Aristotle University of Thessaloniki: Prothiki/ Βιβλιοθήκη ΑΠΘ - Προθήκη
Not a member yet
5290 research outputs found
Sort by
Accommodated assessment of reading comprehension for students with specific reading disability in English as a foreign language
No full textThe number of students with specific reading disability (SRD) has been steadily increasing during the past few years. The most challenging course for SRD students is English due to its being an orthographically non-transparent language, leading to various difficulties in acquiring the reading skill. Consequently, accommodated reading assessment should be provided to cater for students’ inherent difficulties, which lead to underperformance. In the current study, the software Rewordify was used as a lexical accommodation in a reading comprehension test. The results showed a statistically significant difference regarding the performance of participants in the accommodated and the non-accommodated administration
Presenting a digital dictionary of poetic neologisms and its pedagogical implications
No full textThis paper discusses the pedagogical elements that can be obtained from the use of a digital dictionary with poetic neologisms. Creating and using a specialized dictionary – which is specifically based on literature – is an interesting aspect of lexicography; in the pedagogical process, at any level of education, the students approach literature through language and language through literature. In particular, following the principles for the creation of a specialized dictionary for poetic neologisms, a case study is presented concerning the compound words of Kazantzakis’ epic poem, Odys(s)ey (Οδύσεια, 1938)
The Legacy of (Post-) 9/11 (Fiction): Architectural Ekphrasis and the Shapes of Memory in Amy Waldman’s "The Submission"
No full textThis article reads Amy Waldman’s The Submission focusing on the ways the writer draws directly on architecture’s impact on the city’s daily life to investigate the forms and shapes of memory as these are reflected in a type of monumental architecture that eschews the competitive flow of memory traversing the nation, thus constituting a site of convergence. Placing special emphasis on the work’s particular relevance in the 2020s, The Submission is highlighted for its prescient qualities, as a novel that does not only mirror the division of a wounded nation in the aftermath of the attacks, but also addresses America’s state of crisis in the present. More importantly, this article argues that the writer’s choice to depict the memorial in ekphrasis insightfully points to the workings of memory as a starting point for America to retrieve its unity, and thus multifariously foresees the legacy of (Post-)9/11 (fiction)’s preoccupations in the immediate future
Alcune note su una “donna ispiratrice” tra Italia e Grecia: Margherita Albana Mignaty
No full textUno studio su Margherita Albana Mignaty (1821–1887) non può prescindere da una lettura critica delle sue opere e dal contesto socioculturale in cui visse. Il ritratto che Édouard Schuré restituisce in Donne Ispiratrici (1908) è un esempio del fascino e dell’influenza che la scrittrice esercitò sullo scrittore francese. L’origine greca della scrittrice è fondamentale per comprendere l’approccio alla critica artistica e letteraria che si evince dalle sue opere. In particolare significativa è la tendenza ad attribuire un’influenza ellenica a opere e idee di autori come Correggio, anche in assenza di testimonianze concrete. L’approccio esoterico con cui Albana analizza opere d’arte e opere letterarie, oltre che figure storiche come Caterina da Siena, rende la scrittrice un caso quasi unico nel panorama letterario italiano.We cannot separate