John Paul II Catholic University of Lublin
Repozytorium Instytucjonalne KUL (Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II)Not a member yet
8466 research outputs found
Sort by
Zdziwienie, intuicja, romantyzm. Wojtyła, Scheler, Wordsworth
No full textThis essay addresses an antinomy of modernity that extends from William Wordsworth and the Romantic era through the phenomenological writings of Max Scheler (1874–1928) and Karol Wojtyła, and into philosophical thought today: the differing claims of emotional intuitionism and discursive rationality as grounds for moral and theistic values. Although Wojtyła argues against Scheler’s ethical emotionalism as a sufficient basis for ethics, as a poet as well as philosopher he appreciates the power of moral and finally theistic intuition and particularly the wonder or reverent amazement we may experience in the natural ordering of things. In this he concurs with Scheler—indeed, with Aquinas—and also with the Romantic poets, including Wordsworth, who rooted moral value in intuition or intimation. However insufficient he may have found emotionalism’s claims as a totalizing philosophy, he entertains emotional intuition’s more limited role as “creative and rich in consequences for cognition of human reality.”
W eseju podjęta została problematyka charakteryzującej nowoczesność antynomii, która rozwija się od czasów Williama Wordswortha oraz epoki romantyzmu, poprzez fenomenologiczną myśl Maxa Schelera (1874-1928), sięgając współczesnej myśli filozoficznej. Antynomia ta dotyczy stanowisk intuicjonizmu emocjonalnego i dyskursywnego racjonalizmu, które wysuwają wzajemnie przeciwstawne roszczenia w kwestii tego, co stanowi podstawę wartości moralnych oraz źródło poznania Boga. Chociaż Wojtyła dyskutuje z poglądem Schelera, według którego emotywizm etyczny stanowi wystarczającą podstawę etyki, jako poeta, a także jako filozof, docenia intuicję moralną oraz rolę intuicji w poznaniu Boga, w szczególności zaś doświadczenie zdziwienia czy też poczucia głębokiego szacunku dla naturalnego porządku rzeczy. Myśl Wojtyły zbiega się w tym punkcie z poglądem Schelera – a w istocie nawet z myślą Tomasza z Akwinu, oraz z intuicjami poetów romantycznych, w tym Wordswortha, który wartość moralną wyprowadzał z intuicji i głosu wewnętrznego. Jeśli nawet – w przekonaniu Wojtyły – intuicjonizm emocjonalny nie jest stanowiskiem pozwalającym zbudować system filozoficzny jako taki, to dopuszcza on ograniczoną rolę momentów intuicji emocjonalnej jako „niezmiernie ważnych, twórczych i wzbogacających”
Catalogue of the Collection of Parchment and Paper Documents from the Holdings of the Warsaw Archdiocesan Archives
No full textKatalog dokumentów pergaminowych i papierowych z zasobu Archiwum Archidiecezjalnego Warszawskiego jest pomocą archiwalną, której brak nie pozwalał do tej pory na wprowadzenie do obiegu naukowego dyplomów przechowywanych przez tę instytucję. Dokumenty w liczbie 79, stanowiące 76 jednostek archiwalnych, pochodzą z okresu od 1289 roku do 1870/1907 roku (dwa dokumenty z XX wieku to poświadczone tłumaczenia dyplomu z 1676 roku). Pomimo szczątkowego i do pewnego stopnia przypadkowego charakteru tego zbioru – w porównaniu do stanu sprzed spalenia warszawskich archiwaliów kościelnych przez Niemców w 1944 roku – przedstawia on niemałą wartość historyczną, szczególnie dla dziejów arcybiskupstwa gnieźnieńskiego i kapituły kolegiackiej w Łowiczu.
