Nicholas Mirzoeff odwołuje się do przykładu niewidomych, którzy na początku ery panoptycznej stali się przedmiotem społecznej troski państwa, co doprowadziło do powstania instytucji państwowych dla niewidomych. Panoptyzm stworzył niewidomych jako „naturalny” cel społeczeństwa, państwa i troski, właśnie dlatego, że „widzenie” i „bycie widzianym” stały się problematyczne w trosce dyscyplinarnego państwa narodowego. W eseju The Question of Cultural Identity Stuart Hall wyróżnia trzy typy podmiotów: oświeceniowy, socjologiczny i postmodernistyczny. Odniesienie do racjonalnego podmiotu dotyczy także osób niewidomych. Mitchell wspomina Optykę René Descartesa, w której filozof uważał wzrok za „rozszerzoną formę dotyku”, porównując go do „kija używanego przez niewidomych” do wzmocnienia ścieżki w realnej przestrzeni. Podobnie w perspektywie podmiotu ponowoczesnego warto przywołać model „widzenia bez patrzenia” Paula Virilia – reprodukcji intensywnej ślepoty, która jest ostatnią formą „industrializacji ślepoty” przez „maszyny widzenia”. Koncepcja podmiotu fraktalnego Jeana Baudrillarda dowodzi, że życie niewidomych jest „społeczną konstrukcją widzenia”. Podmiot wizualny, który znajdujemy w koncepcji bioobrazów W.J.T. Mitchell, prowadzi nas do wniosku, że obrazy można tworzyć tak, jak obrazy przedmiotu, wyczuwając je w wyobraźni. Nicholas Mirzoeff proponuje wprowadzenie terminu „zdarzenie wizualne” zamiast pojęcia „podmiot wizualny”; jest on generowany w interfejsie z technologią wizualną w procesie komunikacji za pośrednictwem komputera, w którym mogą uczestniczyć również osoby niewidome. Wreszcie, The Passing Billa Violi zostało zinterpretowane w kontekście obrazów wewnętrznych. Trudno nie przywołać tej koncepcji, mówiąc o obrazach, które są efektem „widzenia” niewidomych. Obrazy generowane przez „oko umysłu” pochodzą ze snów, wspomnień, obrazów i wyobrażeń, w których widzimy siebie, ale z punktu widzenia obserwatora – osoby niewidomej. Viola przypisuje tę funkcję wewnętrznych obrazów kamerze wideo, która działa jak świadomość, stając się odzwierciedleniem naszego „ja”. Według Violi można opisać dynamikę świadomości, która na jednym końcu umieszcza obrazy zewnętrzne (także postrzegane przez niewidomych) i obrazy wewnętrzne (stany uczuć, emocje, marzenia senne i społeczne skutki „widzenia”)
Działalność namiestników (dziekanów) w unickiej diecezji przemysko-samborsko-sanockiej w „krótkim” XVIII w. (na przykładzie namiestnictwa muszyńskiego i bieckiego)
Get PDFThe article focuses on the functioning of the office of governors (deans) of the Uniate diocese of Przemyśl-Sambor in the 18th century. Particular attention was paid to the organization and activity of the governorate judiciary. It shows the manner of organization of these courts, unknown so far in historiography, i.e., the selection of court officials and the analysis of the nature of cases that were placed on the list of the governor’s court.Tematyka artykułu koncentruje się wokół funkcjonowania urzędu namiestników (dziekanów) unickiej diecezji przemysko-samborskiej w XVIII w. Szczególną uwagę poświęcono organizacji i działalności sądownictwa namiestniczego. Ukazano nieznany dotąd w historiografii sposób organizacji tych sądów, tj. dobór urzędników sądowych oraz analizę charakteru spraw, które trafiały na wokandę sądu namiestniczego
Theoretical Assumptions and Validation of a Scale for International Comparative Research on Teachers’ Attitudes Toward Educating Talented Students
No full textThe aim of the research was to construct a scale of teachers’ attitudes toward the education of gifted students that could identify the types and predictors of attitudes. The research was prompted by the current lack of tools with good psychometric parameters. A questionnaire was prepared for the needs of an international comparative study on teachers (N = 630) from six Central and Eastern European countries: Belarus, Bulgaria, Poland, Romania, Slovakia, and Ukraine. The theoretical models of giftedness and empirical data both indicated the important role teachers play in the development of students’ giftedness. The teachers’ characteristics were somewhat ambiguous. The article describes the assumptions, construction stages, and validation results of the questionnaire, which contained 64 statements (items) selected from a wide range of opinions after thorough substantive and linguistic consultations. The fundamental descriptive statistics for each item were analyzed. The final selection of items occurred as a result of confirmatory factor analysis, which did not demonstrate sufficient fit between the questionnaire’s theoretical structure and the data. Exploratory factor analysis, on the other hand, allowed for the version of the questionnaire with a three-factor structure to be adopted. Three types of attitudes were identified regarding gifted students’ education: one expressing a negative attitude and two positive ones. As a result of the validation, a scale of attitudes was created with appropriate psychometric characteristics, consisting of 33 items. Further studies are being conducted to interpret the three dimensions of the scale and the variables that differentiate them
