John Paul II Catholic University of Lublin
Repozytorium Instytucjonalne KUL (Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II)Not a member yet
8466 research outputs found
Sort by
Characteristics of Fasting in the Euchology of the Paschal Preparation Period in the 1991 "Hispanic-Mozarabic Missal"
No full textArtykuł stara się w pierwszej kolejności ukazać charakterystykę okresu przygotowania paschalnego rytu hiszpańsko-mozarabskiego, szczególnie w odniesieniu do zarówno praktyki wstrzemięźliwości od mięsa, jak i postu. W tym celu została przedstawiona historia kształtowania się tego okresu liturgicznego w pierwszym tysiącleciu oraz charakterystyczne dla tradycji hiszpańskiej cechy wielkiego postu, które w pewnej części są wspólne z innymi tradycjami liturgicznymi tak Zachodu, jak i Wschodu. Na unikatową teologię postnego okresu przygotowania do Paschy w tradycji wizygockiej wpłynęła także teologia św. Izydora z Sewilli, która odcisnęła swój ślad na hiszpańskiej euchologii mszalnej. Sercem artykułu jest zatem prezentacja teologii postu, która wypływa z analizy wielkopostnych oracji Missale Hispano-Mozarabicum. Czterdziestodniowy post, na wzór postu Mojżesza, Eliasza i samego Jezusa, jest rozumiany w rycie hiszpańskim jako ofiara składana Bogu i wstawiennictwa za żywymi i zmarłymi, jako lekarstwo na grzechy i skuteczny środek duchowej walki z diabłem, jako narzędzie uświęcenia człowieka i przygotowania go do Paschy, czy w końcu jako przeciwieństwo rajskiego grzechu polegającego na obżarstwie i nieumiejętności poszczenia Adama i Ewy. Okres quadragesimae i abstynencja w tym czasie są dziesięciną całego roku, którą każdy chrześcijanin powinien ofiarować Bogu.
The author of this article aims to show the characteristics of the Paschal preparation period of the Hispanic-Mozarabic rite, especially with regard to the practice of abstinence from meat and fasting. To this end, the history of the formation of this liturgical period in the first millennium is presented and the characteristic features of Lent in the Spanish tradition which are partially shared with other liturgical traditions of both the West and the East. The unique theology of the Lenten period of preparation for Pascha in the Visigothic tradition was also influenced by the theology of St. Isidore of Seville, which left its mark on Spanish Mass euchology. At the heart of the article, then, is the presentation of the theology of fasting that stems from an analysis of the Lenten orations of the Missale Hispano-Mozarabicum. The 40-day fast, following the example of the fasts of Moses, Elijah and Jesus himself, is understood in the Spanish rite as a sacrifice offered to God and intercession for the living and the dead, as a remedy for sins and an effective means of spiritual warfare against the Devil, as an instrument of our sanctification and preparation for Pascha, or, finally, as the opposite of Adam’s and Eve’s Edenic sin of gluttony and failure to fast. The period of quadragesimae and abstinence during this time is a tithe of the entire year that every Christian should offer to God
Ancient and Rare Readings in the Syriac Harklean Version of the Gospel of John and their Significance for its Interpretation: A Contribution to the Narrative Textual Criticism of the Fourth Gospel
No full textThis paper analyses four intriguing variant readings that are ancient, rare, and unexpectedly transmitted by a relatively late translation of the NT, the Syriac Harklean version. Although the existence of these readings is not a recent discovery, the broader picture emerging from their joint presentation is hoped to encourage a new, less biased perspective from which to approach the Harklean text of the gospels and an enhanced understanding of how the Gospel of John was read and interpreted by its early audiences. This different approach to textual criticism than the traditional quest for one ‘original’ text appreciates even secondary readings exploring their place within larger patterns and is called ‘narrative textual criticism’
Sources of Hope for Sinners in the Light of the Revelation of St. John
