1,721,015 research outputs found
Who is the author?
No full textFormulated in the late 20s and the early 30s Mikhail Bakhtin’s concept of “dialogic words”, renamed in the late 60s by Julia Kristeva as “intertextuality”, formed the basis of French post structural theories of the text − palimpsest (Barthes, Genette, Derrida), and also, which is less obvious, of postmodern notions of the author. Those concepts are, however, usually linked to Focault and Derrida, Ricoeur and Taylor and not to the Russian philosopher of verbal activities. Also, it is primarily used in the context of authors of literary and artistic texts. But Bakhtin’s notion of subjectivity does not apply to literature only. It includes also an intriguing concept of the subject of a scholarly expression (cognitive, precisely referential) multi voiced and voiced by a stranger, quoted or verbalized by the other, in true sense “heteroglossial”. And it is not only included, but also represented in its full form. My study is an attempt at reconstruction of the notion, which I call dramaturgical (or staged) theory of scholarly expression and its subject. On the basis of selected, so called “questionable” texts by Bakhtin and (not) his concepts (especially chronotope and heteroglassia, inner and outer speech), situated in the context of other texts of his times I attempt to answer the question who Bakhtin’s author is − the one suggested in his theory, and he himself as an author of (not) his works: texts that survived in residual pieces, destroyed by the author himself (as famous, burned with a cigarette Vospitatelnyi Roman), mutilated by the Great History (censored and autocensored), edited many times by great and small people, sometimes available only in the form of notes of his audience. He himself, imprecisely, but not without a cause, used to say that this author always remains anonymous, but at the same time − in a polemic with Kant − he tied him with “a person”, unifying the subject of the text with the empirical subject
Spaces of Theory
No full textThe article discusses the very concept of the geography of science, which is strongly connected with the spatial turn in humanities. It concentrates on modern theory of literature – the discipline which was born and developed in so concrete space that it calls for the analysis of its beginning and evolution in spatial categories. In contrast with the existing conceptualizations, the article proposes to draw an anthropomorphic map of literary theory and then to study its development taking into consideration cities, cafes, cabarets, private seminars, family meetings and other unique unofficial spaces.Artykuł powstał w ramach projektu badawczego NCN 2014/13/B/HS2/00310 „Wiek teorii. Sto lat polskiej myśli teoretycznoliterackiej”[email protected] Ulicka, prof. zw. dr hab., kierownik Zakładu Poetyki, Teorii Literatury i Metodologii Badań Literackich w Instytucie Literatury Polskiej Wydziału Polonistyki UW. Jej ostatnia książka to Słowa i ludzie. 10 szkiców z antropologii filologicznej (2013). Zainteresowania narodzinami teorii, czyli literaturoznawstwem nowoczesnym w Europie Środkowej i Wschodniej, potwierdza licznymi przekładami i ich redagowaniem – z ostatnich ważniejszych to wspomnienia Walentina Zubowa Droga przez mękę (2015) i trylogia autobiograficznaWiktora Szkłowskiego Jeszcze nie wszystko skończone... (2016).Wydział Polonistyki. Uniwersytet WarszawskiAbu-Shomar Ayman, Edward Said’s Wordliness, Amateurism and Heterotopia; Negotiating the Interdisciplinarity of Literary Theory, Canonicity, and Paradigm, „Advanced in Language and Literary Studies” 2016, vol. 7, No. 3, pp. 135–146.Baudouin de Courtenay Jan Necisław, Słowo i „słowo”; O teorii „słowa jako takiego” i „litery jako takiej”, w: tegoż, Teksty mniej znane, wyb., przeł. i