research on Margherita Albana Mignaty from a critical reading of her works and the socio-cultural context in which she lived. The portrait that Eduard Shuré presents in Inspiring Women highlights Margherita Albana’s charm and influence on the French writer. Her Hellenic identity is essential for understanding the processes of artistic and literary criticism that she develops in her works. It is particularly significant that there is a tendency to attribute ideas and works present in later artists to Hellenic influence, even without logical or historical justification. The esoteric approach through which Albana analyzes works of art and literature, alongside historical figures such as Caterina da Siena, makes her a nearly unique example among Italian women writers and scholars
De la dilatation à l’exploration. Frontières physiques et sentimentales dans le roman noir contemporain : Bologne, Limoges, Thessalonique
No full textL’article vise à analyser la représentation des villes de Bologne, Limoges et Thessalonique dans le roman noir italien, français et grec contemporain (1995–2015). L’analyse a été conduite à travers une approche interdisciplinaire, ainsi que éléments de géocritique, de sociologie, d’anthropologie, mais aussi de linguistique et stylistique. Même si les villes des romans du corpus semblent être devenues de grandes villes modernes ou même postmodernes et sont caractérisées — comme dans la réalité — par la dilatation et la disparition des frontières physiques, à travers son exploration, le détective remarque souvent l’existence d’autres frontières invisibles, symboliques, morales ou idéelles, internes à la ville et aux quartiers qui la composent. En fait, leurs habitants les voient différemment compte tenu de leur appartenance sociale, de leur âge ou de leur éducation et plusieurs d’entre eux les considèrent encore comme de grands villages, où les rumeurs empêchent de les traverser sans laisser des traces.The article aims to analyze the representation of the cities of Bologna, Limoges, and Thessaloniki in contemporary Italian, French, and Greek noir novels (1995–2015), addressing the lack of exhaustive studies on this theme. The analysis was conducted through an interdisciplinary approach, incorporating elements of geocriticism, sociology, anthropology, linguistics, and stylistics. Although the cities depicted in the novels of the corpus appear to be large modern or even postmodern urban centers—characterized, as in reality, by the expansion and blurring of physical borders—the detective's exploration often reveals the existence of other invisible borders: symbolic, moral, or ideal, that lie within the city and its districts. In fact, the inhabitants perceive their cities differently based on their social backgrounds, ages, and levels of education, with many still considering them to be large villages where rumors can prevent individuals from crossing these boundaries without leaving a trace
Will Kymlicka & Sue Donaldson: Ζωόπολις: Μια πολιτική θεωρία για τα δικαιώματα των ζώων
No full text2024– 06 Κίμλικα Ντόλαντσον: Ζωόπολις Will Kymlicka Sue Donaldson: Ζωόπολις: Μια πολιτική θεωρία για τα δικαιώματα των ζώων (μετάφραση-σημείωμα Γρηγόρης Μολύβας). Αθήνα: Πόλις, 2021, 512 σ., 25 €.