John Paul II Catholic University of Lublin
Repozytorium Instytucjonalne KUL (Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II)Not a member yet
8466 research outputs found
Sort by
Критический комментарий к решению C-814/21 Суда Европейского Союза
No full textPrzedmiotem komentarza jest analiza wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 listopada 2024 r. w sprawie C-814/21, dotyczącego prawa obywateli Unii Europejskiej niebędących obywatelami Polski do przynależności do partii politycznych funkcjonujących w Polsce. Celem glosy jest ocena zgodności tego orzeczenia z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, analiza wyroku w kontekście zasady przyznania kompetencji wywodzącej się z Traktatu o Unii Europejskiej oraz weryfikacja możliwości stosowania jego postanowień w ramach polskiego porządku prawnego. W komentarzu zastosowano metodę dogmatyczno-prawną. Ujęte zostało orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, przepisy Konstytucji RP, ustaw i traktatów oraz przekrój stanowisk przedstawicieli doktryny. Wskazano także ewentualne skutki aprobaty wyroku w polskim porządku prawnym. Na podstawie przeprowadzonej analizy należy stwierdzić, iż orzeczenie TSUE wykracza poza przyznane kompetencje (stanowi działanie ultra vires), a stosowanie jego postanowień godziłoby w postanowienia Konstytucji RP, w szczególności art. 11 ust. 1 oraz art. 8 ust. 1 (zasada nadrzędności konstytucji). Zwrócono uwagę na problemy wynikające z tego typu orzecznictwa. W konkluzji podkreślono kluczowe znaczenie kontroli konstytucyjnej oraz suwerennego wyznaczania granic integracji przez państwa członkowskie.
The subject of this commentary is an analysis of the judgment of the Court of Justice of the European Union of 19 November 2024 in Case C-814/21 concerning the right of European Union citizens who are not Polish citizens to belong to political parties operating in Poland. The aim of the commentary is to assess the compatibility of this judgment with the Constitution of the Republic of Poland, to analyse the judgment in the context of the principle of conferral of competence derived from the Treaty on European Union, and to verify the applicability of its provisions within the Polish legal order. The commentary uses a dogmatic-legal approach. It covers the case law of the Constitutional Tribunal, provisions of the Polish Constitution, laws and treaties, as well as a cross-section of positions held by representatives of legal doctrine. It also indicates the possible effects of the approval of the judgment in the Polish legal system. Based on the analysis, it should be concluded that the CJEU ruling exceeds its powers (it constitutes an ultra vires action), and the application of its provisions would violate the provisions of the Polish Constitution, in particular Article 11(1) and Article 8(1) (the principle of the supremacy of the Constitution). Attention was drawn to the problems arising from this type of case law. The conclusion emphasised the key importance of constitutional review and the sovereign determination of the limits of integration by Member States.
Об’єктом коментаря є аналіз рішення Суду справедливості Європейського Союзу від 19 листопада 2024 року у справі C-814/21, що стосується права громадян Європейського Союзу, які не є громадянами Польщі, на членство в політичних партіях, які діють у Польщі. Метою коментаря є оцінка відповідності цього рішення Конституції Республіки Польща, аналіз його в контексті принципу надання повноважень, що випливає з Договору про Європейський Союз, а також перевірка можливості застосування його положень у межах польського правового порядку. У коментарі застосовано догматико-правовий метод. Проаналізовано судову практику Конституційного Суду, положення Конституції Республіки Польща, законів і міжнародних договорів, а також наведено позиції представників доктрини. Окрему увагу приділено можливим наслідкам визнання рішення чинним у польському правовому порядку. На підставі проведеного аналізу слід констатувати, що рішення СЄС виходить за межі наданих повноважень (є актом ultra vires), а застосування його положень суперечило б положенням Конституції Республіки Польща, зокрема ст. 11 ч. 1 та ст. 8 ч. 1 (принцип верховенства Конституції). У висновках підкреслено ключове значення конституційного контролю та суверенного визначення меж інтеграції державами-членами.
