1942 research outputs found
Sort by
Procesy kondensacji treści na przykładzie formalizacji argumentu przyczynowego
Full text linkУ статті йдеться про два типи конденсації причинового аргумента в польській та болгарській мовах у реченнях, базованих на прийменниках. Особливу увагу звернено на можливість інкорпорації змісту аргументу в абстрактні назви, які постають у процесі номінування та пов’язані з анафоризацією пропозиціонального аргумента конструкцій, базованих на прийменниках. Для болгарської мови додатково відзначено можливість компресії речення в підрядній позиції до статусу морфеми (форми артикля в болгарській мові, поєднаного з частиною-номеном у складеному прийменнику). Ключові слова: анафоризація, болгарська мова, каузативність, номіналізація, польська мова, прийменник
Dark Romanticism in Contemporary Popular Literature: Selected Issues
No full textTematem monografii jest wpływ tzw. czarnego romantyzmu na współczesną literaturę popularną: polską, jak również zagraniczną. Inspiracją do przeprowadzenia takiej analizy są poglądy niektórych badaczy, twierdzących, że romantyzm w Polsce wymaga reinterpretacji, przez lata był bowiem kojarzony głównie z hasłami narodowowyzwoleńczymi i wieloma stereotypami. Obecnie coraz częściej postrzega się go jednak jako zjawisko estetyczno-filozoficzne, rzadziej niż w przeszłości łącząc go z kwestiami historiozoficznymi czy politycznymi. To z kolei pozwala traktować romantyzm nie tylko jako zakończoną epokę w historii literatury i sztuki, ale również jako specyficzny styl, obecny także we współczesnych utworach. Przydatne jest tu pojęcie czarnego romantyzmu, nurtu w literaturze i sztuce (głównie amerykańskiej i zachodnioeuropejskiej), którego cechy to: mroczna atmosfera dzieł, tajemniczy bohaterowie odkrywający sekrety egzystencji, motywy śmierci, melancholii i szaleństwa, nawiązania do baśni i ludowości. Współcześnie elementy czarnego romantyzmu często pojawiają się w literaturze i kulturze popularnej, co oznacza, że – interpretowany w kategoriach stylu – pozostaje on aktualny. Celem monografii jest zbadanie, w jaki sposób wątki i motywy charakterystyczne dla czarnego romantyzmu funkcjonują we współczesnej literaturze popularnej, polskiej i europejskiej. Analizowane przykłady to: młodzieżowe powieści Carlosa Ruiza Zafóna; opowiadanie Fredericka Forsytha „Szepczący Wiatr” i powieść Krzysztofa Kotowskiego „Krew na placu Lalek”; polska literatura fantasy – cykle opowiadań Andrzeja Sapkowskiego („Ostatnie życzenie”, „Miecz przeznaczenia”) i Anny Kańtoch („Diabeł na wieży”, „Zabawki diabła”); powieści kryminalne nawiązujące do estetyki czarnego romantyzmu – „Sherlock Holmes i mądrość umarłych” Rodolfa Martíneza oraz „Jul” Pawła Goźlińskiego. Analizy te dowodzą, że elementy czarnego romantyzmu są obecne we współczesnej literaturze popularnej, także w Polsce, co oznacza, iż może nastąpić zmiana w polskim postrzeganiu romantyzmu. Potrzebne wydają się więc dalsze badania recepcji czarnego romantyzmu w literaturze współczesnej (jak i XIX-wiecznej), gdyż mogłyby ukazać polski romantyzm w całkowicie nowym świetle.This book discusses the influence of so-called Dark Romanticism on contemporary popular literature, foreign as well as Polish. Its starting point is the opinion, voiced by some Polish scholars, that in today’s Poland, there is a need for a reinterpretation of Romanticism. Over the years, it was associated mainly with patriotic issues and with many stereotypes. Nowadays, however, it has been increasingly treated as an aesthetic phenomenon rather than connected with political and historiosophical questions. This change also makes it possible to consider Romanticism not only as a closed period in the history of literature and art but also as a style still present in literary works. Useful here is the concept of Dark Romanticism, a literary and art movement (mainly American and West European), whose features include: gloomy atmosphere, mysterious characters who unveil the secrets of their existence, motifs