1942 research outputs found
Sort by
Ideological debates around the script of collateral languages: the case of Kashubian and Silesian in Poland
Full text linkOur paper discusses the modes of creating normalized orthographies for two collateral languages of Poland, Kashubian and Silesian. In both cases, the creation of a literary form is a way of raising their prestige and an argument for their legal recognition. While Kashubian has a status of a “regional language” of Poland, Silesian is still contested despite large community support for its linguistic autonomy.
We analyze how different orthography systems are created, promoted and what ideological debates they provoke. We distinguish between two kinds of scripts. The first option is a “compromise”, closer to the standard Polish, which aims to facilitate learning collateral language in formal education for those who are Polish first language speakers. The second is a “classical” or “identity-strengthening” version that builds upon the historical forms of local scripts. It aims to distinguish it from the standard Polish to reinforce the groups’ identity as separate from the dominant society.
Based on an analysis of in-depth interviews with language activists and the context in which the Kashubian and Silesian languages function, we explore the ideological debates around the creation of collateral languages’ writing systems.This work was supported by the National Science Centre, under grant Sonata-Bis “Linguistic diversity in Poland: collateral languages, language-oriented activities and conceptualization of collective identity” (2020/38/E/HS2/00006)
Holocaust Emotion Cards: Project Presentation
Full text linkThe purpose of this article is to present the project Holocaust Emotion Cards, which was created as part of the course Innovation and Entrepreneurship for Holocaust Mem ory, run by Western Galilee College. In the first part of the presentation, we will present the assumptions and concepts of the project, as well as the process of
creating the cards. In the second part, we will discuss the cards themselves and the way to use them in educational work
„Największa akcja ratowania dzieci w czasie drugiej wojny światowej”. Diana Budisavljević jako obiekt praktyk pamięciowych w byłej Jugosławii i w Serbii
Full text linkPrzedmiotem zainteresowania artykułu są przemiany, jakim po drugiej wojnie światowej podlegała narracja o Dianie Budisavljević (1891-1978). Budisavljević była pomysłodawczynią i koordynatorką akcji ratowania serbskich dzieci z ustaszowskich obozów w czasie drugiej wojny światowej. Interesuje nas, jak kształtowała się pamięć o jej działalności, zarówno w okresie istnienia socjalistycznej Jugosławii, jak i po jej rozpadzie – w Serbii. Obecnie mamy do czynienia ze wzmożonym zainteresowaniem Budisavljević w serbskiej i chorwackiej kulturze narodowej. Przeprowadzona analiza publikacji książkowej (Boška Lomovicia, Knjiga o Dijani Budisavljević [‘Książka o Dianie Budisavljević’], 2013) oraz narracji muzealnej (wystawa Najveća
akcija spašavanja dece u Drugom svetskom ratu - Dijanina deca [’Największa akcja ratowania dzieci w czasie drugiej wojny światowej – dzieci Diany’], Belgrad, 2018) prowadzi do wniosku, że we współczesnej serbskiej kulturze pamięci postać ta jest wykorzystywana instrumentalnie i używana do doraźnych celów politycznych
Proto-Slavic Dictionary. Integrated List of Abbreviations for Volumes 1–8, 10, 11
No full text„Słownik prasłowiański” jest dziełem łączącym cechy słownika etymologicznego i pracy z historii porównawczej języków słowiańskich. Celem jego autorów, którzy oparli się na materiałach źródłowych wszystkich języków słowiańskich, jest odtworzenie pełnego zasobu leksykalnego języka używanego przez ludy słowiańskie bezpośrednio przed rozpadem wspólnoty prasłowiańskiej na poszczególne języki (ok. VII–VIII w. n.e.). Pierwsze osiem tomów przygotowywanych pod auspicjami Komitetu Językoznawstwa Polskiej Akademii Nauk w Instytucie Slawistyki PAN ukazało się w latach 1974–2001 w wydawnictwie Ossolineum w wersji drukowanej (wersja elektroniczna jest dostępna w repozytorium RCIN pod adresem https://rcin.org.pl/dlibra/publication/6907). Ich redaktorem był Franciszek Sławski. Po długiej przerwie w wydawnictwie IS PAN został wydany tom XI tom „Słownika prasłowiańskiego” zawierający część haseł na literę K: Kǫ–Ky, opracowany w krakowskiej pracowni IS PAN przez zespół pod kierownictwem Marioli Jakubowicz (https://hdl.handle.net/20.500.12528/1975). „Zintegrowany wykaz skrótów do tomów I–VIII, X, XI” stanowi elektroniczny (w wersji pdf) aneks do następujących tomów: I–VIII, X–XI. W jednym miejscu zebrano występujące w nich skróty źródłowe. Celem jest ułatwienie czytelnikom tomów elektronicznych i drukowanych wyszukiwania rozwiązań zastosowanych w „Słowniku prasłowiańskim” skrótów.Słownik prasłowiański [Proto-Slavic Dictionary] is a work which combines features of an etymological