Предметом комментария является анализ решения Суда Европейского Союза от 19 ноября 2024 г. по делу C-814/21, касающегося права граждан Европейского Союза, не являющихся гражданами Польши, на членство в политических партиях, действующих в Польше. Целью комментария является оценка соответствия этого решения с Конституцией Республики Польша, анализ решения в контексте принципа предоставления полномочий, вытекающего из Договора о Европейском союзе, а также проверка возможности применения его положений в рамках польского правопорядка. В комментарии использован догматико-правовой метод. В нем отражена судебная практика Конституционного Суда, положения Конституции Республики Польша, законов и договоров, а также мнения представителей правовой доктрины. Также указаны возможные последствия одобрения этого решения в польском правовом порядке. На основании проведенного анализа следует констатировать, что решение Суда Европейского Союза выходит за пределы предоставленных полномочий (является действием ultra vires), а применение его положений противоречило бы положениям Конституции Республики Польша, в частности ст. 11 п. 1 и ст. 8 п. 1 (принцип верховенства Конституции). Были отмечены проблемы, возникающие в связи с такой судебной практикой. В заключении было подчеркнуто ключевое значение конституционного контроля и независимого определения границ интеграции государствами-членами
On Understanding without Agreement: Leszek Koczanowicz’s Concept of the Politics of Dialogue
No full textCelem artykułu jest analiza Leszka Koczanowicza koncepcji polityki dialogu pod kątem oceny przydatności kategorii dialogu do stworzenia alternatywy dla dwóch opozycyjnych modeli demokracji: deliberacji w wersji zaproponowanej przez Jürgena Habermasa i hegemonii (radykalnej demokracji) w ujęciu Ernesta Laclau i Chantal Mouffe. Nawiązując do amerykańskiego pragmatyzmu oraz do teorii Michaiła Bachtina, czyli koncepcji, które dialog i komunikację stawiają w centrum świata społecznego, Koczanowicz dochodzi do wniosku, że wobec nieusuwalności antagonizmu z życia społecznego i polityki sensem dialogu jest nie tyle osiąganie konsensu (co nie zawsze jest możliwe), ile poszerzanie horyzontu rozumienia uczestniczących w dialogu stron. Takie podejście ujawnia normatywny wymiar demokracji, stanowiącej nie tylko system zabezpieczający suwerenność ludu, lecz także walkę o podtrzymanie rozumienia między ludźmi.
The aim of the article is to analyze Leszek Koczanowicz’s concept of the politics of dialogue in terms of assessing the usefulness of the category of dialogue to create an alternative to two opposing models of democracy: deliberation in the version proposed by Jürgen Habermas and hegemony (radical democracy) developed by Ernesto Laclau and Chantal Mouffe. Referring to American pragmatism and Mikhail Bakhtin’s theory, i.e. the theories that place dialogue and communication at the center of the social world, Koczanowicz concludes that due to the indelibility of antagonism from social life and politics, the measure of the value of dialogue is not so much achieving consensus (which is not always possible), but broadening the horizon of mutual understanding by the parties to the dialogue. Such an approach reveals a normative dimension to democracy, which is not only a system securing the sovereignty of the people, but also a struggle to maintain understanding among people
The Structure of the Image – The Shape of Thought. Cognitive Aspects of Medieval Diagrams