connected with death, melancholy and insanity, and references to folklore and fairy tales. In the recent years, elements of Dark Romanticism have been appearing in popular literature and culture, which means that – interpreted as a style – it still remains valid. The book’s aim is to analyse how motifs characteristic of Dark Romanticism function in contemporary popular literature, Polish and European. The discussed examples are: the “young adult” novels of Carlos Ruiz Zafón; the short story “Whispering Wind” by Frederick Forsyth and the novel “Krew na placu Lalek” [Blood on Dolls Square] by Krzysztof Kotowski; Polish fantasy literature – the cycles of short stories by Andrzej Sapkowski (“Ostatnie życzenie” [The Last Wish], “Miecz przeznaczenia” [The Sword of Destiny]) and Anna Kańtoch (“Diabeł na wieży” [The Devil on the Tower], “Zabawki diabła” [Devil’s Toys]); and crime fiction referring to the aesthetics of Dark Romanticism – “The Wisdom of the Dead” by Rodolfo Martínez and “Jul” by Paweł Goźliński. The analyses prove that elements of Dark Romanticism are present in contemporary popular literature, which seems to be especially significant in Poland, where the attitude towards Romanticism has recently been changing. It is also claimed that not only should the reception of Dark Romanticism in contemporary literature be further analysed but it is likewise important to pay more attention to the problem of Polish reception of Dark Romanticism in the nineteenth century, as this may render novel interpretations of some works that could shed a new light on Polish Romanticism.Publikacja finansowana ze środków Instytutu Slawistyki Polskiej Akademii Nauk.The work was financed by the Institute of Slavic Studies, Polish Academy of Sciences
People of Two Cultures: Selected Cases of the Cultural Transgression of Poles in the Ottoman Empire (17th–19th Centuries)
No full textPraca jest poświęcona zagadnieniu wielokulturowości i transgresji kulturowej. Zawiera definicje i omówienie zjawisk i terminów, kluczowych dla materii źródłowej, a następnie przedstawia w ujęciu mikrohistorycznym zjawiska dwukulturowości w formie trzech studiów wybranych postaci: Wojciecha Bobowskiego (Ali Ufkî Bej, XVII w.), Salomei Reginy Pilsztynowej (XVIII w.) i Konstantego Borzęckiego (Mustafa Dżelaleddin Pasza, XIX/XX w.). Przedstawione biografie są egzemplifikacją powikłań tożsamościowych na pograniczu kultur polskiej i tureckiej, chrześcijańskiej i muzułmańskiej, przypadków znanych Polaków z kategorii go between, o statusie brańców, emigrantów-konwertytów oraz sympatyzujących z Orientem podróżników przebywających w Imperium Osmańskim. Owi kulturowi pośrednicy zaznaczyli swoją obecność na mapie historii kontaktów polsko-tureckich, przechodząc na stałe do historii kultury. Zostali zaprezentowani ze współczesnej kulturoznawczej perspektywy badawczej, czyli z wykorzystaniem istniejących teorii antropologicznych, dotyczących synkretyzmu kulturowego i tożsamości w społeczeństwach wielokulturowych, ze szczególnym uwzględnieniem kategorii kulturowej transgresji. Analizując procesy transgresyjne, jakie zaszły w życiu tych jednostek, wzięto pod uwagę konwersję religijną, jej okoliczności, charakter oraz konsekwencje.This book is devoted to multiculturality and cultural transgression. The study begins with the definitions and descriptions of the phenomena and terminology crucial to the source materials, and presents biculturality from the micro-historical perspective of the case studies of three well-known Polish figures: Wojciech Bobowski (Ali Ufkî Bey, 17th c.), Salomea Regina Pilsztynowa (18th c.) and Konstanty Borzęcki (Mustafa Celâleddin Paşa, 19th/20th c.). Their biographies exemplify the complicated identities at the border of two cultures: Polish and Turkish, Christian and Muslim. The figures in focus are representatives of the “go-between” category which includes captives, émigré converts and Turkophile travellers who prospered in the Ottoman Empire. These “cultural brokers” made