__________________________________________Κρίνει ο Νίκος Μπασδέκης (ΜΔΕ Φιλοσοφίας, ΑΠΘ)[email protected] Το ζήτημα της σχέσης του ανθρώπου με τα άλλα ζώα έχει απασχολήσει αρκετούς, κυρίως σύγχρονους φιλοσόφους, στην προσπάθειά τους να διαμορφώσουν μια θέση σχετικά με την ηθικά ορθή στάση μας προς αυτά. Εν προκειμένω θα ασχοληθούμε με τη θεωρία του Καναδού φιλοσόφου Γουίλ Κίμλικα και της ακτιβίστριας συζύγου του Σου Ντόναλντσον, όπως αναπτύσσεται στο βιβλίο τους Ζωόπολις που στην Ελλάδα κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πόλις σε άρτια μετάφραση του Γρηγόρη Μολύβα. Το έργο αυτό χωρίζεται σε δύο μέρη και αποτελείται από οκτώ κεφάλαια. Στην εισαγωγή του βιβλίου ο αναγνώστης μπορεί να εντοπίσει την απαισιόδοξη τοποθέτηση ότι, παρόλες τις κατά τόπους επιτυχίες του, το κίνημα της υπεράσπισης των δικαιωμάτων των ζώων έχει αποτύχει σε μεγάλο βαθμό σε παγκόσμιο επίπεδο. Γι’ αυτό η στοχοθεσία των συγγραφέων επικεντρώνεται στη διαμόρφωση ενός νέου θεωρητικού πλαισίου, το οποίο επιχειρεί να ξεπεράσει τους δομικούς περιορισμούς των τριών, κυρίαρχων, θεωρητικών προσεγγίσεων (της ευημεριστικής προσέγγισης, της προσέγγισης των θεμελιωδών δικαιωμάτων και της οικολογικής προσέγγισης) μέσω των οποίων είθισται να προσεγγίζεται το εν λόγω ζήτημα και αποσκοπεί σε μια αμεσότερη σύνδεση της μεταχείρισης των άλλων ζώων με τις θεμελιώδεις αρχές της φιλελεύθερης δικαιοσύνης και τα ανθρώπινα δικαιώματα.Θα αναφερθούμε ειδικότερα στους περιορισμούς που αναφέρονται σχετικά με τη θεωρία των δικαιωμάτων των ζώων, επειδή οι συγγραφείς του συγκεκριμένου βιβλίου στοχεύουν στην αναζωογόνηση αυτής της θεωρητικής προσέγγισης σχετικά με το ζήτημα της σχέσης μας με τα άλλα ζώα. Αρχικά, η θέση που λαμβάνουν οι συγγραφείς συνίσταται στο ότι για να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά η υφιστάμενη εκμετάλλευση των ζώων, είναι αναγκαίο να διαμορφωθεί ένα θεωρητικό πλαίσιο το οποίο θα αναγνωρίζει τα άλλα ζώα ως φορείς ορισμένων απαραβίαστων δικαιωμάτων (σ. 17). Δηλαδή, αυτό που υποστηρίζουν οι Κίμλικα και Ντόναλντσον είναι ότι τα ζώα δεν υπάρχουν για να εξυπηρετούν ανθρώπινους σκοπούς, αλλά έχουν τη δική τους ιδιαίτερη ύπαρξη, την οποία οφείλουμε να σεβόμαστε. Αναγνωρίζουν, όμως, ότι η προσέγγιση των δικαιωμάτων των ζώων είναι πολιτικά περιθωριοποιημένη, όχι μόνο επειδή στις δυτικές κουλτούρες τα άλλα ζώα βρίσκονται χαμηλότερα στην «ηθική ιεραρχία», αλλά επιπλέον διότι η ίδια η θεωρία για τα δικαιώματα των ζώων είναι αρθρωμένη με λανθασμένο τρόπο, δηλαδή, ως ένας κατάλογος αρνητικών δικαιωμάτων που αναγνωρίζονται στα ζώα από τους υποστηρικτές της. Αυτό που χρειάζεται, σύμφωνα με τους Κίμλικα και Ντόναλντσον, είναι η θεωρία για τα δικαιώματα των ζώων να εστιάσει στις θετικές υποχρεώσεις και τα σχεσιακά καθήκοντά μας προς αυτά (σ. 19).Το ερώτημα που εύλογα προκύπτει είναι: Ποιο θεωρητικό πλαίσιο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να αντιληφθούμε κατά αυτόν τον τρόπο τις σχέσεις μας και τα καθήκοντά μας προς τα άλλα ζώα; Οι Κίμλικα και Ντόναλντσον υποστηρίζουν ότι εν προκειμένω το κατάλληλο θεωρητικό πλαίσιο είναι αυτό της ιδιότητας του πολίτη. Θέση τους είναι ότι μέσα από τις οικείες κατηγορίες της θεωρίας της ιδιότητας του πολίτη –πολίτες, μέτοικοι, κυρίαρχοι– θα μπορούσαμε να προσδιορίσουμε, με έναν ευκρινέστερο τρόπο από την κλασική θεωρία για τα δικαιώματα των ζώων, τόσο την ποικιλία των διαφορετικών σχέσεών μας με τα άλλα ζώα όσο και το πλήθος των αδικιών που προκαλούμε σε αυτά (σ. 90). Βέβαια, εξ αρχής αναγνωρίζουν την υφιστάμενη απροθυμία, τόσο σε μια καθημερινή συζήτηση όσο και στην επιστημονική βιβλιογραφία, να συνδεθούν τα άλλα ζώα με τη θεωρία της ιδιότητας του πολίτη επειδή η ίδια η έννοια του πολίτη παραπέμπει στην ενεργό πολιτική συμμετοχή. Με άλλα λόγια, οι πολίτες λογίζονται ως άνθρωποι που συμμετέχουν στις εκλογικές διαδικασίες, ενστερνίζονται τους δημοκρατικούς θεσμούς και κινητοποιούνται γενικότερα στο πολιτικό πεδίο. Παραθέτουν τρεις λειτουργίες της ιδιότητας του πολίτη:1) Εθνικότητα: Ως εθνικότητα εννοείται η κατανομή των ατόμων σε κρατικές εδαφικές περιοχές.2) Λαϊκή κυριαρχία: Ως λαϊκή κυριαρχία εννοείται η νομιμοποίηση ενός κράτους, η οποία απορρέει από τον ρόλο που το ίδιο επιτελεί, ως η ενσαρκωμένη βούληση του κυρίαρχου λαού.3) Ικανότητα δημοκρατικής πολιτικής δράσης: Για να θεωρείται κάποιο άτομο ως πολίτης ενός φιλελεύθερου δημοκρατικού κράτους δεν αρκεί το να έχει την εθνικότητά του και να είναι μέρος του κυρίαρχου λαού, αλλά επιπλέον να συμμετέχει ενεργά στις δημοκρατικές διαδικασίες και να μην είναι παθητικός αποδέκτης όσων συμβαίνουν.