No full textArystoteles zauważył, że intelekt posługuje się wyobraźnią wizualną, a Pseudo-Dionizy wskazał na możliwość ukazania w materii tego, co niewidzialne. Mimo to funkcja obrazów od czasów antycznych rozumiana była zazwyczaj jako ukazywanie iluzyjnego wyglądu istniejących rzeczy. W szerszym kontekście problemem ten obecny jest w filozofii od zawsze – myśliciele rozważali, czym są pojęcia abstrakcyjne i jak odnoszą się do świata zmysłowego. Współcześnie zagadnieniem tym zajmuje się psychologia poznawcza oraz kognitywistyka. Obie dziedziny badają funkcjonowanie procesów wyobrażeniowych, związanych z myśleniem abstrakcyjnym. Wyobraźnia stanowi podstawę przedstawiania tego co „niewidzialne”. Kognitywistka posługuje się teorią ucieleśnionego umysłu, który funkcjonuje w przestrzennym środowisku. Już w Timajosie Platona pojawiła się myśl o cielesności powiązanej z przestrzenią i jej kierunkami, a antyczna sztuka pamięci łączyła wyobraźnię wizualną z odczuciami ciała w przestrzeni. Tę starożytną praktykę mistrzów oratorstwa omówiono na początku artykułu. Następnie na podstawie współczesnych ustaleń nauk kognitywnych przeanalizowano związek doznań przestrzennych w myśleniu logicznym oraz posługiwaniu się metaforami w komunikacji językowej i wizualnej. Ustalenia nauk szczegółowych dotyczące ludzkich władz poznawczych posłużyły do analiz wybranych średniowiecznych iluminacji, wykorzystujących logikę Arystotelesa w obrazowaniu wiedzy pojęciowej. W ich wyniku okazuje się, że średniowieczni miniaturzyści ukazali siłę myślenia wzrokowego i skuteczność obrazów w przekazie i zapamiętywaniu złożonych treści.
Aristotle observed that the intellect operates using visual imagination, while Pseudo-Dionysius pointed to the possibility of representing the invisible through material forms. Nevertheless, since antiquity, the function of images has typically been understood as the depiction of an illusory appearance of existing things. In a broader context, this issue has always been present in philosophy—thinkers have pondered the nature of abstract concepts and their relation to the sensory world. Today, this subject is studied by cognitive psychology and cognitive science, both of which investigate how imaginative processes associated with abstract thinking function. Imagination forms the foundation for representing the "invisible." Cognitive science employs the theory of the embodied mind, which operates within a spatial environment. The idea of corporeality linked to space and its directions appears as early as Plato's Timaeus, and the ancient art of memory connected visual imagination with bodily sensations in space. This ancient practice of oratory masters is discussed at the beginning of the article. Subsequently, based on contemporary findings in cognitive science, the relationship between spatial experiences in logical thinking and the use of metaphors in linguistic and visual communication is analyzed. Detailed scientific insights into human cognitive faculties have been used to analyze selected medieval illuminations that employed Aristotle’s logic in visualizing conceptual knowledge. The findings reveal that medieval miniaturists demonstrated the power of visual thinking and the effectiveness of images in conveying and memorizing complex content
Analiza porównawcza małżeństwa wyznaniowego w Republice Czeskiej oraz Anglii i Walii
No full textThis paper focuses on certain aspects of religious marriage that are common to the Czech Republic and England and Wales (e.g. legal impediment of age), as well as the differences between the two jurisdictions (e.g. same-sex marriage). All analyses were conducted with reference to canon law. The paper first presents an outline of the current legal framework regulating marriage and then proceeds to elaborate on how these countries distinguish between civil and ecclesiastical marriages. This is followed by a chapter on the understanding of marriage as a union between two people. In the Czech Republic, this understanding always includes only a man and a woman, while in England and Wales, “marriage” also applies to same-sex couples. The final chapter examines statutory age restrictions for marriage, noting a recent convergence in the minimum legal age considered in both jurisdictions.
