1,720,958 research outputs found
Między Homerem a św. Antonim - poezja Jana Lechonia przez pryzmat antroponimów czytana
Get PDFThe article deals with proper nouns in Jana Lechoń’s poetry with particular emphasis on anthroponyms, which are important means in the unwritten poetics of the author of Karmazynowy poemat [The Poem in Scarlet] because of being timeless and because their meaning is constantly expanding. The author of the
article notes that under the mask of propria are hidden the events from the poet’s life as well as the tragic fate of the Skamander poet’s contemporary Poland. Moreover, it has been indicated that using proper names related to different traditions and cultural orders can be perceived as a manifestation of being at a loss
and searching for the sense of belonging. Since propria carry broad connotative associations, Kiszka-Pytel argued that their analysis might be one of the interpretative paths of poetry
In search of one’s identity and the truth about the Regained Territories – around proper names in Zbigniew Rokita’s <i>Odrzania</i>
No full textW artykule analizie poddano nazwy własne w Odrzanii Zbigniewa Rokity pod kątem odpowiedzi na pytanie o ich rolę w dyskursie tożsamościowym. Autorka, pozostając w nurcie onomastyki kulturowej, przygląda się propriom ze względu na ich uwikłania historyczne, społeczne i mentalne. Uwagę poświęcono przede wszystkim toponimom: ich kontekstualnemu usytuowaniu i metaforycznemu użyciu.
Poczynione obserwacje prowadzą do kilku spostrzeżeń: toponimy w reportażu Zbigniewa Rokity pełnią funkcję kulturową – z jednej strony magazynują i dokumentują wiedzę o rzeczywistości, z drugiej – odpowiednio usytuowane w kontekście – są nośnikami ważnych problemów społecznych. Stają się ponadto wyrazem światopoglądu podmiotu tekstowego, a niejednokrotnie urastają do symbolu bądź mitu. Ważne wydaje się również ukazanie dychotomii między Odrzanią a Wiślanią, ponieważ świadomość różnic kulturowych między nimi w znaczący sposób wpływa na ukształtowanie tożsamości – tożsamości hybrydycznej, wyrażającej się poprzez nieustanne niedookreślenia, łączenie i przenikanie się kultur.The article analyzes proper names in Zbigniew Rokita’s Odrzania to address their role in the identity discourse. The author, remaining within the framework of cultural onomastics, examines the proper names in terms of their historical, social, and mental entanglements. Special attention is primarily given to toponyms: their contextual positioning and metaphorical use.
The observations lead to several observations: toponyms in Zbigniew Rokita’s reportage serve a cultural function – on one hand, they store and document knowledge about reality, and on the other hand, when appropriately situated in context, they convey important social problems. In addition, they become an expression of the worldview of the textual subject and often rise to the level of a symbol or myth. Moreover, highlighting the dichotomy between Odrzania and Wiślania seems important, since the awareness of cultural differences between them significantly affects the formation of identity – a hybrid identity, expressed through constant ambiguities, merging, and interpenetration of cultures
Around the table… – a few remarks on the old vocabulary connected with consuming meals preserved in the Silesian ethnolect
No full textArtykuł prezentuje analizę historycznojęzykową wybranych archaizmów leksykalnych z pola tematycznego ‘jedzenie’, które przetrwały w etnolekcie śląskim. Wciąż słabo opracowane kwestie dotyczące regionalnego zróżnicowania leksyki kulinarnej – mimo często podejmowanych nad nią refleksji przez językoznawców – przyczyniły się do omówienia niniejszego tematu. Celem badań prowadzonych nad słownictwem kulinarnym jest przedstawienie niewielkiego wycinka archaizmów leksykalnych obecnych w śląszczyźnie (m.in. leksemy warzyć, śniadać, wieczerzać, obiadować, jużynować (jużyna), swaczyć (swaczyna)), ukazanie ich związku z kulturą regionu, a także zastanowienie się nad częstością używania tychże przez współczesnych mieszkańców Górnego Śląska. Analiza leksyki związanej ze spożywaniem posiłków pokazała, że większość badanych słów przeszła do archiwum języka, a tylko część przetrwała we współczesnym języku polskim – głównie w ustalonych związkach wyrazowych. W etnolekcie śląskim natomiast nie utraciły one zdolności funkcjonalnych i wciąż zasilają