Αυτό που θέλουν να τονίσουν είναι ότι μπορεί να αμφισβητηθεί το γεγονός πως η ικανότητα πολιτικής δράσης, ακόμα και στην περίπτωση των ανθρώπων, είναι κάτι που ισχύει πάντα, και για να ενισχύσουν αυτή τη θέση τους επισημαίνουν περιπτώσεις ανθρώπων με σοβαρή νοητική υστέρηση, καθώς και τα παιδιά, τα οποία δεν είναι πολιτικά ενεργά. Οι Κίμλικα και Ντόναλντσον είναι επηρεασμένοι από το κίνημα υπέρ των ατόμων με ειδικές ανάγκες και συγκεκριμένα από την «υποβοηθούμενη ικανότητα δράσης», η οποία για τα άτομα με ειδικές ανάγκες ως μελών μιας πολιτικής κοινότητας σημαίνει να μην παραγκωνίζονται ως παθητικοί αποδέκτες πολιτικών με πατερναλιστικό χαρακτήρα, αλλά να θεωρούνται ως άτομα πολιτικά ικανά. Υποστηρίζουν ότι, τηρουμένων των αναλογιών, η υποβοηθούμενη ικανότητα δράσης θα μπορούσε να φανεί χρήσιμη και στην περίπτωση των εξημερωμένων ζώων (σ. 178). Προχωρώντας, θα αναφερθούμε στις ομάδες των ζώων που οι συγγραφείς ξεχωρίζουν για να αντιληφθούμε πώς εντάσσονται διαφορετικά ζώα σε διαφορετικές κατηγορίες, εντός των οποίων αναπτύσσονται οι διαφορετικές δυναμικές συσχέτισης, οι υποχρεώσεις και τα καθήκοντα προς αυτά. Συγκεκριμένα, οι Κίμλικα και Ντόναλντσον αναφέρονται στα εξημερωμένα ζώα, στα άγρια ζώα και στα ζώα οριακής ταξινόμησης.Αναπτύσσοντας τη θεωρία τους για τα εξημερωμένα ζώα, το πρώτο ζήτημα με το οποίο ασχολούνται είναι το ίδιο το γεγονός της εξημέρωσης. Υποστηρίζουν ότι η εξημέρωση δημιουργεί ένα είδος σχέσης προς αυτά τα ζώα, τον δίκαιο ή άδικο χαρακτήρα της οποίας υποχρεούται να εξετάσει κάθε πολιτική θεωρία (σ. 123). Θέση τους είναι ότι τα εξημερωμένα ζώα πρέπει να αποτελούν μέλη της μεικτής κοινωνίας ανθρώπων και άλλων ζώων, επειδή μέσω της εξημέρωσης επήλθε η πλήρης προσαρμογή και εξάρτησή τους από τους ανθρώπους. Δηλαδή, εφόσον στερούμε από αυτά τα ζώα άλλες μορφές ύπαρξης, είναι καθήκον μας να τα συμπεριλάβουμε, με ακριβοδίκαιους όρους, στις κοινωνικές και πολιτικές διαρρυθμίσεις μας. Θεωρούν ότι το κατάλληλο εννοιολογικό πλαίσιο για να σκεφτούμε αναφορικά με τα σχεσιακά δικαιώματα των εξημερωμένων ζώων, που προκύπτουν από την ιδιότητά τους ως μελών των μεικτών μας κοινοτήτων, είναι αυτό της ιδιότητας του πολίτη (σ. 167).Όπως είδαμε προηγουμένως, το να θεωρείται κάποιος πολίτης συνεπάγεται ότι έχει έναν ενεργητικό ρόλο, ο οποίος συνδέεται τουλάχιστον με τρεις ικανότητες που οφείλει να διαθέτει. Συγκεκριμένα, είναι η ικανότητα να συλλαμβάνουμε υποκειμενικά το αγαθό και να το γνωστοποιούμε, η ικανότητα να συμμορφωνόμαστε με κοινωνικές απαιτήσεις συνεργασίας και η ικανότητα να συμμετέχουμε στη θέσπιση νόμων (σ. 171).Οι Κίμλικα και Ντόναλντσον επισημαίνουν ότι δεν αμφισβητούν τον παραπάνω κατάλογο ικανοτήτων, αλλά τον τρόπο με τον οποίο αυτές συνήθως ερμηνεύονται, δηλαδή τον άκρως ορθολογιστικό τρόπο που εξ αρχής δεν αφήνει περιθώρια μιας συμπεριληπτικής προσέγγισης του εν λόγω ζητήματος. Τι συνεπάγεται όμως η αναγνώριση των εξημερωμένων ζώων ως πολιτών; Οι συγγραφείς παραθέτουν έναν ενδεικτικό κατάλογο εννιά σημείων (σ. 203): βασική κοινωνικοποίηση, κινητικότητα και κοινή χρήση του δημόσιου χώρου, καθήκοντα προστασίας, χρήση ζωικών προϊόντων, χρήση της εργασίας των ζώων, ιατρική περίθαλψη, φύλο και αναπαραγωγή, θήρευση/διατροφή, πολιτική αντιπροσώπευση.Ο παραπάνω κατάλογος αλλαγών, που συνεπάγεται η αναγνώριση των εξημερωμένων ζώων ως συμπολιτών μας, πρέπει να αποσαφηνίζει τους στόχους των σχέσεών μας με τα εξημερωμένα ζώα, καθώς και να καθοδηγεί τις κρίσεις μας σε σχέση με αυτά, έτσι ώστε να αποφεύγονται οι αγκυλώσεις της κλασικής θεωρίας για τα δικαιώματα των ζώων.