opr. M. Skarżyński, Kraków: Wydział Polonistyki UJ, 2016, s. 289–296.Bayer Magdalena, Rody uczone: kreski do szkicu, Warszawa–Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK, 2013.Bhabha Homi K., The Location of Culture, London: Routledge, 1994.Chlebnikow Wielimir, Rybak nad morzem śmierci. Wiersze i teksty 1917–1922, wyb., przeł. i przyp. A. Pomorski, Warszawa: „Open”, 2005.Curtis James M., Bergson and Russian Formalism, „Comparative Literature” 1976, No. 2, pp. 109–121.Czudakowa Marietta O., Toddes Jewgienij A., Nasledije i put’ Borisa Ejchenbauma, w: Ejchenbaum Boris, O literaturie. Raboty raznych liet, ried. O.B. Ejchenbaum, J.A. Toddes, Moskwa: Sowietskij pisatiel, 1987.Fink Hilary L., Bergson and Russian Modernism, 1900–1930, Evanston: Northwestern University Press, 1999.Geographies of Modernism. Literatures, Cultures, Spaces, ed. P. Brooker, Thacker Andrew, London–New York: Routledge, 2005.Haller Rudolf, Wittgenstein and Austrian Philosophy, w: Austrian Philosophy: Studies and Texts, ed. K. Ny´ıri, Munchen: Philosophia Verlag, 1981.Herzfeld Michael, Zażyłość kulturowa. Poetyka społeczna w państwie narodowym, przeł. M. Buchowski, Kraków: Wydawnictwo UJ, 2007.Historia Rosji XX wieku 1894–1922, red. A. Zubow, przeł. różni, przyp. i kom. A. Pomorski, Warszawa: Narodowe Centrum Kultury, 2016.Huyssen Andreas, Geographies of Modernism in a Globalizing World, „New German Critique” 2007, No. 100, pp. 189–207.Jakobson-Budietlianin. Sbornik matieriałow, sostawlenije i podgotowka tiekstow, primieczanija i kommientarii B. Jangfeldt, Stockholm 1992.Jakobson Roman, Budietlianin nauki. Wospominanija, pis’ma, stat’i, stichi, proza, sostawlenije, podgotowka tieksta, wstupitielnyje stat’i i kommientarii B. Jangfeldt, Moskwa: Gilea, 2012.Jakobson Roman, Metajęzyk Aragona, przeł. D. Kurkowska-Urbańska, w: tegoż, W poszukiwaniu istoty języka, t. 2, wyb. i oprac.M. R.Mayenowa,Warszawa: Czytelnik, 1989.Jakobson Roman, Perpetuum mobile kyvadla. Pokus o montáž, „Listy pro umění a kritiku” 1934, nr 2.Jakobson Roman, Ruské výpravy do budoucna, „Lidové noviny” 1938, roč. 46, č. 1, příloha 1.I.1938.Jangfeldt Bengt, Majakowski. Stawką było życie, przeł. W. Łygaś, Warszawa: Wydawnictwo W.A.B., 2007.Kagarlickij Boris, Imperium peryferii: Rosja i system światowy, przeł. Ł. Leonkiewicz, B. Szulęcka, Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej, 2012.Kłak Tadeusz, Stolik Tadeusza Peipera. O strategiach awangardy, Kraków: Oficyna Literacka, 1993.Kobelska Adela, Miasto polonistów, w: Stulecie poznańskiej polonistyki (1919–2019), red. S. Wysłouch, Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2018 (w druku).Konończuk Elżbieta, Mapy w interdyscyplinarnym dialogu geografii, historii i literatury, „Teksty Drugie” 2011, nr 5, s. 255–264.Kruczonych Aliagrow, Zaumnaja gniga, s cwietnymi grawiurami O. Rozanowoj, Moskwa 1916.Lichaczow Dmitrij S., Zamietki k intielektualnoj topografii Pietierburga pierwoj czetwierti dwadcatogo wieka, w: tegoż, Izbrannyje raboty w trioch tomach, t. 3, Leningrad: Chudożestwiennaja litieratura, 1987, s. 347–353.Litieraturnyje ob’jedinienija Moskwy i Pietierburga 1980–1917. Słowar’, red. A. I. Reitbłat, Moskwa: Nowoje litieraturnoje obozrienije, 2004.Livingstone David N., Putting Science in Its Place: Geographies of Scientific Knowledge, Chicago: University of Chicago Press, 2003.Liwszyc Benedikt, Półtoraoki strzelec, przeł. A. Pomorski, Warszawa: Czytelnik, 1995.Maciejewski Jarosław, Dzieje poznańskiej polonistyki akademickiej 1842–1988, Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 1988.Majewski Tomasz, Rejniak-Majewska Agnieszka, Marzec Wiktor, Migracje intelektualne: paradygmaty teorii i materializm biograficzny, w: Migracje modernizmu: nowoczesność