No full textArtykuł podejmuje próbę odpowiedzi na pytanie o źródła nadziei dla grzeszników ukazane w Apokalipsie św. Jana. Problem badawczy sformułowany został następująco: czy Bóg w jakikolwiek sposób ukazuje grzesznikom, że mimo ich obecnej kondycji wciąż ma nadzieję na ich nawrócenie? W powszechnym rozumieniu grzesznicy w Apokalipsie traktowani są jako obiekt plag, które w nich uderzają i które mają ich skłonić do nawrócenia. Czy jednak jest to jedyny sposób, w jaki Bóg chce ich sprowadzić na właściwą drogę? Czy w opisach tych plag można dostrzec elementy wskazujące na Boga, który nie tylko karze, lecz także daje szansę na nawrócenie? Autor wyróżnia najpierw terminy (lub wyrażenia) w Apokalipsie odnoszące się do grzeszników, takie jak: „mieszkańcy ziemi”, „martwi” oraz „ludzie”. Następnie analizuje synchronicznie fragmenty zawierające te określenia, poszukując elementów sugerujących, że kara zesłana przez Boga nie ma charakteru definitywnego. W Ap 14,6 grzesznicy są przedmiotem dobrej nowiny stanowiącej wezwanie do nawrócenia. W Ap 14,13 „martwi” otrzymują obietnicę, która mówi, że nawet nawrócenie w ostatnim momencie życia będzie skuteczne. Trzecie określenie grzeszników – οἱ ἄνθρωποι – pozwala na podobną konkluzję. Plagi uderzające w grzeszników nie mają charakteru kary nieodwracalnej. Kara dosięga ich w wymiarze częściowym, zarówno w aspekcie ilościowym, jak i czasowym.
This article seeks to answer the question of the sources of hope for sinners in the Apocalypse of John. The research problem may be summarized as follows: Does God, in any way, reveal to sinners that, despite their present condition, He continues to hold hope for their conversion? The prevailing view is that sinners in the Apocalypse are depicted primarily as the recipients of plagues intended to lead them to repentance. Yet is this the only way God seeks to bring them back to the right path? Is it possible, within the descriptions of these plagues, to discern elements that reveal a God who not only punishes but also offers an opportunity for conversion? The study begins by identifying key expressions in the Book of Revelation that refer to sinners: “inhabitants of the earth,”“the dead,” and “the men.” It then undertakes a synchronic analysis of relevant passages, seeking indications that divine punishment is not absolute. In Rev 14:6, sinners are the recipients of the “eternal gospel,” representing a call to repentance. In Rev 14:13, “the dea” are given the promise that even conversion at the final moment of life will be effective. The third designation for sinners—οἱ ἄνθρωποι—leads to a similar conclusion: the plagues that strike them are not an irreversible judgment, but rather a punishment that is partial in both scope and duration
Afekty jako podstawa teorii i praktyki polskiego teatru awangardowego
No full textThe article focuses on the theatrical output of Tadeusz Kantor and Jerzy Grotowski. addressing the issue of how they conceived of triggering affects by means of stage performances. The problem in question was particularly relevant in the case of Kantor, who created the concept of the “constructivism of emotions.” While neither of the artists explicitly referred to that category, it was nevertheless relevant to the performances they staged. The other problem analyzed in the paper is the presence of the issue of affectivity in the theoretical concepts the artists developed in their respective theories of the creative process and in their perceptions of the function of the theater as an art. While the outputs of Kantor and Grotowski show many differences, one can also point to the aspects of the concept of the theater they shared. Significantly, however, the paper shows the indebtedness of both artists (in particular Tadeusz Kantor) to the ideas and concepts worked out by Stanislaw Ignacy Witkiewicz, whose theory of the Pure Form, formulated in the 1920’s, shows a surprising closeness to Gilles Deleuze and Félix Guattari’s philosophical considerations on the affect in art. To Polish avant-garde artists, the categories of preservation, materiality, necessity, and composition were at the heart of an understanding of affectivity and the outputs of Kantor and Grotowski demonstrate how significant the issue of affectivity was to them in their appeal to the audience. Another characteristic their plays shared was a dialectic of Polishness and universality, which came to light in the international reception of their works. A philosophical analysis of the concept of the affect the artists used shows how close it was to that considered on the grounds of phenomenology.