dictionary and a study on the comparative history of the Slavic languages. The aim of its authors, who based on source materials from all Slavic languages, is to reconstruct the full lexical resource of the language used by the Slavic peoples immediately before the disintegration of the Proto-Slavic language community into individual languages (c. 7th–8th century AD). The first eight volumes were prepared under the auspices of the Linguistics Committee of the Polish Academy of Sciences at the Institute of Slavic Studies, Polish Academy of Sciences. They were published in 1974–2001 by the Ossolineum publishing house in a print version (the electronic version is available in the RCIN repository at https://rcin.org.pl/dlibra/publication/6907). Their editor was Franciszek Sławski. After a long break, the Institute of Slavic Studies published Volume 11 of the Dictionary, which contains a part of entries beginning with the letter K: Kǫ–Ky. It was prepared at the Kraków centre of the Institute by a team led by Mariola Jakubowicz (https://hdl.handle.net/20.500.12528/1975). Zintegrowany wykaz skrótów do tomów I–VIII, X, XI [Integrated List of Abbreviations for Volumes 1–8, 10, 11] is an electronic appendix (in pdf format) listing all source abbreviations used in the volumes of Słownik prasłowiański published so far (vol. 1–8, 10–11).Publikacja finansowana w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą „Narodowy Program Rozwoju Humanistyki” w latach 2017–2023, nr projektu 11H 16 0266 84.The publication was financed under the National Programme for the Development of Humanities (NPRH) for 2017–2023, funded by the Minister of Science and Higher Education of the Republic of Poland, Project No. 11H 16 0266 84
Нови данни за българския език в първата библиография на славянското езикознание от списанието "Rocznik Slawistyczny" през 1908
No full textProto-Slavic Dictionary, vol. XI
No full textRedaktor tomu: Mariola JakubowiczEditor of the volume: Mariola JakubowiczSłownik prasłowiański jest dziełem łączącym cechy słownika etymologicznego i pracy z historii porównawczej języków słowiańskich. Celem jego autorów, którzy oparli się na materiałach źródłowych wszystkich języków słowiańskich, jest odtworzenie pełnego zasobu leksykalnego języka używanego przez ludy słowiańskie bezpośrednio przed rozpadem wspólnoty prasłowiańskiej na poszczególne języki (ok. VII–VIII w. n.e.). Swoimi początkami Słownik prasłowiański sięga 1954 roku. Jego pomysłodawcą był Tadeusz Lehr-Spławiński. Pierwsze osiem tomów przygotowywanych pod auspicjami Komitetu Językoznawstwa Polskiej Akademii Nauk w Zakładzie, następnie Instytucie Słowianoznawstwa (od 1992– Slawistyki) PAN ukazało się w latach 1974–2001 w wydawnictwie Ossolineum w wersji drukowanej (wersja elektroniczna jest dostępna w repozytorium RCIN pod adresem https://rcin.org.pl/dlibra/publication/6907). Ich redaktorem był Franciszek Sławski. Po długiej przerwie w wydawnictwie IS PAN został wydany tom XI tom Słownika prasłowiańskiego zawierający część haseł na literę K: Kǫ–Ky, opracowany w ramach grantu NPRH nr 11H 16 0266 84 w krakowskiej pracowni IS PAN. Przygotował go zespół pod kierownictwem Marioli Jakubowicz. Jest pierwszym, który jednocześnie ukazuje się w niewielkim nakładzie drukiem, w wersji pdf oraz ma postać bazy danych dostępnej pod adresem: https://praslow.ispan.edu.pl. Równocześnie zebrano dotychczas występujące skróty źródłowe i opublikowano w oddzielnym aneksie pt. Zintegrowany wykaz skrótów do tomów I-VIII, X i XI.Słownik prasłowiański [Proto-Slavic Dictionary] is a work which combines features of an etymological dictionary and a study on the comparative history of the Slavic languages. The aim of its authors, who based on source materials from all Slavic languages, is to reconstruct the full lexical resource of the language used by the Slavic peoples immediately before the disintegration of the Proto-Slavic language community into individual languages (c. 7th–8th century AD). The origins of the Dictionary date back to 1954, and its initiator was Tadeusz Lehr-Spławiński. The first eight volumes were prepared under the auspices of the Linguistics Committee of the Polish Academy of Sciences at the Department, then the Institute of Slavic Studies (Instytut Słowianoznawstwa, in 1992 renamed as Instytut Slawistyki), Polish Academy of Sciences. They were published in 1974–2001 by the Ossolineum publishing house in a print version (the electronic version is available in the RCIN repository at https://rcin.org.pl/dlibra/publication/6907). Their editor was Franciszek Sławski. After a long break, the Institute of Slavic Studies published Volume 11 of the Dictionary, which contains a part of entries beginning with the letter K: Kǫ–Ky. It was prepared under the National Programme for the Development of Humanities (NPRH, Grant No. 11H 16 0266 84) at the Kraków centre of the Institute. Edited by a team led by