Rola empatii w braterskim dialogu Kościoła ze światem w nauczaniu papieża Franciszka
Get PDFThis paper presents the value and role of empathy in the contemporary world. Sensitivity and empathy take crucial places in the pastoral activity of the Holy Catholic Church. Tenderness and compassion are important issues in Pope Francis’ teaching. In papal understanding, Christian dialog involves sensitivity and empathy, which let one fulfill Christ’s command to love one’s neighbor. This article explores the idea of a Christian view on empathy and brotherhood referring to official papal documents. This topic is currently crucial due to increasing splits, aggression and individualism. The paper looks for an answer how empathetic should the Church approach to the world be and according to the Pope’s teaching, how should the Church dialog profitably with people.Artykuł podejmuje kwestię wartości i roli empatii w dialogu, do którego szczególnie wezwani są chrześcijanie. Wrażliwość i umiejętność współodczuwania z odbiorcą eklezjalnego przepowiadania jest jednym z kluczowych elementów papieskiego nauczania. Zdolność do dialogu naznaczonego empatią wydaje się dla papieża Franciszka niezwykle istotną składową braterstwa, które jest realizacją ewangelicznego imperatywu wobec wspólnoty Kościoła. W niniejszym tekście została podjęta próba syntetycznego przedstawienia kluczowych dokumentów papieskich wzywających do braterskiego dialogu, który pozwala postawić opór fali indywidualizmu i budować mosty mimo różnic i podziałów
Geneza i ewolucja dworu królowych francuskich w świetle historiografii
Get PDFThis article presents the origins and evolution of the court of the French queens in historiography. This issue has not received a lot attention of researchers, who have generally focused on the King’s court. The temporary nature of services offered to the Queen was also not without significance. This situation has changed since the 1990s, when a large number of works on the queen’s maison began to emerge. The state of research, particularly with regard to the Middle Ages, is determined by the available sources. A real explosion of interest in the court of the queen is brought about by the Renaissance, when the importance of women at the court was appreciated. In France the creation of the maison of the queen was due to Anne of Bretagne, who was particularly interested in the prestige of her entourage. In regard to the 16th century, the attention of historians is focused on the household of the Queen-regent Catherine of Medici. The level of attention regarding the 17th and 18th centuries is diversified. A lot of studies concern the time of Louis XIV and the period after 1682, when the royal court was moved to Versailles. The household of Anne of Austria was a theme of separate studies, while the court structures dedicated to Maria de Medici and Maria Theresa of Spain are neglected. At present, the research concerns family ties, the careers of officials or the creation of private spheres by successive queens. In the longer term, it seems necessary to include into the analysis the maisons of royal daughters or queen widows and to introspect deeper into unofficial structures of the court of the queen.W artykule zaprezentowano genezę i ewolucję dworu królowych francuskich w świetle historiografii. Zagadnienie to nie cieszyło się szczególną uwagą badaczy, którzy koncentrowali się z reguły na dworze króla. Nie bez znaczenia był również tymczasowy charakter służb dedykowanych do obsługi władczyni. Sytuacja ta zmieniała się od lat 90. XX w., gdy zaczęło powstawać sporo prac dotyczących maison (domu) królowych. Zakres chronologiczny tych studiów jest szeroki, łączy je zainteresowanie dworem władczyni i analiza jego różnych funkcji. Stan badań, szczególnie w odniesieniu do średniowiecza, warunkują w dużej mierze zachowane źródła. Ich fragmentaryczność decyduje o tym, że występują spore luki, jeśli chodzi o dzieje l’hôtel (siedziby) królowej do schyłku XV w. Prawdziwą eksplozję zainteresowania dworem kobiecym przyniósł renesans, w którym doceniono znaczenie kobiet na dworze. W