Artykuł koncentruje się na dziele dwóch artystów: Tadeusza Kantora i Jerzego Grotowskiego, a zwłaszcza na ich koncepcjach obecności afektów na scenie. Zagadnienie to jest szczególnie istotne w przypadku Kantora, który stworzył pojęcie konstruktywizmu emocji. Chociaż ani Kantor, ani Grotowski nie odnosili się wprost do tej kategorii, była ona istotna dla ich spektakli. Drugi problem analizowany w artykule dotyczy pojęcia afektywności w teorii procesu twórczego oraz teorii funkcji teatru jako medium sztuki wypracowanej przez każdego z artystów. Chociaż w ich dorobku widocznych jest wiele różnic, można jednak wskazać na pewne podzielane przez nich aspekty rozumienia teatru. Co istotne, artykuł ukazuje również, jak dalece obaj twórcy opierali swoje dzieło na koncepcjach teoretycznych wypracowanych przez Stanisława Ignacego Witkiewicza, którego teoria Czystej Formy, sformułowana w latach dwudziestych ubiegłego stulecia, okazuje się zdumiewająco bliska teorii afektu w ujęciu Gilles’a Deleuze’a i Félixa Guattariego. W przekonaniu artystów reprezentujących polską awangardę podstawę rozumienia afektywności stanowią kategorie utrwalenia, materialności, konieczności i kompozycji, a dzieła Kantora i Grotowskiego uwidaczniają, jak bardzo afektywność była dla nich istotna w ich oddziaływaniu na widza. Inną łączącą obu artystów cechę charakterystyczną ich dzieł stanowiła obecna w nich dialektyka polskości i uniwersalności, podkreślana w szczególności w międzynarodowym odbiorze ich pracy scenicznej. Od strony filozoficznej zaś pojęcie afektu, którym się posługiwali, jawi się jako wyjątkowo bliskie jego rozumieniu w fenomenologii
Development and Validation of the Reliance on Artificial Intelligence in Medicine Scale (RAIM)
No full textThis article presents the development and validation of the RAIM (Reliance on Artificial Intelligence in Medicine) scale, designed to assess individuals’ reliance on AI in healthcare. The construct was defined as a functional and epistemic reliance on AI systems, distinct from interpersonal trust, which presupposes moral agency and normative obligations. Based on expert-generated content, 60 initial items were evaluated for content validity, yielding 30 items retained using Lawshe’s CVR method. Four studies were conducted on statistically representative samples of Polish adults. Exploratory and confirmatory factor analyses confirmed a two-factor structure (the technological dimension and the social-holistic dimension of reliance on artificial intelligence in medicine). The final 15-item scale demonstrated excellent internal consistency (α = .963 / .833) and high test–retest reliability, both immediately (r = .956 / .925) and after two weeks (r = .912 / .832). Convergent validity with the AI Attitudes Scale (AIAS-4) was also confirmed (r = .714 / -.657). The RAIM is a reliable and valid instrument for assessing person’s reliance on AI in medical contexts.IDU
On the Desire for Eternal Life in the Light of Rev 7:13-17
No full textAutor artykułu zadaje pytanie o znaczenie pragnienia w Ap 7,16 w kontekście perykopy 7,13–17. Przeprowadzona analiza jest typu literackiego. Polega ona na poszukiwaniu znaczenia poszczególnych wyrazów, wyrażeń, formuł oraz całych obrazów z uwzględnieniem paralel biblijnych i pozabiblijnych w ramach kontekstu, jaki stanowi perykopa 7,13–17, cała Apokalipsa (na polu terminologicznym i kontekstualnym 7,16 ściśle nawiązuje do 21,6 i 22,17) oraz cała Biblia. Autor przyjmuje także, że podmiotem interpretującym przesłanie Apokalipsy jest zgromadzenie liturgiczne zebrane na Eucharystii. Wspólnota słuchająca, która jest widziana jako wspólnota odkupionych grzeszników, otrzymuje w 7,13–17 odpowiedź na trzy zasadnicze pytania: (1) Kim są zbawieni (7,13–14)? (2) Co znaczy być zbawionym (7,15.17a)? (3) Jakie są owoce zbawienia (7,16.17b)? W wyniku analiz autor dochodzi do wniosku, że 7,16 nie mówi o pragnieniu fizycznym, ale o pragnieniu zbawienia – życia wiecznego („źródła wód życia”), które późniejsza teologia nazwie cnotą nadziei. Sposobami dojścia do zbawienia – życia wiecznego – są otwarcie się na moc i witalność, które płyną z misterium paschalnego Jezusa, a które realizuje się w życiu sakramentalnym (chrzest, Eucharystia, współpraca z łaską Bożą), co pozwala na znoszenie wszelkich przeciwności, trudów, które płyną ze strony środowiska wrogiego chrześcijanom („wielki ucisk”). Cała strategia narracyjna 7,13–17, nie tylko 7,16, w kontekście pytania o zbawienie w 6,17, zmierza do pobudzenia we wspólnocie słuchających pragnienia życia wiecznego.