Mariola Jakubowicz, this volume is the first one in the series which is published in a small number of print copies and in pdf format, and is also available as a database at https://praslow.ispan.edu.pl. At the same time, all previously used source abbreviations were collected and published in a separate appendix entitled Zintegrowany wykaz skrótów do tomów I–VIII, X i XI [Integrated List of Abbreviations for Volumes 1–8, 10 and 11].Publikacja finansowana w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą „Narodowy Program Rozwoju Humanistyki” w latach 2017–2023, nr projektu 11H 16 0266 84.The publication was financed under the National Programme for the Development of Humanities (NPRH) for 2017–2023, funded by the Minister of Science and Higher Education of the Republic of Poland, Project No. 11H 16 0266 84
Pre-Reformation and Reformation Influences on the Development of European Literary Languages
Full text linkThe pre-Reformation and Reformation social and religious movements contributed to
the development of biblical and religious as well as journalistic and polemical writings,
which had a significantly positive impact on the increase in functional efficiency and
standardisation of European languages. Translations of The Bible played a special role
in the development of European languages as texts with the highest linguistic prestige.
Not only did Luther’s Bible (1522–1534) contribute to the unification of German
literary language, but its 16th-century translations had an outstanding influence on the
development of Dutch and the Scandinavian languages, i.e. Danish, Swedish and Icelandic.
The language of Protestant translations of The Bible was regarded in the 16th–
17th centuries in France and England as a model of stylistic excellence. Prior to the 16th
century, there were fairly rich Celtic writings (Irish, Scottish, Welsh and Cornish), but
they were undoubtedly greatly enriched between the second half of the 16th century
and the first quarter of the 19th century by Protestant translations of The Bible and other
religious texts. The translation work by the Czech brothers (ideological supporters of
the Reformation) – Blahoslav’s New Testament (1564) and the Kralice Bible (1579–1593) –
is a symbol of the linguistic prowess of the 16th-century Czech language as well as the
basis for its rebirth in the 19th century. The linguistic consciousness of the Slovaks was
long influenced by the Kralice Bible. Hungarian and Polish Reformation translations of
The Bible enriched the history of these languages considerably. A number of European
languages owe their actual literary beginnings to the Reformation: Finnish and Estonian
(Finnish languages), Latvian and Lithuanian (Baltic languages), Upper Lusatian, Lower
Lusatian and Slovene (Slavonic languages). In Croatia, prints financed by Reformation
supporters appeared in the 16th century. The Serbian Orthodox New Testament (1847)
by Karadžić and The Old Testament (1868) by Daničić were published by the Protestant
publishing house of the British Bible Society in London, which also published a translation
of the Bulgarian Catholic Slaveykov Bible (1871)
The Functional Perspective in Reconstructing the History of Words
No full textMonografia koncentruje się na badaniu pochodzenia i rozwoju północnosłowiańskich
jednostek języka nacechowanych gramatycznie i/lub wypowiedzeniowo, tzn. z jednej strony słów, w których informacja gramatyczna uległa leksykalizacji, z drugiej zaś – słów o zgramatykalizowanej informacji leksykalnej. Monografia ogranicza się wprawdzie do obserwacji wyrażeń północnosłowiańskich, lecz przy formułowaniu wniosków (tak szczegółowych, jak i ogólnych) odwołuje się również do innych języków indoeuropejskich, języków semickich, ugrofińskich, a nawet afrykańskich. Książka podejmuje analizy przede wszystkim w klasach przysłówków, przyimków, zaimków, partykuł, operatorów dyskursywnych, operatorów metapredykatywnych, spójników i ich etymonów. Konstruowanie hipotez badawczych opiera się na przeświadczeniu, że jakakolwiek zmiana formalna, aby można ją było uznać za zmianę funkcjonalną, musi skutkować przesunięciem relacji między formą a znaczeniem znaku; i odwrotnie, rzeczywista zmiana znaczenia wywołuje przesunięcie relacji formalno-treściowej. Celem tej pracy jest odkrycie i opis mechanizmów tych zmian na przykładzie leksyki przechodzącej do nieprzedmiotowej warstwy języka. Wśród problemów szczegółowych omawiane są semickie i indoeuropejskie, w tym słowiańskie wyrażenia związane z pojęciem prawdy, północnosłowiańskie enklityki -kV oraz -že, a także wyrazy funkcyjne jako zapożyczone, bohemizmy w języku polskim i polonizmy w jidysz.The monograph focuses on the study of the origin and development of North Slavic grammatically and/or discursively oriented language units, i.e. words with lexicalized grammatical information on the one hand and words with grammaticalized lexical information on