realiach francuskich utworzenie rozbudowanego maison monarchini było zasługą Anny Bretońskiej, która szczególnie dbała o prestiż swego otoczenia. W odniesieniu do XVI w. uwaga historyków koncentrowała się na domu królowej regentki Katarzyny Medycejskiej. Studia nad wiekami XVII i XVIII nie są symetryczne. Dotyczą przede wszystkim czasów Ludwika XIV i okresu po 1682 r., gdy dwór królewski został przeniesiony do Wersalu. Wyróżnia się na tym tle starannie analizowany dom Anny Austriackiej, podczas gdy pomijane są czasy Marii Medycejskiej oraz Marii Teresy Hiszpańskiej. Badania są zróżnicowane tematycznie, dotyczą m.in. powiązań rodzinnych, karier urzędników czy tworzenia przez kolejne królowe sfery prywatnej. Aktualnie spore znaczenie mają tworzone bazy danych i prace o charakterze dokumentacyjnym. W dalszej perspektywie niezbędne wydaje się poszerzenie analizy o maisons królewskich córek czy królowych wdów oraz introspekcja w głąb struktur nieoficjalnych
Dwory kobiece w historiografii hiszpańskiej: Przegląd badań
Get PDFResearch on female courts in the modern period in Spain is of great interest to scientists. A peculiar historiographic turn took place when it was proven that the women of the modern epoque played a much bigger social and political role than it was assumed before. The resignation of following research according to a stereotype of women allowed scholars to notice their crucial role in construction of informal ties, especially in client networks. Therefore, regardless of whether the research relates to culture, politics or art, the axis of research on female courts in the Spanish monarchy are individual, client relations. Additionally, the main milieu that fully implements this topic are the researchers of Spanish courts who continue their interest in women as political and social players in old Spanish monarchy.Badania poświęcone dworom kobiecym w okresie nowożytnym w Hiszpanii cieszą się dużym zainteresowaniem naukowców. Swoisty zwrot w historiografii tego przedmiotu dokonał się, gdy wykazano, że kobiety w dawnych czasach odgrywały dużo większą rolę społeczną, niż przypuszczano. Odejście od stereotypu kobiety nowożytnej w badaniach pozwoliło dostrzec jej rolę społeczną (oprócz rodzinnej) w nieformalnym układach, zwłaszcza w konstrukcji sieci klientalnych. W związku z tym niezależnie od tego, czy badania dotyczyły kultury, polityki, czy sztuki, oś badań dworów kobiecych w Hiszpanii stanowią indywidualne powiązania klientalne. Badacze dworów hiszpańskich są głównym środowiskiem, które podejmuje w swych pracach tematykę roli kobiet jako graczy polityczno-społecznych w dawnej monarchii hiszpańskiej
Influencer – media novi hominem
Get PDFThe text is an attempt to characterize the essence of influencing, the mechanisms of its operation and theoretical foundations. The basic assumption is based on the separation of social media recipients into BC and AC generations. The first group recognizes authentic authorities, those who in fact have earned extraordinary achievements, gaining universal recognition. AC audiences are less picky, they function in a world affected by a crisis of authority, so it is easy, thanks to new media, to gain their favor and attach them to a specific micro-media with messages of low intellectual value but loaded with hype. In these conditions, the phenomenon of contemporary influencers – media novi hominem – is developing dynamically.Tekst jest próbą charakterystyki istoty zjawiska influencingu, mechanizmów jego działania oraz podstaw teoretycznych. Podstawowe założenie pracy opiera się na rozdzieleniu generacji odbiorców przekazów medialnych na pokolenia BC i AC. Pierwsza grupa uznaje i rozpoznaje autorytety autentyczne, takie, które w istocie zapracowały swoimi ponadprzeciętnymi osiągnięciami, zyskując powszechne uznanie. Odbiorcy z pokoleń AC są mniej wybredni, funkcjonują w świecie dotkniętym kryzysem autorytetów, łatwo więc dzięki nowym mediom zyskać ich przychylność i przywiązać do określonego mikromedium przekazami o niskiej wartości intelektualnej, ale naładowanych hypem. W tych warunkach dynamicznie rozwija się zjawisko współczesnych influencerów – media novi hominem
Sprawozdanie z konferencji naukowej Jan Zamoyski (1542–1605). Czasy – ludzie – polityka.: W 480. rocznicę urodzin Wielkiego Kanclerza (Zamość, 17–19.03.2022)
Get PDFW dniach 17–19 marca 2022 r. w Zamościu odbyła się konferencja naukowa Jan Zamoyski (1542–1605). Czasy – ludzie – polityka. W 480. rocznicę urodzin Wielkiego Kanclerza. Organizatorami sesji była Akademia Zamojska, Instytut De Republica oraz gospodarz spotkania, czyli Urząd Miasta w Zamościu, który na obrady naukowe udostępnił Salę Consulatus miejskiego Ratusza. Ponadto patronat honorowy nad wydarzeniem objął Prezydent Miasta Zamość Andrzej Wnuk. Celem konferencji stało się uczczenie pamięci Wielkiego Kanclerza, jego związków z kulturą i polityką polską oraz przedstawienie obrazu epoki, w której żył i działał
