1,720,962 research outputs found
The Sarmatian Review, Vol. 30, No. 1
No full textContents: Sarmatian Review Data;
Marek Troszyński, "On the shoulders
of Giants: Herbert and Miłosz";
Anne Barbeau Gardiner, "Casimir
Britannicus" (review);
Joanna Rostropowicz Clark, "A
Memoir of My Life" (review);
Anna Nowicka-Struska, "Anioł w
poezji baroku" (review);
Chad Heltzel, "The Coming Spring";
Leo Yankevich, “The Birdman of
Gdańsk” (poem);
Christopher Zakrzewski (translator),
"Adam Mickiewicz’s Pan Tadeusz,
Book One (The Manor)";
BOOKS and Movies Received;
About the Authors;
Thank You Not
Opis drogi do Wilna Marii Magdaleny od Zbawiciela, Anny Żaboklickiej, lubelskiej karmelitanki bosej. Pierwszy polski kobiecy diariusz podróżny z 1638 roku
Full text linkThe aim of the article is to present the first Polish travel journal written by a woman, a Discalced Carmelite nun based in Lublin, Sister Mary Magdalene of the Saviour [Maria Magdalena od Zbawiciela] (Anna Żaboklicka), who in 1638, set out from Lublin to Lithuania in order to establish a new convent of Discalced Carmelite nuns. It is a unique text in the history of female memoirs and literary output, as it represents a genre of applied literature. Its recognition in the context of diaristic writings fills a lacuna in the research of Old Polish literature. The manuscript is a record of the trip to Vilnius. It combines elements of female private experience with a description of the world steeped in the conviction as to the importance of the mission of expanding the Carmelite Order and bolstering its status through historiographic writing. The Carmelite’s journal served as the origin for the chronicle of the Vilnius convent. The manuscript has been presented in the context of Old Polish memoirist literature with a particular emphasis on the features of travel journals. The text was addressed to the monastic community. It was analysed in terms of its structure, the elements of the setting, and cultural references interesting to the author (especially the cuisine of Lithuania and Podlachia).Przedmiotem artykułu jest przedstawienie pierwszego polskiego diariusza podróżnego kobiety, lubelskiej karmelitanki bosej – Marii Magdaleny od Zbawiciela (Anny Żaboklickiej), która wyruszyła z Lublina w podróż na Litwę w 1638 w celu założenia nowego klasztoru karmelitanek bosych. Jest to wyjątkowy w historii memuarystyki i piśmiennictwa kobiecego tekst, należący do pisarstwa użytkowego. Jego przedstawienie w kontekście diarstyki uzupełnia lukę w badaniach nad literaturą staropolską. Rękopis zawiera zapis podróży do Wilna. Manuskrypt łączy elementy kobiecego, prywatnego doznawania i opisu świata z głębokim przeświadczeniem o istotności misji rozszerzania zakonu karmelitańskiego i budowania jego statusu przez piśmiennictwo historiograficzne. Dziennik karmelitanki stał się początkiem kroniki klasztoru wileńskiego. Manuskrypt ukazany został w kontekście pamiętnikarstwa staropolskiego ze szczególnym wskazaniem cech diariuszy podróżnych. Tekst adresowany był do zbiorowości zakonnej. Materiał przeanalizowano pod kątem struktury, elementów świata przedstawionego, informacji kulturowych interesujących dla autorki (zwłaszcza kulinariów litewskich i podlaskich).
Literacka rama wydawnicza w polskich postyllach z wieku XVI : wybrane problemy
Full text linkThe literary editorial framework of the sermons collections by five 16th-century Polish postillographers representing Catholic and Protestant denominations: Mikolaj Rej, Jakub Wujek, Grzegorz from Zarnowiec, Pawel Gilowski and Marcin Bialobrzeski has been at the centre of interest. The basis of the analysis has been homiletic books published in Poland in the second half of the 16th century, in whose title the term ‘postil’ has been found and which have not been the translations of the foreign authors’ works. Due to the broad scope of the material studied, only prints embossed during their authors’ lifetime, 21 volumes in total, have been subject to research. Among others, the content of the work’s following framework elements: a titulature, verbal and visual compositions, dedicatory letters, prefaces, poems to the reader, biblical mottos, censorial approvals, tables of contents has been described in detail. A page header, marginalia, errata and colophons have laid beyond the area of inquiries.