Niniejszy artykuł koncentruje się na niektórych aspektach małżeństwa wyznaniowego w Republice Czeskiej oraz Anglii i Walii. Przedmiotem rozważań są zarówno rozwiązania, które w obu systemach prawnych są podobne (np. przeszkoda wieku), jak i widoczne pomiędzy nimi różnice (np. małżeństwa osób tej samej płci). Wszystkie analizy są prowadzone z odniesieniami do prawa kanonicznego. Punkt wyjścia stanowi prezentacja przepisów prawnych, które regulują kwestie małżeństwa, po czym następuje omówienie sposobu, w jaki krajowi prawodawcy rozróżniają małżeństwa cywilne od wyznaniowych. Kolejna część dotyczy rozumienia małżeństwa jako związku dwojga ludzi. W Czechach rozumienie to zawsze obejmuje wyłącznie mężczyznę i kobietę, natomiast w Anglii i Walii pojęcie „małżeństwa” odnosi się również do związku osób tej samej płci. Przedmiotem ostatniej części artykułu są ustawowe ograniczenia możliwości zawarcia małżeństwa; zwraca się tu m.in. uwagę na niedawne decyzje, które doprowadziły do zbieżności rozwiązań dotyczących minimalnego wieku uprawniającego do zawarcia małżeństwa w obu jurysdykcjach.The article was written as part of the project SGS-2023-012 ‘State and Law in the Course of Time 4’ being carried out at the Department of Legal History of the Faculty of Law of the University of West Bohemia in Pilsen
Investigating Academic Writing Workload Among English Department Students: A NASA-TLX Analysis of Gamified Instruction
No full textThis study investigates the workload experienced by English Department students in a gamified academic writing task. The NASA Task Load Index (NASA-TLX) serves as the primary instrument for analyzing workload distribution across six dimensions: mental demand, physical demand, temporal demand, performance, effort, and frustration. Additionally, the study examines its correlation with self-reported perceived learning and learning outcomes. Data collected from 23 Master’s students in Poland indicate a moderate overall workload, with effort and frustration emerging as the primary contributors. While students reported improvements in citation mastery, perceived workload did not exhibit a significant correlation with final grades. The findings suggest that gamification can enhance student engagement without imposing excessive cognitive strain
The Attitudes of High School Graduates Towards the Catholic Church in Poland: A Catechetical and Pastoral Study
No full textWydział Teologii, Instytut Nauk Teologicznych; promotor: ks. prof. Paweł MąkosaRozprawa analizuje postawy eklezjalne polskich maturzystów z liceów ogólnokształcących. Celem było określenie, w jakim stopniu młodzież identyfikuje się z Kościołem katolickim, oraz sformułowanie zaleceń katechetycznych i duszpasterskich. Autor wprowadza termin „postawa eklezjalna”, obejmujący komponenty: poznawczy, emocjonalny i behawioralny. Badanie objęło analizę podstawy programowej katechezy, opracowanie autorskiego kwestionariusza i badanie 1 509 maturzystów. Wyniki pokazały zróżnicowany poziom wiedzy, umiarkowanie pozytywne lub neutralne postawy oraz niskie zaangażowanie praktyczne. Zidentyfikowano trzy typy postaw: pozytywną, neutralną i negatywną, przy czym pozytywna postawa była dwukrotnie częstsza niż negatywna. Istotne znaczenie miały praktyki religijne w rodzinie i pozytywne doświadczenia wspólnotowe. Część jakościowa ukazała motywacje i bariery w przeżywaniu wiary. Rekomendacje obejmują wzmocnienie preewangelizacji, elastyczne przygotowanie sakramentalne oraz rozwój małych grup formacyjnych. Praca wskazuje także kierunki dalszych badań nad religijnością młodzieży.
The dissertation examines ecclesial attitudes among Polish high school seniors. Its aim was to assess the degree to which youth identify with the Catholic Church and to develop catechetical and pastoral recommendations. The author introduces the term “ecclesial attitude,” encompassing cognitive, emotional, and behavioral components. The study included an analysis of the catechetical curriculum, the development of a validated questionnaire, and a survey of 1,509 students. Results showed varied levels of knowledge, generally neutral or moderately positive attitudes, and low practical engagement. Three types of ecclesial attitudes were identified; positive, neutral, and negative—with positive attitudes occurring twice as often as negative ones. Regular family religious practice and positive community experiences were significant factors. The qualitative part revealed motivations and barriers related to faith engagement. Recommendations include strengthening pre evangelization, flexible sacramental preparation, and supporting small faith-based groups. The study also outlines directions for future research on youth religiosity
Nieznane Hymnarium albo Invitatoriale z Archiwum Opactwa OO. Cystersów w Krakowie-Mogile
No full textLo scopo del presente articolo è quello di presentare il contenuto di un docu-mento musicale recentemente rinvenuto nell’Archivio dell’Abbazia dei Cister-censi a Cracovia-Mogila. Si tratta di undici fogli di carta sciolti, raccolti in una cartella separata, privi di sigla, contenenti le melodie del salmo Venite e delle antifone invitatorie. I fogli risalgono molto probabilmente alla fine del XVI secolo e potrebbero aver fatto parte di un libro separato, l’Invitatoriale. L’articolo presenta il contesto storico e l’analisi del contenuto del documento, che ha permesso di ordinare correttamente i frammenti conservati.