zasoby słownictwa czynnego. Przyjrzenie się rozwojowi semantycznemu wyrazów dowiodło, że z pozoru mało istotne komponenty definicji słownikowych skrywają informacje, które pozwalają zrozumieć językową przeszłość lub pozostawiają ślady we współczesnej polszczyźnie.The paper presents the analysis of the selected lexical archaisms from the semantic field “food” preserved in the Silesian ethnolect from the point of view of historical linguistics. The fact that the regional variation of culinary lexis is, despite frequently being analysed by linguists, still not described well enough inspired the author to discuss this issue. The research aim of this culinary lexis study is to present a small portion of lexical archaisms featured in the Silesian ethnolect (for instance warzyć, śniadać, wieczerzać, obiadować, jużynować ( jużyna) and swaczyć (swaczyna)), to show their connection with the culture of the region and to analyse the frequency of use of these lexemes by the current inhabitants of the Upper Silesia. The analysis of lexemes connected with consuming meals shows that the majority of these lexemes became archaic in the Polish language and only a few survived in the modern Polish, mostly in fixed phrases. In the Silesian ethnolect, however, these lexemes did not lose their functional capabilities and constitute a part of the active vocabulary. Analysing the semantic development of these lexemes reveals that the dictionary definition elements of seemingly little importance, contain information instrumental in understanding the linguistic past or leave marks in the modern Polish
"A ta piosenka jest zrobiona z tego miasta odpadków" - śmieci i resztki, mainstream i nisza w twórczości muzycznej Pablopavo
Get PDFThe article touches upon the topic of cultural transformations, on the basis of the
analysis of song lyrics written by Paweł Soltys, performing under the stage pseudonym
Pablopavo. Moreover, it elaborates in more detail on the separate, interconnected
and overlapping circles of issues, such as: the relationship between the mainstream
and niche phenomena in culture, garbage, waste and remnants in culture, or money
and the lack thereof in the world of wealth or nothingness. The observations lead to
the conclusion that in his musical activity, the artist combines various, sometimes
extreme social orders and worlds, including all kinds of phenomena taken from the
mainstream and low art
Nazwy własne w najnowszej prozie polskiej - między idiolektem a problematyką współczesnej kultury
Get PDFThe aim of the dissertation entitled Proper Names in the Newest Prose – between Idiolect and the Issues of Modern Culture is to present the functioning of the proprial sphere in the youngest Polish literature, with particular focus on chrematoma, whose presence is increasingly visible in the newest artistic texts. Onomastic analyses have been conducted and set against the backdrop of postmodernism, fluid modernity,
current sociological problems and contemporary culture (including popular culture).
What is researched in the individual parts of the work is the relationship between proper names in the context of the frequently discussed themes of contemporary culture, such as time, space and consumption.
The chapter dedicated to the analysis of proper names versus the issues of temporality, revealed a problem of the importance of the contemporary Polish prose and its future readership in the perspective of the next decades. Is the newest literature doomed to be short lived by its preference for the onyms, due to the increasing frequency of impermanent propria in literature? Is this very volatility what has the “onymic” quickly fall prey to the archaic, that is the cause of the potential precariousness of the contemporary literature and its reluctant reception (albeit often stemming from its incomprehension)?
The deliberations over the representation of the onyms in space have led to a claim that in the newest literature the physical space has given room to a more pronounced mental space. The dominance of the latter (as all action in a text happens in some kind of a space) can thus be an argument for the need or even necessity to adopt an utterly new vision, a different approach to the propria by a researcher-onomast, calling
for a revision and reconceptualization of the function of the proper names to meet the contemporary realities.
