UGD Publishing System (Goce Delcev University - Stip / Университет „Гоце Делчев“, Щип)
Not a member yet
5501 research outputs found
Sort by
A REVIEW OF RESOURCE OPTIMIZATION TECHNIQUES IN INTRUSION DETECTION SYSTEMS: UDC: 004.728.056:004.491
No full textIntrusion Detection Systems (IDS) are critical components in ensuring the security of modern network infrastructures, providing real-time detection and mitigation of malicious activities. However, these systems are often challenged by limited computational resources, high false-positive rates, and inefficiencies in handling large volumes of data. Resource optimization techniques have emerged as a vital area of research aimed at enhancing the efficiency and accuracy of IDS implementations. This review systematically analyzes various resource optimization strategies employed in IDS. The paper discusses the applicability, advantages, limitations, and performance impacts of these techniques across different intrusion detection scenarios. Finally, future research directions are proposed, highlighting the potential integration of advanced machine learning methods and real-time adaptive optimization methods to further improve IDS efficiency and reliability
СОВРЕМЕНО РАБОТЕЊЕ И ПРИМЕНА НА КАИЗЕН ЗА ПОДОБРУВАЊЕ НА ПРОЦЕСИТЕ
No full textKaizen is a methodology focused on continuous process improvement through small and incremental changes. The purpose of this paper is to present the application of various Kaizen tools for enhancing business processes in contemporary operations. The paper explains key methods such as the Seven Wastes (7W), the 5S method, Poka Yoke, the 5 Whys technique, the Ishikawa (fishbone/cause-and-effect) diagram, and Just-in-Time, through which organizations identify inefficiencies, improve processes, and increase efficiency. The methodological approach includes an analysis of relevant literature, a case study, and a comparative assessment of the effects of applying specific tools in real business environments. The paper emphasizes the advantages and disadvantages of a structured and systematic approach to process management, explaining them as prerequisites for long-term development and organizational competitiveness. The practical value of the research lies in the potential for direct implementation of the findings in industrial practices, while the benefits are reflected in long-term quality improvement, cost reduction, and increased employee engagement. The involvement of all employees in the improvement process fosters teamwork and enhances motivation. Through continuous improvement, companies become stronger and better prepared for future challenges
ORGANIC VS. CONVENTIONAL: EFFECTS ON PHYSICO-CHEMICAL AND BIOCHEMICAL INDICES OF SOILS
No full textThe present study was carried out to evaluate the different soil indices in respect of physico-chemical and biochemical properties as affected by two different farming systems viz. conventional and organic. To do this, soil samples were collected from different crop fields practiced under conventional and organic systems. All the soil samples were analysed following standards procedures. The results showed significantly (p<0.05) lower pH and higher electrical conductivity (EC) of soils in most of the crop fields under organic farming system compared to their corresponding conventional fields. Though organic carbon (OC) was non-significantly (p>0.05) higher in soils of organic crop fields, total nitrogen (TN) was significantly (p<0.05) higher in organic crop fields than the conventional one. The activities of urease, phosphatase and aylsulfatase among different crop fields significantly differed (p<0.05) under both organic and conventional farming systems. With the exception of brinjal field, the urease enzyme activity was found higher in all the crop fields under organic farming practices compared to their corresponding crop fields of conventional system. On the other hand, the aylsulfatase activity was found higher in soils of all the crop fields except for tomato under conventional farming system relative to their respective organic crop fields. A negative significant (p<0.05) correlation between OC and pH while a positive significant (p<0.05) correlation between OC and TN was observed in organic farming system. The hierarchical clustering dendrogram based on soil enzyme activities and physico-chemical properties showed clear separation between organically and conventionally managed soils. The present study concludes that management practices significantly shape soil biochemical properties
GLYPHOSATE TOXICITY: A REVIEW OF ITS PROPERTIES, EXPOSURE AND RISKS TO HUMAN HEALTH
No full textGlyphosate (N-(phosphonomethyl) glycine) is the most widely used herbicide globally, with applications exceeding 125 million kilograms annually across more than 160 countries. Its broad-spectrum efficacy and cost-effectiveness, especially in genetically modified glyphosate-tolerant crops, have made it indispensable in modern agriculture. However, its extensive use has raised concerns regarding environmental persistence and potential health effects. Although it binds strongly to soil particles, glyphosate and its main metabolite, aminomethylphosphonic acid, are frequently detected in soil, water, and, to a lesser extent, air and food. Human exposure occurs primarily through diet, environmental contact, or occupational activities. Biomonitoring studies confirm widespread low-level exposure, with glyphosate and AMPA detected in human urine samples worldwide. Toxicological and epidemiological data remain inconsistent. While the International Agency for Research on Cancer classified glyphosate as “probably carcinogenic to humans,” other agencies, including EFSA and the U.S. EPA, found no evidence of carcinogenicity. Evidence linking glyphosate exposure to non-Hodgkin lymphoma and other cancers remains inconclusive. Environmental studies highlight adverse effects on soil microorganisms, aquatic systems, and non-target species, prompting regulatory reassessment in the EU and beyond. Future research should prioritize formulation-specific toxicity, long-term biomonitoring, and mechanistic studies addressing endocrine, metabolic, and microbiome effects. Integrating toxicological, epidemiological, and environmental data will be essential for refining risk assessment, guiding sustainable weed management, and balancing glyphosate’s agricultural benefits against its potential ecological and health risks