The author of the article raises the question of the meaning of thirst in Rev 7:16 within the context of the pericope 7:13–17. The analysis is literary in character, focusing on the meaning of individual words, expressions, formulas, and images, while taking into account biblical and extra-biblical parallels within the broader contexts of the pericope itself (7:13–17), the entire Book of Revelation (where the terminology and context of 7:16 are closely related to 21:6 and 22:17), and the whole of Scripture. The author further assumes that the interpretive subject of the Apocalypse’s message is the liturgical assembly gathered for the Eucharist. The listening community, understood as a fellowship of redeemed sinners, receives in 7:13–17 an answer to three fundamental questions: (1) Who are the saved (7:13–14)? (2) What does it mean to be saved (7:15.17a)? (3) What are the fruits of salvation (7:16.17b)? On the basis of this analysis, the author concludes that 7:16 does not speak of physical thirst but of the thirst for salvation—for eternal life (“the springs of the water of life”)—which later theology designates as the virtue of hope. The ways that lead to salvation, that is, to eternal life, consist in openness to the power and vitality that flow from the paschal mystery of Jesus and are realized in the sacramental life (baptism, Eucharist, cooperation with divine grace). This enables believers to endure all adversities and hardships arising from an environment hostile to Christians (“the great tribulation”). The entire narrative strategy of 7:13–17, not only of 7:16, in light of the question about salvation in 6:17, is directed toward awakening within the listening community the desire for eternal life
Postscriptum on research on manuscripts of the Chronicle of Martinus Polonus in polish collections: Ms 189 Archdiocesan Archives and Chapter Library in Wrocław
No full textKronika papieży i cesarzy Marcina Polaka to najpopularniejsza kronika uniwersalna łacińskiej kultury średniowiecznej. Jej tradycja rękopiśmienna na ziemiach polskich została przeanalizowana w monografii opublikowanej przez autora artykułu w 1995 roku. Tymczasem w trakcie prac nad inwentarzem rękopisów średniowiecznych w zbiorach polskich (Manuscirpta.pl) został odkryty kolejny pełen odpis Kroniki Marcina – Ms 189 Archiwum Archidiecezjalnego i Biblioteki Kapitulnej we Wrocławiu. Artykuł niniejszy ma za zadanie opisać i przeanalizować nowo odkryty rękopis oraz skonfrontować wyniki tej analizy z dokonanymi wcześniej badaniami nad całością tradycji rękopiśmiennej w Królestwie Polskim, na Śląsku i Pomorzu. Przeprowadzone badania, w tym analiza statystyczna współczynnika podobieństwa rękopisów, umiejscowiły rps 189 w jednym z trzech rozgałęzień tradycji rękopiśmiennej, plasując go w bliskim towarzystwie trzech innych kodeksów o proweniencji śląskiej i krakowskiej. Wszystkie wyliczenia wykazały współczynnik podobieństwa w przedziale 0,75 – 0,64 (gdzie 0 oznacza całkowity brak zbieżności, a 1 – identyczność przekazów). Ubocznym efektem przeprowadzonej procedury było potwierdzenie prawidłowości pierwotnie przyjętej metodologii badawczej.