The review of the newest literature focused on the proper names referencing consumptionism leads to conclusions of a similar weight. First of all, it allows to see chrematonyms as identifying names, as characterizing and classifying, conveying the protagonist’s personality, but also marking their place in the society. There is no doubt that the propria referencing consumptionism can be considered
key to interpreting a given work – both its time and place, and the interior life of its protagonists. By scrutinizing the latter by way of an introspection, the onyms build the literary representation of a character. One should be aware though, that the function of the consumption-related names and the assumptions around them refer only to the newest prose. They are not universal and are subject to verification over the course of time and the frequently changing currents of the contemporary culture. Considering both the presence and absence of brands of various consumptive goods, a claim can be formulated that the chrematonyms constitute an important element of contemporary literature, supporting consequently a thesis that this very
literature conveys a language of consumptionism. As the observations made reveal, this language manifests itself in two variants – gibberish and vomit. The analyses of proper names appearing in the works of selected writers made it possible to distinguish quasi-topical names found in those works. What is more, they
revealed a repertoire of onyms characteristic of certain writers, vouching for themes of their special attention and care. These features in turn point to the role of the propria in building the idiolects of the authors the newest literature. This, consequently, constitutes the basis for speaking of a linguistic world view.
The research conducted in the hereby presented work clearly allows for a claim that based on the various realizations of the idiolectic features of contemporary prose writers, it becomes possible to make important conclusions on the language of the newest prose per se as well as distinguish its typical tendencies
Żemła, kołacz, krepel... – around the old vocabulary related to the thematic field FOOD – present in the Silesian ethnolect
No full textCelem podjętym w artykule jest obserwacja zmian znaczenia wybranych archaizmów leksykalnych żywych w śląszczyźnie, a zapomnianych lub wychodzących z użycia w polszczyźnie ogólnej, związanych z tradycyjną kuchnią regionu. Materiał badawczy wyekscerpowano z prac leksykograficznych notujących słownictwo regionalne, tj. z Małego słownika gwary Górnego Śląska, cz. 1 oraz ze Słownika gōrnoślōnskij gŏdki i skonfrontowano z leksyką zgromadzoną w Małym słowniku gwar polskich. Rozważania poczynione w opracowaniu doprowadziły do następujących ustaleń: analizowane jednostki leksykalne, dawniej zasilające zasób słownictwa aktywnego w polszczyźnie ogólnej, w śląszczyźnie nadal zachowują swoją żywotność i niejednokrotnie zyskują nowe, symboliczne znaczenie; widoczne jest również ścieranie się dwóch sprzecznych tendencji w kulturze – odchodzenia pewnych leksemów funkcjonujących w języku ogólnopolskim do słownictwa pasywnego, a także powrotu do tradycji i mody na regionalizm. Wykorzystanie analizy historycznojęzykowej i kulturowej oraz odwołanie do Korpusu Języka Polskiego PWN pozwoliło wnioskować o ograniczonym zakresie funkcjonowania danej jednostki leksykalne.The aim of the article is to observe changes in the meaning of selected lexical archaisms that are still alive in the Silesian ethnolect, but have been forgotten or going out of use in the general Polish language, particularly those related to the traditional cuisine of the region. The research material was extracted from lexicographical works documenting regional vocabulary, i.e., Mały słownik gwary Górnego Śląska [Little Dictionary of Upper Silesian Dialects], part 1, Słownik gōrnoślōnskij gŏdki [Dictionary of Upper Silesian Godka], and confronted with the lexis collected in Mały słownik gwar polskich [Little Dictionary of Polish Dialects]. The considerations made in the study led to the following findings: the analysed lexical units, which previously enriched the active vocabulary in the general Polish language, still maintain their vitality in the Silesian ethnolect and often acquire new symbolic meaning. Moreover, a conflict between two contrasting cultural tendencies becomes evident – the departure of certain lexemes from the general Polish language into the passive vocabulary, as well as the return to tradition and a trend towards regionalism. The use of historical and linguistic analysis, as well as reference to National Corpus of Polish [Polish Language Corpus PWN], allowed to conclude about determining the limited scope of a given lexical unit