The research effects have been presented in six chapters. The first part of the dissertation has focused on the genesis and reading reception of the sermons yearlies being subject to research. The subsequent parts, according to the chronology of releasing postil first prints to reading circulation, have presented the editorial framework elements of the homiletic books by Catholic and Protestant authors.
The structure comparison of the sermons collections by writers representing two opponent denominations has allowed for the demonstration of similarities and differences in the scope of forming the postil’s framework. In the course of the disquisitions attention has also been drawn, among others, to the ways of seeking protectors, recommending a postil to the future recipients or presenting the work’s author to the readers by means of the selected framework texts
<i>Księga fundacyj klasztorów karmelitanek bosych prowincyjej polskiej Ducha Świętego</i>: A Historiographical, Artistic and Literary Project and an Unusua l Handwritten Book by Cracow Nuns from the Early 18th Century
No full textW artykule omówione są zagadnienia, takie jak: autorstwo, struktura, cel spisania, oprawa artystyczna i całościowa idea, związane z historiograficznym rękopisem XVII-wiecznych karmelitanek bosych: Księga fundacyj klasztorów karmelitanek bosych prowincyjej polskiej Ducha Świętego, znajdującym się w Bibliotece Karmelitanek Bosych w Krakowie, sygn. nr 255. Historiografia zakonna karmelitanek bosych jest w skali piśmiennictwa polskiego epoki staropolskiej wyjątkowym zjawiskiem. Kobiece kroniki pisane były prostym, potocznym i dalekim od wyrafinowanej erudycji językiem, a ich autorki z pasją relacjonowały najważniejsze wydarzenia domowe. Ich zapiski stanowią przykład pamiętnikarstwa domowego, którego bohaterem była zbiorowość. Początkowe części kronik, tzw. małe kroniki, czy krótkie opisania fundacyj miały podniosły i uroczysty charakter. Manuskrypt omawiany w artykule jest zbiorem wszystkich powstałych do 1725 roku kronikarskich „krótkich opisań”, czyli wstępnych części kronik konwentualnych fundacji karmelitańskich w Polsce i na Litwie. Rękopis nr 255 należy do najpiękniejszych manuskryptów zachowanych w zbiorach karmelitanek bosych w Krakowie. Wszystkie elementy rękopisu zdradzają, że został on zaprojektowany jako całościowa, wyjątkowa książka rękopiśmienna, łącząca zróżnicowane techniki graficzne i drukraskie z kluczowymi dla tożsamości zakonnej tekstami założycielskimi. Analiza rękopisu pokazuje zależności manuskryptu z innymi rękopisami z Biblioteki Karmelitanek Bosych i europejskimi tekstami terezjańskimi (Vita effigiata della serafica vergine s[ancta] Teresa di Gesu 1670). Autorka rękopisu projektując książkę, posłużyła się na stronie tytułowej i frontyspisie tekstami poetyckimi. Manuskrypt zawiera krótkie opisy fundacji klasztorów bosaczek w porządku ich powstawania. Różne elementy rękopisu pozwalają wskazać czas jego powstania i twórczynię tej książki, a także proces powstawania i cel pracy. Rękopis ukazuje ambicje twórczyni, środowiska zakonnego i pasję autorki tego pięknego kodeksu.The article discusses issues such as the authorship, structure, purpose, artistic binding, and overall idea of the 17th-century historiographic manuscript Księga fundacyj klasztorów karmelitanek bosych prowincyjej polskiej Ducha Świętego, kept in the Library of the Discalced Carmelites in Cracow, file No. 255. The monastic historiography of the Discalced Carmelites is a unique phenomenon in the writing of the Old Polish era. The chronicles were written in simple, colloquial language, far from sophisticated erudition, and their authors passionately reported on the most important events in the life of the convent. Their relations are an example of domestic diarism featuring a collective protagonist. The initial parts of the chronicle, the so-called “little chronicles” or “brief descriptions of foundations,” had an elevated and solemn character. The manuscript discussed in the article is a collection of all the “short