their presence felt in the history of Turkish–Polish relations and have passed into the history of culture. They are examined from the perspective of contemporary cultural studies, set against the latest anthropological theories (cultural syncretism, identity in multicultural societies), with special emphasis placed on cultural transgression as a set of shifting interactions. The analysis of the transgressive processes experienced by the individuals being studied takes into account their religious conversion, its circumstances, nature and consequences.Publikacja finansowana z subwencji na utrzymanie i rozwój potencjału badawczego Instytutu Slawistyki Polskiej Akademii Nauk.This work was financed from a subvention for maintaining and developing the research potential of the Institute of Slavic Studies, Polish Academy of Sciences
Semantic Frames in Lease Agreements: A Polish-English-German Contrastive Analysis
No full textRamy semantyczne w tekstach umów najmu to konfrontatywna analiza leksyki (po 30 tekstów w językach niemieckim, angielskim i polskim) metodą semantyki ramowej FrameNet, rozszerzona o przykłady z Narodowego Korpusu Języka Polskiego. Opracowano zestaw 33 ram odpowiadający zbiorowi pojęć i informacji poszukiwanych przez analityka umów najmu, m.in. POROZUMIENIA, ZOBOWIĄZANIA, ZAWARCIA UMOWY, OBOWIĄZKU itp. W książce opisano podejście dziedzinowe, zweryfikowano m.in klasyfikację różnic konfrontatywnych w badaniach metodą semantyki ramowej, zbadano różnice i podobieństwa między wykorzystaniem ram angielskich i tłumaczonych tekstów versus ram zbudowanych na bazie języka polskiego i korpus równoległych tekstów specjalistycznych. Dokonano rozszerzenia dotychczasowych badań nad zastosowaniem FrameNetu do analizy języka polskiego o nowy obszar leksyki. Powstała w jej wyniku dziedzinowa reprezentacja wiedzy daje podstawę do budowy potencjalnego automatu do wydobywania wybranych treści umownych w językach polskim, angielskim i niemieckim, a jej ramy stają się językiem – pośrednikiem konfrontacji.Ramy semantyczne w tekstach umów najmu [Semantic Frames in Lease Agreements] is
a contrastive lexical analysis of texts in Polish, English and German (30 texts in each language),
conducted using frame semantics and FrameNet, and extended with examples from the National
Corpus of the Polish Language. The author develops a set of 33 frames which correspond to the data and concepts extracted by lease agreement analysts, such as AGREEMENT, OBLIGATION, MAKING AGREEMENT and DUTY. The study presents the domain-oriented approach to frame semantics, verifies the classification of contrastive differences, and investigates differences and similarities between the use of English-based frames and translated texts versus Polish-based frames and a corpus of parallel texts. The analysis expands on existing research in the field by applying frame semantics as a new approach in the study of this area of Polish
lexis. The domain knowledge representation developed in this study lays the groundwork for a potential automated data retrieval solution designed to extract data from Polish, English and German lease agreements, with semantic frames as a tertium comparationis.Publikacja dofinansowana z programu „Doskonała Nauka” Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego.The work was financed from the “Excellent Science” Programme of the Polish Minister of Science and Higher Education
Peryferyjność tłumaczonych literatur wyobrażeniowych. Polski kontekst a otwarte uniwersum Metro 2033 w potencjalnym przekładzie Otchłani Roberta J. Szmidta na język angielski
Full text linkPolskie literatury wyobrażeniowe zajmują pozycję peryferyjną względem swoich anglojęzycznych odpowiedników, co uwidacznia się w kontekście teorii polisystemu i fundamentalnych tekstów gatunku. Na przykładzie Otchłani Roberta J. Szmidta, powieści przynależącej do uniwersum Metro 2033 Dmitrija Głuchowskiego, możliwe jest wykazanie cech potencjalnego — egzotyzującego — tłumaczenia powieści, które decydowałyby o peryferyjnym charakterze tekstu przekładu. Wśród nich należy wymienić: neologizmy, gry słowne lub odniesienia do polskiej rzeczywistości