The aim of this article is to present the contents of a musical artefacts recently discovered in the Archives of the Cistercian Abbey in Kraków-Mogiła, which include eleven loose sheets of paper, collected in a separate folder, without any reference numbers, containing melodies for the psalm Venite and invitatory antiphons. The sheets most likely date back to the late 16th century and may have been part of a separate Invitatoriale book. The article presents the historical bakcground and analysis of the contents of the artefact, which allowed for the proper ordering of the preserved fragments.
Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie zawartości zabytku muzycznego niedawno odnalezionego w Archiwum Opactwa oo. Cystersów w Krakowie-Mogile. Jest to jedenaście luźnych papierowych kart, zebranych w osobnej teczce, nieopatrzonych sygnaturą, zawierających melodie do psalmu Venite i antyfony inwitatoryjne. Karty pochodzą najprawdopodobniej z końca XVI wieku i mogły być częścią osobnej księgi Invitatoriale. W artykule przedstawiono tło historyczne oraz analizę zawartości zabytku, która pozwoliła na właściwe uporządkowanie kolejności zachowanych fragmentów.Pubblicazione finanziata dal programma del Ministro della Scienza e dell’Istruzione Superiore denominato “Programma Nazionale per lo Sviluppo delle Scienze Umanistiche” nr. progetto NPRH/DN/SP/0162/2023/1
The Emotional Experiences of a Child in their Relationship with a Father Struggling with Alcohol Dependency, as Recounted by Adults
No full textArtykuł porusza problematykę doświadczeń emocjonalnych osób dorastających w rodzinie z problemem alkoholowym ojca. Autorka prezentuje badania własne osadzone w orientacji jakościowej, które przeprowadzone zostały z zastosowaniem metody indywidualnego wywiadu pogłębionego. Proces badawczy miał miejsce w lutym i w marcu 2021 roku. Przedmiotem badań uczyniono odczucia osób dorastających w rodzinie z problemem alkoholowym ojca. Celem artykułu jest zaprezentowanie wyników badań w obszarze emocji dziecka w relacji z ojcem zmagającym się z problemem alkoholowym z perspektywy dorosłych. Podjęta przez osoby badane narracja uwarunkowała powstanie kategorii odczuć sprzyjających relacji oraz niesprzyjających relacji ojciec–dziecko. W okresie dzieciństwa odczuć o charakterze sprzyjającym relacji wyrażonych zostało znacznie mniej niż opozycyjnych. Natomiast okres dorosłości znacznie bardziej równoważy się pod względem liczby odczuć sprzyjających relacji dziecka z ojcem i niesprzyjających jej.
This article explores the emotional experiences of individuals who grew up in families affected by paternal alcohol dependence. Drawing on a qualitative research design, the author conducted in-depth individual interviews in February and March 2021. The study examined the emotional responses of those raised in households with an alcoholic father. Its primary objective is to present findings on a child’s emotions in the relationship with a father struggling with alcohol addiction, as recalled and interpreted from the vantage point of adulthood. Participants’ narratives allowed for the identification of two overarching categories of emotions: those fostering the father–child relationship and those impeding it. In childhood, relationship-supportive emotions were reported far less frequently than negative or relationship-impairing ones. In adulthood, however, these two categories of emotions appeared in a more balanced proportion
Biopreparaty. Twój sojusznik w zrównoważonym rolnictwie
No full textWydanie monografii sfinansowane przez CGFP Sp. z o. o. w ramach projektu pt. „Optymalizacja podejścia metodycznego badania wpływu biostymulatorów mikrobiologicznych na agroekosystem” w ramach umowy UZWNSINZ/2024/10/3.