[1]Συνεχίζοντας, οι Κίμλικα και Ντόναλντσον επιχειρούν να αναπτύξουν μια θεωρία κυριαρχίας για τα άγρια ζώα. Αρχικά επισημαίνεται ότι τα άγρια ζώα παρόλο που δεν έρχονται σε άμεση και συχνή επαφή με τους ανθρώπους, διάφορες ανθρώπινες δραστηριότητες τα καθιστούν λιγότερο ή περισσότερο ευάλωτα. Διακρίνουν τρεις κατηγορίες ανθρώπινων επιδράσεων οι οποίες επενεργούν ως προς αυτή την τρωτότητά τους (σ. 257). Η πρώτη είναι η άμεση-εσκεμμένη βία, π.χ. το κυνήγι, το ψάρεμα, η παγίδευσή τους, καθώς και η θανάτωσή τους στο πλαίσιο διαχείρισης της άγριας ζωής. Η δεύτερη είναι η απώλεια των βιοτόπων τους, που αποτελεί αποτέλεσμα της καταπάτησης αυτών των περιοχών για την εξυπηρέτηση ανθρώπινων σκοπών, που, εν τέλει, οδηγούν στη διατάραξη της ομαλής λειτουργίας τους. Η τρίτη κατηγορία επιδράσεων χαρακτηρίζονται ως «δευτερογενείς βλάβες» και εδώ συγκαταλέγονται όλες οι υποδομές και όλοι οι τρόποι με τους οποίους οι ανθρώπινες δραστηριότητες θέτουν σε κίνδυνο τη ζωή των άγριων ζώων.Οι συγγραφείς υποστηρίζουν ότι η παραδοσιακή θεωρία για τα δικαιώματα των ζώων έχει εστιάσει στην πρώτη κατηγορία των ανθρώπινων επιδράσεων. Για να αντιμετωπιστούν και τα υπόλοιπα ζητήματα, κρίνουν ότι χρειάζεται η επεξεργασία μιας σχεσιακής ερμηνείας, η οποία θα προβάλει τα διάφορα είδη των ηθικά προασπίσιμων σχέσεων μεταξύ των ανθρώπινων κοινοτήτων και των κοινοτήτων των άγριων ζώων. Υποστηρίζουν πως ένας γόνιμος τρόπος για να προσδιορίσουμε αυτές τις σχέσεις είναι το να θεωρήσουμε ότι τα άγρια ζώα διαμορφώνουν κυρίαρχες κοινότητες οι σχέσεις των οποίων με τις αντίστοιχες ανθρώπινες κοινότητες οφείλουν να διέπονται από πρότυπα παγκόσμιας δικαιοσύνης (σ.259). Τα πρότυπα αυτά θα μπορούσαν να συνδράμουν στην αναγνώριση των υποχρεώσεων των κοινοτήτων των ανθρώπων προς τις κοινότητες των άγριων ζώων.Αναγνωρίζουν οι Κίμλικα και Ντόναλντσον ως θεμελιώδες πρόβλημα την αντιμετώπιση των άγριων ζώων ως παθητικών αποδεκτών των αρνητικών και των θετικών ανθρώπινων ενεργειών και υπογραμμίζουν ότι, όπως ένα υπόδειγμα της ιδιότητας του πολίτη στα εξημερωμένα ζώα εστιάζει στη δυνατότητά τους να επιδιώκουν το αγαθό τους, έτσι και στην περίπτωση των άγριων ζώων ένα υπό-δειγμα κυριαρχίας εστιάζει στη δυνατότητά τους να διαμορφώνουν δικές τους κοινότητες και να επιδιώκουν το αγαθό τους (σ. 280). Η αυτονομία, όπως στην ανθρώπινη περίπτωση, δεν θεωρείται απόλυτη και υπάρχουν προϋποθέσεις υπό τις οποίες μια εξωτερική παρέμβαση μπορεί να κρίνεται απαραίτητη. Όπως ισχύει και σε σχέση με την έννοια της ιδιότητας του πολίτη για τα εξημερωμένα ζώα έτσι και σε σχέση με την έννοια της κυριαρχίας για τα άγρια ζώα φαίνεται να υπάρχει μια αποστροφή ως προς τη χρήση του όρου. Θέση των συγγραφέων είναι ότι εάν η κυριαρχία έχει έναν ηθικό στόχο, αυτός είναι η επίτευξη της αυτονομίας· και υποστηρίζουν ότι μια κανονιστικά υπερασπίσιμη έννοια της κυριαρχίας πρέπει να οριστεί έτσι ώστε να υπηρετεί αυτό τον ηθικό σκοπό.Για τους συγγραφείς τα παραπάνω έχουν προεκτάσεις και στην περίπτωση των άγριων ζώων. Υποστηρίζουν ότι αν ο ηθικός στόχος της κυριαρχίας παρουσιαστεί με σαφήνεια, τότε θα μπορούσαμε εύλογα να υποστηρίξουμε ότι τα άγρια ζώα ικανοποιούν τις προϋποθέσεις της. Συγκεκριμένα, τα άγρια ζώα έχουν συμφέρον να διατηρηθεί η κοινωνική τους οργάνωση, ενώ ταυτόχρονα βρίσκονται σε μια συνεχή κατάσταση ευαλωτότητας από εξωτερικές, άδικες, επιβολές. Η έννοια της κυριαρχίας για τους συγγραφείς φαίνεται να είναι ένα χρήσιμο εργαλείο για την προστασία των συμφερόντων τους (σ. 283). Συνεχίζοντας, τονίζουν τη σημασία που έχει η ικανότητα διευθέτησης των προκλήσεων που ενδεχομένως θα προκύψουν και η παροχή ενός κοινωνικού πλαισίου εντός