descriptions,” i.e. the introductory parts of the conventual chronicles of Carmelite foundations in Poland and Lithuania, written up to 1725. Manuscript No. 255 is one of the most beautiful manuscripts preserved in the collection of the Discalced Carmelite nuns in Cracow. All the elements of the manuscript prove that it was designed as a comprehensive, unique manuscript book, combining diverse graphic and printmaking techniques with foundational texts crucial to monastic identity. The analysis of the manuscript reveals the manuscript’s relations with other manuscripts from the Library of the Discalced Carmelites and European Teresian texts (Vita Effigiata Della Serafica Vergine S[aint] Teresa di Gesù, 1670). When designing the book, the author of the manuscript used poetic texts on the title page and frontispiece. The manuscript contains brief descriptions of the foundation of the convents in the order of their creation. Various elements of the manuscript make it possible to determine the time of its creation and its author, as well as the process of creation and the purpose of the work. The beautiful codex shows the ambitions of the convent and reflects the passion of the author
Voice of the valiant Mars (Dźwięk Marsa walecznego) by Mateusz Kuligowski in the context of post-Khotyn literary works of 1673
No full textReikšminiai žodžiai: Chotyno mūšis; Istorinė epika; Karai su turkais; Lietuvos Didžioji Kunigaikštystė (LDK; Grand Duchy of Lithuania; GDL); Natūralizmas; Poezija; Proginė literatūra; Proginė poezija; Realizmas; Riteriai; Senoji lenkų literatūra; Turkai; Vilnius; Historical epic; Khotyn battle; Knights; Naturalism; Occasional literature; Occasional poetry; Old Polish literature; Poetry; Realism; The Great Duchy of Lithuania; Turks; Vilnius; War against TurkeyThe issues addressed in the paper concern historical narrative and the first attempts of national epic in 17th-century Poland. The paper focuses on a poem from 1675 by Mateusz Kuligowski, Voice of the Valiant Mars (Dźwięk Marsa walecznego), which is thematically connected with the Khotyn war of 1673. It is a rhyming piece of 600 lines, not counting rhyming dedications. The addressee of a rhyming dedication letter is Jan III Sobieski. Mateusz Ignacy Kuligowski was a poet and priest. He probably came from a family with the Dragomir coat of arms. He is known to have been connected with Lithuania all his life, although he printed his works mainly in Cracow. In 1675 he was a parson in Brzozow. He left behind several literary works, of which Voice of Mars aroused least interest among scholars. Others, like Indian Prince Dressed in Polish Attire, or the Story of Saint Josaphat and Saint Barlaam (Królewic indyjski w polski strój przebrany, to jest Historyja o świętym Jozaphacie, królewicu indyjskim i o świętym Barlaamie, Cracow, 1688) or Witty Democritus (Demokryt śmieszny albo śmiech Demokryta chrześcijańskiego, Wilno, 1699) have their readers among Old Polish literature researchers. Kuligowski with his Voice of Mars joins the eulogists of the second Khotyn war. It is probable that at the time of publishing his poem in 1675 in Vilnius, the author was acquainted with Jan Śliźn's text published in the previous year; Zbigniew Morsztyn's poem, also published a year before; Jan Kwiatkiewicz's Latin poem from the same year; and with Classicum of Undying Fame (Classicum nieśmiertelnej sławy) by Samuel Leszczyński. So Kuligowski's poem is the latest of all literary pieces commemorating Khotyn wars. It shows close affinity to its predecessors, in particular to Morsztyn's Famous victory over the Turks (Sławna wiktoryja nad Turkami, 1673). Kuligowski's poem hasn't been a subject of research both in Poland and abroad. The text refers to Jan Kochanowski's rhetoric and displays strong connections with Kochanowski's Czarnolas tradition. Kuligowski gives a detailed account of both important and marginal political events, which is absent from other Khotyn texts. The poem was intended to serve as a commemorative account of the war. Similar to occasional poetry created in the period between the election and coronation of Jan III Sobieski, Kuligowski's piece is infused with elements of political poetry. It also contains strongly developed pious and religious elements. Characteristic features of Voice of the Valiant Mars are realism, dynamic description and the aspiration to illustrate in detail the events of 1673. In his own way, the author transforms chivalric poems created at that time, adding new elements to factual materia