The catalogue of parchment and paper documents from the holdings of the Warsaw Archdiocesan Archives is an archival aid, the lack of which has so far prevented the introduction into scholarly circulation of diplomas held by the institution. The 79 documents, representing 76 archival units, dated from 1289 to 1870/1907 (two documents from the 20th century are certified translations of a 1676 diploma). Despite the rudimentary and to some extent haphazard nature of this collection – comparing to the state before the burning of the Warsaw church archives by the Germans in 1944 – it presents considerable historical value, especially for the history of the Gniezno Archbishopric and the Collegiate Chapter in Łowicz
Correlates of Moral Orientations in Contemporary Societies. Case of Poland
No full textUsually, people use different sets of rules that organize their moral behaviour. Social scientists introduced several concepts of moral orientations supporting a better understanding of the underpinnings of moral behaviour, which are the dignity-related, prosocial, reciprocal, and egoistic moral orientations. The study presents the sociological quantitative analysis of prevalence of the moral orientations in Polish society based on a survey carried out in Poland at the end of 2023 on the statistically representative sample of 1,082 adults married or in an informal partnership. Various socio-cultural predictors such as self-identification with religious faith, self-esteem, materialism, and classic demographic features (age, gender) were tested as predictors of the moral orientations. Comparing our findings to the latest available results thought-provoking regularities are discovered – individual features like self-esteem, materialism and religiosity are stronger predictors in the case of the dignity-related and prosocial moral orientations. The full array of tested factors is visible particularly in the case of reciprocal moral orientation, followed by the egoistic one. The article attempts on suggesting a further discussion on the possible future scenarios of morality in modern societies.Instytut Nauk Socjologicznych KU
Patristic Contribution to Question 93 of the Prima Pars of the Summa Theologiae of Saint Thomas Aquinas
No full textThe present essay proposes an examination of q.93 of the Prima Pars of the Summa Theologiae of St. Thomas Aquinas - which he wrote primarily starting from the doctrine of St. Augustine - in which the theme of the human being created in the image and likeness of God is examined, with the Thomistic deepening of the specific theological lexicon involved. The resulting anthropological vision is affirmed in the famous prologue of the entire Prima Secundae that Aquinas sets up by profitably integrating the sources of Aristotle and John Damascene, the latter in turn indebted to the work of Nemesius of Emesa. The relevance of the introduction of the new Greek-patristic sources in the Middle Ages stands out not only in the passage from q.93 of the Prima Pars to the prologue of the Prima Secundae - as this essay intends to illustrate - but also in the making of the prologue itself
The Slavic Miracles of the Great Martyr Saint Menas by Timothy of Alexandria
No full textThe complete Slavic cycle of miracles of St Menas, consisting of a prologue and 13 miracles, is based on the edition of the Great Reader Mineia of the Moscow Metropolitan Makary. The text largely corresponds to the Greek version from Ivan Pomyalovsky's 1900 edition, making it a valuable resource for understanding the Greek tradition as well. The Slavic text has been compared with other manuscripts containing the full cycle of miracles and following the same translation (B).The research presented in this article has been funded by the National Science Centre (Poland) under the project “Across centuries, languages, and cultures: The Miracles of Saint Menas as a historical source, literary composition and liturgical text”, project no. UMO-2021/41/B/HS1/00550
The Hermeneutics of the Person in the Thought of Karola Wojtyła-John Paul II
No full textArtykuł podejmuje refleksję nad hermeneutyką osoby jako narzędziem analizy sensu ludzkiej egzystencji, opierając się na badaniu czynników kształtujących tożsamość człowieka w kontekście filozofii Karola Wojtyły. Głównym problemem badawczym jest pytanie o wpływ procesu interpretacji na kształtowanie tożsamości oraz rozumienie osoby ludzkiej. W analizie zastosowano metodę filozoficzną, czerpiąc z dorobku hermeneutycznego Martina Heideggera i Hansa-Georga Gadamera oraz z personalizmu Karola Wojtyły. Główna uwaga skupia się na hermeneutyce czynu i ontologii działania, co pozwala wydobyć znaczenie działania jako fundamentu tożsamości i odpowiedzialności osoby. Przeprowadzona analiza wskazuje, że egzystencja człowieka opiera się na nieustannym procesie interpretacji, zakorzenionym w doświadczeniach osobistych i dialogu z innymi. Hermeneutyka wyrasta z dynamiki relacji między subiektywnym doświadczeniem a obiektywną rzeczywistością. W myśli Wojtyły należy dostrzec rolę transcendencji działania, wolności i odpowiedzialności jako wyrazu autentycznego samospełnienia osoby. Ponadto personalizm komunijny ukazuje tożsamość osoby poprzez relacje międzyosobowe, hermeneutyka chrystologiczna wskazuje zaś na Jezusa Chrystusa jako kluczowy punkt odniesienia dla rozumienia godności i powołania człowieka. Dalsze badania mogą skupić się na pogłębionej analizie hermeneutyki relacji międzyosobowych, roli edukacji w procesie formacji osoby oraz na znaczeniu wymiaru chrystologicznego w kształtowaniu współczesnej antropologii filozoficznej.