του οποίου τα μέλη της κοινότητας θα ευδοκιμήσουν. Υπό αυτή την έννοια τα άγρια ζώα είναι επαρκή τόσο σε ατομικό όσο και σε κοινοτικό επίπεδο. Γνωρίζουν τι θα φάνε, πού θα βρουν να το φάνε, ταξιδεύουν μεγάλες αποστάσεις χωρίς να χάνουν τον προσανατολισμό τους και γνωρίζουν τρόπους για να αποφεύγουν τη θήρευσή τους. Το κυνήγι είναι, συνήθως, συνεργατικό εγχείρημα και η φροντίδα των αδύναμων μελών μέλημα των μεγαλύτερων ζώων της κοινότητας. Μολονότι αυτή η «επαρκής ικανότητα δράσης» ποικίλλει ανάμεσα στα διάφορα είδη άγριων ζώων, οι Κίμλικα και Ντόναλντσον υποστηρίζουν ότι θα μπορούσε να λειτουργήσει ως το θεμέλιο για ένα επιχείρημα υπέρ της αυτονομίας τους.Ως ζώα οριακής ταξινόμησης ορίζουν όλα εκείνα τα ζώα που θεωρούν ότι βρίσκονται σε ένα ενδιάμεσο καθεστώς, επειδή έχουν συνηθίσει να ζουν ανάμεσα στους ανθρώπους ή κοντά τους και μπορούμε να τα βρούμε στον αστικό ιστό και τα προάστια, είτε εξαιτίας της ανθρώπινης επέκτασης στον βιότοπό τους, είτε επειδή τα ίδια κατά την αναζήτηση τροφής ή καταφυγίου βρέθηκαν σε ανθρώπινο περιβάλλον, αλλά δεν είναι εξημερωμένα. Μεταξύ των ζώων οριακής ταξινόμησης συγκαταλέγουν τα ρακούν, τις αλεπούδες, τους αρουραίους και άλλα μικρά τρωκτικά, τα κοράκια, τα σπουργίτια κ.ά. (σ. 344). Οι Κίμλικα και Ντόναλντσον υποστηρίζουν ότι, καθώς στις περισσότερες περιπτώσεις ο βιότοπός τους είναι οι πόλεις και τα προάστια, οφείλουμε να αναζητήσουμε τρόπους μέσω των οποίων θα αναγνωρίζουμε την παρουσία τους ως νομιμοποιημένη και να συνυπάρξουμε, αναγνωρίζοντας τις σχεσιακές μας υποχρεώσεις προς αυτά.Επειδή όμως δεν μπορούν να συμπεριληφθούν στην κατηγορία των εξημερωμένων ζώων και να τα θεωρούμε ως συμπολίτες μας, ούτε είναι εφικτό να τα θεωρήσουμε ως ζώα τα οποία ζουν στις δικές τους κυρίαρχες κοινότητες, για τους συγγραφείς ο καλύτερος τρόπος για να συλλάβουμε εννοιολογικά τη σχέση μας με αυτά είναι μέσω της ιδιότητας του μετοίκου. Επειδή, η ιδιότητα αυτή μπορεί να διέπεται από νόρμες δικαιοσύνης, αλλά το είδος των σχέσεων σε αυτό το πλαίσιο είναι χαλαρό και λιγότερο συνεργατικό, δηλαδή, τόσο τα δικαιώματά τους, όσο και οι ευθύνες μας δεν είναι ανάλογα με αυτά που ισχύουν στο πλαίσιο της θεωρίας τους για τα εξημερωμένα ζώα.Κατόπιν, προβαίνουν σε μια τετραμερή διάκριση των τύπων των ζώων που εμπίπτουν σε αυτή την κατηγορία στη θεωρία τους. Συγκεκριμένα αναφέρονται σε, καιροσκόπους, ζώα εξειδικευμένης οικοθέσης, εισαγόμενα εξωτικά είδη, ημιάγρια ζώα (σ. 359 κ.ε.). Θίγοντας το ζήτημα της ασφαλούς διαμονής των ζώων οριακής ταξινόμησης επισημαίνουν ότι, μολονότι είναι θεμιτές οι προσπάθειες αποθάρρυνσης και αποτροπής της αρχικής εισόδου και της αναπαραγωγής των ζώων οριακής ταξινόμησης, με την πάροδο του χρόνου και λαμβάνοντας υπόψη ότι οι ευκαιρίες τους να διαμείνουν σε άλλα μέρη μειώνονται, τα ζώα οριακής ταξινόμησης αποκτούν το δικαίωμα να παραμείνουν στα αστικά περιβάλλοντα και τα προάστια – υπογραμμίζοντας όμως τις περιορισμένες ευθύνες μας προς αυτά (σ. 395 κ.ε.).Στο συμπέρασμά τους οι Κίμλικα και Ντόναλντσον επαναλαμβάνουν την εισαγωγική τους τοποθέτηση σχετικά με την αποτυχία του κινήματος για τα δικαιώματα των ζώων, υπογραμμίζοντας ότι η εκμετάλλευση των ζώων είναι βαθιά ριζωμένη στις κοινωνίες μας και κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για το οικολογικό αποτύπωμά της, αναγνωρίζοντας τη δυσκολία του εγχειρήματος της αλλαγής των σχέσεων μας με τα άλλα ζώα προς μια συμπεριληπτική προσέγγιση, εξαιτίας των ισχυρών ιδιωφελών κινήτρων που υφίστανται, τα οποία δύσκολα υπερνικώνται από ηθικά επιχειρήματα. Μολαταύτα, ευελπιστούν το έργο τους να συνεισφέρει τόσο μέσω του μακροπρόθεσμου οράματος που προσφέρει όσο και μέσω των βραχυπρόθεσμων στρατηγικών που εισηγείται.