Behind Convent Walls. Historiography of Lublin Discalced Carmelite Nuns
No full textThe research on the written works of nuns in homogeneous city space allows to restore the memory of a few generations of women who lived in Lublin, discover their intellectual activity, their literary culture, customs, interests, and their word view. The ego-documents left by the Carmelite Nuns are good materials for the scientific prospect of this isolated group of women and the research microscale remains in the circle of anthropological historical orientation. The Lublin manuscripts, documents and the evidence of intellectual activity of the nuns were completely dispersed in the 19th century. The aim of the article is to merge the knowledge about the discovered texts of Lublin Carmelite Nuns, determine the main features of the texts and name their authors. In my work I have examined a group of “official” papers (a convent visitation book, letters – certamen) and the chronicles of two Lublin monasteries. The first chronicle of the St. Joseph’s Monastery is vast, while the second one from the Immaculate Conception Monastery is only an introductive part of the lost text. The article also enumerates other types of convent writing, such as silva rerum spiritual texts, personal prayer books, the compilation of letters, the adaptations of emblematic collections. The main source of information on Lublin Carmelite Sisters were chronicles. The chronicles were a type of domestic historiography, joining the form of the books of the dead or the vesture books, and a narrative presenting the events from nuns’ lives in chronological order. The chronicle of the first monastery was written from the year 1624 to 1701. The book was written consistently by a few anonymous nuns who differed from each other in terms of their interests, writing skills and ways of outlining the information. The first author of the chronicle (from 1625) was presumably sister Febronia of Jesus. Natural oral tradition, a part from personal experience of the author was the most important source of knowledge about the monastic life. In view of a future reader and in order to make the text historiographical and reliable the authors added letters. The chronicle contains also other texts and exogenic genres. Worth mentioning are one-plot micro narrations which highlight extraordinary literary value of the Carmelites’ chronicles. The micro narrations show the expression of female authors, their ability to present vibrant and fluent narration, and to transfer oral tradition into the chronicle. A tale character of the notes points to the diary features of the text and guides culture researchers to a category of privacy, identity and memory of a small group of women to a significant degree isolated from the outside world. The chroniclers frequently indicated how crucial for the convent was the identity of a group. The opposition “we – they”, “inside – outside (the monastery)”, emphasizing individualism and otherness of the convent, show the far-reaching self-consciousness of the authors.Badanie piśmiennictwa zakonnic w jednorodnej przestrzeni miasta służy przywracaniu pamięci o kilku pokoleniach kobiet, które żyły w Lublinie, odkrywaniu ich aktywności intelektualnej, kultury literackiej, obyczajów i zainteresowań, kształtowania obrazu świata. Piśmiennictwo kobiet w epoce staropolskiej wciąż otwiera nowe możliwości poznawcze dla literaturoznawców, badaczy zajmujących się geopoetyką, zainteresowanych zagadnieniami pamięci zbiorowej, prywatności, obiegu teksów, tożsamości bohaterek i