Етнонім МОСКАЛЬ як компонент українських фразем і паремій: лінгвокультурний аспект
Full text linkThe lexeme moskal appeared in the Ukrainian language at the beginning of the 16th century. Compilers of the Etymological Dictionary of the Ukrainian Language claim that the word moskal is borrowed from the Polish language. However, the observations of I. Ohienko as well as the author of the article, based on word-forming activity, the first fixations in written texts and frequency of use, give reasonable grounds to believe that the ethnonym originated on the East Ukrainian territory (or on the Ukrainian-Belarus border) and later spread to other territories of Ukraine, Poland, Slovakia and the Czech Republic. The ethnonym moskal as well as the related names moskva, moskalyk, moskovskyi, are components of 59 stable phrases. The inner form of paremies and phrases with a component moskal helps to reveal the presence of the connotative family, the absolute majority of which contain a negative assessment: 1) 'difference from Ukrainians by language'; 2) 'large population'; 3) 'treachery' and 'wickedness'; 4) 'greediness'; 5) 'dangerous influence on those who are in close contact'; 6) 'thievery'; 7) 'mendacity' and 'non-keeping to the word'; 8) 'poverty'; 9) 'ruthlessness', 'aggressiveness'; 10) 'cunning'; 11) 'boredom'; 12) 'foul language'; 13) 'laziness'; 14) 'servitude’
Slovotvorné typy neologických substantiv v Hacknuté češtině (K otázce analogie a anomálie ve slovotvorbě)
No full textAbstrakt z międzynarodowej konferencji Komisji Słowotwórczej przy Międzynarodowym Komitecie Slawistów "Słowotwórstwo w przestrzeni komunikacyjnej" (Warszawa, 8-10.09.2020) ‒ zadanie finansowane przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach konkursu Doskonała nauka
Przekłady amerykańskie Julii Hartwig. Peryferie i parafernalia
Full text linkAutorka opisuje nowy rys, który pojawił się w liryce Julii Hartwig po tym, jak począwszy od lat 70. XX wieku, odbyła kilka dłuższych i krótszych wizyt w Stanach Zjednoczonych, gdzie zaczęła czytać i tłumaczyć poezję amerykańską. W poezji Hartwig pojawiły się nowe, bardziej przyziemne sytuacje liryczne, a sama poezja stała się bardziej nasycona konkretem, choć także voyeurystyczna. W artykule zostają przywołane i zinterpretowane wyimki z Dziennika amerykańskiego oraz Wierszy amerykańskich Hartwig, a także liryk Williama Carlosa Williamsa The Young Housewife w oryginale i przekładach Hartwig, Piotra Sommera i Stanisława Barańczaka
Комунікативні фільтри деривації
Full text linkAbstrakt z międzynarodowej konferencji Komisji Słowotwórczej przy Międzynarodowym Komitecie Slawistów "Słowotwórstwo w przestrzeni komunikacyjnej" (Warszawa, 8-10.09.2020) ‒ zadanie finansowane przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach konkursu Doskonała nauka
Peryferyjna obecność. Problem recepcji literatury staroserbskiej w Polsce
Full text linkIn the article, a problem of translation of the old Serbian literary texts into Polish is discussed together with the basic mechanisms of the reception process of creativity revealed by the Orthodox Slavs from the Balkan region, that is, in other words, the works arisen in the circle of the Slaviae Orthodoxae and their presence in the Polish culture’s space which belonged to the circle of the Slaviae Latinae. The considerations regard the essence and function of translation, presence and absence of translated literature — its initial version in the target space, and their foundation is located in the collections of translations existing in the Polish reading circuit. The issue of the presence or position of the old South Slavonic literatures, namely, the old Serbian texts in their Polish translation, is featured in several possible perspectives. The problem is exposed in the aspect of these texts’ peripheral character and literary genetics