Η προσπάθεια των Κίμλικα και Ντόναλντσον να προσφέρουν ένα καινούργιο θεωρητικό πλαίσιο προσέγγισης του ζητήματος της σχέσης μας με τα άλλα ζώα είναι αδιαμφισβήτητα πρωτότυπη και επαινετέα, παρόλα αυτά οφείλουμε να σχολιάσουμε ορισμένα σημεία που θεωρούμε ότι χρήζουν κριτικής. Αρχικά, αν και δεν είμαστε κατ’ αρχήν αντίθετοι με τη χρήση οικείων κατηγοριών για να σκεφτούμε τις σχέσεις μας με τα άλλα ζώα, θεωρούμε ότι δεν επιτυγχάνεται αυτοδίκαια η εννοιολογική ορθότητα στην οποία αποσκοπούν οι συγγραφείς απλώς και μόνο με τη χρήση τους. Θεωρούμε ότι από τη στιγμή που οι όροι που χρησιμοποιούνται δημιουργήθηκαν σε πολύ συγκεκριμένα κοινωνικοπολιτικά συμφραζόμενα, μάλλον η αποπλαισίωσή τους θα επιφέρει μεγαλύτερη εννοιολογική σύγχυση παρά ευταξία. Επιπλέον, θα θέλαμε να υπογραμμίσουμε ιδιαίτερα την τάση των συγγραφέων να ερμηνεύουν διασταλτικά τους όρους που χρησιμοποιούν. Για παράδειγμα, διακρίνουν τρεις λειτουργίες της ιδιότητας του πολίτη (εθνικότητα, λαϊκή κυριαρχία, ικανότητα δημοκρατικής πολιτικής δράσης) με την τρίτη να λειτουργεί ως κατακλείδα των δύο πρώτων. Εύλογα θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι, αντίθετα με όσα υποστηρίζουν οι συγγραφείς, το βασικό προαπαιτούμενο και όχι η κατακλείδα, για να θεωρείται κάποιο άτομο ως πολίτης, είναι η ενεργός πολιτική συμμετοχή, στην κατάλληλη ηλικία, με λογισμό και επαρκή πληροφόρηση.Συνεχίζοντας, διατηρούμε τη γνώμη ότι η σχετική με τα εξημερωμένα ζώα συζήτηση περιλαμβάνει πολλές διανοητικές ακροβασίες. Συγκεκριμένα, φαίνεται οι Κίμλικα και Ντόναλντσον να αποδίδουν μεγάλο βάρος στην ικανότητα αυτορρύθμισης των εξημερωμένων ζώων, λ.χ. όταν πραγματεύονται το ζήτημα της αναπαραγωγής τους. Δεν μπορούμε να αντιληφθούμε γιατί είναι τόσο σίγουροι ότι τα ζώα θα αυτορρυθμίζονται στο ζήτημα της αναπαραγωγής τους, έχοντας υπόψη την κατάσταση που επικρατεί με τα αδέσποτα εξημερωμένα ζώα στις πόλεις. Επιπλέον, σχετικά με το ζήτημα της διατροφής των εξημερωμένων ζώων θεωρούμε υπερβολική την τοποθέτηση ότι «[ο]ι σκύλοι και οι γάτες που είναι μέλη της μεικτής κοινωνίας ανθρώπων-ζώων δεν έχουν το δικαίωμα σε τροφή που ενέχει τη θανάτωση άλλων ζώων. [...] τα εξημερωμένα ζώα είναι πολίτες μιας μεικτής κοινωνίας ανθρώπων-ζώων στην οποία όντως υφίστανται οι περιστάσεις της δικαιοσύνης» (σ. 247).Αναρωτιόμαστε, από πού προκύπτει ότι κάποια ζώα αναγνωρίζουν περιστάσεις δικαιοσύνης προς κάποια άλλα ζώα, τα οποία εντάσσονται στην τροφική αλυσίδα τους; Μια πεινασμένη γάτα που κυνηγάει το θήραμά της διαπράττει κάποια αδικία; Τα άλλα ζώα δρουν βάσει των ενστίκτων τους και θεωρούμε ότι αυτό είναι ένα δεδομένο που, αν και δεν το αγνοούν οι συγγραφείς, δεν του δίνουν το βάρος που χρειάζεται στη συγκεκριμένη περίπτωση. Σαφώς έχουμε υποχρεώσεις προς τα άλλα ζώα, αλλά θεωρούμε υπερβολικό το να υποστηρίζεται ότι τα άλλα ζώα έχουν υποχρεώσεις μεταξύ τους.Σχετικά με όσα πραγματεύονται για τα άγρια ζώα, θέλουμε να επισημάνουμε ότι παρόλο που οι συγγραφείς απορρίπτουν το υπόδειγμα της επιστασίας (σ. 279), σύμφωνα με το οποίο ο βιότοπος των άγριων ζώων διατίθεται προς αυτά ως καταφύγιο ή άσυλο και τελεί υπό την επιστασία των ανθρώπων, προσωπική μας άποψη είναι ότι θα μπορούσαν σε αυτό το πλαίσιο να λαμβάνονται σοβαρά υπόψη τα συμφέροντά τους. Επίσης, και η αυτορρύθμιση των άγριων ζώων δεν μπορεί να θεωρείται ως δεδομένη. Δεδομένου ότι αποτελεί συνήθη πρακτική η ανθρώπινη παρέμβαση για τη βοήθεια άγριων ζώων σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο, μπορούμε εύλογα να αναρωτηθούμε αν η «επαρκής ικανότητα δράσης» των άγριων ζώων αρκεί για να υποστηρίξουμε ότι προάγει την αυτονομία τους.Εν τέλει, σχετικά με τα ζώα οριακής ταξινόμησης, θέλουμε να τονίσουμε ότι μεταξύ τους συγκαταλέγονται και ζώα επικίνδυνα τόσο για τη δημόσια υγεία όσο και για τις καλλιέργειες, π.