identyfikacji zbiorowej czy mentalności grupy. Pozostałe po karmelitankach egodokumenty są dobrym materiałem oglądu naukowego tej wyizolowanej grupy, a mikroskala badawcza pozostaje w obrębie antropologicznej orientacji historycznej. Lubelskie rękopisy, dokumenty i świadectwa aktywności intelektualnej sióstr uległy w XIX wieku całkowitemu rozproszeniu. Artykuł ten ma na celu scalenie wiedzy na temat odnalezionych tekstów karmelitanek lubelskich, określenia najważniejszych cech części dorobku zakonnic, wskazania autorek tekstów, Analizie poddano grupę pism „urzędowych”, (księga wizytacji klasztoru, listy - certaminy) oraz kroniki dwóch lubelskich klasztorów, z których pierwsza, klasztoru pw. Św. Józefa jest znacznych rozmiarów, druga, z kalsztoru pw. Niepokalanego Poczęcia, stanowi zaledwie wstępną część zaginionego najprawdopodobniej tekstu.. Wskazane zostały także inne formy piśmiennictwa klasztornego: żywoty, sylwiczne zbiory duchowościowe, modlitewniki osobiste, zbiór listów, adaptacje zbiorów emblematycznych. Najważniejszymi źródłami wiedzy o lubelskich karmelitankach były kroniki. Były one rodzajem domowej historiografii i miały charakter pośredni pomiędzy księgami zmarłych czy księgami obłóczyn, a regularnie prowadzoną narracją, przedstawiającą w porządku chronologicznym wydarzenia z życia grupy. Kronika pierwszego klasztoru obejmuje okres od 1624 do 1701 roku. Księga pisana była konsekwentnie przez kilka anonimowych kronikarek różniących się zainteresowaniami, sposobami precyzowania przekazu i umiejętnościami pisarskimi. Najprawdopodobniej pierwszą autorką kroniki (od 1625 roku) była Febronia od Jezusa. Naturalny przekaz ustny, oprócz osobistego doświadczenia piszącej był najważniejszym źródłem wiedzy o wydarzeniach w domu klasztornym. Ze względu na przyszłego odbiorcę kroniki i potrzebę uwiarygodnienia historiograficznego zostały dodane listy. W strukturze kroniki zostały zamieszczone także inne teksty i gatunki egzogenne. Szczególna uwagę zwracają jednowątkowe mikronarracje. Fragmenty te stanowią o nadzwyczajnej wartości literackiej kronik karmelitańskich. Ukazują ekspresję piszących kobiet, umiejętność w zakresie prowadzenia potoczystej narracji i transponowania przekazu oralnego na karty kroniki. Gawędowy ton zapisków kieruje uwagę w stronę pamiętnikarskich cech kroniki, a kulturoznawców ku kategorii prywatności, tożsamości i pamięci tej niewielkiej grupy odizolowanych w znacznym stopniu od świata kobiet. Kronikarki wielokrotnie sygnalizowały, jak istotną wartością jest dla konwentu tożsamość grupy. Konfrontacje my – oni, wewnątrz – zewnątrz (klasztoru), podkreślanie indywidualizmu i odmienności zakonu pokazują daleko idącą autoświadomość autorek. Potoczyste w narracji kroniki klasztorne, pozwalają spojrzeć na przeszłość grupy, wspólnoty jako na całość, ale też jako na przestrzeń działania konkretnych, ambitnych i mających wiele do powiedzenia kobiet. W rzeczywistości zakonu klauzurowego „rozgadane” historie karmelitanek wydają się rewersem obowiązującego milczenia zakonnego, przekorą wobec drewienek noszonych w ustach dla jego zachowania czy dzwonków służących do klasztornej komunikacji, które miały zastępować zbędne i uznane za grzeszne słowa
Vilniaus embleminiai epitalamijai XVII amžiaus antroje pusėje
No full textSenosios lenkų literatūros tyrinėtojai pripažįsta, kad viena esminių poetinio žodžio savybių yra jo proginis ir panegirinis pobūdis. Proginei literatūrai priklauso epitalamijai, labai paplitę tiek XVII a. rankraščiuose, tiek spaudiniuose. Iki šiol mažai tyrinėti Vilniaus epitalamijai: Kristupo Zenavičiaus „Herbinių puošmenų vainikas“ (Wieniec z herbownyb klejnotów...) ir Boguslovo Lenkevičiaus „Nemirtingas kedro medis“ (Godzieba cedr nieśmiertelny...). Šie spaudiniai labai reti, neaprašyti Karolio Estreicherio; tik pavieniai jų egzemplioriai išliko Lenkijoje, vienas – Vilniuje. Juos sieja leidimo metai ir embleminių raižinių autorius – Zacharijus Zeligmacheris. Tai vieninteliai išlikę šio raižytojo ir auksakalio, kilusio iš žymios Vilniaus auksakalių giminės, darbai. Taip