i uchodźcy, red. T. Majewski, A. Rejniak-Majewska, W. Marzec, Łódź–Warszawa: Łódzkie Stowarzyszenie Inicjatyw Miejskich „Topografie”, Narodowe Centrum Kultury, 2014, s. 7–59.Michailovic Aleksandar, Corporeal Words. Mikhail Bakhtins Theology of Discourse, Evanston: Northwestern University Press, 1997.Piotrowski Piotr, Place and Time: a Critical Geopgraphy of ‘New’ Central Europe, w: Time nad Place: the Geohistory of Art, ed. T. Kaufmann daCosta, E. Pilliod, Aldershot 2005: Burlington VT, pp. 153–173.Piwowar Lech, Sztuka na gorąco. Szkice literackie, oprac. T. Kłak, Katowice: „Śląsk”, 1987.Said Edward, Travelling Theory, w: tegoż, The World, the Text, and the Critic, London: Faber and Faber, 1984, pp. 226–247.Said Edward, Travelling Theory-Reconsidered, w: Critical Reconstructions: The Relationship of Fiction and Life, ed. R. M. Polhemus, Henkle Roger B., Stanford: Stanford University Press, 1994, pp. 251–265.Schlögel Karl, W przestrzeni czas czytamy: o historii, cywilizacji i geopolityce, przeł. I. Drozdowska, Ł. Musiał, posł. H. Orłowski, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2009.Sdiżkov Denis, Epoka inteligencji. Historia porównawcza warstwy wykształconej w Europie, przeł. J. Górny, Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2011.Siedlecki Franciszek, „Likwiduję Peipera”. Z zagadnień formy wierszowej, „Skamander” 1936, z. LXX.Słonimski Antoni, Alfabet wspomnień, Warszawa: PIW, 1989.Szapir Maksim, Russkaja tonika i starosławianskaja siłłabika.Wł. Majakowskij w pieriewodie R. Jakobsona, „Daugawa” 1989, nr 8.Szkłowski Wiktor, Słowa uwalniają ściśniętą duszę (opowieść o OPOJAZie), przeł. D. Ulicka, „Twórczość” 1997, nr 5, s. 69–78.Szkłowski Wiktor, Trzecia fabryka, w: tegoż, Jeszcze nie wszystko skończone..., przeł. A. Berkieta, J. Skrundo, Warszawa: Sedno, 2016.Szkłowski Wiktor, Gamburskij sczot. Stat’i – wospominanija – esse 1914 – 1933, sost. A. Ju. Gałuszkin, A. P. Czudakow, Moskwa: Sowietskij pisatiel, 1990.Tihanov Galin, Dlaczego nowoczesna teoria literatury narodziła się w Europie Środkowej i Wschodniej? I dlaczego dziś jest martwa?, przeł. M. Adamiak, „Teksty Drugie” 2007, nr 4, s. 131–152.Tuang Yi.-Fu, Przestrzeń i miejsce, przeł. A. Morawińska, Warszawa: PIW, 1987.Ulicka Danuta, Ostranienije prijoma, „Wiener Slawistischer Almanach” 2017, Sonderband 92, s. 21–35.Ulicka Danuta, „Archiwum” i archiwum, „Teksty Drugie” 2017, nr 4, s. 273–302.Ulicka Danuta, Poza światłem reflektorów, „Przegląd Filozoficzno-Literacki” 2016 (w druku).Wat Aleksander, Mój wiek. Pamiętnik mówiony, t. 2, oprac. Ł. Habielski, Kraków: Universitas, 2011.1172
Utarczki i perswazje 1982–2013
No full textQuarrels and persuasions 1982–2013 The author recalls her quarrels and disputes with Professor Markiewicz, led for over 30 years, both in the pages of scientific magazines, as well as in private correspondence. In the memories of the author Professor Markiewicz seems to be a role model of scientific conscientiousness, which is meticulous and critical in his assessments, but at the same an extremely kind, inspiring advisor and guide, always ready to serve with his knowledge and unmatched erudition
Literary Studies in Vilnius and Warsaw 1809-1830. In Search of the Discipline’s Language
No full textRozprawa jest poświęcona początkom polskiego literaturoznawstwa akademickiego. Stawia dwie główne tezy: pierwszą – że początki polskiej profesjonalnej nauki o literaturze należy lokować w 2. i 3. dziesięcioleciu XIX wieku; drugą – że były one związane z poszukiwaniem języka tej dyscypliny. Materiał pracy stanowią świadectwa dotyczące wykładów prowadzonych na Uniwersytecie Wileńskim oraz Warszawskim, a także podręczniki i rozprawy naukowe. Materiał ten jest rozpatrywany w kontekście przemian instytucjonalnych i intelektualnych, których rozpoznanie umożliwia analiza ówczesnej terminologii.