χ. ποντίκια και αρουραίοι. Είναι φανερό ότι βλάβες μπορούν να προκληθούν εκατέρωθεν και αυτό σαφώς δεν αφορά μόνο τα ζώα οριακής ταξινόμησης αλλά και τα άγρια ζώα. Έχοντας υπόψη όλα όσα αναφέραμε, θεωρούμε ότι στην προσπάθεια αναζωογόνησης του κινήματος για τα δικαιώματα των ζώων, στην οποία επιδίδονται οι συγγραφείς και με την οποία δεν είμαστε κατ’ αρχήν αντίθετοι, η λεπτή γραμμή μεταξύ μιας θέσης που προωθεί το εγχείρημά τους και μιας θέσης που μάλλον το οδηγεί σε αγκυλώσεις, αρκετές φορές γίνεται δυσδιάκριτη[2]. __________[1] Μια κριτική σε ορισμένα σημεία του καταλόγου που παρατίθεται αλλά και γενικότερα, θα ασκηθεί στο τέλος της βιβλιοκρισίας.[2] Θέλω να εκφράσω τις ειλικρινείς μου ευχαριστίες προς τους ανώνυμους κριτές του περιοδικού για τη βοήθεια και τα σχόλια τους, χωρίς τα οποία η κριτική μου δεν θα ήταν διαμορφωμένη ολοκληρωμένα. Δημοσιεύθηκε: 31.12.2024.Τρόπος παραπομπής στη βιβλιοκρισία:Μπαδέκης, Νίκος: (Βιβλιοκρισία του:) Will Kymlicka Sue Donaldson: Ζωόπολις: Μια πολιτική θεωρία για τα δικαιώματα των ζώων (μτφ. Γ. Μολύβας). Αθήνα: Πόλις, 2021. Κριτικά 2024-06, https://doi.org/10.26262/critica.v14i0.10537.[1] Μια κριτική σε ορισμένα σημεία του καταλόγου που παρατίθεται αλλά και γενικότερα, θα ασκηθεί στο τέλος της βιβλιοκρισίας.[2] Θέλω να εκφράσω τις ειλικρινείς μου ευχαριστίες προς τους ανώνυμους κριτές του περιοδικού για τη βοήθεια και τα σχόλια τους, χωρίς τα οποία η κριτική μου δεν θα ήταν διαμορφωμένη ολοκληρωμένα
Ιστορίες γι’ αγρίους ή Το Ιπποδρόμιον Σουλιέ στην Ελλάδα (1861, 1863)
No full textΣτην Αθήνα, τη νύχτα της 20ής Απριλίου του 1863, μετά το τέλος της παράστασης του περιοδεύοντος τσίρκου Σουλιέ, δύο καλλιτέχνιδες του θιάσου «απήρχοντο εις την οικίαν των, συνοδευόμεναι υπό ενόπλου φρουράς· ότε δε έφθασαν προς το μέρος του Γερανίου, επιπίπτουσιν αίφνης στρατιώται τινες, αρπάζουσι τας γυναίκας, συμφωνούν μετ’ αυτών και οι συνοδεύοντες αυτάς περίπολοι και τας απαγάγωσιν έξω της πόλεως». Κάποιοι εθνοφύλακες «κατώρθωσαν να απαλλάξωσι την μίαν», την οποία «εγκατέλιπον χαμαί λειποθυμημένην». Στο μεταξύ, περίπολοι αναζητούσαν τη δεύτερη ηθοποιό, που είχε οδηγηθεί από τους στρατιώτες «εις απόκεντρον τι μέρος εντός ρεύματος μακράν των Αθηνών μίαν περίπου ώραν». Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, «περί τους 35 στρατιώτας περικυκλώσαντες ήρπασαν αυτήν και διά μίας αμάξης μετήγαγον εις την Κολοκυθού, όπου και οι 35 την ητίμασαν και κατέστησαν ελεεινήν...». Το μελέτημα επιχειρεί να παρουσιάσει τα γεγονότα που προκάλεσαν μεγάλο σκάνδαλο στην εποχή. Κυρίως, όμως, προσπαθεί να συζητήσει το ζήτημα σε συνάρτηση με τις θεατρικές εξελίξεις και το ευρύτερο ιστορικό πλαίσιο της εποχής
Το τσίρκο και το ‘ασυνήθιστο’ σώμα: από τα Θεάματα Ποικιλιών στις παραστάσεις της ιστορικής Πρωτοπορίας
No full textΕπιστρέφοντας στην εποχή που το «κλασικό» τσίρκο βρίσκεται στην πρώτη θέση των δημοφιλών θεαμάτων, στα τέλη του 19ου και τις αρχές του 20ού αιώνα, στο άρθρο συζητούμε την έννοια της αγριότητας σε συνάρτηση με το σώμα και τα όρια μέσα στα οποία κινείται και τα οποία υπερβαίνει. Συγκεκριμένα, εξετάζουμε αφενός πώς αυτό εκτίθεται και επιτελείται σε έναν συγγενή καλλιτεχνικό χώρο, όπως τα θεάματα ποικιλιών, και αφετέρου με ποιον τρόπο κατασκευάζεται και παρουσιάζεται στις θεωρητικές και πρακτικές αναζητήσεις κύριων εκφραστών της ιστορικής πρωτοπορίας. Κύριο παράδειγμα, στην πρώτη περίπτωση, είναι οι παραστάσεις στο παρισινό Folies Bergère τον χειμώνα του 1893 και, στη δεύτερη, τα θεατρικά κείμενα του Jean Cocteau. Η έμφαση στο σώμα, και ειδικότερα στην έκθεση του ανυπότακτου, ασυνήθιστου ή εξω-ανθρώπινου σώματος, μας επιτρέπει να διερευνήσουμε και να κατανοήσουμε καλύτερα τις πολλαπλές όψεις της ιδιαίτερης λειτουργίας του τσίρκου ως χώρου όπου συνυπάρχουν και εναλλάσσονται ποικίλα και συχνά αντιθετικά στοιχεία