pat įdomu, kad Zeligmacheris signavo iliustracijas, o tai XVII a. buvo retenybė. Tekstai prisotinti herbinės simbolikos, įvardyti kaip dovanos vestuvėms, jie remiasi žanrui būdingais santuokos ritualo ženklais. Zenavičiaus epitalamijas yra tiksliai ir dinamiškai sukomponuotas epinis tekstas, turintis griežtą metrą, įdomią pavaizduoto pasaulio konstrukciją ir pasakotoją. Čia ryški literatūrinė konvencija ir tradicija, kilusi iš Katulo ir Stacijaus poezijos. Abu kūriniai yra panegiriniai ir atskleidžia giminių vertybes. Taip pat tekstai persunkti politinio pobūdžio prasmių, ypač antiturkiškų (atsižvelgus į leidimo datą tai nestebina). Embleminiai raižiniai yra siužetiški ir atitinka atskirų kūrinio dalių turinį. Embleminių lemų yra ir Zenavičiaus „Herbinių puošmenų vainiko“ dedikacijoje Reikšminiai žodžiai: 17 amžius; Auksakalystė; Baroko literatūra; Boguslavas Lenkevičius; Epitalamijas; Epitalamijus; Iliustracijos; Kristupas Zenavičius; Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės kultūra; Panegirika; Proginė literatūra; Raižiniai; XVIII amžiaus literatūra; Zacharijus Zelimacheris; 18th century literature; Baroque literature; Boguslaw Lienkiewicz; Culture of the Grand Duchy of Lithuania; Epithalamium; Epithalamus; Fretworks; Goldsmithery; Illustrations; Krzysztof Zenowicz; Occasional literature; Panegyric; The 17th century; Zachariasz ZelimacherResearchers of Old Polish literature recognize that one of the essential features of the poetic word is its commemorative and eulogistic nature. Commemorative literature includes epithalamia widely spread in both manuscripts and prints of the 17th c. Until now, little research has been made into Vilnius epithalamia: “Crown of Heraldic Embellishments” (Wieniec z herbownyb klejnotów...) by Christopher Zenowich and “Immortal Cedar Tree” (Godzieba cedr nieśmiertelny...) by Boguslaw Lienkiewicz. These prints are very rare, not described by Karol Estreicher; only single copies of them do remain in Poland, one – in Vilnius. They are linked by the year of publication and the author of emblematic engravings - Zachary Zeligmacher. These are only remaining works of this engraver and goldsmith descending from the famous family of Vilnius goldsmiths. It is also interesting that Zeligmacher signed illustrations, which was rare in the 17th c. Texts are saturated with heraldic symbols, titled as gifts for the wedding, they are based on genre-specific marriage ritual signs. Zenowich’s epithalamia are an accurately and dynamically composed epic text with a strict metre, an interesting structure of the depicted world and a narrator. The literary convention and tradition coming from Katula’s and Statius’ poetry are clear here. Both works are eulogistic and reveal values of families. The texts are also permeated with political meanings, especially with anti-Turkish ones (which is not surprising taking into account the date of publication). Emblematic engravings have a plot and correspond to the content of individual parts of work. Emblematic lemmas are also included in the dedication of Zenowich’s “Crown of Heraldic Embellishments
Pious and Merry Games of the Warsaw Discalced Carmelite Sisters. Bonaventure of St Stanislaus, <i>Emblematy na obraz dziada</i> — A Cycle from a 17th-Century Carmelite Manuscript
No full textThe research problem related to the achievements of religious orders in Poland in the early modern period is the incomplete knowledge of literary culture and reading preferences of religious communities in Poland in the 17th century. The popularity of emblems was particularly influenced by female readers and their reading preferences. This is exemplified by the addressees of the cycle presented below and the discovery of a previously unknown series of emblems of Bonaventure from St Stanislaus, born Stanisław Frezer (1638–1687). The cycle is included in the codex that belonged to Bonaventure, who also authored ascetic and theological writings from the Carmelite circle. The handwriting of the text indicates his authorship. The cycle was commissioned