the other. Although the book focuses on North Slavic expressions, it draws detailed and general conclusions from other Indo-European, Semitic, Finno-Ugric, and even African languages. The book mainly analyzes the classes of adverbs, prepositions, pronouns, particles, discourse markers, markers of approximation, limitation, or gradation, conjunctions, and their etymons. Research hypotheses in the monograph are grounded in the assumption that any formal change, in order to be considered a functional change, must lead to a shift in the relationship between the form and meaning of a sign, and vice versa, that an actual change in meaning triggers a shift in the formal-content relationship. This work aims to discover and describe the mechanisms of these changes, using the example of lexis moving into the non-representational layer of language. Among the specific problems discussed are Indo-European, including North Slavic, function words related to the concept of truth compared with Semitic units, the North Slavic enclitics -kV and -že, and function words as borrowings – Bohemisms in Polish and Polonisms in Yiddish.Publikacja finansowana z subwencji na utrzymanie i rozwój potencjału badawczego Instytutu Slawistyki Polskiej Akademii NaukThis work was financed from a subvention for maintaining and developing
the research potential of the Institute of Slavic Studies, Polish Academy of Sciences
Rola najstarszych zasad pisowni (odrębnych traktatów ortograficznych i części gramatyk) oraz elementarzy w rozwoju języków słowiańskich
Full text linkTraktaty ortograficzne, zasady pisowni w gramatykach i elementarze odgrywały dużą
rolę w rozwoju większości języków słowiańskich. Czasem elementarze były także głównym źródłem wiedzy z podstaw matematyki, geografii, przyrody, historii itd. Szczególnie istotne w polityce językowej były te traktaty ortograficzne i elementarze, które uczestniczyły w realizacji słowiańskich reform językowych
The Poles Between the Don, the Dniester and the Prut: Language Biographies
No full textGłównym bohaterem tej książki jest człowiek jako istota społeczna, zdolna do mówienia w różnych językach (mówienie jest procesem, który bywa zmienny i uzależniony od różnych czynników). Zaprezentowano w niej biografie językowe Polaków zamieszkałych na pograniczach między Donem, Dniestrem a Prutem.
Na wielojęzyczność jednostki oraz zachowanie języka polskiego lub jego utratę miały wpływ – w kręgu rodziny: a) miejsce urodzenia (rodzina, najbliższe sąsiedztwo, liczebność grupy polskiej mówiącej odmianą języka polskiego); b) partner życiowy (w tym miejsce zamieszkania, język nauczania w szkołach ich dzieci); c) praktykowanie lub brak możliwości praktykowania religii w poszczególnych okresach; d) życie na emeryturze (język rozmów z dziećmi, wnukami), w kręgu sytuacji społecznej zaś: a) zmiana miejsca zamieszkania; b) zmiana polityczno-administracyjna; c) język lub języki administracji państwowej; d) język szkolnictwa; e) język religii (sfera poza domowa); f) język pracy / wojska / dalszej nauki.
Monografia ta stanowi istotne nowum w badaniach wielojęzyczności oraz bilingwizmu polsko-obcego z udziałem różnych odmian polszczyzny.The main protagonist of this study is the human person as a social being, able to speak different languages. Speaking is a process which tends to vary depending on various factors. This book presents language biographies of Poles living in the borderlands between the Don, the Dniester and the Prut Rivers.
The results of the study indicate that the multilingualism of the speakers and the preservation or, conversely, loss of Polish were influenced by two types of factors: those related to the family circle and those related to the social situation. Considering the former, they include: (a) the place of birth (family, closest neighbourhood, the size of the Polish community speaking a variety of Polish); (b) life partner (including the place of residence, the language of instruction in their children’s schools); (c) religious practices or, conversely, not being able to pursue them in certain periods; (d) life in retirement (the language of communication with their children and grandchildren). In turn, the factors related to the social situation include: (a) change of residence; (b) political and administrative changes; (c) the language or languages of state administration; (d) the language of school education; (e) the language of religion (non-home sphere); (f) the language of work / the army / further education.
This study makes a novel contribution to research on multilingualism and Polish-foreign bilingualism involving different varieties of Polish.Publikacja finansowana z subwencji na utrzymanie i rozwój potencjału badawczego Instytutu Slawistyki Polskiej Akademii Nauk.This work was financed from a subvention for maintaining and developing the research potential of the Institute of Slavic Studies, Polish Academy of Sciences