W części pierwszej w centrum uwagi znalazło się pojęcie „literatury”, które w omawianym okresie stało się przedmiotem sporów pomiędzy uczonymi. „Literatura” stanowiła obiekt kontrowersji jako przedmiot badań literackich, a dyskusja dotycząca znaczeń słowa była dyskusją o kształcie dyscypliny. Polemiki opisano z wykorzystaniem metodologicznej koncepcji „splątania”, która pozwoliła uwzględnić ich rozległy kontekst.
Rozdział 1. traktuje o genezie i recepcji Historii literatury polskiej F. Bentkowskiego. Przedmiotem szczególnej uwagi stała się wymiana zdań pomiędzy J. Śniadeckim a G.E. Groddeckiem dotycząca pojęcia „literatury” i sposobu uprawiania badań literackich. Rozdział 2. prezentuje dwa kursy literatury prowadzone na UW przez L. Osińskiego i K. Brodzińskiego jako realizacje dwóch sposobów uprawiania badań. Rozdział 3. uzupełnia poprzednie o próbę odpowiedzi na pytanie, kto zdaniem ówczesnych powinien nauczać literatury. W tym celu dokonano analizy wypowiedzi związanych z konkursem na wileńską Katedrę Wymowy i Poezji (1809) oraz kontrowersje wokół zatrudnienia E. Słowackiego. Rozdział 4. podejmuje wątek ówczesnych związków pomiędzy pisaniem i wykładaniem literatury i przedstawia jego egzemplifikację: relację między twórczością literacką i naukową E. Słowackiego. Kluczowe okazuje się wyróżnienie przez ich bohaterów „niemieckiego” i „francuskiego” sposobu uprawiania badań literackich, a także dokonująca się w ich wypowiedziach stopniowa profesjonalizacja dyscypliny. Podkreślono związek kształtujących się badań z praktyką dydaktyczną, wskazano na wagę rozstrzygnięć terminologicznych dla praktyki akademickiej, wreszcie – postawiono postulat badań nad literaturoznawstwem tego okresu jako przedmiotem odrębnym od polemik literackich dotyczących klasycyzmu i romantyzmu.
W części drugiej została podjęta próba rekonstrukcji świadomości literaturoznawczej epoki w jej kilku aspektach, w które wgląd dają używane wówczas pojęcia i terminy. Inspirację metodologiczną stanowiła zarówno semantyka historyczna, jak i postępowanie badawcze polegające na analizie słów kluczy. Przejście takie wydaje się koniecznym uzupełnieniem rozważań nad osadzoną w kontekście społecznym (splątaną) historią nauki o literaturze i pozwala poprzez język badań literackich dotrzeć do ówczesnych „stylów myślowych”.
Rozdział 1. poświęcony jest „obrazowi”. Analiza semantyczna pozwoliła skonstatować, że pojęcie to było ówczesnym literaturoznawcom niezbędne do mówienia o świecie przestawionym, zarówno w aspekcie stwarzania iluzji, jak i naśladowania rzeczywistości. Rozdział 2., dotyczący terminu „ustęp”, podejmuje odpowiedź na pytanie, jak mówiono o kompozycji utworu. W argumentacji wyeksponowano rolę „jedności” utworu ze względu na percepcję czytelnika i widza. Rozdział 3. zawiera omówienie terminu „rozbiór” jako procedury badawczej, które pozwoliło połączyć rozważania dotyczące języka tekstów literaturoznawczych z dwoma typami funkcjonujących ówcześnie badań. Przeprowadzone w tej części pracy analizy pozwoliły wyróżnić „wileńską szkołę filologii”.
Rozprawa ukazuje badany okres jako formacyjny dla polskich badań literackich, a także jako czas przejściowy, kiedy wszystko jeszcze jest możliwe do nazwania. Podkreśla świadomość ówczesnych intelektualistów, którzy rozumieli tę szansę i podjęli wysiłek teoriotwórczy oraz stawia postulat dalszych badań nad literaturoznawstwem XIX-wiecznym.The dissertation is devoted to the beginnings of Polish academic literary studies. Two main theses are put forward: first – that the beginnings of Polish professional literary studies may be located in the 1st and 2nd decade of the 19-century; second – that they were related to the search of the discipline’s terminology. The dissertation is based on documentation related to lectures given at Vilnius and Warsaw Universities, coursebooks and academic treatises. The material is analyzed from the perspective of institutional and intellectual changes, which may be investigated thanks to terminology analysis.
In the first part, the author focuses on the “literature” concept, which in the described period became an object of dispute between scholars. The discussion related to the meaning of the word was simultaneously a discussion about the concept of the discipline. The polemics have been described using the “entanglement” methodological concept.