Praca wydana w ramach działań informacyjnych i szkoleniowych dla praktyków i interesariuszy pod nazwą "Inicjowanie dialogu między nauką a praktyką wspierającego wdrażanie innowacyjnych rozwiązań biologicznych w społeczeństwie".Wydanie monografii sfinansowane przez CGFP Sp. z o. o. w ramach projektu pt. „Optymalizacja podejścia metodycznego badania wpływu biostymulatorów mikrobiologicznych na agroekosystem” w ramach umowy UZWNSINZ/2024/10/3
Errors of Modernity and the New Paideia: On the Thought of Mortimer J. Adler
No full textMortimer J. Adler, kluczowa postać w filozofii wychowania, podkreślał znaczenie „wielkich książek” tradycji zachodniej dla harmonijnie prowadzonej edukacji. Jego praca How to Read a Book stanowi przewodnik pomocny w głębokim czytaniu tekstów filozoficznych i naukowych. W The Philosophy of Aristotle oraz The Great Ideas analizował on podstawowe pojęcia filozoficzne. Adler odrzucał współczesny relatywizm, broniąc programu nauczania łączącego myślenie krytyczne, etykę i filozofię jako środki pozwalające zrozumieć prawdy uniwersalne. Krytykował filozofię współczesną za dziesięć błędów, między innymi relatywizm, empiryzm i odrzucenie wartości absolutnych, które uważał za niezbędne do spełnienia się człowieka. Potępiał redukcjonizm, antyracjonalizm oraz zaniedbanie filozofii edukacji, która wzywałaby do integracji rozumowania, dobrego moralnie działania i duchowości. Bronił teologii naturalnej i zachęcał do nauczania religii i etyki w ramach edukacji holistycznej.
Adler uważał studiowanie wielkich książek za zasadnicze we wspieraniu myślenia krytycznego i zaangażowania obywatelskiego. Twierdził, że edukacja winna nie tylko przygotowywać jednostki do osiągnięcia sukcesu zawodowego, lecz także uczyć pielęgnowania cnót moralnych oraz aktywnego uczestnictwa w życiu wspólnoty demokratycznej. Zdaniem Adlera filozofia jest nie tylko dyscypliną akademicką, lecz sposobem życia nakierowanym na zrozumienie rzeczywistości oraz prawd etycznych poprzez racjonalne dociekanie, a wszechstronna edukacja liberalna stanowi środek do rozwoju cnót intelektualnych i moralnych.
Mortimer J. Adler, a key figure in philosophy of education, emphasized the importance of the “great books” of the Western tradition for harmonious education. In How to Read a Book, he offered a guide to deep reading of philosophical and scientific texts, while in The Philosophy of Aristotle and The Great Ideas, he explored fundamental philosophical concepts. Adler rejected modern relativism, advocating for a curriculum that integrated critical thinking, ethics, and philosophy as a means to understand universal truths. He criticized modern philosophy for ten mistakes, for instance, relativism, empiricism, and the denial of absolute values, which he believed hindered human flourishing. He condemned reductionism, anti-rationalism, and the neglect of philosophy in education, calling for an approach that integrates reasoning, morally good behavior, and spirituality. He defended natural theology and advocated for studying religion and ethics as part of a holistic education.
Adler viewed the study of great books as essential for fostering critical thinking and civic engagement. He argued that education should not only prepare individuals for professional success but also cultivate moral virtues and active participation in democratic life. According to Adler, philosophy was not a mere academic discipline, but a way of life aimed at understanding reality and ethical truths through rational inquiry, while comprehensive liberal education is a means to develop intellectual and moral virtues