W jaki sposób można było zostać misjonarzem w Oriencie? Litterae indipetae i inne strategie jezuitów z Rzeczypospolitej Obojga Narodów (1612–1721)
Get PDFIn the Early Modern Period, many a Jesuit sought a place on the overseas missions. The litterae indipetae – the petitions sent by the candidates to the General – provide evidence of the collective phenomenon of mass vocations among the members of the order. The present article pro- vides an analysis of the requests sent by Polish-Lithuanian Jesuits for the Crimean Khanate, the Ottoman Empire and Persia in the period between 1610s–1720s. It aims to understand how the candidates conceptualised these territories, and what knowledge about the dreamed destination they decided to reveal in the petitions. It also explores how they explained their inclination towards serving in the Muslim Orient and the religiously ambiguous Circassia. While many of the Polish-Lithuanian Jesuits followed the standard procedure of seeking the General’s consent for a mission abroad, only a few received his permission. Most probably, the real need of priestly ministry in Poland-Lithuania itself, played an important role in the superior’s indifference to the poignant descriptions of the suffering captives and their unbaptized children, as well as to a tempting picture of supposedly Christian inhabitants of the Northern Caucasus, who could be easily won for the Catholic faith. It deserves attention that numerous Polish-Lithuanian Jesuits, who spent some time preaching God’s Word in the Orient, did not send petitions before reaching their missionary destinations. Many of them traveled eastwards as the chaplains of the Polish-Lithuanian envoys. Those of the missionaries, who decided to stay abroad for a longer period, usually made an effort to receive post factum the General’s approval. Finally, we find one more group among the Polish- Lithuanian Jesuits serving in Persia and Northern Caucasus namely the supplicants for China, who failed to reach the Far-East and settled for less prestigious missionary posts.W epoce nowożytnej wielu jezuitów zwracało się do generała zakonu z prośbą o pozwolenie na udział w misji zagranicznej. Ich petycje, tzw. litterae indipetae, świadczą o licznych powołaniach członków zakonu do służby w dalekich krajach. Artykuł zawiera analizę próśb napisanych przez jezuitów z prowincji polskiej i litewskiej w okresie od drugiej dekady XVII do trzeciej dekady następnego stulecia. Podejmuje próbę ustalenia, jaki obraz wymarzonych terytoriów działalności misyjnej wyłania się z petycji kandydatów, a także do jakiej wiedzy o Oriencie przyznawali się oni przed przełożonym. Artykuł opisuje również, jak suplikanci motywowali konieczność inwestycji środków Towarzystwa Jezusowego właśnie w działalność misyjną na wybranych przez nich terytoriach, tj. muzułmańskim Wschodzie i krajach czerkieskich, których przynależność religijna nie była prosta do ustalenia w owej epoce. Warto podkreślić, że wielu jezuitów z Rzeczypospolitej stosowało się do standardowej procedury dla kandydatów na misjonarzy, która zakładała uzyskanie zgody generała. Wydaje się, że udzielał on jej tak rzadko ze względu na ogromne potrzeby kadrowe zakonu w samym państwie polsko-litewskim. Z tego powodu zdawał się obojętny na poruszające wizje cierpiących jeńców i ich nieochrzczonych dzieci, rzadko też ulegał kuszącym obrazom Czerkiesów, którzy mieli znać pewne podstawowe zwyczaje chrześcijańskie i w związku z tym wydawali się aplikującym grupą stosunkowo łatwą do pozyskania dla Kościoła katolickiego. Wielu spośród polskich i litewskich jezuitów, którzy są wspomniani w źródłach jako misjonarze w Oriencie, nie wysłało prośby do generała przed podróżą na Wschód. Wydaje się, że posługa członkom poselstw do władców muzułmańskich, jak i osobiste poparcie udzielone przez polskich władców i magnatów umożliwiło im zrealizowanie chociaż na krótko marzenia o misjonarskim życiu. Zwraca uwagę fakt, że ci z nich, którzy decydowali się na pozostanie dłużej na misji, próbowali uzyskać post factum błogosławieństwo generała. Należy wspomnieć o jeszcze jednej grupie polskich i litewskich jezuitów, których spotykamy w Persji i na Kaukazie, tzn. o kandydatach na misje w Chinach, którym nie udało się dotrzeć na Daleki Wschód i w związku z tym musieli się zadowolić posługą w mniej prestiżowym miejscu