Żemła, kołacz, krepel… – wokół dawnego słownictwa związanego z polem tematycznym JEDZENIE obecnego w śląszczyźnie
Get PDFThe aim of the article is to observe changes in the meaning of selected lexical archaisms that are still alive in the Silesian ethnolect, but have been forgotten or going out of use in the general Polish language, particularly those related to the traditional cuisine of the region. The research material was extracted from lexicographical works documenting regional vocabulary, i.e., Mały słownik gwary Górnego Śląska [Little Dictionary of Upper Silesian Dialects], part 1, Słownik gōrnoślōnskij gŏdki [Dictionary of Upper Silesian Godka], and confronted with the lexis collected in Mały słownik gwar polskich [Little Dictionary of Polish Dialects]. The considerations made in the study led to the following findings: the analysed lexical units, which previously enriched the active vocabulary in the general Polish language, still maintain their vitality in the Silesian ethnolect and often acquire new symbolic meaning. Moreover, a conflict between two contrasting cultural tendencies becomes evident – the departure of certain lexemes from the general Polish language into the passive vocabulary, as well as the return to tradition and a trend towards regionalism. The use of historical and linguistic analysis, as well as reference to National Corpus of Polish [Polish Language Corpus PWN], allowed to conclude about determining the limited scope of a given lexical unit.Celem podjętym w artykule jest obserwacja zmian znaczenia wybranych archaizmów leksykalnych żywych w śląszczyźnie, a zapomnianych lub wychodzących z użycia w polszczyźnie ogólnej, związanych z tradycyjną kuchnią regionu. Materiał badawczy wyekscerpowano z prac leksykograficznych notujących słownictwo regionalne, tj. z Małego słownika gwary Górnego Śląska, cz. 1 oraz ze Słownika gōrnoślōnskij gŏdki i skonfrontowano z leksyką zgromadzoną w Małym słowniku gwar polskich. Rozważania poczynione w opracowaniu doprowadziły do następujących ustaleń: analizowane jednostki leksykalne, dawniej zasilające zasób słownictwa aktywnego w polszczyźnie ogólnej, w śląszczyźnie nadal zachowują swoją żywotność i niejednokrotnie zyskują nowe, symboliczne znaczenie; widoczne jest również ścieranie się dwóch sprzecznych tendencji w kulturze – odchodzenia pewnych leksemów funkcjonujących w języku ogólnopolskim do słownictwa pasywnego, a także powrotu do tradycji i mody na regionalizm. Wykorzystanie analizy historycznojęzykowej i kulturowej oraz odwołanie do Korpusu Języka Polskiego PWN pozwoliło wnioskować o ograniczonym zakresie funkcjonowania danej jednostki leksykalne
O sposobach komunikowania (się) w „Balladynach i romansach” Ignacego Karpowicza
Get PDFUdostępnienie publikacji Wydawnictwa Uniwersytetu Łódzkiego finansowane w ramach projektu „Doskonałość naukowa kluczem do doskonałości kształcenia”. Projekt realizowany jest ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój; nr umowy: POWER.03.05.00-00-Z092/17-00
Nazwy audycji radiowych z antroponimem odnoszącym się do prezentera
Get PDFThe article deals with the analysis of the names of radio programmes focused around an anthroponym referring to the presenter. Particular attention is paid to the structure of what may be termed as medonyms, more precisely to the ways in which personal names are placed in radio programme titles, as well as to the arrangement of roles between the broadcaster and the audience of the programme (i.e. the degree of dependence of the individual on the audience, which is revealed through the media name). An attempt was also made to explain what is the purpose of using anthroponyms to create titles of radio programmes, and a question was asked about the frequency of the occurrence of the analysed names in the programmes of selected radio stations.
Artykuł dotyczy analizy nazw audycji radiowych zogniskowanych wokół antroponimu odnoszącego się do osoby prowadzącej. Szczególna uwaga jest poświęcona strukturze medionimów, ściślej – sposobom umieszczania nazw osobowych w tytułach audycji, a także układowi ról między nadawcą a odbiorcami programu (tj. stopniowi zależności jednostki od audytorium, który ujawnia się za pośrednictwem nazwy medialnej). Podjęto również próbę wyjaśnienia, jaki jest cel wykorzystania antroponimów do tworzenia tytułów audycji radiowych, oraz postawiono pytanie o częstotliwość występowania badanych nazw w ramówkach wybranych rozgłośni
- …