The article reflects on the hermeneutics of the person as a tool for analyzing the meaning of human existence, based on the study of factors that shape identity within the context of Karol Wojtyła’s philosophy. The main research problem concerns the influence of the interpretive process on the formation of identity and the understanding of the human person. The analysis employs a philosophical method, drawing on the hermeneutical contributions of Martin Heidegger, Hans-Georg Gadamer, and the personalism of Karol Wojtyła. The primary focus is on the hermeneutics of action and the ontology of action, emphasizing the significance of action as the foundation of personal identity and responsibility. The analysis demonstrates that human existence is rooted in a continuous process of interpretation, grounded in personal experiences and dialogue with others. Hermeneutics is shaped by the dynamic relationship between subjective experience and objective reality. In Wojtyła’s thought, the roles of the transcendence of action, freedom, and responsibility are recognized as expressions of authentic self-fulfillment. Furthermore, communal personalism presents personal identity through interpersonal relationships, while Christological hermeneutics identifies Jesus Christ as the central reference point for understanding human dignity and vocation. Future research may focus on an in-depth analysis of the hermeneutics of interpersonal relationships, the role of education in the process of personal formation, and the significance of the Christological dimension in shaping contemporary philosophical anthropology
‘The Lord God Has Taken Strange Care of Churches and Priests.’ Material Losses of the Catholic Church on the Territory of the Oświęcim Deanery during World War II
No full textArtykuł dotyczy zagadnienia strat, który w czasie II wojny światowej poniósł Kościół katolicki w dekanacie oświęcimskim. Kwestia ta nie była dotychczas szczegółowo omawiana w literaturze historycznej. Straty spowodowane były zarówno działaniami wojennymi, grabieżczą polityką niemieckich okupantów, brutalnym sowieckim wyzwoleniem, jak i zachowaniem zdemoralizowanych parafian.
The article addresses the issue of losses suffered by the Catholic Church in the Oświęcim deanery during World War II. This issue has not yet been discussed in detail in the historical literature. The losses were caused by warfare, the looting policies of the German occupiers, the brutal Soviet liberation and the behaviour of demoralized parishioners
Source Materials Concerning the Dzierżyński and Siła-Nowicki Families in the Collection of the Manuscripts Section of the University Library of the Catholic University of Lublin
No full textW artykule zaprezentowano zbiory Sekcji Rękopisów Biblioteki Uniwersyteckiej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II dotyczące rodzin Dzierżyńskich i Siła-Nowickich. Jest to kolekcja unikatowa, gdyż zawiera dokumenty pochodzące z archiwów rosyjskich. Potwierdzają one szlachecki rodowód obu rodzin. Dają też narzędzia służące do opracowania historii tych rodzin oraz odtworzenia rysów biograficznych ich ważnych przedstawicieli. Bardzo cennym źródłem historycznym jest rękopis wspomnień Ignacego Dzierżyńskiego. Może być on pomocny w opisie dziejów szkolnictwa i oświaty na ziemiach polskich w pierwszej połowie XX wieku.