In the 1st chapter, F. Bentkowski’s History of Polish Literature is analyzed in terms of its genesis and reception. The polemic between J. Śniadecki and G.E. Groddeck concerning the concept of “literature” and the methods of literary studies has been given special attention. The 2nd chapter presents two courses of literature taught at University of Warsaw by L. Osiński and K. Brodziński as two ways of carrying out literary research. The 3rd chapter complements the overall reasoning with an attempt to answer the question on who shall teach literature, according to researchers of the time. It includes an analysis of the statements related to the 1809 Vilnius Rhetoric and Poetics Chair competition. A controversy over E. Słowacki’s employment is presented. The 4th chapter focuses on the relation between creating and lecturing literature on the example of E. Słowacki’s works.
The distinction between "German" and "French" literary studies, made by the then scholars is the key idea behind this part of the thesis, along with an observation about the gradual professionalization of the discipline taking place in their works. The relation between research and the didactic practice is emphasized. The author calls for a distinction between research on literary studies of the time on the one hand and polemics concerning Classicism and Romanticism on the other.
In the second part, an attempt to reconstruct the literary consciousness of the epoch is made. Terms and concepts are used as insights to achieve this aim. Both historical semantics and key words research provide the author with methodological inspiration. The proposed transition seems a necessary complement to the literary research embedded in the social (“entangled”) context. It eventually allows to reconstruct the “thought style” of the time thanks to the analysis of literary studies’ language.
The 1st chapter is dedicated to the ambiguous notion of “image”. The semantic analysis allows to conclude that this concept was necessary for the literary researchers to discuss the presented world, in terms of both creating the illusion and reality imitation aspects. The 2nd chapter, concerning the term “passage”, shows how the composition of the literary work was discussed. The role of the literary work “unity” regarding reader’s and viewer’s perception is stressed. In the 3rd chapter, the “analysis” term (as a name of research procedure) is discussed. It allows to combine considerations regarding the language of literary studies with the two types of the then literary research. Thanks to the analyses carried out in this chapter, it is possible to distinguish the “Vilnius school of philology”.
The dissertation presents the considered decades as a Polish literary studies formation and transitional period, when everything is still to be named. The author stresses the methodological awareness of the scholars, who took effort to theorize the field of literary studies. Further research on nineteenth-century literary studies is proposed
Lwowskie czwartki Romana W. Ingardena 1934 – 1937. W kręgu problemów estetyki i filozofii literatury
No full text1314Publikacja bezkosztow
The Lost Link: The Role of the Moscow Linguistic Circle in Establishing Modern Literary Studies
No full textLink archiwalny https://depotuw.ceon.pl/handle/item/322
The narrative and non-narrative conception of discourse of literary studies
No full textThe article addresses questions of the relation between literary and literary science discourse
which have been intensively discussed in poststructuralist reflection. As the author argues, their
separation, accepted until the half of the century, in fact took place on the basis of pragmatic
criteria (strongly connected with institutional division of work in the field of literary sciences),
and not of a statement's formal characteristics or reference. What created the effect of stylistic,
generic and compositional distinctness of speech genres inherent to literary science was only the
prototype of literary science discourse shaped in result of their application and frequently confirmed
in normative approaches, where it was formulated in terms of the categories of "truth"
obliging science, as opposed to "fiction" distinguishing literature. Yet ineffaceable differences
between literature and literary science are related to non-fictional and principally monosubjective
characteristics of the discourse of the latter. Hence, in opposition to currently dominating narrativist
interpretations, they can be by no means identified with respect to the "narrativeness" recognizable
in both cases. While discussing these approaches on the basis of three chosen Polish
works belonging to historioliterary prose, the author proposes to treat literary science discourse in
categories applied to the description of a dramatic statement. For, what seems to be of paramount
importance both in modernist and postmodernist phase, is the question of the author's subject's
position and attitude towards the object of the statement and the relevant modalization of speech.
A detailed analysis of their historical changeability remains, however, beyond the scope of the
presented considerations
Dialogue as a thought style. Exponents of biblical cultural “koine” in Norwid’s letters
No full textLink archiwalny https://depotuw.ceon.pl/handle/item/335
Ekphrasis and hypotyposis. Interferences between literature and painting in the 20th-century Italian prose and Polish essays
No full textLink archiwalny https://depotuw.ceon.pl/handle/item/25772452
- …