МОЖНОСТИ И ПРЕДИЗВИЦИ ЗА ПРИМЕНА НА ВЕШТАЧКАТА ИНТЕЛИГЕНЦИЈА ВО РЕВИЗИЈАТА
No full text Вештачката интелигенција (ВИ) (анг. AI, artificial inteligence), постепено навлегува во сите пори на општественото живеење, олеснувајќи го истото од различни аспекти, и е еден од најзначајните трендови во 21-от век, отворајќи нови перспективи за иднината на човештвото. Во ера на брз технолошки развој, ревизорската професија се соочува со значајни трансформации предизвикани од појавата и примената на ВИ. Со зголемената употреба на ВИ и автоматизација во финансиските и ревизорските процеси, се појавуваат нови предизвици за ревизорите, но и нови можности за зголемување на ефикасноста и откривање на нерегуларности. Примената на вештачката интелигенција овозможува континуирана ревизија, каде податоците се анализираат во реално време. Овој пристап им овозможува на ревизорите да обезбедат тековно уверување и брзо да реагираат на новите ризици. ВИ нуди бројни придобивки во ревизијата, вклучувајќи подобрена анализа на податоци, зголемена точност и зголемена ефикасност. Овие предности им помагаат на ревизорите да испорачаат подобар увид и вредност за клиентите. Целта на овoj труд е да се истражи начинот на кој ВИ влијае врз ревизијата – како ја менува, унапредува, но и кои нови можности и предизвици ги наметнува. Со зголемената употреба на вештачка интелигенција и автоматизирани алатки во финансискиот сектор, ревизорската професија се наоѓа пред трансформација. Трудот ги опфаќа и предизвиците со кои се соочуваат ревизорите so користење на ВИ, но и потенцијалните придобивки — како што се побрзото откривање на неправилности, подобрена анализа на податоци, и зголемена ефикасност.
ЕФИКАСНОСТ И РАЗВОЈНИ ПРЕДИЗВИЦИ НА ПАЗАРИТЕ НА КАПИТАЛ ВО ПОМАЛИ ЕКОНОМИИ
No full textОва истражување претставува теоретски осврт на ефикасноста и развојните принципи на пазарите на капитал во помалите економии. Анализирани се неколку клучни аспекти, како што се важноста и предизвиците на пазарите на капитал во помалите економии и препораки за нивен развој. Бидејќи не постои унифицирано правило за да се поттикне развој, потребно е да се следат економските услови во самата држава и да се имплементираат оние детерминанти кои веќе покажале позитивно влијание. Преку следење на макро-фундаменталните предуслови, а потоа проценување на потребите на домашната економија, компаниите и инвеститорите, како и на сите учесници на пазарот ќе се добие основата за имплементирање на мерки кои ќе дадат резултат во развојот на пазарите на капитал
АТРАКТИВНОСТА НА МАКЕДОНСКАТА БЕРЗА ЗА МАЛИТЕ ИНВЕСТИТОРИ
No full textОвој труд ги анализира тековната структура, перформансите и атрактивноста на Македонската берза во контекст на развојот на пазарот на капитал во земјата. Преку индикатори како пазарна капитализација, индексни поени, стапка на обрт и дивидендни приноси, се оценува растот на берзата, ликвидноста и ризикот на инвестициските вложувања. Анализата покажува дека Македонската берза бележи континуиран развој, со зголемен интерес од инвеститорите, и нуди повисок потенцијален принос од банкарските депозити, иако со умерен ризик. Дополнително, се прави споредба со регионалните берзи, како и со инвестициските фондови, при што се заклучува дека пазарот има потенцијал за понатамошен раст и значајно влијание врз економскиот развој на земјата
КОМУНИКАЦИСКИ КОМПЕТЕНЦИИ НА ПЕДАГОГОТ
No full textКомуникациските компетенции на педагогот претставуваат суштински елемент за успешно реализирање на воспитно-образовниот процес. Овој труд ги истражува теоретските основи на комуникацијата, нејзините видови, структура и функции во педагошкиот контекст. Посебно внимание се посветува на улогата на емпатијата, мотивацијата и интеракцијата како клучни фактори за ефективна комуникација. Преку емпириско истражување спроведено во основно училиште, се анализираат перцепциите на наставниците за комуникацијата со педагогот и се укажува на потребите за понатамошно унапредување на оваа соработка. Трудот нуди практични препораки за развој на комуникациските компетенции кај педагозите и наставниците
RETURNING LOST TRACES: THE EXODUS AS AN IDENTITY TOPOGRAPHY
No full textThis paper examines the return after exodus as a process of identity reconstruction through cultural memory and space. Return is not understood as a physical act, but as a symbolic journey through memory, in which the refugee rediscovers his Home in memory, language, and collective memory. Through an analysis of the narratives of Aegean Macedonians and their literary representations, the paper examines the topography of lost spaces and the way in which a new cultural geography of belonging is being constructed
MODAL VERBS AND SPEECH ACTS IN GERMAN LANGUAGE ON THE BASIS OF EXAMPLES FROM THE NOVEL „THE LOST HONOUR OF KATHARINA BLUM“ – HEINRIC BÖLL
No full textAbstract: The subject of this study is the modal verb müssen and its role in the formation of speech acts in the German language. The analysis is based on examples from the novel The Lost Honour of Katharina Blum by Heinrich Böll and its Macedonian translation Изгубената чест на Катарина Блум by Emilija Bojkovska. The focus of the research is the use of the verb müssen in different grammatical structures, examining both its deontic and epistemic meanings and their influence on the illocutionary force of the speech act. This approach enables a deeper understanding of the interaction between grammar and pragmatics in the German language.Key words: modal verb, speech acts, illocutionary force, deontic and epistemic meanin