by Warsaw Carmelites, whose spiritual patron was Bonaventure of St Stanislaus. The creation of this series of emblems was connected with a kind of social play that the Carmelite nuns engage in during their monastic recreation in 1677. Seventeen short works were written by Bonaventure of St Stanislaus as complimentary to his painting depicting a beggar. The image, which has not survived to this day, and the circumstances of the creation of the emblem cycle were described in Frezer’s manuscript biography published in the same codex no. 243 held in theDiscalced Carmelite Sisters’ Library in Cracow. The unusual inspiration of the character that belonged to the low culture is evidenced by subsequent works whose titles always evoke the attribute of the beggar, a characteristic feature of this character or his activity: Old age, Grey hair, Beard, Poverty, Coat, Cold, Hunger, Bag, Basket, Pot, Stilt or Stick, Singing, Name of God, Alms, God bless you, Prayers. The motto is biblical, usually partly localized. The subscription to the emblem provides a joint interpretation of the motto and the title, as well as a devotional instruction as to the conduct or devotional practice. Only one manuscript with this text has survived to date
Horror vacui w królewskim mieście. Mirakularne przestrzenie Lublina w XVII-wiecznych i XVIII-wiecznych księgach cudów miejskich
Full text linkHorror vacui – an aesthetic category specific to visual arts is a metaphor for the Old Polish books about miracles discussed in the article. It reflects both the mosaic and multiplicity of old miraculous collections, as well as their dynamic reception, because each time these texts lead to a different face of ancient culture and show diverse aspects of the past. This metaphor in the context of miraculous books and the city from which they come from also reflects the multitude of both Lublin religious texts related to Lublin’s holy places, as well as the places themselves – depositories of images, relics and miracles. Miracle books are considered valuable material for research on the history of religiosity, medicine, culture and mentality; they are fascinating practical texts. The multitude of preserved records prompted the researchers to formulate a thesis about the “miracular sensitivity” characteristic of ancient culture. The miraculous books, although studied in many aspects, especially in terms of religiosity, were not analyzed in terms of connections with the space they refer to, for example, one city. The subject of this article is the specific relationship between miraculous records, printed or handwritten, or descriptions of religious miracles (added to literary works) with the place – the city of Lublin in the 17th and 18th centuries.Horror vacui – estetyczna kategoria właściwa sztukom plastycznym jest metaforą omawianych w artykule staropolskich ksiąg o cudach; odzwierciedla zarówno mozaikowość i wielorakość dawnych zbiorów mirakularnych, jak i dynamiczny ich odbiór, teksty te bowiem za każdym razem prowadzą do innego oblicza kultury dawnej i pokazują zróżnicowane aspekty przeszłości. Metafora horror vacui w kontekście ksiąg mirakularnych i miasta, z którego pochodzą odzwierciedla także mnogość zarówno lubelskich tekstów religijnych związanych z lubelskimi miejscami świętymi jak i samych miejsc - depozytariuszy obrazów, relikwii czy cudów. Księgi mirakularne uznawane są za cenny materiał do badań nad dziejami religijności, medycyny, kultury, mentalności; fascynujące teksty użytkowe. Wielość zachowanych przekazów skłoniła ich badaczy do sformułowania tezy o znamiennej dla kultury dawnej „wrażliwości mirakularnej” Księgi mirakularne, choć badane wieloaspektowo, zwłaszcza po względem religijności, jednak nie były analizowane pod kątem związków z przestrzenią, której dotyczą, na przykład jednego miasta. Tematem niniejszego artykułu jest szczególna relacja zapisów mirakularnych drukowanych, rękopiśmiennych bądź dodanych do utworów literackich opisów cudów religijnych z miejscem - miastem Lublinem w XVII i XVIII wieku
- …