The article presents the collections of the Manuscripts Section of the University Library of the John Paul II Catholic University of Lublin concerning the Dzierżyński and Siła-Nowicki families. This is a unique collection, as it contains documents from Russian archives, which confirm the noble lineage of both families. They also provide tools for compiling the history of these families and reconstructing the biographical features of their prominent representatives. One of the most valuable historical sources is the manuscript of Ignacy Dzierżyński’s memoirs. It can be helpful in describing the history of education and schooling in the Polish lands in the first half of the 20th century
President Mościcki’s godsons in the light of the files of the Civil Chancellery of the President of the Republic of Poland from the years 1926–1939
No full textCelem artykułu jest omówienie instytucji chrześniaków Prezydenta Mościckiego w świetle akt Kancelarii Cywilnej Prezydenta Rzeczypospolitej z lat 1926–1939. Inicjując w 1926 r. prywatny program honorowych chrześniaków, Prezydent RP Ignacy Mościcki chciał zwrócić uwagę na konieczność szczególnej troski o kapitał ludzki w odrodzonym po 123 latach rozbiorów państwie polskim poprzez pomoc w należytym wychowaniu i wykształceniu przedstawicieli młodego pokolenia. Bazował w tym względzie na podobnych rozwiązaniach europejskich, a w szczególności niemieckich i pruskich z XIX w. i odnowionych w 1926 i 1928 r.
W dotychczasowych opracowaniach publicystycznych dotyczących omawianej problematyki podkreślano, że honorowymi chrześniakami Prezydenta Mościckiego zostało 912 chłopców, którzy urodzili się jako siódmi synowie w rodzinie obywateli polskich, niekaranych sądownie, narodowości polskiej i wyznania katolickiego. Tymczasem wynik przeprowadzonej kwerendy archiwalnej stawia tę instytucję w zupełnie nowym świetle i pozwala zakwestionować niektóre z dotychczasowych ustaleń. W artykule uwaga skoncentrowana jest przede wszystkim na omówieniu kryteriów, jakie musiał spełnić potencjalny kandydat na prezydenckiego chrześniaka oraz jego rodzina, a także na przebiegu procedury zgłaszania kandydata i praktyki z tym związanej oraz dostrzeżonych odstępstw od utrwalonych kryteriów i procedur.
The aim of this article is to present the institution of President Mościcki’s godsons in the light of the files of the Civil Chancellery of the President of the Republic of Poland in the years 1926–1939. By initiating a private programme of honorary christening, President Mościcki wanted to draw attention to the need for the Polish state, reborn after 123 years of partitions, to take care of its human capital by offering aid in the proper upbringing and education of the representatives of the young generation. The programme was inspired by similar German and Prussian solutions, known there already in the 19th century and revived in 1926 and 1928.
In publicistic reports up until the present time it has been emphasised that a total of 912 boys became Mościcki’s godsons. A godson could be a boy born as the seventh son in the family of a Polish citizen holding no criminal record, of Polish nationality and the Catholic faith. However, a preliminary archival search casts a completely different light on the institution of Mościcki’s godsons and undermines the previous findings. The present study focuses primarily on describing the qualifications required of a candidate for a presidential godson and his family, as well as the course of the procedure for submitting candidates and the observed deviations
Technostressors and work–life balance
No full textThis dataset accompanies the manuscript entitled “The relationship between technostress and work-life fit: the mediating role of technostress inhibitors and job satisfaction”, submitted to Journal for Perspectives of Economic Political and Social Integration. Journal for Mental Changes.The dataset contains data from a study examining the relationships between technostress, work–life balance, and job satisfaction. The research aimed to analyze the impact of technostressors on work–life balance and work–life conflict, as well as to test the potential mediating role of technostress inhibitors and job satisfaction. The sample consisted of 533 employees (50.1% women) aged 18–65 years (M = 39.74, SD = 14.25), all of whom reported daily use of information and communication technologies (ICT) at work.
Data were collected using three instruments: the Technostress Creators and Technostress Inhibitors Scale, the Work–Family Adjustment Questionnaire, and the Job Satisfaction Scale. The dataset includes raw and processed scores for each scale, along with demographic variables