The Chronicle of Popes and Emperors by Martin the Pole (of Oppavia) is the most popular universal chronicle of medieval Latin culture. Its manuscript tradition in Poland was analysed in a monograph published by the author of this article in 1995. Meanwhile, another complete copy of the chronicle was discovered during work on the inventory of medieval manuscripts in Polish collections (Manuscripta.pl) - Ms 189 of the Archdiocesan Archives and Chapter Library in Wrocław. The purpose of this article is to describe and analyse the newly discovered manuscript and to compare the results of this analysis with previous research on the entire manuscript tradition in the Kingdom of Poland, Silesia and Pomerania. The research coducted, including statistical analysis of the similarity coefiicient of manuscripts, set Ms 189 in one of three branches of the manuscript tradition, placing it in close proximity to three other codices of Silesian and Kraków provenance. All calculations showed a similarity coefficient in the range of 0.75-0.64 (where 0 indicates a complete lack of convergence and 1 indicates identical text). A side effect of the procedure was confirmation of the correctness of the originality adopted research methodology
[REVIEW]: Iura vicariorum. Kopiariusz kolegium wikariuszy katedry poznańskiej, ed. by T. Jurek, Folia Jagiellonica. Fontes, 18, Polskie Towarzystwo Historyczne, Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, Poznań 2023, pp. XLVIII + 816
No full textThe review of the source edition of the Cartulary of the College of Perpetual Vicars at Poznań Cathedral by Tomasz Jurek published in 2023
Curriculum vitae of Fr Prof. Dr hab. Bazyli Degórski OSPPE
No full textArtykuł zawiera biogram o. prof. Bazylego Degórskiego.
The article contains a biography of Fr Prof. Bazyli Degórski
Emotions of the Wicked at the Eschatological Judgment in Wisdom 5:1–3 in the Light of Stoic Philosophy
No full textW artykule zbadano temat emocji, które przeżywają bezbożni w momencie sądu eschatologicznego w Mdr 5,1–3. Nagromadzenie terminów związanych z tematem emocji w tak krótkiej sekcji wydaje się mieć znaczenie teologiczne. Dla zrozumienia sposobu ukazywania bezbożnych konieczne jest uwzględnienie wpływu filozofii stoickiej, w której przeżywanie emocji, a konkretnie cierpienia i strachu, było znakiem braku filozoficznej mądrości. W ten sposób autor ukazuje bezbożnego nie tylko jako godnego potępienia w świetle objawienia biblijnego, ale także jako człowieka krytycznie ocenianego przez stoicyzm, ponieważ działającego pod wpływem emocji. To uleganie emocjom powodowało, że bezbożni nie byli w stanie logicznie wybierać i ostatecznie nie osiągnęli celu swojego życia, którym jest według stoików życie zgodne z powołaniem człowieka, czyli życie rozumne. Ów brak mądrości oraz prześladowanie sprawiedliwego są traktowane jako istotne wady także w kontekście objawienia starotestamentalnego, ponieważ sprowadzają na nich ostateczną karę.
The article examines the emotions experienced by the wicked at the moment of eschatological judgement in Wis 5:1–3. The accumulation of terms related to the subject of emotions in such a short section seems to have theological significance. To understand how the wicked are portrayed, it is necessary to consider the influence of Stoic philosophy, in which the experience of emotions, specifically suffering and fear, was a sign of a lack of philosophical wisdom. In this way, the author presents the wicked not only as deserving of condemnation in the light of biblical revelation, but also as people who are critically judged by Stoicism because they act under the influence of emotions. This succumbing to emotions meant that the ungodly were unable to make logical choices and ultimately failed to achieve their life goal, which, according to the Stoics, is to live in accordance with man’s calling, i.e. to live a rational life. This lack of wisdom and persecution of the righteous are also considered significant flaws in the context of Old Testament revelation, because they bring ultimate punishment upon them